Yıllık İzin Süreleri ve Ücreti

Yıllık ücretli izin, bir diğer deyişle senelik izin, çalışanlara her yıl yasal olarak tanınan ücretli dinlenme hakkıdır. Türkiye’de özel sektör çalışanları için yıllık izin hakkı, 4857 sayılı İş Kanunu ile güvence altına alınmıştır. Kıdeminize göre yıllık izin süreniz 14 ila 26 gün arasında değişir; bu yıllık izin süreleri kanunda kademeli olarak belirlenmiştir.

Bu hak, çalışanların hem bedensel hem de zihinsel olarak dinlenmelerini sağlarken iş verimini ve motivasyonunu artırmayı amaçlar.

Peki, yıllık izin hakkı nasıl kazanılır, yıllık izin süreleri ne kadardır ve yıllık izin ücreti nasıl hesaplanır?

Yıllık İzin Nedir?

Yıllık izin, bir işçinin belirli bir çalışma süresini doldurduktan sonra hak kazandığı, kanunen ücretli olarak dinlenebileceği belirli gün sayısıdır; bu yıllık izin süreleri kıdeme göre farklılık gösterir. Anayasamızın 50. maddesi, dinlenmenin çalışanların hakkı olduğunu belirtir ve bu kapsamda yıllık ücretli izin hakkını da vurgular.

Yıllık ücretli izin, işçiye dinlenme ve iş-yaşam dengesini koruma imkânı sunar ve vazgeçilemez bir haktır. İşçi bu hakkından kendi rızasıyla bile feragat edemez, işveren de “izin kullanma yerine ücretini ödeyeyim” diyerek bu hakkı ortadan kaldıramaz.

Yıllık izin döneminde çalışan, ücret almaya devam eder, yani maaşından herhangi bir kesinti yapılamaz.

Bu yönüyle yıllık izin, hem dinlenme hakkı hem de ücret hakkı içeren çift boyutlu bir haktır; bu nedenle yıllık izin süreleri kanun koyucu tarafından özenle düzenlenmiştir.

Yıllık İzin Hakkı Nasıl Kazanılır?

Özel sektörde bir işçinin yıllık ücretli izin hakkı, aynı işverene bağlı olarak en az bir yıl çalışması ile doğar. İşe başladığınız tarihten itibaren 1 yıl dolduğunda ilk yıllık izninizi hak edersiniz.

Bu bir yıllık süre hesaplanırken deneme süresi de dahildir, yani deneme süresinde çalışmış olsanız bile bu süre yıllık izin kıdeminize eklenir. Dolayısıyla yıllık izin süresi, işe giriş tarihinizden itibaren hesaplanmaya başlar.

Örneğin, 1 Ocak 2026’te işe başlayan bir çalışan, 1 Ocak 2027 itibarıyla yıllık izin hakkını kazanır. İş sözleşmesi devam ettiği sürece her hizmet yılı için yeni bir yıllık izin hakkı doğmaya devam eder ve yıllık izin süresi her yıl yeniden değerlendirilir.

Ancak mevsimlik veya kampanya işlerinde çalışanlar yıllık izin hakkından yararlanamaz, zira bu işler genellikle bir yıldan kısa sürdüğü için kanun bu durumları istisna tutmuştur.

Buna karşılık kısmi süreli (part-time) veya çağrı üzerine çalışan işçiler de yıllık izin bakımından tam zamanlı çalışanlarla eşit hakka sahiptirler. Yani part-time çalışıyor olmanız, yıllık izin gün sayınızı azaltmaz, hak kazandığınız yıllık izin süresini çalışmadığınız günlerde kullanarak dinlenme hakkınızı tam olarak elde edebilirsiniz.

Aynı işverenin farklı işyerlerinde çalışmış olanların yıllık izin süreleri de birleştirilir, böylece işyerleri değişse bile aynı işverene ait işlerde toplam çalışma süreniz 1 yılı bulduğunda izin hakkınız doğar. Ayrıca kanun, fiilen işbaşında olmadığınız ama çalışılmış sayılan süreleri de (örneğin hastalık raporlu günler, doğum izni, askerlik dönüşü kıdem sayılan süreler) yıllık izin hesabına dahil eder.

Deneme süresi boyunca işçiler yıllık izin kullanamazlar ancak bu süre sonunda 1 yıl tamamlanmışsa izin hakkı kazanılır.

Yıllık İzin Hakkı Nasıl Kazanılır?

Yıllık İzin Süresi Ne Kadardır?

Yıllık izin süresi, çalışanının aynı işverendeki kıdemine (hizmet süresine) göre asgari olarak belirlenmiştir. İş Kanunu’na göre özel sektörde ücretli izin süreleri şöyledir:

• 1 yıldan 5 yıla kadar (5 yıl dahil) hizmeti olanlar: En az 14 gün yıllık izin hakkı.
• 5 yıldan fazla 15 yıldan az hizmeti olanlar: En az 20 gün yıllık izin hakkı.
• 15 yıl (dahil) ve daha fazla hizmeti olanlar: En az 26 gün yıllık izin hakkı.

Yukarıdaki yıllık izin süreleri, kanunun çizdiği asgari (en az) sürelerdir. İş sözleşmeleri veya toplu iş sözleşmeleri ile çalışan lehine bu sürelerin artırılması mümkündür.^[1]

Örneğin bazı işyerleri 10 yılını dolduran çalışanlarına 24 gün yerine 25 gün verebilmektedir, ancak kanunen 10 yıl kıdemi olan bir çalışana 20 günden az izin verilemez.

Kanun, yaş bakımından da bir ayrım yaparak genç ve ileri yaştaki çalışanları ekstra korumaya almıştır. 18 yaş ve altındaki ile 50 yaş ve üzerindeki işçilerin yıllık izin süresi her koşulda en az 20 gün olmalıdır.

Yani 16-17 yaşında bir genç işçi ya da 50’sini geçmiş bir çalışan, kıdemi henüz 1 yıl olsa bile 14 gün yerine en az 20 gün yıllık izin kullanır. Bu kural, gençlerin eğitim/dinlenme ihtiyaçları ve ileri yaştaki çalışanların sağlık durumları gözetilerek getirilmiştir. Böylece bu gruplar için yıllık izin süresi, kıdemden bağımsız şekilde güvence altına alınmış olur.

Ayrıca yer altı işlerinde çalışan işçilerin yıllık izin sürelerine 4 gün ilave edilir. Örneğin madende çalışan ve 3 yıllık kıdemi olan bir işçi normalde 14 gün yerine 18 gün yıllık izin hak eder. Bu da ağır ve yıpratıcı işlerde çalışanlara tanınan ek bir dinlenme avantajıdır.

Yer altında çalışan bir işçi aynı zamanda 18 yaş ve altı veya 50 yaş ve üzerindeyse, iki kural birlikte uygulanır. Önce yaş kuralına göre asgari süre 20 gün olarak belirlenir, sonra yeraltı işçisi artışıyla bu süreye 4 gün daha eklenir. Sonuç olarak bu işçiye en az 24 gün yıllık izin verilir. Görüldüğü gibi yıllık izin süresi, yaş ve çalışma koşuluna göre birlikte değerlendirilebilir.

Yıllık İzin Süresi Kaç Gün?

Yıllık izin süresinin hesaplanmasında ulusal bayram ve genel tatil günleri ile hafta tatilleri özel bir şekilde değerlendirilir. Kanuna göre, yıllık izne denk gelen resmi tatil günleri izin süresinden sayılmaz. Örneğin 14 günlük izne çıkan bir çalışan bu süreye rastlayan pazar günleri veya bayram günlerini izin gününe dahil etmez, bunlar iznin üzerine eklenir.

Örnek vermek gerekirse, 14 günlük izniniz sırasında 2 hafta sonu ve 1 bayram günü varsa, toplamda 17 günlük bir tatil dönemi geçirmiş olursunuz (14 iş günü izin + 2 hafta tatili + 1 bayram günü). Cumartesi günlerinin bu hesaba dahil olup olmadığını merak ediyorsanız Cumartesi Yıllık İzne Dahil mi? yazımızda ayrıca ele aldık.

Yıllık İzin Kullanımı ve Kuralları

Yıllık ücretli iznin nasıl ve ne zaman kullanılacağı konusunda hem işçinin hem de işverenin uyması gereken kurallar vardır.

İşçi, hak ettiği yıllık izni kullanmak istediğinde bunu en az bir ay önceden yazılı olarak işverene bildirmelidir. Bu bildirimi nasıl hazırlayacağınızı Yıllık İzin Dilekçesi Örneği yazımızda bulabilirsiniz.

Günü geldiğinde çalışan “bugün yıllık izne çıkıyorum” diyemez, izin talebi önceden planlanmalıdır.

İşveren ise gelen talepleri ve işin durumunu dikkate alarak izin programını düzenler. Özellikle birden fazla çalışanın aynı dönem için izin istemesi halinde, işveren adil ve işlerin aksamayacağı bir plan yapmakla yükümlüdür.

100’den fazla işçi çalıştıran işyerlerinde kanunen “izin kurulu” oluşturulması ve izin planlarının bu kurul tarafından onaylanması gerekir.

İşveren, işçiye yıllık izni kullandırmakla yükümlüdür. İşverenin keyfi biçimde “sana izin vermiyorum” deme hakkı yoktur, sadece işin ve işletmenin gereklerini gözeterek izin zamanını düzenleyebilir. Yıllık iznin hiç kullandırılmaması, işçi açısından çalışma koşullarının ihlali sayılır ve işçiye haklı fesih (tazminatlı ayrılma) hakkı dahi doğurabilir. Bu noktada yıllık izin süresi, yalnızca bir sayı değil işçinin yasal güvencesidir.

Bu konuyu ayrıntılı olarak Yıllık İzin Kullandırılmaması ve İşçinin Fesih Hakkı yazımızda ele aldık.

Yıllık İzin Kullanımı ve Kuralları

Yıllık İznin Bölünmesi

Kanunda asıl olan yıllık iznin kesintisiz kullandırılmasıdır, fakat işçi ile işverenin anlaşması halinde izin belirli parçalara bölünebilir. Bölünme durumunda, iznin bir parçası en az 10 gün olmalıdır.^[2]

Yani diyelim 20 gün yıllık izniniz varsa, bunu 10 gün + 5 gün + 5 gün şeklinde en fazla üç parçaya ayırmak mümkündür (hatta örnekteki gibi ilk parça 10 gün olduktan sonra kalan 10 günü daha küçük bölümlere de ayırabilirsiniz).

Ancak hiçbir parça 10 günden kısa olamaz. Bu kural, çalışanların en azından belli bir süre kesintisiz dinlenmesini sağlama amacını taşır.

Yol izni: Eğer işçi yıllık iznini işyerinin bulunduğu şehirden başka bir yerde geçirecekse, örneğin memleketine gidecekse, yol izni adı altında ek bir izin hakkı da vardır. İşçi talep ederse ve seyahat edeceğini belgelemek koşuluyla (otobüs bileti, uçak rezervasyonu vb.), işveren gidiş-dönüş yolculuğu için toplam 4 güne kadar ücretsiz yol izni vermek zorundadır.

Yol izni süresi için ücret ödenmez ve bu süre yıllık izinden düşmez, çalışan, yıllık iznine ek olarak bu ücretsiz izni yolda geçecek zaman için kullanabilir.

Yıllık İzin Devri ve Kullanılmayan İzinler

Kanunen yıllık izin hakkı devredilebilir, yani bir yıl kullanmadığınız izin hakkınız yanmaz, bir sonraki yıla aktarılır.^[3] Böylece kullanılmayan yıllık izin süreleri hiçbir zaman kaybolmaz. 4857 sayılı İş Kanunu’na tabi işçiler için kullanılmayan yıllık izinlerin yanması gibi bir durum yoktur. Bu noktada memurlar ile işçiler arasında bir fark var:

Devlet memurları bir sonraki yıla sadece bir yıllık izin aktarabilirken, daha eski izinleri yanar, işçilerde ise kullanılmayan izinler asla yanmaz ve sözleşme sona erene kadar hak olarak devam eder.

Ancak peş peşe yıllarca izin biriktirmek de tavsiye edilmez. İşveren, işçinin izinlerini biriktirip uzun süre kullanmamasını önlemek için planlama yapabilir çünkü amaç, çalışanın düzenli dinlenmesidir. Bu nedenle işverenler, biriken yıllık izin sürelerinin makul bir planla eritilmesini teşvik eder.

Yıllık İzin Devri ve Kullanılmayan İzinler

İzin Sırasında Başka İşte Çalışma Yasağı

Yıllık izin, dinlenme amacıyla verilir ve bu süre içinde işçinin başka bir işte çalışması yasaktır. Eğer işçi, izinli olduğu günlerde gidip bir başka işte çalışırsa ve bu durum tespit edilirse, kendi işverenine karşı o süre için ödenen ücreti iade etmek zorunda kalabilir.

Bu nedenle yıllık izinde gerçekten dinlenmek ve başka bir yerde çalışmamak gerekir. Bu konuyu Yıllık İzindeyken Başka İşte Çalışılabilir mi? yazımızda daha ayrıntılı işledik, inceleyebilirsiniz.

Yıllık İzin Ücreti Nedir?

Yıllık izinde maaş kesilmez. Çalışan, izin süresince normal ücretini tam olarak almaya devam eder.

Yıllık izin ücreti, bir çalışanın hak ettiği yıllık izin süresi boyunca alacağı ücreti ifade eder. “Ücretli izin” tanımından da anlaşılacağı üzere, çalışan yıllık izinde olduğu günler için normal çalışma ücretini alır.

SGK primleri de aynı şekilde işveren tarafından ödenmeye devam eder.

Burada vurgulanması gereken önemli bir nokta: İşçiler, çalışırken “yıllık iznimi kullanmayayım, parasını alayım” diyemez. Yıllık izin hakkı, fiilen dinlenerek kullanılması gereken bir haktır. İşveren de çalışana “izin yapma, karşılığında sana ödeme yapayım” teklifini yasal olarak sunamaz.

Yıllık iznin ücreti peşin ödenir mi? Evet, kanun bunu zorunlu tutar.

İşveren, izin ücretini işçi izine başlamadan önce peşin veya avans olarak ödemek zorundadır.^[4] Avans olarak ödeme, işverenin bu ücreti işçiye nakit veya banka yoluyla önceden vermesi anlamına gelir, kanun işverene bu iki yöntem arasında seçim hakkı tanır.

Bu yükümlülüğün kapsamı ve sonuçları hakkında ayrıntılı bilgiyi Yıllık İzin Ücretinin Peşin Ödenmesi Zorunlu mu? yazımızda bulabilirsiniz.

Yıllık İzin Ücreti Nedir?

Yıllık İzin Ücreti Nasıl Hesaplanır?

Çalışan yıllık iznini kullandığı sürece maaşını tam alır dedik, peki işten ayrılırken kullanılmamış izinlerin ücreti nasıl hesaplanır? İş Kanunu’nun 59. maddesine göre, herhangi bir nedenle iş sözleşmesi sona erdiğinde, işçinin hak edip de kullanmadığı yıllık izin günlerinin ücreti, sözleşmenin sona erdiği tarihteki son brüt ücreti üzerinden kendisine ödenir, net maaş üzerinden değil.^[5] Bu hesaplamada kullanılmayan yıllık izin süreleri, gün bazında brüt ücrete çevrilerek toplanır.

Yıllık izin ücretinin nasıl hesaplandığını öğrenmek ve kendi yıllık izin ücretinizi hesaplamak için Yıllık İzin Ücreti Hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz. Farklı kıdem kademelerindeki yıllık izin süreleri ve buna bağlı ücretler hakkında sorularınız varsa, online ya da ofisimizde uzman avukatımızla görüşebilirsiniz. Hukuki işlem konusunda anlaşırsak bu danışma ücretini işlem ücretinden düşüyoruz.

Yıllık İzin Süreleri ve Ücreti Hakkında Sorular

Yıllık izin süreleri ve ücreti ile ilgili sorularınızı bu başlıkta cevapladık.

Av. Yusuf Emrehan Sucu

Tam burslu olarak eğitimini sürdürdüğü Kadir Has Üniversitesi Hukuk Fakültesi’ni tamamlamıştır. Hukuk eğitimi sırasında birden fazla sertifika programını tamamlamış, kurgusal mahkemelerde sıkça rol almıştır. İş Hukukuna ilişkin alacaklar ve Tazmin...

Tüm yazıları