Faiz Hesaplama: Yasal, Avans ve En Yüksek Mevduat Faizi

Ana parayı, başlangıç ve bitiş tarihini girin; yasal faiz, avans faizi veya kıdem tazminatında kullanılan en yüksek mevduat faiziyle dönem dönem işleyen faizi hesaplayın.

Faiz hesaplama, ana paranın yıllık faiz oranıyla ve gün sayısıyla çarpılıp 36.500’e bölünmesiyle yapılır; 100.000 TL alacağa 1 Ocak 2026’dan 1 Eylül 2026’ya kadar yasal faiz işletildiğinde sonuç 16.591,78 TL‘dir. Hesabı zorlaştıran formül değil, üç seçimdir: alacağa hangi faiz türünün uygulanacağı, faizin hangi gün başlayacağı ve oranın dönem içinde değişip değişmediği. Yukarıdaki araç yasal faizi, avans faizini ve kıdem tazminatında kullanılan en yüksek mevduat faizini dönem tablolarıyla hesaplar; bu yazı o üç seçimin nasıl yapılacağını anlatır. Yasal faiz oranının tarihçesi ve belirlenme usulü Yasal Faiz Oranı Nedir? yazısında ayrıca ele alınmıştır.

Faiz Hesaplama Formülü ve Gün Sayısının Bulunması

Basit faiz formülü şudur: faiz = ana para × yıllık oran × gün sayısı ÷ (365 × 100). Yıllık oran yüzde olarak yazıldığı için bölen 36.500 olur. 50.000 TL için %31 oranıyla 46 günlük faiz 50.000 × 31 × 46 ÷ 36.500 = 1.953,42 TL‘dir. Aylık ya da günlük oran verilmişse önce yıllığa çevrilir; yıllık %31, günlük %0,0849’a karşılık gelir.

Yıl 365 Gün mü, 360 Gün mü Alınır?

Mahkeme ve icra hesaplarında yıl 365 gün alınır; artık yılda 366 gün sayılır. 360 gün esası bankacılık uygulamasından gelir ve yalnızca sözleşmede açıkça yazıyorsa kullanılır. Fark küçük görünür ama aynı alacakta 365 yerine 360 gün alınınca faiz yaklaşık %1,4 artar; 50.000 TL’lik örnekte 6.654,79 TL yerine 6.747,22 TL çıkar. Araçtaki “gün hesabı bazı” seçeneği bu yüzden vardır.

Başlangıç ve Bitiş Günü Sayılır mı?

Faiz, temerrüt gününü izleyen günden başlayarak ödeme gününe kadar işler; bitiş günü de sayılır. Uygulamada hesaplayıcılar iki tarih arasındaki gün farkını alır; 1 Ocak’tan 1 Eylül’e 243 gün böyle bulunur. Bir günlük fark 100.000 TL’de yasal faizle 85 TL eder; yüksek tutarlarda gün sayımı bilirkişi raporlarında sık itiraz konusudur.

Hangi Alacağa Hangi Faiz Uygulanır?

Faiz türü alacağın niteliğine göre kanunla belirlenir; taraflar sözleşmeyle daha yüksek bir oran kararlaştırmamışsa aşağıdaki tablo uygulanır.

Yasal faiz, 3095 sayılı Kanun’un 1. maddesine göre Türk Borçlar Kanunu ve Türk Ticaret Kanunu uyarınca faiz ödenmesi gereken her halde, oran sözleşmede kararlaştırılmamışsa uygulanır.^[1] Avans faizi yalnızca ticari işlerde ve ancak yasal faizden yüksekse istenebilir.^[2] Kıdem tazminatı ve ücret alacaklarında ise İş Kanunu ayrı bir ölçü koyar: mevduata uygulanan en yüksek faiz.^[3]

Yasal Faizle Hesaplama ve 31 Temmuz 2026 Dönem Geçişi

Yasal faiz 1 Haziran 2024’ten 30 Temmuz 2026’ya kadar yıllık %24, 31 Temmuz 2026’dan itibaren %31‘dir. Yeni oran sabit bir rakam değildir; 7589 sayılı Kanun’la değiştirilen 1. madde oranı Merkez Bankası’nın önceki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli kredi işlemlerinde uyguladığı reeskont oranının yüzde sekseni olarak tanımlar ve reeskont oranı 30 Haziran’da beş puan veya daha çok değişmişse yılın ikinci yarısı için yeniden belirlenir.^[4] 31 Aralık 2025 reeskont oranı %38,75 olduğu için 38,75 × 0,80 = %31 bulunur.

Her iki dönemi kapsayan alacakta faiz iki parça halinde hesaplanır. 100.000 TL alacak için 1 Ocak 2026’dan 31 Temmuz 2026’ya kadar 211 gün %24 ile 13.873,97 TL, 31 Temmuz’dan 1 Eylül’e kadar 32 gün %31 ile 2.717,81 TL, toplam 16.591,78 TL işler. Tek oranla hesap yapan araçlar bu tutarı 15.978 TL ya da 20.638 TL olarak yanlış verir; oran değişen her dönemde parçalı hesap zorunludur.

Avans Faiziyle Hesaplama ve Merkez Bankası Dönem Tablosu

Avans faizi, Merkez Bankası’nın kısa vadeli avans işlemlerinde uyguladığı orandır ve 3095 sayılı Kanun’un 2. maddesi ticari işlerde temerrüt faizinin sözleşme olmasa bile bu oran üzerinden istenebilmesine izin verir.^[5] Oran yılda birden çok kez değişebildiği için hesap yine dönemlidir. 20 Aralık 2025’ten bu yana yıllık %39,75; öncesinde 17 Eylül 2025’ten itibaren %42,25, 8 Mart 2025’ten itibaren %44,25, 28 Aralık 2024’ten itibaren %49,25 ve 1 Nisan 2024’ten itibaren %51,75 uygulanmıştır.^[6]

Aynı 100.000 TL alacak 1 Ocak–1 Eylül 2026 arasında avans faiziyle 243 gün × %39,75 = 26.463,70 TL faiz doğurur; yasal faize göre fark yaklaşık 9.900 TL‘dir. Ticari iş şartı iki tarafın da tacir olmasıyla sınırlı değildir; TTK’ya göre bir taraf için ticari sayılan iş, kanunda aksi yazmadıkça diğer taraf için de ticari iştir. Tacir ile tüketici arasındaki ilişkilerde ise tüketici hükümleri saklıdır ve avans faizi tüketiciye karşı istenemez.

En Yüksek Mevduat Faiziyle Hesaplama (Kıdem Tazminatı)

Kıdem tazminatının zamanında ödenmemesi halinde hakim, gecikme süresi için ödenmeyen süreye göre mevduata uygulanan en yüksek faize hükmeder.^[7] Aynı ölçü gününde ödenmeyen ücret, fazla mesai ve genel tatil alacakları için de geçerlidir.^[8] Faiz kıdem tazminatında fesih tarihinden işler; ücret alacaklarında işveren ihtarla temerrüde düşürülmüşse ihtar, düşürülmemişse dava tarihinden başlar.^[9]

Oran Nereden Alınır?

Bu faizin resmi kaynağı Merkez Bankası’nın “Bankalarca Mevduatlara Fiilen Uygulanan Azami Faiz Oranları” tablosudur; tablo her ay için vadeye göre bankaların o ay fiilen uyguladığı en yüksek yıllık oranı verir.^[10] Yargıtay bir yıllık mevduatı esas aldığı için aracımız “1 yıl ve daha uzun vadeli” TL serisini kullanır; Temmuz 2026 değeri %45,61, Haziran %46,75, Mayıs %46,25’tir. Oran her ay değiştiği için 100.000 TL kıdem tazminatına 1 Ocak–1 Eylül 2026 arasında yedi ayrı oranla toplam 29.534,74 TL faiz işler; yasal faizin neredeyse iki katıdır.

Mahkeme Neden Yine Bankaya Sorar?

Kanun “uygulanan” en yüksek faiz dediği için Yargıtay, bankaların Merkez Bankası’na bildirdiği oranın fiilen uygulanmış olmasını arar; mahkeme birer yıllık devreler halinde fiilen uygulanan en yüksek oranı ilgili bankalardan sorarak saptar.^[11] Aynı kararda icra takibinde dayanağı belli olmayan %20 oranının uygulanması bozma sebebi sayılmıştır. Bu yüzden aracın verdiği tutar dava ve takip öncesi bir öngörüdür; kesin rakam bilirkişinin banka cevaplarıyla yaptığı hesaptır. Kıdem tazminatına faizin hangi şartlarda istenebileceği Kıdem Tazminatı Zamanında Ödenmezse Faiz İstenebilir mi? yazısında anlatılmıştır.

Faiz Ne Zaman İşlemeye Başlar?

Temerrüt faizi borçlunun temerrüde düştüğü gün başlar. Muaccel borcun borçlusu alacaklının ihtarıyla temerrüde düşer; ifa günü birlikte belirlenmişse o günün geçmesiyle, haksız fiilde fiilin işlendiği, sebepsiz zenginleşmede zenginleşmenin gerçekleştiği tarihte ihtarsız temerrüt oluşur.^[12] Kira borcunda vade günü sözleşmede yazdığı için her ayın kirası kendi vadesinden itibaren faiz doğurur; trafik kazasında faiz kaza gününden işler.

Dava içinde faiz başlangıcı davanın türüne göre değişir. Kısmi davada dava dilekçesindeki tutar için dava tarihi, ıslahla artırılan kısım için ıslah tarihi esas alınır.^[13] Belirsiz alacak davasını düzenleyen HMK 107. maddesi 7589 sayılı Kanunla 31 Temmuz 2026’da yürürlükten kaldırıldı; bu tarihten önce açılmış belirsiz alacak davalarında Yargıtay, hükmedilen alacağın tamamı için faizi dava tarihinden başlatır.^[14] Kısmi davada faiz istenmişse ıslah dilekçesinde faiz tekrar yazılmasa bile artırılan kısma faiz yürütülür; Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulu bu tereddüdü 2019’da giderdi.^[15]

Sözleşmeyle Kararlaştırılan Faizin Sınırı

Taraflar oranı serbestçe belirleyemez. Sözleşmeyle kararlaştırılan yıllık anapara faizi, yasal faizin yüzde elli fazlasını aşamaz; temerrüt faizi ise yasal faizin yüzde yüz fazlasını geçemez.^[16] Yasal faiz %31 iken akdi faiz en çok %46,5, akdi temerrüt faizi en çok %62 olabilir. Sözleşmede yalnızca anapara faizi yazıyor ve bu oran yasal faizden yüksekse, temerrüt faizi olarak da o oran uygulanır.^[17] Ticari işlerde faiz oranı serbestçe belirlenir; sınır yalnızca adi işler içindir.^[18]

Faize Faiz Yürütülemez: Bileşik Faiz Yasağı

Kanuni faiz ve temerrüt faizi hesaplanırken mürekkep faiz yürütülemez; işlemiş faiz ana paraya eklenip yeniden faize tabi tutulamaz.^[19] Temerrüt faizine ayrıca temerrüt faizi de işletilemez.^[20] Tek istisna ticari hayattadır: üç aydan aşağı olmamak üzere faizin ana paraya eklenerek yeniden faiz yürütülmesi şartı yalnız cari hesaplarda ve iki tarafı da tacir olan ödünç sözleşmelerinde geçerlidir; bunun dışında işletilen bileşik faiz yok hükmündedir.^[21] İcra dosyasında faizin ana paraya katılıp yeniden faiz yürütüldüğü görülürse kapak hesabına itiraz edilir.

Anayasa Mahkemesi Kararı Sonrası Yasal Faiz

Anayasa Mahkemesi, 3095 sayılı Kanun’un sabit %12 oranını ve Cumhurbaşkanı’nın bunu en çok bir katına çıkarma yetkisini düzenleyen eski 1. maddesini, sözleşmeden kaynaklanmayan borç ilişkileri yönünden mülkiyet hakkına ve etkili başvuru hakkına aykırı bularak iptal etti; gerekçe, enflasyon karşısında alacağın değer kaybını telafi edecek bir mekanizmanın bulunmamasıydı.^[22] İptal hükmü kararın yayımından dokuz ay sonra, 1 Eylül 2026’da yürürlüğe girecekti. Kanun koyucu bu tarihten önce 7589 sayılı Kanun’la maddeyi reeskont oranına bağlı yeni formüle kavuşturdu ve yeni oran 31 Temmuz 2026’da yürürlüğe girdi. Bugün uygulanan %31 bu formülün sonucudur; oran artık her yıl Merkez Bankası verisiyle kendiliğinden güncellenir.

Faiz Hesaplarken Yapılan Beş Hata

İcra takiplerinde ve dava dilekçelerinde en sık görülen hatalar şunlardır.

• Oran değişimini görmezden gelip tüm dönemi tek oranla hesaplamak; 31 Temmuz 2026 öncesi ve sonrası ayrı hesaplanır.
• Kıdem tazminatına yasal faiz işletmek; doğrusu en yüksek mevduat faizidir ve fark neredeyse iki katıdır.
• Tüketiciye karşı avans faizi istemek; avans faizi yalnız ticari işlerde uygulanır.
• İhtar göndermeden faizi borcun doğduğu günden başlatmak; vade günü belirlenmemiş borçta faiz ihtarla başlar.
• İşlemiş faizi ana paraya ekleyip yeniden faiz yürütmek; bileşik faiz yasaktır.

Faiz Hesaplama Hakkında Sık Sorulan Sorular

Hesaplama sırasında en çok sorulan sorular ve kısa cevapları aşağıdadır.

Av. Hulusi Hatıpoğlu

Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesinden onur öğrencisi olarak mezun olmuştur. Avukatlık kariyerine Konya Barosu’nda başlayan Arb. Av. Hulusi Hatıpoğlu, kariyerini İstanbul’da devam ettirmektedir. Özellikle İş Hukuku, İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku, ...

Tüm yazıları