Yaşlılık Maaşı Nedir? Şartları Nelerdir?

Yaşlılık maaşı, Türkiye’de 65 yaşını doldurmuş, sosyal güvencesi bulunmayan ve maddi açıdan muhtaç durumda olan kişilere devlet tarafından sağlanan sosyal yardım türüdür. Bu maaş, 2022 sayılı kanun kapsamında, belirli koşulları sağlayan yaşlı bireylerin geçimlerini desteklemek amacıyla verilmektedir. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından düzenlenen yaşlılık maaşı, yaşlı bireylerin temel ihtiyaçlarını karşılamalarına yardımcı olmak için ödenen düzenli bir gelirdir.

Yaşlılık Maaşı Nedir?

65 yaşını doldurmuş, herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna prim ödememiş ve emekli maaşı almayan kişilere, devlet tarafından bağlanan maaşa yaşlılık maaşı, 65 yaş aylığı ya da halk arasındaki adıyla 65’lik maaşı denir. Bu maaş, özellikle geçim sıkıntısı yaşayan ve başka bir gelir kaynağı olmayan yaşlı bireylerin yaşam standartlarını iyileştirmeyi amaçlar. Yaşlılık maaşı, devletin sosyal güvenlik politikalarının bir parçası olarak, muhtaçlık sınırının altında yaşayan vatandaşlara sunulur.

2026 itibarıyla yaşlılık maaşı 7.256,71 TL olarak ödenmektedir. Tutar, memur maaş katsayısındaki artışa bağlı olarak her yıl Ocak ve Temmuz aylarında güncellenir. ^[1]

Yaşlı aylığı olarak da anılan bu ödemenin tutarı serbestçe belirlenmez. 2022 sayılı Kanun’un 1. maddesi aylığı, 4.387 gösterge rakamının memur aylık katsayısıyla çarpımı olarak tanımlar. Katsayı Ocak ve Temmuz aylarında değiştiği için aylık da yılda iki kez yenilenir.

Yaşlılık Maaşı ile Yaşlılık Aylığı (Emekli Maaşı) Aynı Şey mi?

İki kavram sık karıştırılıyor, oysa dayanakları ayrıdır. Bu sayfadaki yaşlılık maaşı prim ödenmesini gerektirmez, muhtaçlığa bağlı olarak bağlanan bir sosyal yardımdır. SGK’nın bağladığı yaşlılık aylığı ise prim ödenerek kazanılır ve tutarı kişinin kazancına, prim gün sayısına göre değişir.

Ayrımın pratik sonucu tektir. Sosyal güvenlik kuruluşlarının herhangi birinden gelir ya da aylık alan kişiye 65 yaş aylığı bağlanmaz, iki ödeme bir arada yürümez. 65 yaş aylığının tutarı da herkes için aynıdır, emekli aylığı gibi kişiden kişiye değişmez.

Yaşlılık Maaşı Şartları Nelerdir?

Yaşlılık maaşı, 2022 sayılı Kanun’un aradığı beş koşulun birlikte gerçekleşmesiyle bağlanır. Koşullardan biri eksik kalırsa başvuru reddedilir. Aranan şartlar şunlardır:

Yaş Şartı: Yaşlılık maaşı alabilmek için başvuru sahibinin 65 yaşını doldurmuş olması gerekir. 65 yaş altındaki bireyler bu maaşa başvuramaz. 60 yaş aylığı ya da 60 yaş maaşı adında ayrı bir ödeme kalemi bulunmadığı için 60 yaşında yaşlılık maaşı bağlanmaz, şart her durumda 65 yaştır. Yaş şartı kadın ve erkek için aynıdır, ikisi için de 65 yaş aranır.

Sosyal Güvenlikten Gelir Almama: Başvuru sahibinin Sosyal Güvenlik Kurumu’ndan (SSK, Bağ-Kur, Emekli Sandığı vb.) herhangi bir gelir ya da emekli maaşı almıyor olması gerekmektedir. Bu koşul, yaşlılık maaşının sadece sosyal güvencesi olmayan ve geliri bulunmayan kişilere verilmesini sağlar. Emeklilik hakkı olan kişiler bu maaştan yararlanamaz.

Gelir Durumu: Yaşlılık maaşı başvurusu yapan kişinin nafaka bağlanmamış veya nafaka bağlanması mümkün olmayan bir durumda olması gerekmektedir. Ayrıca, kişinin eşiyle birlikte kişi başına düşen gelirinin, güncel asgari ücretin net tutarının üçte birinden az olması gerekmektedir. Bu şart, yaşlılık maaşının sadece maddi açıdan zor durumda olan bireylere verilmesini sağlar.

Prim Ödeme Durumu: Başvuru sahibi, sosyal güvenlik sistemine dahil olacak şekilde isteğe bağlı sigorta primi ödememiş olmalıdır. İsteğe bağlı sigorta ödemeleri yapan bireyler, sosyal güvenlik kapsamında değerlendirildiği için bu maaştan faydalanamaz.

Muhtaçlık Durumu: Yaşlılık maaşı başvurusunda bulunan kişinin muhtaçlık durumu Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı tarafından araştırılır. Vakıf, başvuru sahibinin maddi durumunu inceleyerek kişinin bu maaşı almaya uygun olup olmadığına karar verir. Muhtaçlık sınırının altında yaşayan kişiler bu maaştan faydalanabilir.

Yaşlılık Maaşı Başvuru Şartları

65 Yaş Aylığı Şartları Değişti mi?

Aylığın şartlarını belirleyen 2022 sayılı Kanun’un 1. maddesi 14 Nisan 2016 tarihli 6704 sayılı Kanunla yeniden yazıldı ve o tarihten sonra değişmedi. Yaş şartı, sosyal güvenlik kuruluşundan gelir veya aylık almama, nafaka, isteğe bağlı sigorta ve muhtaçlık ölçütleri bugün de aynıdır.

Her yıl değişen iki şey var, ikisi de kendiliğinden hareket eder. Aylık tutarı memur aylık katsayısına bağlı olduğu için ocak ve temmuzda yenilenir. Gelir sınırı ise net asgari ücretin üçte biri olduğundan asgari ücretle birlikte yükselir.

2026’da yapılan tek değişiklik geri alma usulüne ilişkindir. Gerçeğe uymayan belgeyle bağlanan aylıkların geri alınmasında TÜFE değişim oranı yerine kanuni faiz esas alınmaya başlanmıştır.^[2]

Eşi Çalışan veya Emekli Olan Yaşlılık Maaşı Alabilir Mi?

Eşin sigortalı olması veya emekli maaşı alması tek başına engel değildir. Yaşlılık maaşında gelir hesabı, başvuru sahibi ve eşinin geliri toplanıp ikiye bölünerek yapılır. Bu tutar, asgari ücretin net tutarının üçte birinin altında kalmalıdır. Eşin emekli maaşı bu sınırı aşarsa başvuru reddedilir, aşmazsa başvuru değerlendirmeye alınır.

65 Yaş Aylığını Kimler Alamaz?

Aylık bağlanmasına engel olan haller kanunda ve Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının uygulama ölçütlerinde sayılır. Aşağıdakilerden biri varsa başvuru reddedilir:

• Nafaka alanlar ile nafaka bağlanması mümkün olanlar
• Sosyal güvenlik kurumundan gelir ya da aylık alanlar
• İsteğe bağlı sigorta primi ödeyenler
• Kamu veya özel kurum ve kuruluşlarda iaşe ve ibateleri dahil olmak üzere sürekli bakımı yapılan veya yaptırılanlar^[3]
• Kişi başına düşen geliri net asgari ücretin üçte birini aşanlar

Yaşlılık Maaşı Neden Kesilir?

Aylık, muhtaçlık hali devam ettiği sürece ödenir ve bu halin sona erdiği tarihi izleyen dönem başından itibaren kesilir.^[4] Kesilme için yeni bir iş kurmak gerekmez, kendisine ya da eşine ait gelirlerin kişi başına düşen aylık ortalaması net asgari ücretin üçte birini aşar aşmaz muhtaçlık ortadan kalkar.

Kanun bir adım daha ileri gider ve aynı tutardan fazla gelir sağlaması mümkün olan kişileri de kapsam dışında tutar.^[5] Tapusu olanların sorduğu soru burada cevabını bulur, oturulan evin tapusu tek başına engel sayılmaz ama kiraya verilebilecek ikinci bir taşınmaz eşiğin aşılması ihtimalini doğurur ve başvuru bu gerekçeyle reddedilebilir.

Belgelerdeki eksiklik ya da yanlışlık tebligata rağmen üç ay içinde giderilmezse aylık kesilir ve fazla ödenen tutar geri alınır. Gerçeğe uymayan belgeyle aylık bağlatılmışsa ödenen tutarlar kanuni faiziyle geri istenir ve ayrıca ceza kovuşturması yapılır.^[6]

Yaşlılık Maaşı Kesilirse Hangi Mahkemeye Dava Açılır?

Aylığın kesilmesi ya da başvurunun reddedilmesi bir idari işlemdir, bu nedenle iptal davası idare mahkemesinde açılır. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarının 2022 sayılı Kanun kapsamında aldığı kararları Bakanlık adına tesis edilmiş, kamu gücüne dayanan işlemler saymış ve uyuşmazlığın adli yargıda değil idari yargıda çözülmesi gerektiğine hükmetmiştir. Adli yargıda açılan dava bu nedenle yargı yolu yönünden reddedilir.^[7]

Fazla ödenen tutarın geri istenmesi ile cezai sorumluluk birbirinden ayrıdır. Yargıtay 15. Ceza Dairesi, eşinin ölümünden sonra da artırımlı aylık çekilen bir olayda paranın bilerek ve isteyerek alındığına dair delil bulunmadığı ve yanlışlığın sistemden kaynaklandığı gerekçesiyle verilen beraat kararını onamıştır.^[8] Kasıt ispatlanamasa bile yersiz ödenen tutar idari yoldan geri istenir.

Yaşlılık Maaşı Başvurusu Nasıl Yapılır?

Yaşlılık maaşı başvurusunda bulunmak isteyen vatandaşlar, e-Devlet üzerinden başvuru yapabilirler. Ayrıca, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarına bizzat başvuruda bulunmak da mümkündür. Başvuru için TC kimlik numaralı bir kimlik belgesi ve doldurulan başvuru formu yeterlidir, ek evrak istenmez.

65 yaş maaşı başvuru formunu önceden temin etmeye gerek yoktur, form Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfında verilir ve e-Devlet üzerinden yapılan başvuruda aynı bilgiler ekrandaki adımlarda istenir. Formda beyan edilen gelir ve mal bilgileri kurum kayıtlarıyla karşılaştırıldığı için yanlış beyan, aylığın kesilmesine ve ödenen tutarın geri alınmasına yol açar.

Başvuru sonrası hanenin gelir ve mal durumu sosyal inceleme ile değerlendirilir. Mütevelli Heyeti başvuruyu en geç bir ay içinde sonuçlandırır. Aylık, başvurudan önceki aylar için geriye dönük ödenmez. Aylığın başlangıç tarihi vakfa yapılan yazılı başvuruyu izleyen aybaşıdır. Hak kazanma tarihi ile ilk ödeme dönemi arasındaki haklar ise toplu olarak ödenir.^[9] Değerlendirme sonucunda, şartları sağlayan kişilere düzenli olarak yaşlılık maaşı ödenir. Başvuru sahibi bizzat işlem yapamıyorsa, mahkemeden alınan vasi kararı veya vekaletname ile yakını başvurabilir. Yaşlılık maaşını Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’na bağlı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları yürütür.

Yaşlılık Maaşı Başvurusu Nasıl Yapılır?

Yaşlılık Maaşı Ne Zaman ve Nereye Yatar?

Yaşlılık maaşı her ay ödenir. Ödeme, hak sahibinin hesabına peşin yatırılır. Bu ödemeler PTT aracılığıyla hak sahiplerine ulaştırılır. Ödeme günü, doğum yılının son rakamına göre belirlenir. Son rakamı 0 ve 5 olanlar ayın 5’inde, 1 ve 6 olanlar 6’sında, 2 ve 7 olanlar 7’sinde, 3 ve 8 olanlar 8’inde, 4 ve 9 olanlar 9’unda ödemesini alır. ^[10]

Bu aylık icra takibine konu edilemez. 3294 sayılı Kanun’un ek 2. maddesi, 2022 sayılı Kanun gereğince verilen yaşlılık ve engelli aylıklarının kişinin rızası olsa bile haczedilemeyeceğini ve başkasına devredilemeyeceğini düzenler. Aylık her türlü vergi ve resimden de muaftır.^[11]

Yaşlılık Maaşı Sorgulaması Nasıl Yapılır?

Yaşlılık maaşı sorgulaması yapmak isteyen bireyler, e-Devlet sistemi üzerinden başvurularını takip edebilirler. Ayrıca, ALO 144 Sosyal Yardım Hattı da yaşlılık maaşı hakkında bilgi almak ve başvuru durumu sorgulamak için kullanılabilir. Sorgulama sırasında başvuru durumu ve ödeme tarihleri gibi bilgiler öğrenilebilir.

Yaşlılık Maaşı Sorgulama Rehberi

Yaşlılık Maaşı Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Yaşlılık maaşı ile ilgili sorularınızı bu başlık altında cevapladık.

Av. Hulusi Hatıpoğlu

Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesinden onur öğrencisi olarak mezun olmuştur. Avukatlık kariyerine Konya Barosu’nda başlayan Arb. Av. Hulusi Hatıpoğlu, kariyerini İstanbul’da devam ettirmektedir. Özellikle İş Hukuku, İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku, ...

Tüm yazıları