Damga Vergisi Hesaplama ve 2026 Oranları

Kağıt türünü ve bedeli seçin; nispi damga vergisini, yılın azami tutarıyla sınırlanmış halini ve taraf başına düşen payı hesaplayın.

Damga vergisi hesaplama, kağıtta yazılı belli parayı kağıdın türüne karşılık gelen nispi oranla çarpmak ve çıkan tutarı o yıl için ilan edilen azami sınırla karşılaştırmaktan ibarettir. Sözleşme ve taahhütnamelerde oran binde 9,48, işyeri kira sözleşmelerinde binde 1,89‘dur ve 2026 yılında bir kağıt için hesaplanacak vergi 29.115.961,10 TL‘yi aşamaz.

Yukarıdaki araç kağıt türünü, bedeli, kira süresini ve vergiyi kimin ödeyeceğini alıp bu hesabı yapar, istisna kapsamındaki kağıtlarda vergi doğmadığını gösterir.

Damga Vergisinin Konusu ve Mükellefi

Verginin konusu kağıdın kendisidir. Kanuna ekli (1) sayılı tabloda yazılı kağıtlar damga vergisine tabidir ve buradaki kağıt terimi, yazılıp imzalanan ya da imza yerine geçen bir işaret konan, bir hususu ispat veya belli etmek için ibraz edilebilecek her belgeyi kapsar.^[1] Elektronik imzayla manyetik ortamda oluşturulan belgeler de aynı tanımın içindedir.

Verginin mükellefi kağıtları imza edenlerdir.^[2] Resmi daireler ile kişiler arasındaki işlemlerde vergiyi kişi tarafı öder, resmi daire ödemez.

Bir kağıdın hangi vergiye tabi olduğu adına göre değil mahiyetine göre belirlenir. Şekli kanunda düzenlenmiş kağıtlarda kanundaki ad, düzenlenmemiş olanlarda üzerindeki yazının taşıdığı hüküm ve mana esas alınır.^[3] Başlığına “protokol” yazılmış bir metin, içeriği bir taahhüt doğuruyorsa mukavelename oranıyla vergilendirilir.

2026 Damga Vergisi Oranları ve Azami Tutar

Nispi oranlar (1) sayılı tabloda kağıt türüne göre ayrı ayrı gösterilmiştir. Aşağıdaki tablo aracın kağıt türü listesindeki kalemleri ve dayanaklarını verir.

Tabloda yer almayan başka kalemler de vardır. İhale kararlarında oran binde 5,69, maaş ve ücret ödemelerine ilişkin makbuzlarda binde 7,59‘dur. Resmi şekilde düzenlenen kat karşılığı inşaat sözleşmesi ile hasılat paylaşımı inşaat sözleşmelerinde oran sıfırdır.^[4]

Her bir kağıt için hesaplanacak vergi bir üst sınırla kayıtlıdır. Bu sınır her takvim yılı başında yeniden değerleme oranında artırılır ve 2026 yılı için 29.115.961,10 TL olarak ilan edilmiştir.^[5]

Bu tavanın pratikte ne zaman devreye girdiği çoğu zaman yanlış tahmin edilir. Binde 9,48 oranında azami tutara ulaşmak için kağıt bedelinin yaklaşık 3,07 milyar TL‘yi aşması gerekir, binde 1,89 oranında ise eşik yaklaşık 15,4 milyar TL‘dir. Sıradan bir ticari sözleşmede tavan hiç işlemez.

Kira Sözleşmesinde Damga Vergisi Hesaplama

Kira sözleşmesinde matrah aylık kira değil, sözleşme süresi boyunca ödenecek toplam kira bedelidir. Kanun nispi vergide kağıtta yazılı belli parayı esas alır ve (1) sayılı tablo kira için matrahı açıkça “mukavele süresine göre kira bedeli” diye tanımlar.^[6]

Araca yıllık kira bedeli ile sözleşme süresi ayrı ayrı girilir, çarpımı matrahı verir. Aylık bedeli yıllık sanmak, bu hesapta en sık rastlanan yanılgıdır.

Aylık 40.000 TL bedelle beş yıllığına kiralanan bir işyerini örnek alalım. Yıllık bedel 480.000 TL, beş yıllık toplam matrah 2.400.000 TL‘dir.

Sözleşmede kefil varsa hesap değişir. Kefalet şerhi, asıl işlemin taraflarından başka bir kişinin eklediği ayrı bir akit sayıldığı için ayrıca vergiye tabidir.^[7] Aynı kağıtta birden fazla adi kefalet ve garanti taahhüdü bulunuyorsa bunlardan yalnızca biri vergilendirilir.

Konut Kirasında Damga Vergisi İstisnası

Gerçek kişilerin mesken olarak kullanmak üzere kiraladığı ve iktisadi işletmeye dahil olmayan taşınmazlara ilişkin kira sözleşmeleri damga vergisinden istisnadır.^[8] İstisna sözleşmenin üzerine konulan kefalet şerhlerini ve teminatları da kapsar. Dernek ve vakıfların yerleşim yeri olarak kiraladığı taşınmazlar aynı hükmün içindedir.

Ev kiralarken damga vergisi ödendiğini sanan pek çok kiracı vardır, oysa 2005’ten bu yana konut kirasında böyle bir yük yoktur. İstisnanın üç şartı birlikte aranır: kiracı gerçek kişi olmalı, kullanım amacı mesken olmalı ve taşınmaz bir işletmenin aktifine kayıtlı bulunmamalıdır.

Şartlardan biri düşerse istisna da düşer. Şirketin lojman olarak kiraladığı daire ya da kiracının evi büro gibi kullanacağını yazdığı sözleşme binde 1,89 oranına tabidir.

Araçta konut seçeneği işaretlendiğinde bu uyarı sonucun altında görünür. Sözleşmenin kendi yazımına ilişkin ayrıntılar kira sözleşmesi nasıl yapılır yazısındadır.

Nüsha Sayısının Vergiye Etkisi

Nispi vergiye tabi kağıtlarda, birden fazla nüsha düzenlense bile yalnız bir nüsha vergilendirilir.^[9] 2016 öncesinde her nüsha ayrı ayrı vergilendirildiği için bu kural birçok eski örnek hesabı geçersiz kılmıştır.

Maktu vergiye tabi kağıtlarda durum aynı değildir, orada her nüsha ayrı ayrı aynı miktarda vergiye tabidir. Sözleşmenin süresinin uzatılması halinde ise aynı miktar veya nispette vergi yeniden alınır, artırılan bedel de aynı oranda vergilendirilir.^[10]

Vergiyi Kimin Ödeyeceği ve Müteselsil Sorumluluk

Sözleşmelere sıklıkla “damga vergisi kiracı tarafından ödenir” gibi kayıtlar konur. Bu kayıt taraflar arasında geçerlidir ama vergi dairesine karşı ileri sürülemez, çünkü birden fazla kişi tarafından imzalanan kağıtlara ait vergi ve cezanın tamamından imza edenler müteselsilen sorumludur.^[11]

İdare tarafların hangisine giderse gitsin verginin tamamını isteyebilir. Ödeyen taraf, aralarındaki anlaşmaya dayanarak diğerine rücu eder. Aracın “taraflar eşit paylaşır” seçeneği bu iç ilişkiyi gösterir, idareye karşı sorumluluğu bölmez.

İmza edenler arasında vergiden müstesna olanların bulunması, verginin noksan ödenmesini haklı kılmaz. Resmi daireler ve noterler kendilerine ibraz edilen kağıtların damga vergisini aramakla yükümlüdür. Noterler vergisi ödenmemiş kağıtları tasdik edemez ve suretini veremez.^[12]

Beyan ve Ödeme Süresi

Makbuz karşılığı ödemede süre mükellefin kim olduğuna göre değişir. Sürekli damga vergisi mükellefiyeti bulunanlar bir ay içinde düzenledikleri kağıtların vergisini ertesi ayın yirminci günü akşamına kadar beyan eder ve yirmi altıncı günü akşamına kadar öder.^[13]

Sürekli mükellefiyeti olmayanlar için süre daha kısadır. Kağıdın düzenlendiği tarihi izleyen on beş gün içinde beyanname verilir ve vergi aynı süre içinde ödenir.^[14] Bu süre kaçırıldığında vergi ziyaı cezası ve gecikme faizi işler.

Damga Vergisi Hesaplamada Sık Yapılan Hatalar

Sözleşme hazırlanırken ve sonradan yapılan incelemelerde en çok karşılaşılan yanlışlar aşağıdadır.

• Kira sözleşmesinde aylık bedeli matrah saymak. Matrah süre boyunca ödenecek toplam kira bedelidir.
• Konut kirasında vergi hesaplamak. Gerçek kişinin mesken kirasında vergi doğmaz.
• Her nüsha için ayrı vergi hesaplamak. Nispi vergide 2016’dan beri tek nüsha vergilendirilir.
• Bedeli belirsiz sözleşmede vergi doğmadığını sanmak. Kredi ve ikraz taahhütnamelerinde para miktarının veya azami haddin gösterilmesi zorunludur.^[15]
• Sözleşmedeki cezai şartı ayrı bir işlem sayıp iki kez vergilendirmek. Cayma tazminatı ve cezai şart gibi müeyyide niteliğindeki taahhütlerden ayrıca vergi alınmaz.^[16]
• Bir kağıttaki birbirine bağlı işlemlerin her birini ayrı ayrı vergilendirmek. Bunlar tek asıldan doğuyorsa en yüksek vergiyi gerektiren işlem üzerinden vergi alınır.
• Sözleşmeye konan “vergiyi karşı taraf öder” kaydına güvenmek. İdareye karşı imza edenlerin tamamı sorumludur.

Damga Vergisi Hesaplama Hakkında Sık Sorulan Sorular

Sözleşme hazırlarken en çok sorulan sorular ve kısa cevapları aşağıdadır. Sıfır oranlı kağıtların başında gelen gayrimenkul satış vaadi sözleşmesi ayrı bir yazıda ele alınmıştır.

Av. Yusuf Emrehan Sucu

Tam burslu olarak eğitimini sürdürdüğü Kadir Has Üniversitesi Hukuk Fakültesi’ni tamamlamıştır. Hukuk eğitimi sırasında birden fazla sertifika programını tamamlamış, kurgusal mahkemelerde sıkça rol almıştır. İş Hukukuna ilişkin alacaklar ve Tazmin...

Tüm yazıları