Yoklama Kaçağı Nedir? Yoklama Kaçağı Cezası

Yoklama kaçağı cezası, askere gitmesi gereken bir vatandaşın askere gitme yükümlülüğünü yerine getirmemesi halinde uygulanan para cezasıdır. Askerlik hizmeti yapmakla yükümlü olan bireyler belirli bir yaşa geldiklerinde askerlik şubesine başvurarak yoklama işlemlerini yaptırmak zorundadır. Askerlik çağı üniversite veya yüksekokul öğrencileri için tecil hakkı saklı olmakla birlikte 20 yaşını tamamlayan erkek vatandaşlar için başlar. Bu yoklama işleminin yapılmaması halinde kişi yoklama kaçağı olarak kabul edilir.

Yoklama Kaçağı Nedir?

Askerlik çağına gelmesiyle birlikte her yükümlünün askerlik yapıp yapamayacağına dair kontrol yaptırması gerekmektedir. Bu kontroller bağlamında özellikle eğitim ve meslek durumları, yaş, askerliğe elverişli olup olmadığı gibi kriterler kontrol edilir. Bu kontrollerin sevke tabi olunan yıl içerisinde yapılmaması ve askerlik şubesinin zamanında müracaat edilmemesi halinde kişi yoklama kaçağı olacaktır. 7179 Sayılı Asker Alma Kanunu’nda yoklama kaçağı, tabi olduğu yoklama yılı içerisinde yoklamasını yaptırmayanları ifade etmektedir.

Yoklama Kaçağı Cezası Nasıl Uygulanır?

Yoklama kaçağı cezası, askerlik yoklamasında kaçanlar için günlük idari para cezası olarak uygulanmaktadır. Yoklama kaçağı cezası, yoklama işlemlerini tamamlamayan kişiler için kesilen para cezasıdır.

Yoklama kaçağı cezası olarak hükmolunan idari para cezası kesinleştikten sonra yoklama kaçaklığı durumunun devam etmesi halinde bu yükümlü hakkında suç dosyası hazırlanır. Askerlik şubesi dosyayı Cumhuriyet Başsavcılığına gönderir. Yeterli suç delillerin bulunması halinde yükümlü için asliye ceza mahkemesinde ceza davası açılır.

Yoklama Kaçağı Durumunda Uygulanan Para Cezaları

Yoklama kaçağı cezası, askerlik yoklamasında kaçanlar için günlük idari para cezası olarak uygulanmaktadır. Yoklama kaçağı cezası, yoklama işlemlerini tamamlamayan kişiler için kesilen para cezasıdır. 2026 yılında kaçak kalınan gün başına yakalananlar için 116,26 TL, kendiliğinden başvuranlar için 58,12 TL idari para cezası uygulanır. Bu tutarlar kanunda yazılı 10 ve 5 Türk lirasının yeniden değerleme oranıyla artırılmış halidir, her yıl ocak ayında yükselir.

 Herhangi bir mahkeme kararı olmaması halinde yurtdışına çıkmaları mümkündür. İdari para cezaları tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenmelidir. Askerlik şube başkanınca uygulanan idari para cezası yükümlünün nüfusa kayıtlı olduğu yer askerlik şubesi başkanlığına bildirilmelidir.

İdari para cezası kesilmesine rağmen süresi içerisinde ödenmemesi durumunda bu borca ilişkin icra yolu ile yoklama kaçağı cezası tahsil edilecektir. Ödeme emrine rağmen borcun ödenmemesi halinde haciz işlemleri yapılır.

Muayene Kaçağı ve Askere Geç Teslim Olmanın Cezası

Askerlik kaçaklığı halk arasında muayene kaçağı ya da askere geç teslim olma gibi adlarla anılır. Askeralma Kanunu bu adları kullanmaz; kanunun tanıdığı durumlar yoklama kaçağı, saklı, bakaya ve geç iltihak bakayasıdır. ^[1]

Muayeneye gitmeyen kişi ayrı bir kategoriye girmez, yoklama kaçağı sayılır ve cezası da yoklama kaçaklığı hükümlerine göre hesaplanır. Buna karşılık muayenesinde askerliğe elverişli olmadığı anlaşılanlara, askerlikten muafiyet hakkı bulunanlara ve erteleme hakkı olduğu halde süresinde işlem yaptırmayanlara erteleme sürelerine denk gelen günler için idari para cezası uygulanmaz.

Sevk edildiği halde birliğine zamanında katılmayan yükümlü bakaya, kendisine tanınan yol süresini geçirerek katılan ise geç iltihak bakayası sayılır. Ceza her iki durumda da kaçak kalınan gün sayısıyla çarpılarak bulunur; kendiliğinden gelenler bir birim, yakalananlar iki birim öder. Günlük tutar kanunda 5 ve 10 Türk lirası olarak yazılıdır ama her yıl yeniden değerleme oranında artar, bu nedenle güncel rakam için askerlik şubesinden teyit alınmalıdır.

Yoklama Kaçağı Ceza Davası

Verilen idari para cezası kesinleştikten sonra kabul edilebilir bir mazeret olmaksızın yoklama kaçaklığı veya bakayalık devam ederse askerlik şubesi suç dosyasını Cumhuriyet Başsavcılığına gönderir ve asliye ceza mahkemesinde ceza davası açılır.

1632 Sayılı Askeri Ceza Kanunu’nu 63/1’e göre;

“Barışta, 25/6/2019 tarihli ve 7179 sayılı Asker alma Kanununun 24’üncü maddesi uyarınca haklarında verilen idari para cezası kesinleştikten sonra söz konusu Kanunun 23 üncü maddesinde belirtilen mazeretlerden birisi bulunmaksızın,

• a) Yoklama kaçaklarından birlikte (…) yoklamaya tabi oldukları doğumluların yurt genelinde normal sevk yılı içindeki son kafilesi gönderilmiş bulunanlar için, son kafilenin gönderilmesi tarihinden,
• b) Bakaya kalanlar için, bakaya kaldıkları tarihten,
• c) İhtiyat erattan çağrılıp da birlikte işleme tabi olduğu kişiler gönderilmiş bulunanlar için, en son gönderilme tarihinden,
• d) Yoklama kaçağı, saklı veya bakaya olup olmamasına bakılmaksızın askerlik şubesince sevk edildiği kıtasına katılmayan veya geç katılanlar için, kendilerine tanınan kanuni yol süresinin bitiminden,

itibaren dört ay içinde gelenler altı aya kadar, yakalananlar iki aydan altı aya kadar; dört aydan sonra bir yıl içinde gelenler iki aydan bir yıla kadar, yakalananlar dört aydan bir yıla kadar; bir yıldan sonra gelenler dört aydan iki yıla kadar, yakalananlar altı aydan üç yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır.”

Yoklama Kaçağı Cezası Adli Para Cezasına Çevrilmesi

Adli para cezası belirli bir miktarın devlet hazinesine ödenmesini gerektiren para cezasıdır. Hapis cezasının paraya çevrilmesi bireylerin işlediği suçun niteliği ve sosyal durumunu göz önünde bulundurarak hapis cezasının paraya cezasını belirli şartlar ile çevrilmesinden ibarettir.

Hükmedilen hapis cezasının bir yıl veya daha az süreli olması halinde hapis cezasının paraya çevrilmesi mümkündür. Dolayısıyla yoklama kaçağının bir yıl ve altında hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesi mümkündür. Verilen adli para cezasına hükümlünün itiraz etmemesi halinde karar kesinleşir. Karar kesinleştikten sonra yükümlünün bu adli para cezasını devlet hazinesine süresi içerisinde ödemesi gerekmektedir.

Erteleme

Hükmedilen hapis cezasının 2 yıl veya daha az süreli hapis cezası olması halinde TCK madde 51 gereğince cezanın ertelenmesi mümkündür. Üst sınırı 18 yaşını doldurmamış veya 65 yaşını doldurmuş kişiler bakımından 3 yıl veya daha az süreli hapis cezasına mahkum edilmesi halinde cezanın ertelenmesi mümkündür. Bu konuya ilişkin daha fazla bilgi edinmek için sitemizdeki diğer makalemize göz atabilirsiniz. Dolayısıyla yükümlünün hapis cezasının 2 yılın altında olması halinde cezanın şartlar sağlandığı takdirde ertelenmesi mümkündür. Diğer şartlar ise, daha önce kasıtlı bir suçtan dolayı 3 aydan fazla hapis cezasına mahkum edilmemiş olmak, suçu işledikten sonra yargılama sürecinde gösterdiği pişmanlık dolayısıyla tekrar suç işlemeyeceği konusunda mahkemede bir kanaatin oluşmasıdır.

Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması

Özel kanunlarda bulunan hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilemeyecek suçlardan olmaması ve yapılan yargılamada hapis cezasının 2 yıl veya daha az süreli olması halinde hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilebilir. Dolayısıyla hapis cezasının 2 yıl altında olması ve diğer koşulları sağlaması halinde hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilebilir.

Yoklama Kaçağı Cezasına İtiraz

Yoklama kaçağı cezası için yoklama kontrollerini yaptırmayan yükümlüye kesilen idari para cezası bakımından idari para cezaları için öngörülen usul ve esaslar dikkate alınır. Yoklama kaçağı cezası yoklama yükümlülüğü yerine getirmeyenler için geçerlidir. İdari para cezasına itiraz etmek isteyenler yükümlüye yapılan tebligatın ardından 15 günlük süre içerisinde sulh ceza hakimliğine itiraz edebilirler.

Yoklamada bulunmayan ve bulunamadığına dair yazılı bir mazeret göstermemiş olup yoklama sırasında askerlik şubesine veya yurtdışı temsilciliklerine gelmemiş ve 7179 sayılı Askeralma Kanunu’nun 19. maddesinin ikinci fıkrası gereğince gelmeme sebebini bildirmemiş kişiler, yoklama kaçağı olarak kabul edilir. Bizzat bulunamayacak derecede hastalık veya engelli olanlarla, hükümlü, tutuklu veya lise veya yükseköğrenimde olup henüz okullarını bitirmemiş olanlar durumlarına ilişkin belgeyi göndermeli ve nedenlerini bildirmelidirler. Usulüne uygun olarak sebebini bildirmiş olmasına rağmen hakkında yoklama kaçağı cezası verilen yükümlüler yoklama kaçağı cezasına tebligattan itibaren 15 günlük süre içerisinde sulh ceza hakimliğine itiraz edilmek suretiyle itirazlarını yapabilirler.

YOKLAMA KAÇAĞI CEZASINA İTİRAZ DİLEKÇESİ ÖRNEĞİ İNDİR

Yoklama Kaçağı Ceza Davasında Hukuki Savunma Yöntemleri

• Yoklama kaçağı cezası için açılan davalarda hukuki savunma yapılırken yükümlünün sağlık sorunları ailevi nedenler veya eğitim durumu gibi geçerli mazeretleri varsa bunları belgelerle desteklenmesi bu hususta önem arz etmektedir.
• Yoklama kaçağı cezası için yapılan tebligatın usule uygun yapılıp yapılmadığı incelenmelidir.
• Tecil hakkının bulunması halinde bu hakka ilişkin itirazlar ileri sürülebilir.

Hukuki süreçler ve haklar konusunda profesyonel destek almak önemlidir. Harbiye hukuk bürosu, ceza hukuku alanında geniş bir uzmanlık yelpazesine sahip bir ekip ile yoklama kaçağı cezası davası süreçlerinde vekillerine detaylı rehberlik sunarak onların haklarını koruma noktasında büyük bir çaba sarf etmektedir. Dava süreçlerinin her aşamasında profesyonel ve deneyimli ekibimizin yanınızda olarak ihtiyaç duyduğunuz destek ve bilgiyi sağlamaktan memnuniyet duyuyoruz.

Yoklama Kaçağı Olanlar için Af ve Muafiyet Koşulları

7179 sayılı Askeralma Kanunu’na göre muafiyet nedenleri şunlardır: ^[2]

Türk Silahlı Kuvvetleri Sağlık Yeteneği Yönetmeliğine göre bedeni kabiliyeti askerliğe elverişli olmayanlar askerlik hizmetinden muaf tutulurlar.

Askerlik hizmetini yerine getirmekte iken ölen, akıbeti meçhul kalan, hakkında gaiplik kararı alınan veya maluliyet aylığı bağlanmasını gerektirecek biçimde malul olanların;

• Baba ve annesinin müşterek olarak talep ettiği veya baba ya da annesinden biri ölmüş ise sağ olanın talep ettiği kardeşlerinden biri, istekli olmadıkça silah altına alınmaz veya silah altında ise terhis edilir,
• Baba ve annenin müştereken anlaşamadıkları veya her ikisinin de ölmüş olması durumunda; öncelikle silah altında olan kardeşi var ise istekli olması halinde terhis edilir, silah altında olan kardeşi yok ise veya silah altında olan kardeşi terhis olmak istemez ise askerlik hizmet sırası gelen ilk kardeş istekli olmadıkça silah altına alınmaz.

12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamında hayatını kaybedenlerden;

a) Askerlik hizmetini yerine getirmekte olan yükümlüler ile 3713 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (j) bendi kapsamına giren sivillerin kendilerinden olma çocukları ile aynı anne ve babadan olma kardeşlerinin tamamı,

b) Kamu görevlilerinin (güvenlik korucuları dahil) kendilerinden olma çocukları ile aynı anne ve babadan olma kardeşlerinden biri, istekli olmadıkça silah altına alınmaz ve silah altındakiler istekleri halinde terhis edilir. Bu muafiyet seferberlik ve savaş halinde uygulanmaz.

• Barışta, olağanüstü hal veya seferberlik hallerinde veya savaşta, askerliğini henüz yapmadan, Cumhurbaşkanının gerekli gördüğü sahalarda özel olarak görevlendirilen gönüllüler, Cumhurbaşkanı Kararında belirtilen şartlara uydukları takdirde askerlik hizmetinden muaf tutulur.
• Askeri öğrenci olarak okudukları Milli Savunma Üniversitesi ve diğer üniversite, fakülte veya yüksekokullar ile meslek yüksekokullarından ilişiği kesilenlerin, bu okullarda ay olarak okudukları sürenin üçte biri muvazzaflık hizmetinden sayılır. Askerlik hizmetinden sayılan sürenin erbaş ve erlerin tabi olduğu hizmet süresini karşılaması halinde bunlar askerlik hizmetini yerine getirmiş sayılır. Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisinden veya Jandarma Genel Komutanlığı ile Sahil Güvenlik Komutanlığı adına okudukları okullardan ilişiği kesilenlerin okudukları sürenin hesabında da aynı hükümler uygulanır.

Af, bir hukuk sistemi içerisinde suç işlemiş kişilerin cezalarının hafifletilmesi veya tamamen kaldırılması anlamına gelir. Af genel af ve özel af olmak üzere ikiye ayrılır. Genel af belirli suçları kapsamına alır ve daha geniş bir etki alanına sahiptir. Özel af ise genellikle bireysel durumlar veya belirli şartlar altında uygulanır. Af konusuna ilişkin olarak daha fazla bilgiye ulaşmak isterseniz sitemizdeki diğer makalemize de göz atabilirsiniz.

Yoklama kaçağı cezasına hükmolunmuş kişiler bakımından af kapsamında belirli bir süre içinde askerlik şubelerine başvurmaları gerekmektedir. Af belirli yaş gruplarını veya özel durumları (sağlık, eğitim) kapsaması mümkündür. Af kapsamında belirli bir miktar ödeme yapılarak yükümlülüklerin yerine getirilmesi sağlanabilir.

Yoklama Kaçağı Cezasına İtiraz Dilekçesi Örneği

İtiraz Eden

EKLER:

1-Askerlik İzin Belgesi

2- Sağlık Raporu

3-Karar Tutanağı

YOKLAMA KAÇAĞI CEZASINA İTİRAZ DİLEKÇESİ ÖRNEĞİ İNDİR

Sıkça Sorulan Sorular

Asker Kaçağı Sicile İşler Mi?

Yoklama kaçaklığı adli sicil kaydına işlenmez. Yoklama kaçağı cezası olan idari para cezası kesinleştikten sonra kabul edilebilir bir mazeret olmaksızın yoklama kaçaklığının devam etmesi halinde yükümlü hakkında ceza davasının açılması yahut yoklama kaçakları hakkında açılan davada kesinleşmiş bir mahkumiyet kararının bulunması halinde yoklama kaçağı adli sicil kaydına işlenir.

Yoklama Kaçağı Olunca Ne Oluyor?

Yoklama kaçağına önce idari para cezası verilir. Bu ceza kesinleştikten sonra kabul edilebilir bir mazeret olmaksızın yoklama kaçaklığı devam ederse asliye ceza mahkemesinde ceza davası açılır.

Yoklama Kaçağı Nasıl Öğrenilir?

E devlet üzerinden “asal yoklama işlemleri” sorgu ekranından yoklama kaçağı sorgusu yapılabilir.

Yoklama Kaçağı Cezası 2026’da Ne Kadar?

Kaçak kalınan gün başına yakalananlar için 116,26 TL, kendiliğinden başvuranlar için 58,12 TL hesaplanır. Ödeme öncesinde güncel tutar askerlik şubesinden teyit edilmelidir.

Yoklama Kaçağı Ek Ödeme Ne Kadar?

Bedelli Askerlik Bedel Tutarı: 300.000 x 1,575512 (memur aylık katsayısı) = 472.653,60 TL

Ek Bedel Tutarı (Aylık) : 3.500 x 1,575512 x 1 = 5.514,29 TL (Yoklama Kaçağı/Bakayalar için) üzerinden uygulanacaktır. Katsayı, ödemenin yapıldığı gün geçerli olan memur aylık katsayısıdır ve 1 Temmuz – 31 Aralık 2026 döneminde 1,575512’dir. ^[3]

Yoklama Kaçağı Nasıl Ödenir?

Yoklama kaçağı cezası, cezanın düzenlendiği yerin vergi dairesine ödenmelidir. Yoklama kaçağı cezasında yükümlünün cezanın düzenlendiği yer vergi dairesinden farklı bir yerde yaşaması halinde en yakın vergi dairesine ödeme yapabilmesi mümkündür

Yoklama Döneminde Tecil Olur Mu?

Yoklama kaçanı şubeye gitmesi halinde para cezası alır. Yükümlünün tecil hakkı bulunması halinde bu haktan yararlanarak şubeden ayrılabilir.

Yoklama Kaçağı Olanlar Bedelli Askerlik Yapabilirler Mi?

Yoklama kaçağı olanlar bedelli askerlik yapabilirler ancak bedelli askerlik ücretine ek ücret ödemeleri gerekir.

Yoklama Kaçağı Yurt Dışına Çıkabilir Mi?

Mahkeme kararı olmadığı takdirde yoklama kaçağının yurt dışına çıkmasında herhangi bir engel yoktur.

Askerlik Hangi Şartlarda Ertelenir?

Lise veya dengi okullarda öğrenim görenler 22 yaşını, fakülte ve meslek yüksekokullarında öğrenim görenler 28 yaşını, geçmemek üzere mezun oluncaya veya ilişikleri kesilinceye kadar askerlikleri ertelenir.

Yoklama Kaçağı Yakalanırsa Ne Olur?

Yakalanarak getirilen yükümlüye kaçak kalınan her gün için 2026 yılında 116,26 TL idari para cezası uygulanır; bu tutar kendiliğinden başvuranın ödediğinin iki katıdır.

Asker Kaçağı Olan İşe Girebilir Mi?

İşveren asker kaçağını sigortalı işte çalıştırdığı takdirde ceza alacaktır dolayısıyla asker kaçağı yükümlüler çalıştırılmamaktadır

Yoklama Kaçağı Tutanak Tutulursa Ne Olur?

Tutanak tutulması halinde idari para cezası kesilir.

Tecil Bittikten Sonra Yoklama Süresi Ne Kadardır?

Tecil bittikten sonra yıl sonuna kadar yoklama süresi bulunmaktadır.

Yoklama Kaçağı 3 Kez Yakalanmak Sonucu Ne Olur?

En yakın askerlik şubesine getirilirler. Önceki yakalanmalardan dolayı yoklama kaçağı cezası olarak para cezasının tebliğ olması ve bu yoklama kaçağı cezasının kesinleşmesi halinde ceza davasının açılması dolayısıyla HAGB, para cezasına çevrilmesi, ertelenmesi gibi kararların verilmesi mümkündür. Ceza soruşturması sonrasında tekrar yakalanması halinde HAGB ve diğer seçenek yaptırımlar söz konusu olmayabilir.

Av. Şamil Kaya

Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden 2014 yılında onur derecesiyle mezun olmuştur. Lise öğrenimini yatılı şekilde Erdoğan Akdağ Anadolu Öğretmen Lisesi’nde 2010 yılında birincilikle tamamlayan Şamil Kaya, 2018 yılında başladığı Anadolu Ünivers...

Tüm yazıları