İş Arama İzni ve Hesaplama: Kaç Saat, Kaç Gün ve Ücretler

İş arama izni, ihbar süresi içinde işçiye yeni bir iş bulabilmesi için tanınan, günde en az iki saatlik ücretli izindir. İşten çıkış sürecindeki çalışanların çoğu bu izin hakkını detaylı olarak bilmediği için bu haklarından faydalanamamaktadır.

İş arama izninizin kullandırılmamasıyla ilgili bir sorun yaşıyorsanız alanında uzman avukatlarımıza iletişim sayfamız üzerinden ulaşabilirsiniz.

İş Arama İzni Nedir?

Belirsiz süreli iş sözleşmelerinde işçi veya işveren fark etmeksizin sözleşmeyi sonlandırmak isteyen tarafın karşı tarafa belirli bir süre öncesinde bildirimde bulunmasına ihbar süresi denir. İhbar süresi içinde işçiye yeni bir iş bulabilmesi için verilen izne iş arama izni denir. İhbar bildirimi, ister işveren isterse işçi tarafından yapılsın işveren ihbar süresi içinde işçiye yeni iş araması için izin vermek zorundadır. Bu durum İş Kanunu’nun 27. Maddesinde düzenlenmiştir.

Madde 27- Bildirim süreleri içinde işveren, işçiye yeni bir iş bulması için gerekli olan iş arama izin sürelerini iş saatleri içinde ve ücret kesintisi yapmadan vermeye mecburdur. İş arama izninin süresi günde iki saatten az olamaz ve işçi isterse iş arama izin saatlerini birleştirerek toplu kullanabilir. Ancak iş arama iznini toplu kullanmak isteyen işçi, bunu işten ayrılacağı günden evvelki günlere rastlatmak ve bu durumu işverene bildirmek zorundadır.

İşveren, yeni iş arama süresi vermez veya eksik kullandırırsa o süreye ilişkin ücret işçiye ödenir. İşveren, iş arama süresi esnasında işçiyi çalıştırır ise işçinin izin kullanarak bir çalışma karşılığı olmaksızın alacağı ücrete ilaveten, çalıştırdığı sürenin ücretini yüzde yüz zamlı öder. Kısmi süreli iş sözleşmesinde iş aramak için izin vardır, ancak belirli süreli ve deneme süreli iş sözleşmesinin feshinde izin hakkı bulunmamaktadır.

İş Arama İzninin Şartları Nelerdir?

Bu izin hakkının doğması için aşağıdaki şartların birlikte bulunmesi gerekir:

• Usulüne uygun bir fesih bildirimi (ihbar) yapılmış olmalıdır. İş arama izni, yalnızca ihbar süresinin işletildiği bildirimli fesihlerde doğar. Fesih ister işveren ister işçi tarafından yapılsın, ihbar süresi tanındığı sürece bu hak vardır.
• Belirsiz süreli ve geçerli bir iş sözleşmesi bulunmalıdır. İş arama izni belirsiz süreli iş sözleşmelerine özgüdür. Belirli süreli ve deneme süreli sözleşmelerin feshinde bu izin doğmaz.
• Fesih, ihbar süresi gerektiren bir fesih olmalıdır. Haklı nedenle derhal (bildirimsiz) fesihte ihbar süresi bulunmadığı için iş arama izni hakkı da doğmaz.

İş Arama İzni Şartları

İş Arama İzni Kaç Saattir?

Bu izin, İş Kanunu’nda düzenlenmiş olup asgari olarak ne kadar kullanılabileceği yasal olarak belirlenmiştir. İş arama izni günde en az 2 saattir ve işveren tarafından azaltılamaz. Yani, işçi ihbar süresinden işten çıkış tarihine kadar günde en az iki saat bu hakkını kullanabilir. Ancak işveren duruma göre bu süreyi artırabilir. Örneğin işçinin iş aramaya gideceği yere gidip gelmesi iki saatten fazla sürecekse işveren işçiye daha fazla süre hakkı tanıyabilir.

İş Arama İzni Ne Zaman Kullandırılır?

Bu izin süresi iş sözleşmelerinde veya toplu iş sözleşmelerinde belirlenir. İş arama izin hakkı iş sözleşmesinde belirtildiği şekilde kullanılır. Sözleşmelerde bu konuda bir düzenleme yapılmadıysa iş arama izninin kullanım süresi ve şekli işçinin menfaatleri göz önünde tutularak belirlenir.

İş Arama İzni Nasıl Kullanılır?

Bildirim süreleri içinde işveren, işçiye yeni bir iş bulması için gerekli olan iş arama iznini iş saatleri içinde ve ücret kesintisi yapmadan vermeye mecburdur. İş arama izin hakkının süresi günde iki saatten az olamaz. İşçi, yeni bir iş ararken işyerleriyle görüşmeye gitmesi gerektiğinde izin süresini mesai saatleri içinde kullanabilir. Bu izin hakkı hafta sonu veya yıllık ücretli izin hakkından bağımsızdır, birleştirilemez. İşçi isterse iş arama izin saatlerini birleştirerek toplu kullanabilir. Ancak bu izin hakkını toplu kullanmak isteyen işçi, bunu işten ayrılacağı günden evvelki günlere rastlatmak ve bu durumu işverene bildirmek zorundadır.

İş Arama İzni Süresi Nasıl Hesaplanır?

Bu izin hesaplanırken işçinin kıdeme esas alınır. Buna göre iş arama izni süreleri aşağıdaki gibi hesaplanır:

Not: Tablo azami süreyi gösterir; gerçek hesapta hafta sonu/tatil gibi çalışılmayan her gün için 2 saat düşülür.

İş Arama İzni ve Süreler

İzinlerin gündelik veya toplu olarak kullanılması sürede bir değişiklik yaratmaz. Ancak bu süreler hesaplanırken çalışma kapsamında olmayan gün söz konusuysa 2’ şer saat olarak çıkarılır.

İş Arama İzni Süresi Artırılabilir mi?

İş Kanunu’na göre iş arama izin süresi günlük en az iki saattir. This süre bireysel veya toplu sözleşmelerle artırılabilir. Sözleşmelerde bu süre iki saatten az belirlendiyse geçerli olmaz, yasadaki süre esas alınır. Sözleşmede yazılan süreden daha az bir süreye karar verilemez. Kanunda belirtilen günlük iki saatlik süre asgari süre olup azaltılamaz. Ancak iş arama izni artırılabilir.

İş Arama İzni Kullandırılmaz ya da Eksik Kullandırılırsa Ne Yapılmalı?

İşçi bu izin hakkını kullanmayı talep etmese bile işveren iş arama iznini vermek zorundadır. İşveren işçinin hakkı olan izni vermez veya eksik kullandırırsa o süreye ilişkin ücret işçiye ödenir. İşveren, izin hakkı esnasında işçiyi çalıştırır ise işçinin izin kullanarak bir çalışma karşılığı olmaksızın alacağı ücrete ilaveten, çalıştırdığı sürenin ücretini yüzde yüz zamlı öder.

İş herama izni kullandırılmayan işçinin iş sözleşmesini derhal haklı nedenle fesih imkanı doğar. İşçi bu durumda ihbar süresini beklemeden işten çıkabilir. Siz de bu konuda bir sorun yaşıyorsanız iletişim hattı üzerinden avukatlarımıza ulaşabilirsiniz.

İş Arama İzni Ücreti Nasıl Hesaplanır?

İşveren bildirim süresine ait ücreti peşin vermek suretiyle iş sözleşmesini feshedebilir. İşveren ihbar süresinin ücretini ödediği takdirde işçinin iş arama izni hakkı da ortadan kalkmış olacaktır. İş arama süresindeki izin hakkı ücreti işçiye ödenecek asıl ücrete ilaveten yapılır.

Kullandırılmayan izne dair ücret hesaplanırken önce toplam izin saati, sonra ödenecek ücret bulunur.

Örneğin: 33.030 TL brüt aylık ücret, 2 haftalık (14 gün) ihbar süresi, haftada 5 gün çalışma (cumartesi-pazar tatil).

1. Saatlik ücret = aylık brüt ücret / 225 = 33.030 / 225 = 146,80 TL.
2. İş günü sayısı = 14 takvim günü − 4 hafta sonu günü = 10 iş günü.
3. Toplam izin = 10 iş günü × 2 saat = 20 saat.
4. Bu sürenin zamsız ücret karşılığı: 146,80 × 20 = 2.936 TL.
5. İşveren iş arama iznini hiç vermez veya eksik kullandırırsa işçi o sürede çalışmış sayılır ve bu süreye ilişkin ücret %100 zamlı ödenir.^[1] 146,80 × 20 × 2 = 5.872 TL.

Ayrıca işveren ihbar süresinin ücretini peşin ödeyerek sözleşmeyi feshederse iş arama izni hakkı hiç doğmaz. Böyle bir durumda ayrıca iş arama izni ücreti söz konusu olmaz.

İş Arama İzninin Kullandırıldığı Nasıl İspat Edilir?

İş arama izninin kullandırıldığını ispat yükü işverene aittir. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi de bir kararında (E. 2008/42568, K. 2010/6437), işverenin ihbar süresi içinde bu izin hakkını kullandırdığını kanıtlayamaması hâlinde, çalışılan her gün için iki saatlik izin ücretinin İş Kanunu’nun 27. maddesi uyarınca %100 zamlı hesaplanması gerektiğine hükmetmiştir.

Somut olayda davalı işveren, ihbar öneli içinde yeni iş arama izinlerini kullandırdığını kanıtlayabilmiş değildir. İşçinin ihbar öneli içinde çalıştığı günler bakımından her gün için iki saat iş arama izin ücretinin 4857 Sayılı İş Kanununun 27.maddesi hükmüne uygun olarak %100 olarak hesaplanarak hüküm altına alınması gerekir.

İşçi kendisine iş arama izni verilmediğini iddia ettiğinde işveren aksini ispatlamakla yükümlüdür. Bu izin süresinin kullandırılmamasıyla ilgili şikayette bulunması durumunda yetkili kurumlar tarafından inceleme yapılır. İşçi, kendisine bu izin süresi verilmesine rağmen verilmediğini iddia ediyorsa bu durumda kötü niyet söz konusudur. Kurum, böyle bir durumda dava açabilir. Hukuken delil olarak kabul edilebilen bütün unsurlar, izin kullanımının ispatında da geçerlidir.

İş Arama İzni Toplu Olarak Kullanılabilir mi?

İşçi açısından günde iki saat parça parça iş arama izni kullanmak, yeni bir iş bulma konusunda verimli olmayabilir. İş Kanunu’na göre^[2] işçi isterse bu izin hakkı saatlerini birleştirerek toplu kullanabilir. Ancak bu iznini toplu kullanmak isteyen işçi, bunu işten ayrılacağı günden evvelki günlere denk getirmek ve durumu işverene bildirmek zorundadır.

Yeni iş arama izin sürelerinin topluca kullanılması imkanının getirilmesindeki amaç; uzaklık, yoğun nüfus, trafik gibi nedenlerle, verilen izin sürelerinin yeterli olamayacağı endişesidir. Gerçekten de uygulamada özellikle nüfus yoğunluğu olan yerlerde iş aramak amacıyla bir yere gidip gelmek için iki saatlik süre yetersiz kalmaktadır. Bu yüzden bu düzenlemenin getirilme amacı işçinin yararına olmuştur.

İşçi, toplu izin kullanma isteğini sözlü veya yazılı olarak işverene bildirebilir. Ancak uyuşmazlık halinde, böyle bir bildirimde bulunduğunu işçi ispatlamak zorunda olduğu için, talebini yazılı yapması işçinin yararına olacaktır. İşverenin, toplu kullanım talebini kabul etmesi aranmaz. Bu talep daha çok bilgilendirme amaçlıdır. İşçi, kendisi istemedikten sonra yeni iş arama izin süresini topluca kullanmaya da zorlanamaz.

Örneğin 6 haftalık (42 gün) ihbar süresi olan ve haftada 5 gün çalışan bir işçinin toplam iş arama izin süresi 84 saate kadardır. İşçi bu saatleri her gün 2 saat olarak değil, işten ayrılacağı son günlere denk getirecek şekilde toplu olarak da kullanabilir.

İş Arama İzninin Geçerli Olmadığı Durumlar Nelerdir?

Bazı durumlarda sözleşmenin feshinde ihbar süresi geçerli değildir. Bu nedenle de iş arama izni hakkı doğmamaktadır. Bu durumlar;

• İşçi veya işveren haklı neden ile derhal fesih hakkı kullandığında ihbar süresi aranmaz,
• Belirli süreli sözleşmelerden işin bitiş tarihi işçi ve işveren tarafından en baştan bilindiği için ani bir sonlanma durumu olmadığından ihbar süresi bulunmaz,
• Kanun kapsamında evlenen kadınların evlendikten sonra 1 yıl içerisinde işten ayrılma hakkı bulunur ve bu süre içinde işten ayrılmak istediğinde ihbar süresi bulunmaz.
• Emeklilik ve askerlik şartları oluştuğunda ihbar süresi bulunmamaktadır.

İş Arama İzni Olmayan Durumlar

İş Arama İznini Kimler Kullanabilir?

Belirsiz süreli sözleşmeyle çalışan herkes iş arama izin süresini kullanma hakkına sahiptir. Geçici süreli çalışanlar ve deneme sürecinde olanlar ise bu haktan yararlanamaz. Bu haktan yararlanmak için ihbar süresinin verilmiş olması yeterlidir.

Bu izin, yürürlükte olan İş Kanunu uyarınca düzenlenir. Deniz çalışanları, Deniz İş Kanunu; gazeteciler ise TBK (Türk Borçlar Kanunu) kapsamında^[3] yer alır. Söz konusu meslek gruplarının hak ve sorumlulukları diğer iş kollarına göre farklılık gösterir. Farklı kanunlara tabi olmaları, denizcilerin ve gazetecilerin bu izni kullanamayacağı anlamını taşımaz. TBK’da da İş Kanunu’na benzer bir madde bulunmaktadır.

Türk Borçlar Kanunu’nun 421. maddesine göre:

“İşveren, belirsiz süreli hizmet sözleşmesinin feshi hâlinde bildirim süresi içinde işçiye ücretinde bir kesinti olmaksızın, günde iki saat iş arama izni vermekle yükümlüdür”.

İş Arama İzi ile İlgili Sıkça Sorulan Sorular

İş arama izni ile ilgili en sık sorulan soruları bu başlıkta derledik.

DİLARA GÜL ERBAŞ

Harbiye Hukuk Ekibi

Harbiye Hukuk Ekibi, teorik bilgi ile saha tecrübesini harmanlayan dinamik bir avukat ve hukuk danışmanı kadrosundan meydana gelmektedir. Bireysel uzmanlıkları kolektif bir güçte birleştiren ekip, karmaşık hukuki uyuşmazlıkların çözümü ve güncel h...

Tüm yazıları