Uzman Çavuş Nasıl Olunur? Şartlar ve Yaş Sınırı
Uzman çavuş, Türk Silahlı Kuvvetleri’nde sözleşmeli olarak görev yapan profesyonel askeri personeldir. Muvazzaf askerlik hizmetini çavuş olarak tamamlamış, en az lise mezunu ve 27 yaşını doldurmamış adaylar başvurabilmektedir. KPSS’den 50 ve üzeri puan almak, boy-kilo şartlarını karşılamak ve güvenlik soruşturmasından geçmek zorunludur.
Uzman çavuş olmak için sınavlı ve KPSS puanıyla atama olmak üzere iki yol mevcuttur. Sınavlı süreçte adaylar yazılı sınav, fiziki yeterlilik testi ve mülakata tabi tutulmaktadır. Tüm şartlar 3269 Sayılı Uzman Erbaş Kanunu kapsamında belirlenmektedir.[1]
Uzman Çavuş Olmak İçin Gereken Şartlar Nelerdir?
Uzman çavuş olma koşulları şöyledir:
- Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak,
- En az lise veya dengi okul mezunu olup çavuş olarak askerliğini yapmış veya yapmakta olmak ya da en az ilköğretim okulu mezunu olup muvazzaflık hizmetini çavuş bitmesiyle tamamlamış veya yapmakta olmak,
- Müracaat yapılan yılın ocak ayının ilk günü itibarıyla yirmi yedi (27) yaşını bitirmemiş olmak,
- Askerlik görevini yükümlü er ya da erbaş/sözleşmeli er ya da erbaş olarak yapmış olanlar veya yapıyor olanlar,
- KPSS’den 50 ve üzeri almak,
- Sağlık raporu almak,
- Boy ölçüsünün 167-210 cm arasında olması,[2]
- Adli sicil kaydı temiz olmak,
- Güvenlik soruşturması temiz olmalıdır.
Bu koşullarının olması halinde başvuru yapılarak sınav ve mülakatlara girmeye hak kazanılır.
Uzman Çavuş Olma Şartları
Uzman Çavuş Boy-Kilo Şartları
Erkek adaylar için boy sınırı 167-210 cm olarak belirlenmiştir. Kilo kriteri boya oranla hesaplanır; her boy için alt ve üst kilo sınırı MSB’nin yayımladığı tabloda yer alır.
Kilo sınırının alt veya üstünde olmanız başvuruyu otomatik geçersiz kılar. Sınav öncesinde tablonuzu kontrol edin.
Uzman Çavuş Başvuru Süreci
Şartları sağlayan adaylar, personeltemin.msb.gov.tr adresi üzerinden Kara, Deniz veya Hava Kuvvetleri’nden birini seçerek başvuru yapar. Başvuru onaylanınca Ankara Beytepe’deki jandarma ve sahil güvenlik akademisine çağrılır. Girişte başvuru kâğıdı ve kimlik kontrol edilir; ardından adaylar spor salonu alanına götürülür. Barkod okutma işleminin tamamlanmasıyla yazılı sınav aşaması başlar.
Adaylar otobüslerle sınav alanına taşınır. Görevli rütbelilere başvuru formu gösterilir ve üzerindeki barkod okutulur. Tüm bu aşamalar tamamlandıktan sonra yazılı sınav süreci başlar.
Uzman Çavuş Sınav Süreci
Ankara Beytepe’ye gelinmesiyle birlikte sınav süreci başlar. Sınav aşamaları şunlardır:
- Genel kültür ve meslek bilgisi yazılı sınavı,
- Ön sağlık muayenesi,
- Fiziki yeterlilik ve değerlendirme testleri,
- Uygulamalı meslek bilgisi sınavı
- Mülakat sınavı.
Yazılı sınavın ardından ön sağlık muayenesi yapılır: boy-kilo ölçümü ve vücutta faça yara ile dövme kontrolü. Tüm evraklar kontrol edildikten sonra fiziki yeterlilik testleri (şınav, barfiks, mekik) uygulanır. Uygulamalı meslek bilgisi sınavının ardından sözlü mülakat aşamasına geçilir.
Süreç “istasyon sistemi” ile yürütülür; adaylar eş zamanlı olarak farklı aşamalarda değerlendirilir. Mülakatta saç-sakal düzgünlüğü, kıyafet temizliği, ifade becerisi ve psikolojik durum incelenir.
Uzman Çavuş Nasıl Olunur?
Sağlık raporu, heyeti bulunan devlet hastanelerinden alınır. Raporu alamayanların bir kez itiraz hakkı bulunmaktadır. Raporun belirlenen yere teslim edilmesi gerekir.
Tüm aşamaların ardından güvenlik soruşturması başlatılır; bu aşamada adayın yapması gereken ek bir işlem yoktur. Değerlendirme sonucunda aday asıl liste, yedek liste veya kazanamadı statüsüne alınır. Kazananlar eğitim birliğinin yeri ve teslim tarihi ile bilgilendirilir.
Uzman Çavuş Eğitimi Ne Kadar Sürer ve Neler Öğretilir?
Uzman çavuş eğitimi 6 ay sürer ve eğitim birliğinde gerçekleştirilir. İlk gün nizamiyede ön kayıt işlemleri tamamlanır. Görevli personelin yönlendirmesiyle banka ve özlük hakkı işlemleri yapılır. Bu işlemlerin ardından tabur ve bölüm ataması yapılır, silah zimmetlenir.
Askeri eğitimler kapsamında;
- Yanaşık düzen eğitimi,
- Muharebe eğitimi,
- Bireysel ve askeri güvenlik konuları,
- Hayatta kalma eğitimleri askeri ve genel kültür konuları,
- Gece eğitimleri,
- Savaş ve beden eğitimleri,
- Yüzme eğitimleri,
- Engelli koşu parkuru eğitimleri,
- Kimyasal, nükleer, biyolojik ve radyoaktif silahlara karşı savunma yöntemleri,
- Senaryoya dayalı eğitimler verilmektedir.
| Kuvvet / Sınıf | Eğitim Yeri | Süre |
|---|---|---|
| Kara Kuvvetleri — Piyade | Ankara Beytepe | 6 ay |
| Kara Kuvvetleri — Komando | Taktik Eğitim Merkezi | 6 ay |
| Hava Kuvvetleri | Hava Kuvvetleri eğitim birlikleri | 6 ay |
| Deniz Kuvvetleri | Gölcük / İzmir bölgeleri | 6 ay |
| Jandarma | Ankara Beytepe | 6 ay |
Not: Kesin eğitim yeri atama ile belirlenir; tablodaki bilgiler genel bilgi amaçlıdır. MSB duyurularını takip edin.
Uzman Çavuş Eğitimi
Kadın Uzman Çavuş Nasıl Olunur?
Uzman çavuş olabilmek için sayılan şartların varlığının bulunması gerekmektedir. Türk Silahlı Kuvvetlerinin uzmanlık çavuşu ile ilgili başvuru formunu doldurmak gerekmektedir. Daha sonra adaylar yazılı sınav ve mülakat aşamalarına tabi tutulurlar. Bu aşamalarda genel yetenek, genel kültür ve fiziksel yeterlilik değerlendirilmektedir. Sınav ve mülakatların geçilmesi ve sağlık kontrolünden geçilmesi halinde eğitime alınırlar. Bu eğitim, askeri disiplin, silah eğitimi gibi konuları kapsar ve 6 ay sürer. Eğitimin tamamlanması halinde uzman çavuş olunur. Görev süresince kadın personeller çeşitli ileri eğitimlere katılabilir ve kariyerlerine ilerleme fırsatlarına sahip olabilirler.
Jandarma Uzman Çavuş Nasıl Olunur?
Jandarma bünyesinde uzman çavuş olmak için temel şartlar Kara Kuvvetleri’yle büyük ölçüde aynıdır; ancak başvuru jandarma personel temin sisteminden yapılır. Jandarma uzman çavuş alımı, şartları ve süreci için ayrı makalemizi inceleyebilirsiniz: Jandarma Uzman Erbaş Alımı →
KPSS Sınavı ile Uzman Çavuş Ataması
Uzman çavuş olma koşulları bir yana, KPSS sınavıyla da alım yapılabilmektedir. KPSS93, KPSS94, KPSSP3 puan türlerinden uzman çavuş alımı yapılmaktadır. Uzman çavuş olma koşullarından biri olan KPSS şartı için uzman çavuş adayının söz konusu bu KPSS puan türlerinden 50 ve üzeri puan almış olması gerekmektedir. İlgili sınavlardan başarılı olunması halinde diğer uzman çavuş olma koşulları da sağlandığı takdirde adayın atamaya hak kazanması söz konusu olacaktır.
İki farklı alım yolu mevcuttur: birincisi personeltemin.msb.gov.tr üzerinden sınav ve mülakatlı süreç, ikincisi ise KPSS puanı esas alınarak yapılan doğrudan atama. Her iki yolda da KPSS94, KPSS93 veya KPSSP3 puan türlerinden en az 50 puan şarttır.
Muvazzaf Askerlikten Sonra Uzman Çavuş Nasıl Olunur?
Öncelikle muvazzaf askerlik hizmetinin tamamlanmış olması gerekmektedir. Lise mezunu olarak askerde kalmak isteyen bireyler uzman çavuş olma koşullarına uyarak uzman çavuş olabilirler. Askerde kalmak isteyen kişinin lise diplomasının olması halinde askerlik hizmetlerini tamamladıktan sonra uzman onbaşı olarak görev alabilirler. Uzman onbaşı görevini 12 ay yaptıktan sonra uzman çavuş rütbesine terfi imkânı bulunmaktadır.
Bunun için muvazzaf askerlik hizmeti sona erdiğinde uzman çavuş olmak için başvuruda bulunulması gerekmektedir. Bu başvurular Millî Savunma Bakanlığı’nın belirlediği tarihlerde yapılır. Başvuru yapıldıktan sonra yazılı sınav ve mülakat aşamalarına katılım gerekmektedir. Bu aşamalarda fiziksel yeterlilik ve genel bilgi testleri yapılır. Sınav ve mülakatı başarıyla geçen adaylar uzman çavuş eğitim programına alınır. Eğitim sürecini tamamlayanlar uzman çavuş rütbesiyle belirlenen askeri birimlere atanır.
Uzman Çavuş Ne İş Yapar?
Uzman çavuş, Türk Silahlı Kuvvetleri’nde bulunduğu birlik içinde teknik ve taktik düzeyde görev üstlenen sözleşmeli profesyonel askerdir. Görev kapsamı sınıfa göre değişir.
Piyade uzman çavuş muharebe operasyonlarında görev alır. Topçu, tankçı ve ulaştırma sınıflarındaki uzman çavuşlar silah sistemleri, araç ve teçhizat operasyonunda uzmanlaşır. Sıhhiye sınıfından atananlar sahada sağlık desteği sağlar.
Tüm uzman çavuşların ortak görevleri arasında şunlar yer alır:
- Er ve erbaşların eğitimini destekleme
- Nöbet ve devriye hizmetleri
- Birlik içi idari ve lojistik destek
- Komutanların operasyonel kararlarını uygulama
Uzman Çavuş Görevleri
Uzman Çavuşluktan Sonra Ne Olur?
Sözleşmesi sona eren uzman çavuş, koşulları sağlaması halinde sözleşmesini yenileyebilir ya da ayrılma tazminatını alarak kamu kurumlarına geçiş yapabilir. Ayrılanlar KPSS puanlarına göre belediye, devlet hastanesi ve güvenlik birimlerinde istihdam edilebilmektedir.
Uzman çavuş kadrosu içinde kıdem ve sicil değerlendirmesiyle kıdemli uzman çavuş unvanına yükselmek mümkündür. Astsubaylığa geçiş ise ayrı sınavla ve belirli hizmet süresinin tamamlanmasıyla gerçekleşmektedir.
Uzman Çavuş Tazminatları Nelerdir?
Uzman çavuşlar belirli bir süre için sözleşmeli olarak çalışırlar. Sözleşme süresi sona erdiğinde veya belirli şartlar altında görevlerinden ayrıldıklarında tazminat hakkına sahip olabilirler. Bu tazminat hizmet süresine ve ayrılma nedenine bağlı olarak hesaplanır.
Uzman çavuş rütbesine yükselen bireylerin bu hizmetleri kapsamında kazandığı tazminat hakları bulunmaktadır:
- Sözleşme süresi dolan ve kendisinden kaynaklı bir sorun nedeniyle görev süresinin uzatılmaması halinde uzman çavuşun ayrılma tazminat hakkı
- Sözleşmenin haksız feshedildiği halde uzman çavuşun tazminat hakkı
- Uzman çavuşun kusuru olmaksızın yapılan fesih halinde tazminat hakkı.
Tazminatı hak kazanan uzman çavuşlar ayrılma işlemlerini tamamladıktan sonra gerekli belgeleri ilgili askeri birimlere iletmelidirler.
Uzman çavuşun görevini icra ettiği süresinin 5 yılı aşamaması halinde sahip olduğu aylık maaşın iki katı, toplam hizmet süreleri ile çarpılarak ayrılma tazminatı ödenmektedir. Hizmet yılı 5 yılı geçiyorsa, uzman çavuşun yine aynı şekilde tazminat tutarı belirlenecektir. Tazminat tutarının hesaplanmasında üst limit bulunur ve kişinin alacağı uzman çavuş ayrılma tazminatı maaşının en fazla 20 katı olabilir. Bu rakamı aşması mümkün değildir. Net tazminat tutarının oluşmadan önce katkı payları ve ödenekleri ile ilgili olarak da kesintiler yapılmaktadır.
UZMAN ÇAVUŞ NASIL OLUNUR ŞARTLARI
Uzman Çavuşlar ile İlgili Sorular
Uzman çavuşların hakları ve başvuru süreçleriyle alakalı soruları bu başlık altında cevapladı.
Kaynaklar
