Arabuluculuk Sürecinde Avukatlık Ücreti

Arabuluculuk sürecinde avukatlık ücreti, anlaşmazlığın çözümüne hukuki destek sağlamak amacıyla tarafları temsil eden avukata ödenen bedeldir. Bu süreçte avukatlar, müvekkillerinin haklarını koruyarak sürecin adil bir şekilde ilerlemesini sağlar. Ücretin belirlenmesinde işin karmaşıklığı, arabuluculuk toplantılarının sayısı ve süresi, avukatın harcadığı zaman gibi unsurlar belirleyicidir.

Avukatlar, arabuluculuk sürecinde sağladıkları profesyonel hukuki destek için ücret talep etme hakkına sahiptir. Bu ücret genellikle Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi‘ne göre belirlenir, taraflar arasında yapılan anlaşmayla da kararlaştırılabilir. Anlaşma sağlanamasa bile avukat, verdiği hukuki desteğin karşılığı olarak ücrete hak kazanır.

Arabuluculuk sürecinde avukatlık ücretinin uygulamadaki önemi, tarafların haklarının korunması ve olası hak kayıplarının önlenmesinden kaynaklanır. Aşağıda ücretin nasıl belirlendiği, anlaşma ve anlaşamama durumunda ödenecek tutar ile ilgili yasal düzenlemeler ele alınmıştır.

ARABULUCULUK BAŞVURUSU NASIL YAPILIR?

Arabuluculuk Sürecinde Avukatlık Ücreti Nedir?

Arabuluculuk sürecinde avukatlık ücreti, tarafları temsil eden vekil avukatın sağladığı hukuki destek karşılığında aldığı bedeli ifade eder. Vekil avukat, müvekkilinin hak ve menfaatlerini koruyarak sürecin adil şekilde ilerlemesine katkı sağlar. Bu nedenle arabuluculuk sürecinde avukata ödenecek ücret, avukatın süreçteki emek ve katkısının karşılığıdır ve sürecin sağlıklı işlemesi açısından önemli bir unsurdur.

Arabulucu Ücreti ile Avukatlık Ücreti Aynı Şey mi?

Arabulucu ücreti ile taraf vekili avukatın ücreti iki ayrı kalemdir ve iki ayrı tarifeye bağlıdır. Tarafsız üçüncü kişi sıfatıyla görev yapan arabulucunun ücreti, Adalet Bakanlığının her yıl yayımladığı Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanır. Avukat ise yalnız kendi müvekkilini temsil eder ve ücreti Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine tabidir.

Dava şartı arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa arabulucunun iki saatlik ücreti taraflardan değil Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenir. Bu kural, taraflara ulaşılamaması, tarafların katılmaması ya da iki saatten kısa süren görüşmede anlaşılamaması hallerinde uygulanır. Görüşme iki saati aşmışsa aşan kısmın ücreti taraflarca karşılanır. ^[1]

Anlaşma sağlandığında arabuluculuk ücretini aksi kararlaştırılmadıkça taraflar eşit olarak öder ve bu tutar tarifenin birinci kısmındaki iki saatlik ücretten az olamaz. 2026 tarifesinde işçi ile işveren arasındaki iki taraflı bir görüşmede arabulucunun saatlik ücreti taraf başına 1.130 TL, iki saatlik görüşmenin karşılığı 4.520 TL tutar. Anlaşma halinde hesaplanan nispi ücret ise ilk 600.000 TL için yüzde 6 oranındadır ve 9.000 TLnin altına inemez.

Arabuluculuk Sürecinde Avukatlık Ücreti Nasıl Belirlenir?

Arabuluculuk sürecinde avukatlık ücreti, taraf vekili olarak sürece katılan avukatın sağladığı hizmetin niteliğine ve işin kapsamına göre belirlenir. Ücretin belirlenmesinde, anlaşmazlığın karmaşıklığı, görüşme sayısı, toplantıların süresi ve avukatın sürece harcadığı zaman gibi unsurlar esas alınır. Vekil avukat, müvekkilinin haklarını koruma, hukuki destek sağlama ve adil bir anlaşmaya ulaşılmasını destekleme görevlerini üstlendiği için, sunduğu bu hizmetler ücretin belirlenmesinde oldukça önemlidir.

Türkiye’de genel olarak Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi esas alınmakla birlikte, arabuluculuk sürecine özgü durumlarda taraflar ve avukat arasında farklı bir ücret anlaşması yapılması mümkündür. Yazılı bir ücret sözleşmesi hiç yoksa ya da sözleşme geçersiz sayılırsa, değeri para ile ölçülebilen işlerde ücret tarifenin altına inmemek kaydıyla müddeabihin yüzde onu ile yüzde yirmisi arasında belirlenir.

Yargıtay, bu aralıkta üst sınırın kendiliğinden uygulanamayacağını söyler. Duruşmalara katılmak ve dosyayı takip etmek vekilin asli görevi olduğundan tek başına yüzde yirmiyi haklı çıkarmaz, üst sınırı gerektiren somut bir neden yoksa alt sınır olan yüzde on esas alınır. Oran belirlenirken işin niteliği, zorluk derecesi, harcanan zaman ve emek gerekçelendirilir. ^[2] Bu durumda, arabuluculuk sürecinde avukatın emeği ve katkısı göz önünde bulundurulur. Sürecin gereklerine göre hakkaniyetli bir ücret kararlaştırılır.

Arabuluculukta Avukatlık Ücreti Tarifesi ve Yasal Düzenlemeler

Arabuluculuk sürecinde avukatlık ücreti, taraflara sunulan hukuki hizmetlerin niteliğine göre belirlenir ve Türkiye Barolar Birliği’nin her yıl yayımladığı Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi esas alınarak düzenlenir^[3]. Tarifede, avukatların arabuluculuk görüşmelerine katılması, müvekkillerini temsil etmesi ve anlaşma sağlandığında hukuki bağlayıcılığı olan anlaşma belgesini hazırlaması gibi hizmetler için asgari ücret belirlenmiştir. Bu tutarlar, sürecin kapsamına ve anlaşmazlığın durumuna göre değişiklik gösterir.

Yasal düzenlemeler, avukatların arabuluculuk sürecindeki rollerini ve avukatlık ücretine ilişkin çerçeveyi netleştirir. 1136 sayılı Avukatlık Kanunu^[4], avukatların müvekkillerine sağladıkları destek için ücret talep etme hakkını korur. Bu kapsamda avukat ve müvekkil arasında bir ücret sözleşmesi yapılabilir, aksi takdirde belirlenen asgari ücret geçerli olur.

Bu düzenlemeler, tarafların süreci şeffaf biçimde yürütmesini sağlayarak olası anlaşmazlıkların önüne geçer.

Arabuluculukta Avukatlık Ücreti Tarifesi ve Yasal Düzenlemeler

İhtiyari Arabuluculuk Sürecinde Avukatlık Vekalet Ücreti

İhtiyari arabuluculuk sürecinde avukatlık vekalet ücreti (taraf vekilliği ücreti), tarafların kendi istekleriyle arabuluculuk yolunu seçtiği durumlarda ödenen ücreti ifade eder. Bu süreçte avukat, müvekkilinin haklarını koruyarak anlaşma sağlanması için hukuki destek verir. Ücret, 1136 sayılı Avukatlık Kanunu^[5] ve güncel Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’ne göre belirlenir.

Bu süreçte avukatlar, tarafların temsili için vekil olarak görev alır. Anlaşmanın konusu para veya para ile değerlendirilebilen bir şeyse ücret, belirli oranlar üzerinden hesaplanır. Anlaşma sağlanması halinde avukatlık ücreti, anlaşma miktarının belirli yüzdeleri üzerinden belirlenir ve bu oranlar taraflar arasındaki sözleşmede yer alır.

Böylece avukatlık ücreti, anlaşılan bedelin belirli bir oranı olarak hesaplanır ve hiçbir durumda asıl alacağı geçemez.

Dava Şartı Zorunlu Arabuluculuk Sürecinde Avukatlık Ücreti

Dava şartı zorunlu arabuluculuk sürecinde avukatlık ücreti, belirli uyuşmazlık türlerinde mahkemeye başvurmadan önce arabuluculuğa katılmanın zorunlu olduğu durumlarda müvekkilini temsil eden avukata ödenen ücrettir. İş hukukundan kaynaklı uyuşmazlıklar, tüketici hukukundan kaynaklı uyuşmazlıklar, ticari uyuşmazlıklar, ortaklığın giderilmesi, kira hukuku kaynaklı uyuşmazlıklar gibi bazı uyuşmazlıklarda arabuluculuğa başvurulması dava şartı olarak kabul edilir, yani arabuluculuk süreci tamamlanmadan mahkemede dava açılması mümkün değildir. Bu süreçte avukatlar, müvekkillerinin çıkarlarını gözeterek arabuluculuk görüşmelerine katılır ve süreci takip eder.

Arabuluculukta anlaşma yapılması durumunda ise avukat ile müvekkili arasında yapılan sözleşmeye binaen arabuluculuk sürecinde avukatlık ücreti söz konusu olur.

Zorunlu arabuluculuk sürecinde avukatlık ücreti, işin kapsamı, sürecin uzunluğu, yapılan toplantı sayısı ve avukatın harcadığı emek gibi unsurlar göz önünde bulundurularak belirlenir. Ücret genellikle güncel tarifeye göre hesaplanmakla birlikte, taraflar ve avukat arasında farklı bir tutar üzerinde anlaşma sağlanması da mümkündür. Anlaşmaya binaen yapılan sözleşme sonucunda avukatlık ücretinin tespiti sağlanır.

Tarife bu alanda belirsizlik bırakmaz. Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin 16. maddesi, dava şartı arabuluculukta avukatla takip edilen işler için ayrı bir hesap kuralı getirir ve ücreti her durumda dörtte bir fazlası oranında artırır. Aşağıdaki tablo 2026 tarifesindeki karşılıklarıyla birlikte bu kuralı gösterir.

Tablodaki tutarlar tarifenin alt sınırıdır. Avukat ile müvekkil daha yüksek bir ücret kararlaştırabilir, ancak bu rakamların altına inemez.

Dava Şartı Zorunlu Arabuluculuk Sürecinde Avukatlık Ücreti

Konusu Para Olmayan veya Para ile Değerlendirilemeyen İşlerde Avukatlık Ücreti

Konusu para olmayan veya maddi bir değeri olmayan işlerde avukatlık ücreti, sürece taraf vekili olarak katılan avukatın sunduğu hukuki hizmetin kapsamına göre belirlenir. Bu tür davalarda anlaşmazlık doğrudan para ile ölçülemediği için, ücretin yüzdelerle belirlenmesi mümkün değildir. Bu durumda vekil avukatın ücreti işin niteliğine, karmaşıklığına ve avukatın üstlendiği hukuki sorumluluğa göre şekillenir.

Örneğin, velayet, kişisel hakların korunması, manevi tazminat veya gayri maddi haklarla ilgili davalarda avukatın rolü, müvekkilinin hak ve çıkarlarını korumak, ona süreç boyunca hukuki destek sağlamak ve süreci vekaleten takip etmektir.

Bu işlerde avukatlık ücreti, genellikle Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi^[6] esas alınarak belirlenir. Tarife, davanın türüne ve avukatın üstlendiği işin kapsamına göre değişen asgari ücretler belirler, avukatlık hizmeti bu ücretlerin altında olamaz. Ancak vekil avukat ve müvekkili, karşılıklı anlaşarak tarifede belirtilen tutarın üzerinde bir ücret kararlaştırabilir.

Bu durum, vekil avukatın dava sürecindeki rolüne, sunduğu hukuki desteğin kapsamına ve iş yüküne uygun, adil bir ücret belirlenmesi açısından önemlidir.

Arabuluculuk Anlaşmazlığı Halinde Avukatlık Ücreti

Arabuluculuk süreci sonunda anlaşamama durumunda avukatlık ücreti, Türkiye Barolar Birliği Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’ne göre belirlenir. Bu durumda avukata ödenmesi gereken ücret, tarifede belirlenen maktu tutar olarak hesaplanır. Bu ücret, sürece taraf vekili olarak katılan avukat tarafından talep edilir.

Anlaşma sağlanamayan arabuluculuk süreçlerinde, avukatın sürece katılımı ve yaptığı işlerin kapsamına göre belirlenen bu maktu ücret, genellikle sabit bir miktardır. Taraflar arabuluculuk sürecinde anlaşma sağlayamazsa avukatlık ücreti, tarifede belirtilen bu sabit tutar üzerinden ödenir. Yürürlükteki tarifede bu maktu tutar 8.000,00 TLdir ve asıl alacağı geçemez. Taraf anlaşmazlıktan sonra aynı avukatla dava açarsa, davada ödenecek ücretten bu maktu tutar mahsup edilir. ^[7]

Arabuluculuk Ücretinin Ödenmemesi Durumunda Yapılması Gerekenler

Arabuluculuk sürecinde avukatlık ücretinin ödenmemesi durumunda avukatın izleyebileceği yollar şunlardır:

• İcra takibi başlatmak: Arabuluculuk sürecinin sonlanmasıyla birlikte avukatın ücreti muaccel bir borç haline gelir. Bu borç ödenmezse avukat, icra takibi başlatarak ücreti talep edebilir.
• Dava açmak: Ücretini icra takibiyle alamayan avukat, mahkemeye başvurarak dava açabilir.
• Anlaşma tutanağı şartlarını incelemek: Sözleşmede arabuluculuk sürecindeki avukatlık ücretine dair özel bir hüküm varsa buna göre işlem yapılır. Bu hükümler, taraf vekili avukatın hakkını korur.

Arabuluculuk Ücretinin Ödenmemesi Durumunda Yapılması Gerekenler

Vekalet Ücreti Alacağı için Arabulucuya Başvurmak Zorunlu Mu?

Vekalet ücreti alacağı için arabuluculuğa başvurmak dava şartı değildir. Zorunlu (dava şartı) arabuluculuk, Türk hukukunda kanunlarla düzenlenmiş ve sınırlı sayıda öngörülmüştür. İşçi-işveren ilişkilerinden doğan alacaklar, tazminat ve işe iade davaları, ticari davalar, bazı tüketici davaları, ortaklığın giderilmesi ve kira hukukundan doğan uyuşmazlıklarda arabuluculuk zorunludur.

Vekalet ücretinden doğan alacak, bu uyuşmazlıkların dışında kalır. Taraflar isterlerse vekalet ücreti alacağı için ihtiyari olarak arabuluculuğa başvurabilir. Ancak bu bir zorunluluk değildir, alacaklı doğrudan mahkemede dava açabilir.

Arabuluculuk Vekalet Ücreti Alacağı Davası Görevli ve Yetkili Mahkeme

Arabuluculuk sürecinde avukatlık ücretinin alınamaması durumunda kural olarak görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesi‘dir. Müvekkil ticari ya da mesleki olmayan bir amaçla hareket eden gerçek kişi ise ilişki tüketici işlemi sayılabilir ve uyuşmazlığa tüketici mahkemesi bakar, tutar parasal sınırın altındaysa önce tüketici hakem heyetine başvurulması dava şartıdır.^[8] Yetkili mahkeme ise genel yetki kuralları çerçevesinde belirlenir.

Davalının bulunduğu yer mahkemesi, genel yetkili mahkemedir. Aynı zamanda dava konusu sözleşmenin yapıldığı veya vekalet sözleşmesinin ifa edildiği yer mahkemesi de yetkilidir.

Arabuluculuk Sürecinde Avukatlık Ücretine İlişkin Sıkça Sorulan Sorular

Arabuluculuk sürecinde avukatlık ücreti ile ilgili sorularınızı bu başlık altında cevapladık.

Av. Şamil Kaya

Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden 2014 yılında onur derecesiyle mezun olmuştur. Lise öğrenimini yatılı şekilde Erdoğan Akdağ Anadolu Öğretmen Lisesi’nde 2010 yılında birincilikle tamamlayan Şamil Kaya, 2018 yılında başladığı Anadolu Ünivers...

Tüm yazıları