Cezaevi İzinleri Nedir? Kimler Faydalanabilir?

Cezaevi izinleri, hükümlü ve tutukluların belirli şartlar altında ceza infaz kurumlarından geçici olarak ayrılmalarına olanak tanıyan bir uygulamadır. Bu izinler, ceza infaz sisteminde hükümlülerin özel durumlarına çözüm sunmak ve toplumsal uyumu kolaylaştırmak amacıyla düzenlenmiştir. Kanun üç izin türü tanımlar: mazeret izni, özel izin, iş arama izni. Her birinin süresi, sıklığı ve şartları farklıdır, bu yazıda üçünü de ayrı ayrı ele aldık.

Cezaevi İzin Belgesi Nedir?

İzne çıkan hükümlüye kurum idaresi bir izin belgesi düzenler. Bu belge, iznin geçirileceği yerin Cumhuriyet başsavcılığınca onaylanır^[1]. Belge, izin süresince hükümlünün yanında bulunması gereken resmi kağıttır. Kaybolması durumunda izinli bulunulan yerin en yakın karakoluna veya ceza infaz kurumuna bilgi verilmesi, dönüş sırasında durumun kurum idaresine bildirilmesi gerekir.

Cezaevi İzinlerinin Türleri

Cezaevi izinleri, farklı ihtiyaçlara yönelik olarak çeşitli türlere ayrılmıştır. Bu izin türleri şunlardır:

Cezaevi Mazeret İzni

Hükümlülerin, belirli bir sebebe bağlı olarak ceza infaz kurumundan ayrılmalarını sağlayan izin türüdür.

Cezaevi Mazeret İzni Kullanım Şartları

• Hükümlünün cezasının en az 1/10’unu iyi halli olarak geçirmiş olması gerekir.
• İzin talebinin, ana, baba, eş, kardeş veya çocuğun ölümü ya da hayati tehlike arz eden bir hastalık durumu gibi gerekçelere dayanması gereklidir.
• Deprem, sel, yangın gibi doğal afetlerde zarar gördüğünü belgeleyen hükümlüler de mazeret izni alabilir.

Cezaevi Mazeret İzni Süresi

• Yol süreleri hariç en fazla 10 gün izin verilebilir.
• Cenazeye katılmak için yol süresi dışında 2 güne kadar izin verilir.
• Hasta ziyareti için yol süresi dışında 1 güne kadar izin verilir ve bu izin aynı yakın için en çok iki defa kullanılabilir.

Cenaze izni ayrı bir izin türü değildir, mazeret izni kapsamındadır. Ana, baba, eş, kardeş veya çocuğun ölümü halinde yol hariç iki güne kadar izin verilir^[2].

Cezaevi İzinlerinde Mazeret İzni

İnfaz Kanunu Madde 94

(1) Hükümlülük süresinin onda birini iyi halle geçirmiş olanlara hükümlünün isteği ile;

a) Ana, baba, eş, kardeş veya çocuğunun ölümü nedeniyle ceza infaz kurumu en üst amirinin önerisi ve Cumhuriyet Başsavcılığının onayı ile,

b) Yukarıdaki bentte sayılan yakınlarından birisinin yaşamsal tehlike oluşturacak önemli ve ağır hastalık hallerinin veya deprem, su baskını, yangın gibi felaketler nedeniyle zarara uğradıklarının belgelendirilmesi koşuluyla kurum en üst amirinin görüşü, Cumhuriyet Başsavcılığının önerisi ve Adalet Bakanlığının onayı ile, yol dışında on güne kadar mazeret izni verilebilir.

(2) (Değişik: 27/4/2012-6301/1 md.) Bu Kanunun 25 inci maddesi kapsamına girenler hariç, yüksek güvenlikli ceza infaz kurumunda bulunanlar da dahil olmak üzere, güvenlik bakımından sakınca oluşturmaması koşuluyla tehlikeli olmayan hükümlünün, dış güvenlik görevlisinin refakatinde bulunmak şartıyla, talebi ve Cumhuriyet Başsavcısının onayıyla:

a) İkinci derece dahil kan veya kayın hısımlarından birinin ya da eşinin ölümü nedeniyle cenazesine katılması için yol süresi dışında iki güne kadar,

b) Sağlık Kurulu raporu ile belgelendirilmesi şartıyla ana, baba, eş, kardeş, çocuk ile eşin anne veya babasından birinin yaşamsal tehlike oluşturacak önemli ve ağır hastalık hallerinin bulunması nedeniyle bunlardan her biri için toplam iki defaya mahsus olmak üzere hasta ziyareti amacıyla yol süresi dışında bir güne kadar, izin verilebilir. (Değişik ikinci cümle: 24/1/2013-6411/10 md.) Hükümlünün, izin süresi içinde gece konaklaması gerektiği takdirde, kendi evi veya (a) bendinde belirtilen bir yakınının evinde, güvenli görülen başka bir yerde ya da gidilen yerde bulunan kapalı ceza infaz kurumunda kalmasına, güvenlik hususu değerlendirilmek ve gerekli güvenlik tedbirleri alınmak suretiyle, gidilen yerin valisi tarafından karar verilir. Yurt dışına çıkmasını gerektirmesi durumunda hükümlüye, bu madde gereğince izin verilemez.

Cezaevi Özel İzin

Aile bağlarını güçlendirmek ve hükümlünün dış dünyaya uyum sağlamasına yardımcı olmak amacıyla verilen bir izin türüdür.

Cezaevi Özel İzin Şartları

• Açık ceza infaz kurumunda bulunan hükümlülere veya kapalı ceza infaz kurumunda olup açık ceza infaz kurumlarına ayrılma hakkı kazananlara verilir.
• Hükümlünün güvenlik riski taşımaması ve iyi halli olması gerekmektedir.

Cezaevi Özel İzin Süresi

• Yol süreleri hariç olmak üzere 7 güne kadar özel izin verilir.
• Hastalık veya doğal afet gibi zorunlu durumlarda bu izinler birleştirilerek kullandırılabilir.

Önemli: 5275 sayılı Kanun m.95 uyarınca özel izin üç ayda bir kullandırılır. Yol hariç süre yedi gündür^[3].

Cezaevi İzinlerinde Özel İzin

Düğün veya evlilik için ayrı bir izin türü kanunda yer almaz. Bu durumlar özel izin kapsamında değerlendirilir, üç ayda bir kullanılan yedi günlük süre içinde kullanılır. Kapalı ceza infaz kurumunda bulunan ve açık kuruma ayrılma hakkı henüz kazanmamış hükümlü için düğün gerekçesiyle ayrı bir izin yoktur. Bayram, dini gün veya benzer özel tarihler için de ayrı bir izin kalemi yoktur, kurum idaresi uygun gördüğünde bu tarihleri özel izin dönemine denk getirebilir.

Cezaevi İş Arama İzni

Hükümlünün topluma kazandırılması ve iş bulma sürecine yardımcı olmak için verilen izin türüdür.

Cezaevi İş Arama İzni Şartları

• Hükümlünün cezaevinde kesintisiz 6 ayını doldurmuş olması gerekir.
• Koşullu salıverilmesine bir ay kalmış olması şarttır.

Cezaevi İş Arama İzni Süresi

• Günlük en fazla 8 saate kadar izin verilebilir.

Cezaevi İzinlerinde İş Arama İzni

Halk Dilindeki Cezaevi İzin Adları Neye Karşılık Gelir?

“Ev izni”, “düğün izni”, “bayram izni” gibi adlar kanunda geçmez, günlük kullanımda özel izni tarif etmek için kullanılır. “Ölüm izni” ve “cenaze izni” ise mazeret izninin bir uygulama alanıdır. İş arama izni bu terimlerin hiçbiriyle karışmaz, çünkü amacı ve şartı tamamen farklıdır, koşullu salıverilmeye bir ay kala verilir. Halk dilindeki adları doğru izin türüyle eşleştirmek, hangi başvurunun hangi süre ve sıklık kuralına tabi olduğunu anlamak için önemlidir.

İnfaz Kanunu Madde 94 Gerekçesine Göre Cezaevi İzinleri

Not: Bu gerekçe metni kanunun ilk kabul edildiği döneme aittir. Güncel şart, yukarıdaki madde 94 metninde belirtildiği gibi hükümlülük süresinin onda biridir.

Maddede, hükümlünün ana, baba, eş, kardeş veya çocuğunun ölümü halinde hükümlülük süresinin en az üçte birini iyi halle geçirmiş olmak koşulu ile mazeret izni verilmesi öngörülmüştür.

Çağdaş infaz sistemlerinde hükümlülerin aileleriyle ilişkilerinin sağlıklı bir biçimde sürdürülmesi, hükümlünün yeniden topluma kazandırılmasında etkili olmaktadır. Tasarıda bu husus göz önünde tutulmuş ve hükümlünün yakınlarının ölümü halinde kendisine mazeret izni verilmesi esasına yer verilmiştir.

Hükümlünün (a) bendinde sayılan yakınlarından birisinin önemli ve ağır hastalık veya deprem, su baskını, yangın gibi felaketler nedeniyle zarara uğradıklarının belgelendirilmesi koşuluyla mazeret izni verilebilmesi olanağı getirilmiştir. Bu halde mazeret izni kurum amirinin görüşü, Cumhuriyet başsavcılığının önerisi ve Adalet Bakanlığının onayıyla verilebilecektir.

Mazeret izni süresi en çok, yol dışında on gün olarak belirlenmiştir.

Tehlikeli hükümlüler dışında, hükümlülerin infaz kurumunun bulunduğu yerde olmak ve dış güvenlik personelinin refakatinde bulunmak koşuluyla, hükümlünün talebi ve Cumhuriyet başsavcısının onayı ile ana, baba, eş, kardeş ve çocuklarının cenazesine katılabilecekleri hükme bağlanmıştır.

Cezaevi Mazeret İzni Kuralları

Cezaevi İzinleri Nasıl Alınır?

Cezaevi izinleri, hükümlünün talebi üzerine belirli bir prosedür izlenerek alınır. İzin süreci şu şekilde işler:

1. Başvuru: Hükümlü, ceza infaz kurumunun en üst amirine izin talebinde bulunur.
2. Onay: Cezaevi amirinin önerisiyle birlikte Cumhuriyet Başsavcılığı veya Adalet Bakanlığı onay verir.
3. Belge Sunumu: Talebin gerekçesini destekleyen belgeler (örneğin sağlık raporu, ölüm belgesi) sunulmalıdır.
4. İzinin Kullanılması: İzin süresi boyunca güvenlik tedbirleri alınır ve dönüş süresi takip edilir.

Cezaevi İzin Süresinde Geçen Günlerin Hükmü

Cezaevi izinlerinde geçen süreler, hükümlülük süresine dahil edilir. Ancak izin süresi içinde kaçan, izinden geç dönen veya belirtilen kuralları ihlal eden hükümlüler için cezai yaptırımlar uygulanır.

Cezaevinden İzin Alan Hükümlünün Kaçması

Türk Ceza Kanunu’nun 292. maddesi, cezaevinden izin alarak kaçan hükümlülere yönelik yaptırımları düzenler.

Cezaevi İzin Süresinde Kaçanlara Yaptırımlar

• Kaçma Durumu: Cezaevinden kaçan hükümlüye 6 aydan 1 yıla kadar hapis cezası verilir.
• Cebir veya Tehdit Kullanılması: Kaçış sırasında cebir veya tehdit kullanılmışsa ceza, 1 yıldan 3 yıla kadar artırılır.
• Silahlı veya Grup Halinde Kaçma: Kaçış silahlı ya da birden fazla kişi tarafından gerçekleştirilmişse ceza bir kat artırılır.
• Ek Suçlar: Kaçış sırasında kasten yaralama, öldürme veya mala zarar verme gibi suçlar işlenirse bu suçlardan ayrıca hüküm verilir.

Cezaevi İzinlerinde Geç Dönme ve Disiplin İşlemleri

• 2 günden az süre: iki gün veya daha az bir süreyle izne geç dönen hükümlülere disiplin cezası uygulanır.
• 2 günden fazla süre: iki günden fazla geç dönen veya izne hiç dönmeyen hükümlülere bir daha özel izin verilmez ve TCK m.292‘ye göre cezai işlem uygulanır.

Cezaevi İzinleri Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Cezaevi izinleri ile ilgili sorularınızı bu başlık altında cevapladık.

Cezaevi İzinlerinde Nelere Dikkat Edilmeli?

Cezaevi izinleri, hükümlü ve tutukluların aile bağlarını güçlendirmek, topluma yeniden uyum sağlamalarını kolaylaştırmak ve özel durumlara çözüm bulmak amacıyla düzenlenmiştir. Ancak bu izinler belirli kurallara bağlıdır ve kötüye kullanımı engellemek için sıkı bir şekilde denetlenir.

Cezaevi izinleri hakkında detaylı bilgi almak ve izin süreçlerinde profesyonel hukuki destek sağlamak için bizimle iletişime geçebilirsiniz. Adalet sisteminin tüm aşamalarında yanınızdayız.

Av. Hulusi Hatıpoğlu

Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesinden onur öğrencisi olarak mezun olmuştur. Avukatlık kariyerine Konya Barosu’nda başlayan Arb. Av. Hulusi Hatıpoğlu, kariyerini İstanbul’da devam ettirmektedir. Özellikle İş Hukuku, İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku, ...

Tüm yazıları