Askerlik Borçlanması Nedir? Nasıl Yapılır?

Askerlik borçlanması, askerlik görevini ifa etmiş olan kişilerin emekli olma tarihlerini öne çekmek için, askerlik yaptıkları süre kadar Sosyal Güvenlik Kurumu’nun belirlediği günlük prim ücreti üzerinden sosyal güvenlik primi ödemelerini ifade eder. Bu imkan, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 41. maddesinde düzenlenir ve sigortalının çalışmadığı süreler için prim ödeyerek sigortalılık süresini ve prim gün sayısını artırmasını sağlar. ^[1]

Türkiye’de askerlik borçlanmasına hak kazanılması için, erkekler için zorunlu olan askerlik görevini, kadınların ise gönüllü olarak askerlik görevini ifa etmeleri gerekmektedir. Askerlik borçlanmasında bulunabilecek kişiler arasında silah altına alınan erler ve erbaşları, 7179 sayılı Asker Alma Kanunu’na göre askere alınanlar ve Yedek Subay Okulu’nda askerlik görevi yapan askerler yer alır. Askerlik yapmamış olanlar ile askerlikten muaf olanlar bu haktan yararlanamaz.

Türkiye’de zorunlu kısa dönem askerlik görevi (er/erbaş) 6 ay, yedek subay ve yedek astsubaylar için uzun dönem askerlik 12 aydır. Bedelli askerlik süresi ise toplam 32 gündür, bunun 28 günü temel eğitim, 4 günü yol ve kanuni izindir. ^[2] Bu durumda, yapılmış askerlik süreleri borçlanmanın hesabında önem taşır.

Askerlik görevini ifa edenler bu süre boyunca çalışamadıkları için, sosyal güvenlik primi ödemezler ve dolayısıyla sigortalı sayılmazlar. Çalışamadıkları bu süre için prim ödeme gün sayıları artmamış olur veya daha önce sigorta başlangıçları yoksa askerlik yaparken de sigorta başlangıçları yapılmamış olur ve bu durum onların emekli olma zamanını ileriye taşıyan etkenlerden birdir. Askerlik borçlanması da emekliliği öne çekmek için sunulan bir imkan olarak karşımıza çıkar.

Not: Bedelli askerlik ücreti ile askerlik borçlanması farklı ödemelerdir. Bedelli ücreti askerlik şubesinin bildirdiği banka kanalıyla ödenir. Askerlik borçlanması ise SGK’ye ödenir ve zaten askerlik hizmetini fiilen tamamlamış kişiler için geçerlidir.

Askerlik Borçlanması Nasıl Yapılır?

Askerlik borçlanmasına başvuracak kişiler, bu işlemi e-devlet üzerinden veya son çalıştığı yerin bağlı bulunduğu yerdeki Sosyal Güvenlik Kurumu’na giderek, Sosyal Güvenlik Kurumu’nun internet sitesinden sorgulanarak indirilebilen askerlik borçlanması başvuru formunu çıkartıp yazılı olarak doldurarak başvuruda bulunması gerekmektedir.

Başvuru yapacak kişiler Sosyal Güvenlik Kurumu’nun sitesinde Emeklilik Form ve Dilekçeleri başlığı altında bulunan formlardan “Ek-025 Borçlanma Talep Dilekçesi (5510 SK 41 inci maddeye göre)” adlı formu indirerek kendi durumlarına uygun ve doğru bir şekilde borçlanma dilekçesini doldururlar.

Bu formu en yakın Kurum’a bizzat giderek veya posta yoluyla teslim edip başvurularını yaparlar. Kamu görevlileri ise ayrı bir kurum olan Kamu Görevlileri Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı’na bağlı Sosyal Güvenlik Kurumu Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü’ne giderek doldurdukları dilekçeleriyle başvurularını yaparlar.

E-Devletten Askerlik Borçlanması Nasıl Yapılır?

Askerlik borçlanması e-devlet web sitesi üzerinden, Sosyal Güvenlik Kurumuna gitmeden de yapılabilir. Sigortalının ait olduğu sigorta koluna göre e-devlette sağ üstteki arama sekmesine askerlik borçlanması yapıp aratıldığında çıkan sekmeden başvuru yapılabilmektedir.

Örneğin sigortalı 4/A sigorta koluna tabi bağımlı çalışan ise 4/A Askerlik Borçlanmasına başlığına tıklayıp başvurusunu yapar. Başvuru portalında kişinin borçlanma zamanı, son ödeme tarihi, aylık/yıllık borçlanma miktarı ve ödemenin nereden yapılabileceği bilgileri yer almaktadır.

Kişi 4/C kapsamında TSK’da çalışan askeri personel (astsubay-subay) ise “TSK’de Çalışan Askeri Personelin Kendi Hesabına Fakülte veya Yüksekokulda Okudukları Süreleri Borçlanma Başvurusu ve Takibi” bölümünden başvurularını yapabilirler.

Askerlik Borçlanması Şartları

Askerlik borçlanmasına başvuru yapabilmek için ve sonucunda borçlanma talebinin kabul edilebilmesi için, kişinin askerlik hizmetini yapmış olması gerekmektedir. Zorunlu askerlik görevini yerine getirmemiş veya askerlikten muaf tutulduğu için askere gitmemiş olanlar bu imkândan yararlanamazlar.

Yurt dışında bulunan ve oranın kanunlarına göre askerlik hizmeti yapmış olan Türk vatandaşları 22 yaşını doldurmaları şartıyla yurt dışındaki askerlik süreleri boyunca yatmamış olan sigorta primleri için Türkiye’de askerlik borçlanması başvurusunda bulunabilirler. Fakat başvuruda bulundukları süre Türkiye’deki azami askerlik süresinden fazla olamaz. Askerlik hizmeti yapan/silah altında bulunan er ve erbaşları ve Yedek Subay Okuluna gitmiş olan askerlerin, bu sürede boyunca kendileri adına herhangi bir sosyal sigorta primi ödenmemiş olması gerekmektedir. Askerlik hizmetleri sırasında adlarına Genel Sağlık Sigortası veya herhangi bir sosyal sigorta tescili bulunması kanunen yasaktır. Dolayısıyla askerdeyken ödenmiş olan sigorta primleri geçersiz sayılmaktadır. Çünkü askerlik hizmeti ifa edilirken başka bir yerde çalışılamaz.

Kısaca, askerlik borçlanması şartları, askerlik hizmetini yapmış olmak ve askerlik süresi boyunca sigorta primi ödememektir.

• Sigortalı Olma Şartı: Askerlik borçlanması yapabilmek için kişinin sigortalı olması gereklidir. Sigortalı çalışmanın başladığı tarihten önce yapılan askerlik borçlanması, sigorta başlangıç tarihini daha erkene çekebilir. Yani askerlik borçlanması, sigortalının prim günlerini artırarak erken emeklilik imkanı sağlayabilir.
• Askerlik Hizmetinin Tamamlanmış Olması: Askerlik borçlanması yalnızca askerlik hizmetinin tamamlanmış olması durumunda yapılabilir. Askerlik sırasında geçirilen süre borçlanma kapsamına dahil edilebilir. Eğer kişi askerlik hizmetinden muaf olmuşsa ya da askerlik yapmamışsa, borçlanma imkanı bulunmamaktadır.
• Borçlanılacak Sürelerin Tamamen Sigorta Kapsamında Olmaması: Askerlik süresi boyunca kişinin sigortalı olarak çalışması mümkün olmadığından, bu dönem için herhangi bir prim ödenmemiştir. Borçlanma ile bu süreler sigorta kapsamında değerlendirilir ve emeklilik prim günlerine eklenir.

Askerlik Borçlanması Şartları

Askerlik Borçlanmasına Dahil Olan Süreler

Askerlik borçlanmasının hesabında göz önüne alınan süreler şunlardır:

• Muvazzaf (zorunlu) veya gönüllü askerlikte er veya erbaşı olarak geçirilmiş süreler
• 01.01.1950 tarihinden sonra Yedek Subay Okulunda okuyan asker öğrencilerin eğitim süreleri

Askerlik borçlanmasına dahil olan bu sürelerin hesabı önemlidir. Çünkü bir sonraki başlıkta açıklanan günlük borç tutarını borçlanmaya dahil olan toplam süre (gün sayısı) ile çarptığımızda ödenecek toplam borç tutarı bulunmaktadır.

Aynı şekilde bu sürenin bilinmesi erken emekliliğe hak kazanmak isteyen hak sahipleri için de yol gösterici olacaktır. Eğer tamamlanmamış prim ödeme gün sayısı ve emekliliğe kalan süre, kişinin askerlikte geçirdiği süreden fazlaysa askerlik borçlanmasında bulunmuş olsa dahi erken emekliliğe hak kazanamaz, yalnızca emeklilik tarihini biraz daha öne almış olur. Çünkü askerlik süresi yasal emekliliğine kalan süreyi karşılamaz.

Askerlik Borçlanması Nasıl Hesaplanır?

Askerlik borçlanmasının nasıl hesaplanacağı 5510 sayılı kanunun 41. maddesinin 1. fıkrasının devamında açıklanmıştır. Buna göre hak veya başvuru sahiplerinin yazılı olarak borçlanma talebinde bulunuldukları tarihte kendi gelir düzeylerine göre belirlenen, günlük kazançlarının %32’si üzerinden hesaplanan prim miktarı, askerlik borçlanmasının günlük borç tutarını oluşturur.

Fakat bulunan bu günlük tutar aynı kanunun 82. maddesinde belirlenen prime esas günlük kazanç alt ve üst sınırının arasında olması gerekmektedir. ^[3] 82. maddeye göre prime esas günlük kazancın alt sınırı kanunen belirlenen asgari ücretin 30’a bölünmesiyle, üst sınırı ise belirlenen alt sınırdaki ücretin 7,5 katının hesap edilmesiyle bulunur.

2026 yılında güncel prime esas asgari ücret 33.030,00 TL’dir. ^[4] 30’a böldüğümüzde günlük ücreti buluruz, bu da 1.101,00 TL’dir. Bu tutar üzerinden, ödenmesi gereken günlük prim 1.101,00 × %32 = 352,32 TL olmaktadır.

Kişinin prime esas günlük kazancının %32’sinin hesap edilmesiyle bulunan bu değer, günlük ödenmesi gereken borç tutarıdır. Bulunan bu değeri kişinin askerlik yaptığı süre ile çarptığımızda toplam askerlik borçlanması tutarı bulunur. Kişinin askerlik süreleri hesaplanırken 1 aylık süre 30 gün olarak hesaba katılır. Örneğin 12 ay askerlik yapmış bir kişinin toplam borç tutarını bulmak için hesaba katılan süre 12 (ay) x 30 (gün) = 360 gün olarak hesaplanır.

Buna göre 12 ay askerlik yapmış kişinin borçlandığı toplam tutar:

360 (gün) x 352,32 = 126.835,20 TL’dir.

Askerlik Borçlanması Nasıl Hesaplanır?

Askerlik Borçlanması Örneği

Askerlik borçlanmasında başvuruda bulunan hak sahibi, borçlanma toplamını hesaplayabilmesi için toplam askerlik süresini, kanundaki asgari ve azami prim oranına uygun günlük prim borcu ile çarpar. Aşağıdaki tabloda belirli askerlik süreleri için asgari ve azami olabilecek tutarlar yer almaktadır:

Bilgi: Daha yüksek günlük kazançtan borçlanmak, bugün daha fazla ödeme demektir. Karşılığında emekli aylığı hesaplamasında daha yüksek bir kazanç esas alınır. Getiri, kişinin toplam hizmet dökümüne ve bağlama oranına göre değişir.

Askerlik Borçlanması İçin Gerekli Belgeler

Başvuru sırasında şu bilgi ve belgeler istenir:

• T.C. kimlik numarası
• Terhis belgesi veya askerlik durum belgesi (askerlik başlama ve terhis tarihini gösterir)
• İletişim ve adres bilgileri
• Borçlanılmak istenen gün sayısı
• Prime esas kazanç tercihi (asgari veya daha yüksek)

E-devlet üzerinden yapılan başvurularda ayrıca belge yüklenmesi genelde gerekmez, sistem askerlik kaydını otomatik doğrular. SGK’ya bizzat başvurularda ise belgelerin fiziki olarak sunulması istenir.

Askerlik Borçlanması Nasıl Ödenir?

Askerlik borçlanmasını ödemek için önce başvuruda bulunmak gerekmektedir. Bizzat son çalışılan yerdeki SGK’ye giderek veya e-devlet internet sitesindeki ilgili SGK portalından yapılan başvuru, SGK tarafından şartları uygun bulunup kabul edildiği takdirde kişi borçlanma için ödeme yapabilir.

SGK tarafından başvurunun kabul bulması için başvuru yaparken kişinin borçlanmaya ilişkin belgelerini sunması gerekmektedir. Belgeleri tamam olan kişilerin başvurularının kabul edildiğine dair belge Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından, PTT aracılığıyla iadeli taahhütlü mektup şeklinde teslim edilir. Bu mektupta borcun ne kadar olduğu gösterilir. Teslim edildiği bilgisi SGK tarafından sisteme girilmektedir.

Teslim edilen belgenin başvuru sahibine teslim edildiği tarih ile ödeme yapabilmek için 30 günlük hak düşürücü süre başlar ve bu süre kesindir, uzatılamamaktadır. 30 günlük sürede kişi borcu peşin olarak ödemelidir, borç taksitlere bağlanarak ödenemez.

Borçlanma başvurusunun kabulüne ilişkin belgenin tesliminden itibaren 30 gün içinde kişi borcunu ödemezse askerlik borçlanması başvurusu iptal olunur. Bu durumda kişi yeniden başvuru yapmak isterse aynı prosedürün tamamını yerine getirerek yeni bir başvuruda bulunabilir.

Eğer kısmen ödeme yapmış, borcun tamamını ödememişse ödediği miktar kaç günlük borçlanma süresine tekabül ediyorsa o kadar gün prim ödemiş sayılır, ödenmemiş borçlar için borçlanma gerçekleşmez.

Başvuru sahibi eğer başvurusunu yapmış fakat borçlanmaya ilişkin belgelerini eksik vermişse, başvurusunun kabul edilmesi için eksik kalan belgeleri 30 gün içinde başvuruyu yaptığı SGK’ya iletmesi gerekmektedir. Eksik belgeleri bu süre içerisinde teslim ettiği takdirde ve ardından başvurusunun onaylanmasıyla borcunu ödemesi için 30 günlük süre başlar.

Kredi kartıyla ödeme şu adımlarla yapılır:

1. E-devlet sistemine T.C. kimlik numarası ve e-devlet şifresiyle giriş yapılır.
2. SGK’nın askerlik borçlanması ödeme ekranına girilir.
3. Ekranda çıkan kredi kartı bölümüne kart numarası ve son kullanma tarihi girilir.
4. Ödeme onaylanır ve tek çekim olarak işlenir.

Uyarı: SGK, askerlik borçlanması ödemelerinde taksit uygulamıyor. Bankaya şahsen gidilerek yapılan ödemelerde bankanın kendi taksit politikası geçerli olabilir, ancak SGK borcu yine de tek seferde tahakkuk eder.

Askerlik Borçlanması Nasıl Ödenir?

Farklı sigorta kollarında çalışanlar için e-devlet sitesindeki ödeme ekranları farklıdır. Sigorta kolları için ödeme ekranları aşağıda yer almaktadır:

• 4/A sigortalılar için, https://www.turkiye.gov.tr/sosyal-guvenlik-4a-askerlik-borclanmasi-basvurusu
• 4/B sigortalılar için, https://www.turkiye.gov.tr/sosyal-guvenlik-4b-askerlik-borclanmasi-basvurusu
• 4/C sigortalılar için, https://www.turkiye.gov.tr/sgk-kamu-gorevlilerinin-er-veya-erbas-olarak-silah-altinda-veya-yedek-subay-okulunda-gecen-sureleri-borclanma-basvurusu-ve-takibi

Borçlanma talebinde bulunup başvurusu kabul edilen ve bunun üzerine borçlanmasını ödeyen kişi daha sonradan eğer borçlanmadan vazgeçer ve borçlanmada ödediği paraları geri almak isterse, yalnızca bir defa SGK’ya başvurarak borçlanmadan vazgeçip ödemiş olduğu paraların iadesini isteyebilir.

Fakat paraların iadesini isteyen kişiye henüz emekli aylığı bağlanmamış olmalıdır. Emekli aylığı bağlandıktan sonra borçlanmadan vazgeçemez.

Askerlik Borçlanması Talep Dilekçesi Nasıl Doldurulur?

Askerlik borçlanması talep dilekçesi SGK’ya gidilerek başvurulacaksa Sosyal Güvenlik Kurumu sitesinden Emeklilik Form ve Dilekçeler bölümünde yer alan Ek-025 sayılı Borçlanma Talep Dilekçesi (5510 SK 41 inci maddeye göre) adlı dilekçeyi yazdırmak suretiyle formda yazan bilgileri kendilerine uygun, eksiksiz ve doğru bir şekilde doldurarak SGK’ya teslim ederler.

Bu dilekçe resmi bir belge olduğu için kişi doğru bilgileri yazdığından emin olmalıdır. E-devlet üzerinden başvuru yapacak kişiler e-devletin portalında yer alan dilekçeyi bilgisayar üzerinden doldurmak suretiyle başvurularını yaparlar.

Dilekçede 7 farklı bölüm bulunmaktadır. Bunlar:

• Ad soyad,
• SGK sicil no veya TC kimlik no,
• Eski kanuna göre hangi sosyal güvenlik kurumuna bağlı olduğu (SSK / BAĞKUR / EMEKLİ SANDIĞI),
• Kişinin günlük prime esas kazançları (günlük maaş tutarlarının brütü),
• Borçlanma talebinin niteliği (işaretlenir),
• Borçlanılmak istenen süre (askerlik süreleri kapsamında kaç gün borçlanmak istiyorlarsa),
• Beyan ve taahhütler (ek beyan ve belgeler, varsa)

Bu bilgiler eksiksiz bir şekilde doldurulmalıdır.

Askerlik Borçlanması Emekliliği Nasıl Etkiler?

Askerlik yaptıkları süre kadar askerlik borçlanması primi ödeyenler, emekliliklerine kalan süreyi askerlik süreleri karşılıyorsa, sanki o dönemde prim ödemiş sigortalı gibi kabul edilir ve emekliliğe hak kazanabilirler.

Sigortalı, Kurum’a başvuru yaparak geçmişe yönelik bu borçlanmayı seçer, ödemenin ardından kalan süreyi hesaptan düşebilir veya emekli maaşında artış sağlayabilir. Bu prim, askerlikte geçen tüm süreler için ödenebileceği gibi, emekliliğe daha az süre kalanlar için yalnızca kalan süreyi tamamlayacak kadar kısmi ödeme şeklinde de ödenebilir.

Emekliliğe kalan süre kısaysa, borçlanma tutarı bu süreye göre küçülür. Örneğin emekliliğe 3 ay kalan kişi, yalnızca 3 aylık kısmi borçlanma yapabilir. Toplam borç, seçilen gün sayısı ile günlük prim tutarının çarpımıdır.

Askerlik borçlanması talebinde bulunan kişinin askere gitmeden önce herhangi bir sigorta başlangıcı yoksa, borçlanma talebinin kabulü ve hesaplanan borcun ödenmesi halinde sigortalılık başlangıç tarihi, geçmişteki askerlik hizmetine başladığı tarih olarak kabul edilir ve emekliliğe hak kazanma zamanı öne çekilebilir. Bir başka deyişle EYT’den (emeklilikte yaşa takılanlar) faydalanılabilir.

Bu etki yalnızca askerlik öncesinde sigorta girişi bulunmayan kişiler için geçerlidir. Sigorta girişi askerlikten sonraysa, EYT eşiklerinin öncesine geçme ihtimali doğar. Askere başlamadan önce sigorta girişi yapılmışsa, borçlanma yalnızca prim ödeme gün sayısını artırır ve sigorta başlangıcına etki etmez.

Askerlik Borçlanması Rehberi

Askerlik Borçlanması İle İlgili Sıkça Sorulan Sorular

Bu başlık altında bizlere askerlik borçlanması ile ilgili sıkça sorulan bazı soruların cevaplarını verdik.

Av. Yusuf Emrehan Sucu

Tam burslu olarak eğitimini sürdürdüğü Kadir Has Üniversitesi Hukuk Fakültesi’ni tamamlamıştır. Hukuk eğitimi sırasında birden fazla sertifika programını tamamlamış, kurgusal mahkemelerde sıkça rol almıştır. İş Hukukuna ilişkin alacaklar ve Tazmin...

Tüm yazıları