Dilekçe ile İsim ve Soyisim Değişikliği
Özet, seçtiğiniz yapay zeka aracında yeni sekmede oluşturulur. Yapay zeka özetleri hatalı veya eksik olabilir; hukuki danışmanlık yerine geçmez.
Dilekçe ile isim ve soyisim değişikliği artık yapılamaz, bugün ad ve soyadı değişikliği kural olarak mahkeme kararıyla yapılır. Mahkeme kararı aranmadan nüfus müdürlüğüne yazılı başvuruyla ad ve soyad düzeltmeye izin veren geçici düzenlemenin süresi 24 Aralık 2022’de doldu. Medeni Kanun adın değiştirilmesini ancak haklı sebeplere dayanarak hakimden istenebilecek bir işlem olarak düzenler.[1]
Nüfus müdürlüğüne dilekçeyle yalnızca iki tür işlem yapılabilir.
- Nüfus kütüğüne hatalı yazılmış bilgilerin düzeltilmesi
- Boşanmış kadının evlenmeden önceki soyadını kullanma talebi
İşte bu noktada hatalı bir işlem yapmamak adına alanında uzman bir hukuk avukatı ile irtibata geçmek için buraya tıklayabilirsiniz. Harbiye Hukuk Bürosu’ndan danışmanlık hizmeti almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Dilekçe ile İsim ve Soyisim Değişikliği Neden Artık Yapılamıyor?
Dilekçeyle ad ve soyad değişikliği kalıcı bir hak değil, Nüfus Hizmetleri Kanunu’na eklenen geçici maddelere dayanan süreli bir uygulamaydı. İlk düzenleme 2017’de 7039 sayılı Kanunla geçici 8. madde olarak getirildi ve iki yıl uygulandı.[2]
İkinci düzenleme 2019’da 7196 sayılı Kanunla geçici 11. madde olarak eklendi ve üç yıllık süre tanıdı. Bu maddede Soyadı Kanunu’na aykırı soyadları, yazım ve imla hatalarından doğan anlam değişiklikleri ile genel ahlaka uygun olmayan ya da toplum tarafından gülünç karşılandığı değerlendirilen ad ve soyadları, il veya ilçe idare kurulunun kararıyla bir defaya mahsus değiştirilebiliyordu.[3]
Bu üç yıllık süre 24 Aralık 2022’de sona erdi. Kanun Cumhurbaşkanına süreyi bir katına kadar uzatma yetkisi vermişti. Süre dolduğu için bugün mahkeme kararı aranmaksızın dilekçeyle ad ve soyad değiştirmeye izin veren işleyen bir uygulama yoktur.
İsim ve Soyisim Değişikliği Mahkeme Kararıyla Nasıl Yapılır?
Adın değiştirilmesi ancak haklı sebeplere dayanılarak hakimden istenebilir. Karar nüfus siciline kaydedilir ve Basın İlan Kurumunun ilan portalında ilan olunur.[4]
Nüfus kayıtlarına ilişkin düzeltme davaları, düzeltmeyi isteyenin yerleşim yeri adresinin bulunduğu yerdeki görevli asliye hukuk mahkemesinde açılır. Haklı sebep bulunması halinde aynı konuda düzeltme hakimden istenebilir.[5] Dava dilekçesi örneği için isim değişikliği dava dilekçesi örneği ve süreç için isim değiştirme davası yazılarına bakabilirsiniz.
Haklı Sebep Nedir?
Kanun haklı sebeplerin neler olduğunu saymaz, bunu mahkeme her davada ayrıca belirler. Yargıtay 8. Hukuk Dairesi değerlendirmede objektif koşullardan çok isteyen kişinin sunduğu özel nedenlerin dikkate alınması gerektiğini belirtir. Kişinin toplum içinde bilinip tanındığı ad veya soyadıyla anılmayı ve bunu nüfusta da taşımayı istemesi haklı sebep sayılır.[6]
Çevresinde başka bir adla bilinip tanınan kişinin adının bu ada çevrilmesini isteyen dava Yargıtay tarafından kabul edilmiştir. Mahkeme isteği reddetmişti ancak Daire kararı bozdu.[7] Kişinin mesleğine uygun bir adı kullanmak istemesi de haklı sebep sayılmıştır.[8]
Çocuğun adının değiştirilmesinde haklı sebep daha dar yorumlanır. Yargıtay 8. Hukuk Dairesi çocuk adına yasal temsilci tarafından açılan davalarda çocuğun iradesini belirtememesi nedeniyle bu davalarda ancak çok istisnai durumlarda değişiklik yapılabileceğini belirtmiştir.[9]
Anayasa Mahkemesi isim değişikliği taleplerinin reddinde mahkemelerin ilgili ve yeterli gerekçe göstermesi gerektiğini belirtir. Mahkeme, isminin değiştirilmesini isteyen bir trans bireyin talebinin cinsiyet değişikliği ameliyatı olmadığı gerekçesiyle reddedilmesinde yeterli gerekçe bulunmadığını belirterek özel hayata saygı hakkının ihlal edildiğine karar verdi.[10] Konuyu trans bireylerin isim değişikliği yazısında anlattık.
Nüfus Müdürlüğüne Dilekçeyle Yapılabilecek İşlemler
Nüfus kütüğüne tescil edilirken yapılan maddi hatalar nüfus müdürlüğünce dayanak belgesine uygun olarak düzeltilir. Dayanak belgesinde bulunduğu halde hatalı veya eksik yazılan bilgiler ve mükerrer kayıtlar maddi hata sayılır.[11] Bu düzeltme için nüfus müdürlüğüne yazılı başvuru yapılır.
Kesinleşmiş mahkeme hükmü olmadıkça nüfus kütüklerinin hiçbir kaydı düzeltilemez. Kayıtların anlamını değiştirecek düzeltmeler maddi hata sayılmaz ve mahkeme kararı gerektirir.[12]
Boşanan Kadının Soyadı
Boşanma halinde kadın evlenmeden önceki soyadını yeniden alır. Kadının boşandığı kocasının soyadını kullanmakta menfaati bulunduğu ve bunun kocaya zarar vermeyeceği ispatlanırsa, istemi üzerine hakim kocasının soyadını taşımasına izin verir.[13]
Boşandığı eşinin soyadını kullanmasına izin verilen kadın daha sonra evlenmeden önceki soyadını kullanmak isterse nüfus müdürlüğüne yazılı talepte bulunur. Müdürlük gerekli işlemi yapar.[14] Aşağıdaki örnek bu talep için hazırlanmıştır.
………… NÜFUS MÜDÜRLÜĞÜ’NE
KONU:
Evlenmeden önceki soyadımı kullanma talebi hakkındadır.
AÇIKLAMALAR:
…………/…………/………… tarihli ve …………………… Aile Mahkemesi E. ………… K. ………… sayılı boşanma kararında boşandığım eşimin soyadını kullanmama izin verilmiştir.
Bu izin doğrultusunda kullandığım ………………… soyadı yerine evlenmeden önceki soyadım olan ………………… soyadını kullanmak istiyorum.
HUKUKİ SEBEPLER:
5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu ek m.3, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.173 ve ilgili mevzuat.
SONUÇ VE İSTEM:
Evlenmeden önceki soyadımın nüfus kayıtlarına işlenmesi için gereğinin yapılmasını saygılarımla arz ederim. …………/…………/…………
Ad Soyad:
T.C. Kimlik No:
Adres:
Telefon:
İmza
Evli Kadının Soyadı ve Anayasa Mahkemesi Kararı
Medeni Kanun’un 187. maddesi kadının evlenmekle kocasının soyadını alacağını, evlenmeden önceki soyadını ise ancak kocasının soyadının önünde kullanabileceğini düzenliyordu. Anayasa Mahkemesi 22.02.2023 tarihli kararıyla bu maddenin iki cümlesini de iptal etti.[15]
Mahkeme, evlenmeden önceki soyadının evlendikten sonra da kullanılması bakımından kadın ile erkeğin benzer durumda olduğunu ve cinsiyete dayalı farklı muamelenin eşitlik ilkesine aykırı olduğunu belirtti. İptal kararı Resmi Gazete’de yayımından dokuz ay sonra, yani 28 Ocak 2024’te yürürlüğe girdi.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu bu karardan önce de kadının evlenmeden önceki soyadını tek başına kullanabilmesi için haklı bir nedenin gerekmediğini kabul etmişti.[16]
Dilekçe ile İsim ve Soyisim Değişikliği Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Konuyla ilgili en çok sorulan soruları bu başlık altında cevapladık.
Hukuk Danışmanlığı İçin Bize Ulaşın
Harbiye Hukuk Bürosu, ad ve soyad değişikliği davalarında dilekçe hazırlığı ve mahkeme takibi konusunda danışmanlık verir. Dosyanıza uygun yolu belirlemek için avukata sor sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
Hukuki haberleri bizden takip edin
Harbiye Hukuk'u Google aramalarında tercih edilen kaynağınız olarak seçin, yazılarımız arama sonuçlarında öne çıksın.
Kaynaklar
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.27/1 ↩
- 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu geçici m.8 (7039 sayılı Kanun m.26) ↩
- 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu geçici m.11 (7196 sayılı Kanun m.61) ↩
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.27 ↩
- 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu m.36/1-a ve m.36/1-b ↩
- Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, E.2017/6911, K.2018/1819, T.08.02.2018 ↩
- Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, E.2017/7787, K.2018/11600, T.25.04.2018 ↩
- Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, E.2017/7435, K.2018/11219, T.12.04.2018 ↩
- Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, E.2019/4689, K.2019/8434, T.02.10.2019 ↩
- Anayasa Mahkemesi, H.K., B. No: 2019/42944, 17.06.2021 (RG 22.09.2021, sayı 31606) ↩
- 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu m.35/1 ve m.38/1 ↩
- 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu m.35/1 ↩
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.173 ↩
- 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu ek m.3 ↩
- Anayasa Mahkemesi, 22.02.2023, E.2022/155, K.2023/38 (RG 28.04.2023, sayı 32174) ↩
- Anayasa Mahkemesi, 22.02.2023, E.2022/155, K.2023/38 (RG 28.04.2023, sayı 32174), § 39 (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E.2014/889, K.2015/2011, T.30.09.2015) ↩
