Özel Güvenlik Kimlik Kartı Süresi Bitince Tazminat Hakkı

Özel güvenlik kimlik kartı süresi bitince iş sözleşmesi zorunlu olarak sona eren görevli kıdem tazminatına hak kazanır. Kartın yenilenmemesi, çalışma iznini ortadan kaldırdığı için işveren sözleşmeyi feshetmek zorunda kalır, ancak bu fesih işçinin kusurlu davranışı sayılmadığından işçiye kıdem tazminatı ödenir.

Bu yazıda özel güvenlik kimlik kartının geçerlilik süresi ve yenileme usulü, feshin hangi hükme dayandığı, ihbar tazminatının hangi halde doğduğu, yenileme eğitimi sırasında işçinin özlük hakları ve tazminatın istenemeyeceği istisnai durumları ele aldık.

Özel Güvenlik Kimlik Kartı Geçerlilik Süresi ve Yenileme Zorunluluğu

Özel güvenlik görevlisi kimlik kartı beş yıl geçerlidir. İlgili yönetmeliğe göre güvenlik kimlik kartının süresini uzatmak için sürenin dolmasından önce yenileme eğitimine katılmak ve sınavda başarılı olmak gerekir.^[1]

Yenileme eğitimi kartın süresi dolmadan tamamlanmalıdır. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi bir dosyada, yenileme sürecinde olduğunu ve sertifikayı sonradan aldığını ileri süren işçinin bu savunmasını yeterli görmemiş, eğitime kartın bitiminden önce başvurulduğunun veya katılındığının belgelenmesi gerektiğini belirtmiştir.^[2]

Süresi dolan kartla çalışmaya devam edilmesi mümkün değildir. Aynı kararda, bu durumdaki bir görevliyi çalıştırmayı sürdüren işyerinin yaptırıma maruz kalacağı belirtilmiştir. Kartın yenilenmesi bu nedenle yalnızca işçinin değil, işverenin de takip etmesi gereken bir konudur.

Özel Güvenlik Kimlik Kartı Geçerlilik Süresi ve Yenileme Zorunluluğu

Kimlik Kartı Süresi Dolan İşçinin Kıdem Tazminatı Hakkı

Kart süresinin dolması nedeniyle yapılan fesihte kıdem tazminatı ödenir. Yargıtay kararlarında bu sonuç istikrarlı biçimde kabul edilmektedir.

Özel güvenlik kimlik kartı süresi dolmasının kıdem tazminatının ödenmesini gerektirmesinin dayanağı şudur: Özel güvenlik görevlisi, kimlik kartı yenilenmediği sürece bu pozisyonda çalıştırılamaz. Çalışma imkanının ortadan kalkması, işçinin ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırı bir davranışından kaynaklanmadığı için işvereni tazminat yükümlülüğünden kurtarmaz. Ayrıca hiçbir özel güvenlik görevlisi kartını yenilemeye zorlanamaz.

Kimlik Süresi Dolan İşçiye İhbar Tazminatı Ödenir mi?

Özel güvenlik kimlik kartı süresi dolan işçiye ihbar tazminatı ödenmez. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, kart süresinin dolmasını İş Kanunu‘nun 25/III maddesindeki zorlayıcı sebep saymaktadır. Bu nitelendirmede işverenin bildirim süresi tanıma yükümlülüğü bulunmadığından ihbar tazminatı hiç doğmaz.

İlgili Yargıtay Hukuk dairesi bu sonucu 2020 tarihli bir kararında kararlılık kazanmış uygulama olarak nitelendirmiştir.^[3] Şubat 2021 tarihli kararda ise aynı görüş dairenin son güncel görüşü ifadesiyle tekrarlanmış ve ihbar tazminatına hak kazanılmasının mümkün olmadığı belirtilmiştir.^[4]

İhbar tazminatı ödenmese bile kıdem tazminatı ödenir. 25/III kapsamındaki fesihte yalnızca ihbar yükümlülüğü ortadan kalkar, kıdem tazminatı yükümlülüğü sürer.^[5]

Fesihten Önce Bir Haftalık Bekleme ve Yarım Ücret

25/III kapsamındaki fesih için zorlayıcı sebebin işçiyi bir haftadan fazla çalışmaktan alıkoyması aranır. İşveren, kartın süresinin dolduğu gün derhal fesih yapamaz.

Bu bekleme süresinde işçiye bir haftaya kadar her gün için yarım ücret ödenir.^[6] Uygulamada gözden kaçan bu ödeme, işçinin ayrıca talep edebileceği bir alacaktır.

Kimlik Süresi Dolan İşçiye İhbar Tazminatı Ödenir mi?

Yargıtay Kararlarında Kimlik Süresi Dolan İşçinin Tazminatı

Aşağıdaki tablodan kıdem tazminatına hükmedilen bazı yargıtay kararlarının künyelerine ulaşabilirsiniz.

Yenileme Eğitimi Sırasında İşçinin Hakları

Yenileme eğitimine katılan görevlinin iş sözleşmesi devam eder. Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanunun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik, eğitim süresince çalışanın özlük haklarından yoksun bırakılamayacağını açıkça düzenler.

İşveren, eğitim günlerini ücretsiz izne çevirir ya da devamsızlık olarak işlerse yönetmeliğe aykırı davranmış olur. Eğitim süresinde işçiye ücret ödenmezse de, işçiye ayrıca haklı fesih imkanı doğar. Ücretin gereği gibi ödenmemesi İş Kanunu’nun 24/II-e bendinde haklı fesih sebebi sayılmıştır.

Özel Güvenlik Kimlik Kartı İptalinde Tazminat Alınamayan Haller

Özel güvenlik kimlik kartının iptal edilmesi ile kimlik süresinin dolması hukuken farklı nitelendirmelerdir. Tazminat bakımından ise sonuç aynıdır. İhbar tazminatı her iki halde de alınamaz. Fesih 25/III kapsamında değerlendirildiğinden işverenin bildirim süresi tanıma yükümlülüğü doğmaz.

Kural olarak iki durumda da kıdem tazminatı ödenir. Kart iptali işçinin işyeri dışında işlediği ve işyeriyle ilgisi bulunmayan bir suçtan kaynaklansa bile bu sonuç değişmez. Yargıtay, elektrik hırsızlığı suçu nedeniyle kartı iptal edilen bir görevliye ilişkin kararda bu ayrımı açıkça kurmuştur.^[7]

Kararda işyeri dışında ve işyeri ile ilgisi olmayan vurgusu yapılmıştır. Buna karşılık iptale yol açan fiil işverene ya da işyerine yönelmişse, işveren feshi İş Kanunu’nun 25/II bendine dayandırabilir. Böyle bir fesihte kıdem tazminatı doğmaz, ancak işverenin 25/II şartlarını ayrıca ispatlaması gerekir.

Uyarı: Yargıtay, kart iptaline veya süre dolmasına dayanan fesihlerde kıdem tazminatının reddine ilişkin yerel mahkeme kararlarını düzenli olarak bozmaktadır. Kartın durumu tek başına kıdem tazminatını ortadan kaldırmaz.

Özel Güvenlik Kimlik Kartı İptalinde Tazminat Alınamayan Haller

Azınlık Görüşü: Yenilememekte Israr Eden Güvenlik Görevlisinin Durumu

2020 tarihli bir karar oyçokluğuyla alınmıştır. Azınlık görüşünde, kimlik yenileme görevi birkaç kez hatırlatılmasına rağmen bunu yapmamakta ısrar eden işçinin eyleminin İş Kanunu’nun 25/II-h bendi kapsamında değerlendirilmesi ve kıdem tazminatının da reddi gerektiği savunulmuştur.^[8]

İlgili bent, işçinin yapmakla ödevli bulunduğu görevleri kendisine hatırlatıldığı halde yapmamakta ısrar etmesini düzenler.^[9]

Bu görüş uygulanmamaktadır. Daire çoğunluğu aynı kararda ve sonraki tarihli kararlarında zorlayıcı sebep nitelendirmesini sürdürmüş, kıdem tazminatını hüküm altına almıştır. Azınlık görüşü bağlayıcı değildir, yine de işveren vekillerinin bu yönde savunma yapabileceği dikkate alınmalıdır.

Kart iptaline karşı açılacak dava iş mahkemesinde değil idare mahkemesinde görülür. İptal işlemi idari bir işlem olduğundan, süreç ve süreler için özel güvenlik kimlik kartının iptali ve itiraz yazımız incelenmelidir.

Özel Güvenlik Kimlik Süresinin Bitimiyle Hukuki Destek

Kart süresinin dolması nedeniyle işten çıkarılan görevlinin iki ayrı süreci takip etmesi gerekir. Birincisi kıdem tazminatı ile bekleme süresine ait yarım ücret alacağı, ikincisi işten çıkış kodunun doğru bildirilip bildirilmediğidir.

Zorlayıcı sebeple yapılan fesihte, prim şartlarının sağlanması kaydıyla işsizlik ödeneği hakkı doğar.^[10] İşveren çıkış kodunu ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırılık olarak bildirirse bu hak engellenir. Yargıtay, hatalı bildirilen çıkış kodunun düzeltilmesine ilişkin tespit kararını onamıştır.^[11]

Önemli: İşsizlik ödeneği başvurusu, fesih tarihini izleyen günden itibaren otuz gün içinde İŞKUR’a yapılmalıdır.^[12] Gecikilen süre, ödenek almaya hak kazanılan toplam süreden düşülür.

Özel Güvenlik Kimlik Süresinin Bitimiyle Hukuki Destek

Tazminat talepleri bakımından zamanaşımı süresi beş yıldır ve fesih tarihinden işlemeye başlar.^[13]

Dosyanın değerlendirilmesinde şu belgeler belirleyici olur:

• Kimlik kartının geçerlilik tarihini gösteren belge
• Yenileme eğitimine süresi içinde başvurulduğunu kanıtlayan dekont, kayıt veya sertifika
• İşverenin gönderdiği fesih bildirimi ya da ihtarname
• SGK işten ayrılış bildirgesi ve üzerindeki çıkış kodu

Bunlardan ikincisi çoğu dosyada sonucu değiştirir. Eğitime kartın bitiminden önce başvurulduğu belgelenebiliyorsa feshin haklılığı tartışmaya açılır.

Alacağınızın yaklaşık tutarını kıdem tazminatı hesaplama aracımızdan görebilirsiniz. Diğer tazminat kalemleri için özel güvenlik görevlisi tazminat hakları yazımızı inceleyebilirsiniz.

Dosyanıza özel değerlendirme için iletişim sayfamızdaki hukuki danışma formunu doldurabilir veya büromuzu doğrudan arayabilirsiniz.

Özel Güvenlik Kimlik Kartı Bitimi Sebebiyle Fesih Hakkında Sorular

Kimlik kartı süresinin dolmasıyla ilgili sık sorulan sorular aşağıda yanıtlanmıştır.

Av. Hulusi Hatıpoğlu

Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesinden onur öğrencisi olarak mezun olmuştur. Avukatlık kariyerine Konya Barosu’nda başlayan Arb. Av. Hulusi Hatıpoğlu, kariyerini İstanbul’da devam ettirmektedir. Özellikle İş Hukuku, İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku, ...

Tüm yazıları