Yedek Subay Nasıl Olunur? Şartları Nelerdir?
Üniversite mezunu erkeklerin askerlik yükümlülüğünü yerine getirmesinin birden fazla yolu vardır. Bunlardan biri, sivil hayatta edinilen mesleki bilgiyi askeriyeye taşıyan ve asteğmen rütbesiyle yürütülen yedek subaylıktır. Kimlerin bu statüden yararlanabileceği, seçim ve başvuru süreci 1076 sayılı Kanun ile ilgili yönetmeliklerde ayrıntılı biçimde düzenlenmiştir.
Yedek Subay Nedir?
Yedek subaylık, dört yıl ve üzeri süreli bir yükseköğretim kurumundan mezun olanların askerlik hizmetini asteğmen rütbesiyle yapması anlamına gelir.[1] Bu statü 1076 sayılı Kanun ile düzenlenmiştir. Kanunun amacı, seferde ordunun subay kadrolarındaki boşlukları doldurmaktır.
Asteğmen, Türk Silahlı Kuvvetleri’nde en düşük subay rütbesidir. Yedek subaylar askeri hiyerarşide teğmen ile astsubay kıdemli başçavuş arasında yer alır. Görev süresince takım komutanlığı, eğitim veya idari sorumluluklar üstlenirler.
Subay olma şartları ve aşamaları yazımızda kadrolu subaylık ile yedek subaylık arasındaki farkları daha geniş ele aldık.
Yedek Subay Olma Şartları Nelerdir?
Yedek subay adayı sayılabilmek için önce bazı genel şartların sağlanması gerekir.
- Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak
- En az dört yıl süreli bir fakülte, yüksekokul veya dengi bir yurt dışı kurumdan mezun olmak
- Türk Silahlı Kuvvetleri Sağlık Yeteneği Yönetmeliği’ne göre askerliğe elverişli olmak
- Adli sicil kaydında subaylığa engel bir mahkumiyet bulunmamak
- Hakkında “yedek subay olamaz” kararı bulunmamak
Yaş sınırı da aranan şartlardan biridir. Düzeltilmemiş nüfus kaydına göre müracaat yılının Ocak ayının ilk günü itibariyle 27 yaşını doldurmamış olmak gerekir. Lisansüstü öğrenimini tamamlamış adaylar için bu sınır 32’dir.
Boy, kilo ve fiziksel görünüme ilişkin ölçütler de değerlendirmeye dahildir. Vücutta TSK’nın kabul etmediği türde dövme, yanık izi veya benzeri işaretlerin bulunmaması aranır.
Bilgi: Ön lisans (2 yıllık) mezunları yedek subay olamaz. Aranan asgari şart, dört yıllık lisans eğitimidir.
Yedek Subay Kimler Arasından ve Nasıl Seçilir?
Yedek subay seçimi Silahlı Kuvvetlerin ihtiyacına göre şekillenir.[2] Uygulamada üç farklı senaryo ortaya çıkar.
İhtiyaç fazlası yükümlü varsa önce isteyenler erbaş-er olarak görev yapabilir. Kalan yükümlüler arasından ihtiyaç kadarı kura ile belirlenir. İhtiyacın altında yükümlü kaldığında ise seçime tabi tutulmadan tamamı yedek subay adayı sayılır.
Meslek grubu bu noktada belirleyicidir. Tabip, diş tabibi, eczacı, mühendis, mimar, veteriner hekim ve hukukçu gibi TSK’nın ihtiyaç duyduğu branşlardan mezun olanlar seçim sürecinde öncelikli değerlendirilir. Bu bölümlerden mezun sayısı ihtiyacın altında kaldığında, kuraya dahi gerek kalmadan tüm mezunlar yedek subay adayı sayılır.
Yedek Subaylık Başvurusu Nasıl Yapılır?
Başvuru, yükümlünün kendisi, vekaleti bulunan biri ya da yakını tarafından ASAL (Askeralma Bölge Başkanlığı) ve Seferberlik Şube Müdürlüğüne yapılır. e-Devlet üzerinden yürütülen askerlik işlemleri sırasında yedek subay tercihinin işaretlenmesi gerekir.
İpucu: Tercih işaretlemesi tek başına yedek subay olmayı garanti etmez. Sağlık, eğitim ve meslek şartlarını taşıyan adaylar arasından ihtiyaca göre değerlendirme yapılır.
Sağlık muayenesi bu sürecin önemli bir parçasıdır. Askerlik şubesine bağlı bölgede aile hekimi ya da sivil/asker sağlık kuruluşu tarafından yapılan muayene sonucunda “Askerliğe Elverişlidir” kararı alınması gerekir. Sağlık durumu askerliğe elverişsizlik oluşturan adaylar için askerlik muafiyeti gündeme gelebilir. Askerlik muafiyeti ve muafiyet sebepleri yazımızda bu süreç ayrıntılı olarak anlatılmaktadır.
Celp Dönemi ve Yoklama Süreci Nasıl İşler?
Yedek subay yoklaması yılda üç celp döneminde yapılır. Bu dönemler genel olarak Mart, Haziran ve Eylül aylarına denk gelir. Adaylara sınav ve yoklama tarihleri, yoklama günü kendilerine verilen belge üzerinden bildirilir.
Celp ve sevk işlemlerine ilişkin duyurular resmi yayın organları aracılığıyla yapılır. Bu duyuru yükümlüye tebliğ niteliği taşır.[3] Yükümlülerin ilan takvimini düzenli takip etmesi bu yüzden önem taşır.
Eğitim Süreci ve Görev Süresi Ne Kadardır?
Seçilen adaylar önce temel askerlik eğitimine sevk edilir. Bu eğitim genellikle 3 ile 6 hafta arasında sürer. Temel askerlik bilgisi, silah kullanımı ve askeri disiplin konularını kapsar.
Kanuna göre yedek subayların toplam hizmet süresi 18 aydır. Bu sürenin 6 ayı yedek subay yetiştirilmesinde, 12 ayı ise subay olarak atandıkları birlikte geçer.[4]
Önemli: Kanunda yazılı 18 aylık süre üst sınırdır. Fiilen uygulanan süre barış döneminde Cumhurbaşkanı kararıyla kısaltılabilir ve celp döneminde ilan edilir.
Eğitimini başarıyla tamamlayan adaylar asteğmen rütbesiyle atandıkları birliğe sevk edilir. Görev boyunca takım komutanlığı, eğitim görevliliği veya idari işler gibi sorumluluklar üstlenirler.
Yedek Subay Olma Hakkı Hangi Durumlarda Kaybedilir?
Bazı haller yedek subaylık hakkının kaybedilmesine yol açar.[5] Bu kişiler askerlik hizmetlerini erbaş veya er olarak tamamlar.
Askere sevkten önce ya da yedek subay yetiştirilirken bazı engel hallerin ortaya çıkması da aynı sonucu doğurur.[6] Okul disiplin kurulunun vereceği “subay olamaz” kararı bu noktada belirleyicidir.
Uyarı: Yoklama kaçağı veya bakaya durumunda bulunanlar yedek subaylık değerlendirmesine dahil edilmez. Bu durumdaki yükümlülerin önce askerlik şubesine başvurup durumlarını netleştirmesi gerekir.
Güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlanması da adayın değerlendirme dışı bırakılmasına yol açabilir. Subay ve astsubay güvenlik soruşturması yazımızda bu sürecin işleyişini ayrıntılı ele aldık.
Yedek Subaylık Bitince Kadrolu Subaylığa Geçilebilir mi?
Yedek subaylık süresi tamamlandığında adaylar terhis edilir. İsteyen yedek subaylar, TSK’nın açtığı sınavlara girerek kadrolu subaylığa geçebilir.
Bu yol, sivil hayatta edinilen mesleki tecrübeyi askeri kariyere dönüştürmek isteyenler için bir seçenektir. Kadrolu subaylığa geçiş ayrı bir sınav ve değerlendirme sürecine tabidir ve yedek subaylıktan otomatik olarak doğmaz.
Yedek Subay Nasıl Olunur ile İlgili Sık Sorulan Sorular
Yedek subay olma şartları ile ilgili soruları bu başlık altında cevapladık.
Kaynaklar
- 1076 sayılı Yedek Subaylar ve Yedek Askeri Memurlar Kanunu m. 3/b: Dört yıl ve daha fazla süreli fakülte, akademi, yüksekokul ve enstitüler ile Millî Eğitim Bakanlığınca dengi kabul edilen yurt dışı öğrenim kurumu mezunu olup Türk Silahlı Kuvvetleri Sağlık Yeteneği Yönetmeliğine göre askerliğe elverişli olanlar arasından ihtiyaç kadar yedek subay adayı ayrılır. ↩
- 1076 sayılı Kanun m. 3/c-d: Yükümlüler ihtiyaçtan fazlaysa aralarından seçim yapılır. İhtiyaçtan az ise seçime tabi tutulmadan tamamı yedek subay adayı olarak ayrılır. ↩
- 1076 sayılı Kanun Ek Madde 6: Yükümlülerin celp ve sevkleri ile ilgili işlemler radyo ve televizyon aracılığıyla ilan edilmek suretiyle duyurulur. Bu duyuru yükümlülere tebliğ mahiyetindedir. ↩
- 1076 sayılı Kanun m. 3/f: Yedek subayların hizmet süreleri onsekiz aydır. Bu sürenin altı ayı yedek subay yetiştirilmekle oniki ayı da subay olarak atandıkları kıta ve kurumlarda geçer. Yedek subayların hizmet süreleri barışta Cumhurbaşkanı kararı ile oniki aya kadar indirilebilir. ↩
- 1076 sayılı Kanun m. 23: Subaylıktan çıkarmayı gerektiren bir suçtan mahkum olanlar, kamu hizmetinden müebbeden yasaklı olanlar, hileli müflis ilan edilenler ve yedek subaylık hizmeti sırasında Silahlı Kuvvetlerden ayırma cezası alanlar yedek subaylık ve memurluk hakkını kaybeder. ↩
- 1076 sayılı Kanun m. 8: Subaylıktan çıkarmayı gerektiren bir suçtan mahküm olanlar, kamu hizmetlerinden müebbeten yasaklı olanlar, disiplinsizlik ve ahlaki durumları sebebiyle yedek subay çıkarılması uygun görülmeyenler askerlik hizmetini er veya erbaş olarak tamamlar. ↩
