Yaş Düzeltme Davası-Yaşını Küçültme ve Yaş Büyütme
Özet, seçtiğiniz yapay zeka aracında yeni sekmede oluşturulur. Yapay zeka özetleri hatalı veya eksik olabilir; hukuki danışmanlık yerine geçmez.
Yaş Düzeltme Davası, Dava Yoluyla Kimlik Yaşını Küçültme ve Yaş Büyütme, Yaş Tashihi Davası
Yaş düzeltme davası, nüfusta yazılı doğum tarihi gerçek yaşı yansıtmayan kişinin asliye hukuk mahkemesinde açtığı davadır. Kimlikteki yaş büyütülürken de küçültülürken de kesinleşmiş mahkeme kararı gerekir. Karar nüfus kaydına ve buna dayanan işlemlere yansır. Ancak askerlik çağına girdikten sonra kişinin kendi talebiyle yaptırdığı yaş değişiklikleri askerlik işlemlerinde, ilk defa çalışmaya başladıktan sonraki yaş düzeltmeleri de yaşlılık aylığı bağlanmasında dikkate alınmaz.
Bu dava ülkemizde en çok ailenin çocuğu nüfusa geç kaydettirmesi ya da kayıt sırasında yanlış tarih bildirmesi yüzünden görülür. Ailelerin bu alışkanlıkları sebebiyle nüfusa yaşları farklı yazılan kişiler mağduriyet yaşayabilmektedir.
Bunların dışında nüfusa kayıt esnasında memurların hatalı bir tarih girerek yaşı olduğundan büyük ya da küçük olarak kimliğe işleme durumu da görülebilmektedir. Nüfusa yaşın farklı işlenmesi okula kendinden küçük ya da büyük çocuklarla gitme, askerlik ve emeklilik işlemleri gibi birçok konuda sorun teşkil edebilmektedir.
Nüfus kayıtlarında gerçek doğum tarihi yer almayan kişilerin mağdur olmaması için kanun, yaş büyütme ve küçültme davası kurumunu getirmiştir.
Yaş Düzeltme Davası (Yaş Tashihi) Nedir?
Yaş düzeltme davası, bir diğer ifadeyle yaş tashihi (halk arasında bazen “yaş tahsisi” olarak da anılır), kişinin gerçek yaşı ile kimlikteki yaşının farklı olduğu durumlarda açılan, niteliği itibariyle bir çeşit nüfus kaydının düzeltilmesi davasıdır. Bu dava ile kimlikte yazılı olan yaşın küçültülmesi veya büyütülmesi mümkün olur.
Dava sürecinde çeşitli tıbbi, biyolojik ve fizyolojik veriler uzmanlar tarafından incelenir ve raporlanır. Ortaya konulan somut deliller hakim tarafından değerlendirilir. Mahkemece kimlik yaşının hatalı olduğuna ve gerçek yaşı yansıtmadığına kanaat getirilirse, nüfus kayıtlarındaki doğum tarihi kaydının ve buna bağlı olarak yaşın değiştirilmesine karar verilir.
Türk Medeni Kanunu’na göre doğum, nüfus sicilindeki kayıtla ispat edilir. Kayıt yoksa veya doğru olmadığı anlaşılırsa gerçek durum her türlü kanıtla ispatlanabilir. Yaş düzeltme davasının hukuki zemini bu kuraldır.
Yaş Düzeltme Davasının Şartları Nelerdir?
İsim değişikliğine ilişkin davalarda kural olarak davacının haklı bir neden ileri sürmesi gerekir, kanun koyucu yaş düzeltme davalarında davanın açılabilmesi bakımından herhangi bir neden aramamaktadır. Ancak yaş düzeltme önemli bir durum olup, sırf kişi yaşını beğenmiyor diye yaşının değiştirilmesini isteyemez.
Bu nedenle mahkemece yaş değişikliğine karar verilebilmesi için sıkı şartlar bulunur. Aranan şartlar şunlardır:
- Kişinin doğumu doğumevinde, hastanede ya da resmi bir kurumda gerçekleşmemiş olmalıdır. Hastanede doğan kişide doğum raporu esas alınır.
- Dış görünüşü kişinin beyan ettiği yaşına uyumlu olmalıdır.
- Düzeltilmesi istenen tarih, aynı anneden doğan kardeşlerin doğum tarihleriyle çelişmemelidir. İki doğum arasındaki sürenin tıbben mümkün olması gerekir.
- Yaş düzeltme talep eden kişinin annesi ile arasındaki yaş farkının uygun olması istenir.
- Yaş küçültmede istenen doğum tarihi, nüfusa tescil tarihinden sonraki bir gün olamaz. Kişi doğmadan nüfusa yazılamayacağı için tarih en fazla tescil gününe kadar çekilebilir.
- Daha önce yaş düzeltilmiş olması tek başına engel değildir. Haklı sebep varsa aynı konuda yeniden düzeltme istenebilir.
Şartların hepsi aynı davada, mahkemenin kendi araştırmasıyla birlikte incelenir.
Yaş Düzeltme Davasında En Fazla Kaç Yaş Değiştirilebilir?
Kanunda yaş büyütme veya küçültme için sabit bir üst sınır (örneğin “en fazla 3 yaş” gibi) bulunmaz. Mahkeme, davacının gerçek yaşını tespit ederken kemik yaşı raporu, tanık beyanı ve diğer delilleri birlikte değerlendirir. Talep edilen fark bu delillerle desteklendiği ölçüde kabul edilir.
Sınırı belgeler çizer. Yaş küçültmede tarih nüfusa tescil gününü geçemez. Büyütmede ise annenin doğum tarihi ve kardeşlerin yaşları belirleyicidir.
Sağlık kurulu raporu bir yaş aralığı verdiğinde mahkeme kararını bu aralığa göre kurar.
Kimlik Yaşı Nedir?
Kimlik yaşı, kişinin nüfus kayıtlarında doğum tarihi hanesinde yazılı olan tarih üzerinden hesaplanan yaşıdır. Örneğin kimliğinde 01.07.2001 yazan kişi, gerçek doğum tarihi farklı olsa bile resmi işlemlerde 18 yaşını 01.07.2019’da doldurmuş sayılır.
Kurumlar kişiyle ilgili her işlemde nüfus kaydını esas alır. Okul ya da hastane kaydı farklıysa nüfus kaydı değil, diğer kayıt düzeltilir. Kimlik yaşını değiştirmenin tek yolu bu nedenle nüfus kaydının mahkeme kararıyla düzeltilmesidir.
Kimlik Yaşı Nasıl Büyütülür?
Kişinin kimlik yaşını büyütmek istemesi, nüfus kütüğündeki bilgilerinin değiştirilmesi anlamına gelir. Nüfustaki kayıtlarda değişiklik yapılabilmesi için mahkemenin karar vermesi gerekir. Bu nedenle kişinin öncelikle yaş düzeltme davası açması gerekir.
Yaşını büyütmek isteyen kişi, ikamet ettiği yerde bulunan asliye hukuk mahkemesinde açacağı yaş düzeltme davası ile kimlikteki yaşını büyütebilir.
Yaş Büyütmek İçin Ne Yapmalı?
Yaş büyütme işlemi nüfus müdürlüğüne dilekçe vermekle olmaz, kütükteki kaydın değişmesi için mahkeme kararı şarttır. İzlenecek yol şu sırayla ilerler.
1. Mahkemeyi belirleyin. 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun 36. maddesine göre dava, yerleşim yeri adresinin bulunduğu yerdeki asliye hukuk mahkemesinde açılır ve duruşma nüfus müdürü ya da görevlendireceği memurun huzurunda görülüp karara bağlanır.[1]
2. Delilleri toplayın. Dilekçeye nüfus kayıt örneği, varsa doğum belgesi ya da hastane kaydı, okul kayıtları ve kayıt tarihini açıklayan aile büyüklerinin tanıklığı eklenir. Kaydın gerçeği yansıtmadığını gösteren belge ne kadar erken ibraz edilirse yargılama o kadar kısalır.
Dilekçenin nasıl yazılacağını ve hazır örnekleri yaş düzeltme dilekçesi örneği yazımızda bulabilirsiniz.
3. Kemik yaşı tespitini bekleyin. Mahkeme çoğunlukla adli tıp ya da tam teşekküllü bir hastaneye sevk ederek kemik yaşı raporu alır. Rapor, iddia edilen yaşla kayıtlı yaş arasındaki farkı desteklemiyorsa dava reddedilir.
4. Kararın kütüğe işlenmesini takip edin. Karar kesinleştiğinde nüfus müdürlüğü kaydı düzeltir, kimlik kartının yenilenmesi ayrı bir başvuruyla yapılır.
Daha önce yaşı düzeltilmiş kişi de haklı sebep varsa yeniden dava açabilir. Aynı konuda ikinci davayı yasaklayan kural Anayasa Mahkemesince iptal edilmiştir.
Kimlik Yaşı Nasıl Küçültülür?
Kişinin yaşının büyütülmesi veya küçültülmesi talebi arasında hukuki açıdan bir farklılık yoktur. Her ikisi için de mahkeme kararına ihtiyaç vardır. Yaşını küçültmek isteyen kişi, geçerli şartları sağladıysa asliye hukuk mahkemesinde açacağı yaş düzeltme davası ile mahkemeden yaşının küçültülmesini isteyebilir.
Mahkeme yoluyla yaş küçültmede en sık karşılaşılan engel nüfusa tescil tarihidir. Örneğin doğumundan iki yıl sonra nüfusa yazılan kişinin doğum tarihi, en fazla tescil edildiği güne kadar ileri alınabilir. Bu tarihi aşan talep kabul edilmez.
Yaşını küçültmek isteyen kişinin önce nüfus aile kayıt tablosunu alıp tescil tarihine bakması gerekir. Mahkeme gerekli incelemeyi yaptıktan sonra kişinin yaşının küçültülmesine karar verebilecektir.
Mahkemeye Gitmeden Yaş Düzeltilebilir Mi?
Doğum tarihi kural olarak ancak kesinleşmiş mahkeme kararıyla değişir. Tek istisna, tescil sırasında yapılan maddi hatadır. Doğum tutanağında doğru yazılı tarih kütüğe yanlış geçirilmişse nüfus müdürlüğü bunu dayanak belgeye bakarak kendisi düzeltir.
Kişinin doğmadan önce açılmış, başkasına ait bir kaydı kullandığı durumlar da davayla değil idari yolla çözülür. Kanun, başkasına ait kaydın kullanıldığına ilişkin başvuruların İçişleri Bakanlığınca incelenip sonuçlandırılacağını öngörür. Yargıtay 8. Hukuk Dairesi 2017/6757 E., 2018/2273 K. sayılı kararında bu tür bir talebin çözümünün idari iş olduğunu belirterek red kararını gerekçesi değiştirilmiş şekilde onadı.
Yaş Düzeltme Davasında Yetkili ve Görevli Mahkeme Nedir?
Kural olarak yetkili mahkeme, davacının yerleşim yeri adresinin bulunduğu yerdeki mahkemedir. Görevli mahkeme ise doğrudan asliye hukuk mahkemesidir.
Yaş Düzeltme Davasını Kim Açar?
Yaş düzeltmesini isteme hakkı kişiye sıkı sıkıya bağlı haklardandır. Bu dava, yaşı değiştirilecek kişi tarafından açılmalıdır. Ancak kişi henüz ergin değilse bu davayı velisi ya da vasisi açabilir.
Bu dava avukat aracılığı ile de açılabilir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 74. maddesi gereği kişiye sıkı sıkıya bağlı haklarla ilgili davalarda vekaletnamede açık yetki aranır. Bu yüzden vekaletnamede yaş düzeltme davasına ilişkin özel yetki bulunmalıdır.
Yaş düzeltme konusu kamu düzenini ilgilendirdiğinden, ilgili resmi dairenin göstereceği lüzum üzerine Cumhuriyet savcısı da bu davayı açabilir. Yargıtay 18. Hukuk Dairesi 2013/17754 E., 2014/829 K. sayılı kararında, mağdurun yaşının suçun niteliğini değiştirdiği bir soruşturmada savcının dava açmaya yetkili olduğunu kabul etti.
Yaş Düzeltme Davasının Tarafları Kimlerdir?
Yaş düzeltme davasında davanın kime karşı açılacağı konusunda sıkça hata yapılır. Davayı açan kişiler genelde davayı anne babasına karşı açma hatasına düşer. Ancak yaşı ilgilendiren nüfus kayıtları Nüfus Müdürlüğü tarafından tutulduğundan, yaş büyütme veya küçültme davaları yerleşim yeri Nüfus Müdürlüğü’ne karşı açılır.
Kişiye sıkı sıkıya bağlı haklardan olan yaş düzeltme davası, yaşı düzeltilecek kişi tarafından asliye hukuk mahkemesine dava dilekçesi verilerek açılır.
Yaş Düzeltme Davası Kaç Defa Açılabilir?
Eskiden 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu’na göre yaş düzeltme davası sadece bir kez açılabilmekteydi. Bu hüküm, Anayasa Mahkemesi’nin 30.03.2012 tarihli kararıyla iptal edildi. Kanunun bugünkü metni 2017’de 7039 sayılı Kanunla yeniden yazıldı ve haklı sebeplerin bulunması halinde aynı konuya ilişkin düzeltmenin hakimden istenebileceğini öngörüyor.[2]
İkinci davada mahkeme önceki kararı engel saymaz ama yeni delil arar. Aynı belgelerle tekrar dava açmak çoğu zaman sonuç vermez. Aynı kural isim ve soyadı davalarında da geçerlidir, ayrıntısı isim değiştirme kaç kez yapılabilir yazımızdadır.
Yaş Düzeltme Davası Ne Kadar Sürer?
Yaş düzeltme davaları kısa sürede sonuçlanan davalardır. Tanıkların ilk duruşmada dinlendiği ve sağlık kurulu raporunun hızlı geldiği dosyalar birkaç ayda karara çıkar. Mahkemelerin iş yükü, Adli Tıp Kurumuna sevk ve rapora itiraz süreci uzatır.
Nüfus kayıtlarının düzeltilmesi davaları adli tatilde de görülür, yaz aylarında dosya beklemez. Karara karşı istinaf süresi tebliğden itibaren iki haftadır. Bölge adliye mahkemesinin bu davalarda verdiği karar kesindir, temyiz yolu kapalıdır.[3]
Yaş Düzeltme Davasında Kemik Yaşı Ölçümü Nedir? Kaç Yaşına Kadar Yapılır?
Kişinin kemik yapısı itibariyle ortaya çıkan yaşa kemik yaşı denir. Kimlikte yer alan yaşın hatalı olduğu iddiasıyla açılan davada mahkeme, kişinin gerçek yaşını ortaya çıkarmak için kemik yaşına bakılmasını isteyebilir.
Kemik yaşı, iskeletin gelişme ve olgunlaşma derecesidir ve röntgen grafileriyle saptanır. Yargıtay’ın bozma kararlarında el bileğini içeren el grafisi, dirsek, omuz ve pelvis grafileri ile panoramik diş grafisi birlikte isteniyor. Raporlar çoğu zaman tek bir tarih değil, “22 yaş üzeri” gibi bir yaş aralığı bildirir.
İnsanların fiziksel gelişimi belirli bir süre içinde tamamlanır. Yargıtay’a göre 25 yaşından sonra tıbben yaş tespiti mümkün değildir, çünkü kemik gelişimi bu yaşa kadar tamamlanır.
Kemik yaşının tespiti adli tıp kurumu aracılığıyla ya da tam teşekküllü bir hastanede yapılır. Yargıtay, tek bir radyoloji uzmanının raporunu yeterli görmez ve sağlık kurulu raporu alınmasını zorunlu sayar. Mahkeme, belirlenen kemik yaşını dikkate alarak kararını verir.
Yaş Düzeltme Davasında Hangi Delillere Dayanılır?
Yaş düzeltme davalarında kişi, gerçek yaşının kimlik yaşından farklı olduğunu iddia eder. Bu iddianın kanıtlanabilmesi için tanık beyanı, kemik yaşı tespiti, bilirkişi raporu, hastane kayıtları, aşı kartı, okul kayıtları, nüfus kayıtları ve ilgili kolluk tutanakları gibi her türlü hukuki delile dayanılabilir.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 2021/8482 E., 2021/9100 K. sayılı kararına göre nüfus kaydının düzeltilmesi davaları zamanaşımı ve hak düşürücü süreye bağlı değildir. Bu davalarda her türlü kanıta başvurulabilir.[4]
Mahkeme tarafların talebiyle bağlı kalmaz. Kayıt kamu düzenini ilgilendirdiği için hakim gerçek yaşı kendiliğinden araştırır ve diğer kayıtlarla çelişmeyecek bir tarih belirler.
| Delil | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|
| Kemik yaşı raporu | Adli tıp kurumu aracılığıyla ya da tam teşekküllü bir hastanede yapılır. Tek bir radyoloji uzmanının raporu yetmez, sağlık kurulu raporu gerekir. Yargıtay’a göre 25 yaşından sonra tıbben yaş tespiti mümkün değildir. |
| Doğum raporu | Hastanede doğan kişide belirleyici delil kemik yaşı değil, doğum raporudur. |
| Tanık beyanı | Tanık sayısıyla ilgili sınırlama yoktur, akraba da tanık olarak dinlenebilir. Kayden 25 yaşın üzerindeki kişilerde tanık beyanının ağırlığı azalır. |
| Hastane kaydı, okul kaydı ve diğer belgeler | 25 yaşını geçmiş kişiler iddialarını kemik yaşı yerine bu belgelerle ispatlamak durumundadır. |
Yaş Düzeltme Davasında Tanık
Yaş düzeltme davasında sıkça kullanılan delillerden biri de tanık beyanlarıdır. Özellikle hastane raporu bulunmaması veya kemik yaşının tespit edilememesi durumlarında tanık beyanları hakimlerin karar verme sürecinde önemlidir. Örneğin evde doğum yapmış birinin yaşının kanıtlanmasında, o an evde bulunan kişilerin beyanı önem taşır.
Yaş düzeltme davalarında tanık sayısıyla ilgili belirli bir sınırlama bulunmamaktadır. Mahkeme, duruma göre tanıkların tamamını dinleyebilir. Diğer delillerle birlikte yeterli kanıya ulaştığında tanıkların bir kısmını dinlemekle de yetinebilir.
Yaş düzeltme davalarında tanıkların akraba olması gerçek yaşın tespiti için bir engel teşkil etmez. Davacının abisi, kardeşi, kuzeni veya başka bir akrabası tanık olarak dinlenebilir.
Kayden 25 yaşın üzerindeki kişilerde tanık beyanının ağırlığı azalır. Yargıtay, doğumla tanıklığın arasında uzun zaman geçtiği için beyanlarda yanılgı ihtimali bulunduğunu vurgular. Bu yaştaki davacının tanığın yanında belgeye de dayanması gerekir.
Yaş Düzeltmesinin Ceza Yargılamasına Etkisi
Türk Ceza Kanunu’na göre suç işlendiği sırada 12 yaşını doldurmamış çocukların ceza sorumluluğu yoktur. 12-15 yaş ile 15-18 yaş grupları için de indirimli ceza rejimleri uygulanır. 7593 sayılı Kanunla 31. maddeye eklenen dördüncü fıkra, kasten öldürme ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçlarında 15-18 yaş indiriminin uygulanmamasına imkan tanır.
Ceza mahkemesi, sanık veya mağdurun yaşı tartışmalı olduğunda ayrı bir yaş düzeltme davasını beklemek zorunda değildir. Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 218. maddesinin ikinci fıkrası, kovuşturmada yaşla ilgili sorunu mahkemenin kendisinin çözmesini öngörür.[5]
Yargıtay 1. Ceza Dairesi 2023/1204 E., 2024/165 K. sayılı kararında bu yolu tarif etti. Mahkeme nüfus aile kayıt tablosu ile doğum tutanağını getirtir, grafileri çektirip devlet hastanesinden rapor alır, raporu Adli Tıp Kurumuna gönderir. Yaş küçüklüğünün cezaya etkisini yaş küçüklüğü (TCK 31) yazımızda ayrıca anlattık.
18 Yaşından Küçükler Yaş Düzeltme Davası Açabilir Mi?
Yaş düzeltme davaları kişiye sıkı sıkıya bağlı haklardan olsa da, bu davayı 18 yaşından küçüklerin kendi başına açması mümkün değildir. Bu kişiler yerine velisi (anne, baba) ya da vasisinin dava açması gerekir.
Yargıtay 18. Hukuk Dairesi 2009/4273 E., 2009/5796 K. sayılı kararında küçüğün bu dava bakımından dava ehliyetine sahip olmadığını, anne ve babası tarafından temsil edilmesi gerektiğini belirtti. Kayden ergin olan kişi için ise dava artık anne ve babası tarafından değil, kendisi tarafından açılır.
Yaş Düzeltme Davasının Bedelli Askerliğe Etkisi
7179 sayılı Askeralma Kanunu’nun 9. maddesi bedelli askerlik için bir yaş şartı öngörmez. Bedelli askerlik için yaş büyütmek ya da küçültmek bu nedenle bir avantaj sağlamaz. Asıl etki askerlik çağının başlangıcında ortaya çıkar.
Askerlik çağı, nüfus kayıtlarına göre erkeğin 20 yaşına girdiği yılın 1 Ocak gününde başlar. Bu tarihten önce yaşı değişenlerin yoklaması değişen yaşlarına göre yapılır. Askerlik çağına girmiş kişilerin kendi talepleriyle yaptırdıkları yaş değişiklikleri ise askerlik işlemlerinde dikkate alınmaz.[6]
Askerlik çağına girdikten sonra yapılan yaş değişiklikleri, askerlik işlemlerinde dikkate alınmaz. Ancak kendi isteği dışındaki mahkeme kararına istinaden resen yapılan yaş değişiklikleri kabul edilir.
— 7179 sayılı Askeralma Kanunu m.14/4
Buradaki istisna, kişinin kendi açtığı yaş düzeltme davasını kapsamaz. Örneğin yoklama sırasında görünüm-kayıt uyumsuzluğu fark edilip resmi dairenin başvurusuyla Cumhuriyet savcısının açtığı davada verilen karar bu istisnaya girer. Kendi isteğiyle yaş düzeltme davası açan kişi, askerlik çağından sonra erteleme veya sevk tarihlerini bu yolla değiştiremez.
Uyarı: Askerlik çağına girdikten sonra kişinin kendi talebiyle açtığı yaş düzeltme davası, kural olarak askerlik yükümlülüğünü değiştirmez.
Yaş Düzeltme Davasının Emekliliğe Etkisi
Yaş düzeltme kararı, çalışma hayatına başladıktan sonra kesinleşirse emeklilik hesabını değiştirmez. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’na göre, sigortalının ilk defa çalışmaya başladığı tarihten sonraki yaş düzeltmeleri, yaşlılık aylığı bağlanmasında dikkate alınmaz.[7]
İş kazası, meslek hastalığı, malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortalarından gelir ve aylık tahsisleri ile sermaye değerinin hesabında, (…) sigortalıların bu Kanuna ve bu Kanunla yürürlükten kaldırılmış kanunlara tâbi olarak ilk defa çalışmaya başladığı tarihten sonraki yaş düzeltmeleri dikkate alınmaz.
— 5510 sayılı Kanun m.57
Bu nedenle SGK’ya kayıtlı olmadan önce açılıp sonuçlanan bir yaş düzeltme davası emeklilik yaşını etkileyebilir. Sigortalılık başladıktan sonra sonuçlanan dava ise SGK kayıtlarındaki yaşı değiştirmez. SGK bu karşılaştırmada mahkeme kararının kesinleşme tarihine bakar.
Her tarih düzeltmesi bu yasağa takılmaz. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, okul kayıtları gibi resmi belgelere dayanan düzeltmeyi klasik yaş tashihinden ayırır:
Diploma, okul kayıtları gibi resmi kayıtların esas alınması suretiyle doğum yılının düzeltilmesi halinde davanın klasik yaş tashihi değil kayıt tashihi davası olup Mahkemece, davacıya ait okula başlangıç ve bitiş tarihlerini gösterir kayıtların celp edilerek doğum tarihinin düzeltilmesine ilişkin davanın kayıt tashihi davası olup olmadığının tespit edilerek sonucuna göre karar verilmelidir.
— Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, 30.09.2024 tarih, 2021/28 E., 2024/9154 K.
5510 sayılı Kanun’dan önce Emekli Sandığı’na tabi olarak göreve başlamış memurlar için kural daha katıdır. Danıştay 12. Dairesi 2018/6085 E., 2021/4880 K. sayılı kararında, bu kişiler hakkında 5434 sayılı Kanun’un 105. maddesinin uygulandığını ve 18 yaşından sonra yapılan yaş tashihinin yaş haddinin tespitinde dikkate alınamayacağını kabul etti.
Yaş Düzeltme Davasında Dava Masrafları Nelerdir?
Yaş düzeltme davası konusu parayla ölçülemeyen bir dava olduğu için maktu harca tabidir. Dava açılırken başvurma harcı, peşin harç ve tebligat gideri yatırılır. Kemik yaşı tespiti gerekirse sağlık kurulu veya Adli Tıp raporunun gideri ile tanık ücretleri de eklenir.
Harç tutarları her yıl yeniden belirlendiği için güncel rakamı dava harcı hesaplama aracımızdan asliye hukuk mahkemesini seçerek görebilirsiniz. Dava avukat aracılığıyla açılırsa buna ayrıca avukatlık ücreti eklenir.
Yaş Düzeltme Davası Kaç Yaşına Kadar Açılabilir?
Yaş düzeltme davasını açmak için kanunda bir üst yaş sınırı yoktur, dava her yaşta açılabilir. Sınırlı olan, kemik yaşı tespiti yöntemidir. Bu yöntem yalnızca 25 yaşına kadar güvenilir sonuç verir.
25 yaşını geçmiş kişiler davayı yine açabilir, ancak iddialarını kemik yaşı yerine hastane kaydı, okul kaydı veya diğer belgelerle ispatlamak durumundadır. Yargıtay, kayden 25 yaşın üzerindeki davacının yalnız tanık beyanıyla yaşının düzeltilmesini yeterli görmez.
Yaş Düzeltme Davası Sonucu E-Devlet’te Görünür Mü?
Dava kesinleştiğinde nüfus müdürlüğü kaydı günceller ve düzeltilmiş doğum tarihi e-Devlet’teki nüfus kayıt örneğine yansır. TC kimlik numarası değişmez. Davanın kendisi ise e-Devlet’ten değil, UYAP Vatandaş Bilgi Sistemi üzerinden takip edilir.
Doğumu Hastanede Gerçekleşenler Yaş Düzeltme Davası Açabilir Mi?
Yaş düzeltme davasının şartlarından biri, doğumun hastane veya resmi bir kurumda gerçekleşmemiş olmasıdır. Doğum hastanede gerçekleştiyse ve doğum tarihi o anda doğru kaydedildiyse, bu kayda dayanarak yaş düzeltme davası açmak zordur.
Ancak hastanede doğmuş olsa bile, nüfus memurunun kayıt sırasında hata yaptığını gösteren somut bir belge (örneğin hastane kaydı ile nüfus kaydı arasındaki tarih farkını gösteren evrak) varsa, dava yine bu belgeye dayanılarak açılabilir.
Bu durumda belirleyici delil kemik yaşı değil, doğum raporudur. Yargıtay 8. Hukuk Dairesi 2017/6103 E., 2017/15942 K. sayılı kararında, mahkemenin hastaneden doğum raporunun aslını veya onaylı örneğini getirtip kişinin hastanede doğup doğmadığını tespit etmesi gerektiğini belirtti.
Yaş Düzeltme Davasının Evliliğe Etkisi
Kanun, evlilik için bir yaş şartı getirmiştir. 18 yaşını dolduran bir kimse, velisinin ya da vasisinin iznini almadan evlilik yapabilir.
17 yaşında ise anne-babanın izni ile evlenilebilir. 16 yaşında ise ancak mahkeme kararı ile evlenilebilir.
Bu yaş şartı, gerçeğe aykırı bir yaş düzeltmesiyle sağlanamaz. Mahkeme evlenme isteğine değil, nüfus kaydının gerçek doğum tarihini yansıtıp yansıtmadığına bakar. Kemik yaşı ve diğer deliller kişinin gerçekte 16 yaşında olduğunu gösteriyorsa, evlenmek amacıyla açılan yaş büyütme davası kabul edilmez.
Yaş Düzeltme Davası Yargıtay Kararları
Bölge adliye mahkemelerinin göreve başladığı 20.07.2016’dan sonra verilen yaş düzeltme kararları istinafta kesinleşir. Bu yüzden Yargıtay’ın yaş düzeltmeye ilişkin yerleşik içtihadı ağırlıkla istinaf öncesi dosyalardan gelir. İlk derece mahkemeleri bugün de bu ölçütleri uygular.
Yaş küçültmede tescil tarihi sınırı ve 25 yaş üstü ispat konusunda Yargıtay 8. Hukuk Dairesi şöyle karar verdi:
Kişilerin en erken doğdukları gün nüfusa tescil edilebilecekleri, tescil tarihi 24.04.1986 olan davacının doğum tarihinin bu tarihe kadar (bu tarih dahil) düzeltilebileceği, kişinin doğmadan önce nüfusa tescil edilmesinin mümkün olmadığı dikkate alınmadan doğum tarihinin 29.03.1987 olarak düzeltilmesi nüfus kayıtlarında çelişki meydana getirmektedir. (…) 25 yaşından sonra tıbben yaş tespiti mümkün olmadığı gibi kayden 25 yaşın üzerinde olan davacının bu yaşının düzeltilmesi için mevcut bilgi ve belgelerin yeterli sayılamayacağı, ilgilinin doğum tarihi ile tanığın dinlendiği tarih arasında uzunca bir zaman geçtiğinden beyanlarında yanılgı ihtimali bulunduğu (…)
— Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, 12.04.2018 tarih, 2017/7649 E., 2018/11281 K.
Kararda kabul hükmü bozuldu.[8] Sağlık kurulu raporunun zorunluluğu konusunda ise 18. Hukuk Dairesi’nin şu tespiti yol göstericidir:
Yargıtay’ın yerleşik uygulamasına göre; doğum tarihinin düzeltilmesine ilişkin davalarda, doğum tarihinin düzeltilmesi istenilenin gerçek yaşının tespiti için tam teşekküllü bir hastaneye gönderilerek sağlık kurulu raporu aldırılması zorunludur.
— Yargıtay 18. Hukuk Dairesi, 01.06.2009 tarih, 2009/4273 E., 2009/5796 K.
Yaş Düzeltme Davası Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Yaş düzeltme davası ile ilgili sorularınızı bu başlık altında cevapladık.
Yaş düzeltme davasıyla ilgili diğer sorularınız için uzman avukatlarımıza buradan danışabilirsiniz.
Hukuki haberleri bizden takip edin
Harbiye Hukuk'u Google aramalarında tercih edilen kaynağınız olarak seçin, yazılarımız arama sonuçlarında öne çıksın.
Kaynaklar
- 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu m.36/1-a ↩
- Anayasa Mahkemesi, 30.03.2012 tarih, 2011/34 E., 2012/48 K. ve 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu m.36/1-b (7039 sayılı Kanun m.9 ile değişik) ↩
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.103/1-c, m.345, m.362/1-d ↩
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 02.12.2021 tarih, 2021/8482 E., 2021/9100 K. ↩
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.31 ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.218/2 ↩
- 7179 sayılı Askeralma Kanunu m.3/1-a, m.14 ↩
- 5510 sayılı Kanun m.57 ↩
- Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, 12.04.2018 tarih, 2017/7649 E., 2018/11281 K. ↩
45 yaşındayım evlenmek istediğim kız 10 yaş küçük aramızdaki yaş farkından dolayı yaşımı 10 yaş küçültmek istiyorum bunun için ne yapmam gerekiyor
yaşımı büyütmek istiyorum
yaşımı askeri için büyütmek istiyorum