Haczedilemeyen mallar kavramı, alacaklının borcunu tahsil edebilmesi amacıyla başvurabileceği icra takibi sürecinde, borçlunun ve ailesinin insan onuruna yakışır bir yaşam sürdürmesi ve sosyal devlet ilkesinin bir gereği olarak, yasal düzenlemelerle icra yoluyla el konulması yasaklanmış mal, hak ve gelirleri ifade eder.
Türk hukukunda icra ve iflas hükümlerini içeren 2004 sayılı Kanun alacaklının alacağına kavuşması için birtakım düzenlemeler öngörmüştür. Bu kapsamda hukukumuza kabul edilen bir icra prosedürü bulunmaktadır ve bu icra prosedürü kapsamında borcunu ödeyemeyen borçlunun malları haczedilerek satılır ve böylece alacaklı alacağına kavuşur.
Bu noktada aslolan husus, alacaklının alacağına kavuşmasıdır bu yüzden de kural olarak borçlunun tüm malvarlığı ve hakları haczedilebilir. Borçlunun haczedilemeyecek malvarlığı ve hakları kural olarak kanunda düzenlenmelidir.
Bu makalenin konusu da tam olarak bu istisnaları oluşturmaktadır. Bu makalede haczedilemeyen mallar ve haklar nelerdir sorusuna cevap verilecek ve bu kapsamda haczedilmezlik şikayetine değinilecektir. Keyifli okumalar dileriz.
İÇİNDEKİLER
- HACZİ MÜMKÜN OLMAYAN MAL (HACZEDİLMEZLİK) NE DEMEKTİR?
- HACZEDİLEMEYEN MALLAR NEDEN KORUNUR?
- HACZEDİLMEZLİK DEĞERLENDİRMESİNİ YAPMAKLA YETKİLİ ORGAN
- HACZEDİLEMEYEN MALLARIN GENEL ÇERÇEVESİ
- İCRA VE İFLAS KANUNU’NDA DÜZENLENEN HACZEDİLEMEYEN MALLAR VE HAKLAR
- HUKUKSAL DÜZENLEMELERDE HACZEDİLEMEYEN MALLAR VE HAKLAR
- TAMAMI HACZEDİLEMEYEN MALLAR VE HAKLAR
- MEDENİ KANUN KAPSAMINDA HACZEDİLEMEYECEK HAKLAR
- ÖZEL KANUNLARDA DÜZENLENEN HACZEDİLEMEYEN MALLAR VE HAKLAR
- BİR KISMI HACZEDİLEMEYEN MALLAR VE HAKLAR
- MUTLAK – KISMİ HACZEDİLEMEZLİK AYRIMI
- KONUTTA BULUNAN ZORUNLU YAŞAM EŞYALARININ HACZEDİLEMEZLİĞİ
- BORÇLUNUN GELİRLERİNİN HACZİ
- SOSYAL YARDIMLAR VE DEVLET DESTEKLERİNİN HACZEDİLEMEZLİĞİ
- MESLEĞİN İCRASI İÇİN ZORUNLU ARAÇ VE GEREÇLERİN HACZEDİLEMEZLİĞİ
- BORÇLUNUN KİŞİSEL KULLANIM EŞYALARININ KORUNMASI
- AİLE BİREYLERİNE AİT EŞYALARIN HACZEDİLMESİ SORUNU
- ÜÇÜNCÜ KİŞİ İDDİASI VE İSTİHKAK MÜDAHALESİ
- HACZEDİLEMEYEN MALLARIN KANUNİ DAYANAKLARI
- YARGITAY’IN HACZEDİLEMEYEN MALLAR KRİTERLERİ
- HACZEDİLEMEYEN MALLARA HAKSIZ HACİZ YAPILIRSA NE OLUR?
- HACZEDİLEMEYEN MALLAR LİSTESİ DEĞİŞTİRİLEBİLİR Mİ?
- HACZEDİLMEZLİK ŞİKÂYETİ NEDİR? NASIL YAPILIR?
- SIKÇA SORULAN SORULAR (SSS)
- Haczedilemeyen mallar nelerdir?
- Borçlunun maaşı veya geliri haczedilebilir mi?
- Asgari yaşam için gerekli eşyalar haczedilebilir mi?
- Borçlunun mesleki araçları haczedilebilir mi?
- Sosyal yardım veya devlet yardımları haczedilebilir mi?
- Borçlunun evinde bulunan kişisel eşyalar korunur mu?
- Haczedilemeyen malların hukuki dayanağı nedir?
- Borçlu, haczedilemeyen malların korunması için hangi başvuruları yapabilir?
- Haczedilemeyen mallara el konulursa ne olur?
- Haczedilemeyen malların listesi değiştirilebilir mi?
- Hangi Mallar Haczedilemez?
- Haciz Konulamayacak Alacaklar Nelerdir?
- Evde Haczedilemeyecek Şeyler Nelerdir?
- Öğrenci Bursu Haczedilir Mi?
- Nafaka Haczedilir Mi?
- İşyerinde Haczedilemeyecek Mallar Nelerdir?
- Haczedilemeyen Mallar Haczedilirse Ne Olur?
- HACZEDİLMEZLİK ŞİKAYET DİLEKÇESİ ÖRNEĞİ
HACZİ MÜMKÜN OLMAYAN MAL (HACZEDİLMEZLİK) NE DEMEKTİR?
Türk hukukuna göre icra sisteminde kuralın alacaklının alacağa kavuşması olduğundan yukarıda bahsedilmişti. Buna bağlantılı olarak aslolan husus borçlunun mal ve haklarının haczedilmesidir.
Yer alan bu düzenlenmeye dair hiçbir istisnanın bulunmamasının toplumda kargaşa yaratacağından hiç şüphe yoktur. Bu sebepten dolayı kanun koyucu bazı mal ve hakları “haczedilemeyen mallar ve haklar” kapsamında kısıtlamıştır.
Haczedilemeyen mallar ve hakların toplumda gerek sosyal yaşantı gerek aile yaşantısı gerekse de başka sebeplerden dolayı haczedilmesi mümkün değildir. Haczedilemeyen mallar ve hakların neler olduğu hususu ise kanun koyucunun takdiri yetkisindedir. Bu husus 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nda ve türlü yasal mevzuatlarda düzenlenmiştir.

HACZEDİLEMEYEN MALLAR NEDEN KORUNUR?
Haczedilemeyen malların korunması Anayasa’nın sosyal devlet ilkesi ve insan hakları kökenli sebeplere dayanır. Devletin, bireyin maddi varlığını koruyarak ona asgari bir yaşam standardı sunma yükümlülüğü; borçlunun borcunu ödeme sorumluluğu ile borçlunun ve ailesinin temel yaşam gereksinimlerini karşılama hakkı arasında bir denge kurar.
Borçlunun ve ailesinin tamamen yoksulluğa düşmesini, temel ihtiyaçlardan yoksun kalmasını engellemek, mesleğini icra etmesi için zorunlu olan araçlarını korumak, konuttaki zorunlu eşyaların haczedilememesi, aile yaşamının temelini oluşturan düzenin ve huzurun korunması, haciz işlemlerinin keyfi olmasını engeller ve kanunun belirlediği sınırlar içinde kalınmasını sağlayarak hukuki güvenlik ilkesini pekiştirirken devletin bireyi korumasını da sağlar.
HACZEDİLMEZLİK DEĞERLENDİRMESİNİ YAPMAKLA YETKİLİ ORGAN
Aslolan kuralın alacaklının alacağına kavuşması olmasının yanı sıra haczedilemeyen mallar ve hakların da olduğundan yukarıda bahsedilmiştir. Bu bağlamda eğer ortada yapılması yasak olan bir işlem varsa bunun denetimi de yapılmak zorundadır. Tam bu noktada okurların aklına “o halde kanunda düzenleme alanı bulan haczezilemeyen mal ve hakların haczedilemezlik değerlendirmesini kim yapmaktadır?” sorusu gelmektedir.
Bilindiği üzere haciz işlemleri re’sen yürümemektedir, talep üzerine haciz kurumu işletilebilmektedir. Bu talebin kapsamına hangi mal ve haklar bakımından haciz konulacağı hususu da yer almaktadır. Dolayısıyla borçlunun mal ve haklarının haczedilmesi talebi de yine alacaklıdan gelmektedir.
Bu talep kapsamında alacaklı, kanuna ve dolayısıyla da hukuk düzenine aykırı bir takım haciz taleplerinde bulunmuş olabilir. Bu noktada denetimi, haczedilemeyen mallar ve hakların neler olduğunu bilen icra müdürü ve memurları yapmaktadır. Dolayısıyla da haczedilemeyen mallar ve hakların denetimine yetkili organ icra dairesidir.
HACZEDİLEMEYEN MALLARIN GENEL ÇERÇEVESİ
Haczedilemeyen mallar ile ilgili sınırlar, İcra ve İflas Kanunu’nun 82. maddesi ve 83. maddesi ile çizilmiştir. Bu sınırlar, borçlunun malvarlığının tamamının değil yalnızca kanunun izin verdiği kısmının hacze konu edilebileceğine dayanır.
Haczi caiz olmayan mallar ve haklar:
Madde 82
Aşağıdaki şeyler haczolunamaz:
- Devlet malları ile mahsus kanunlarında haczi caiz olmadığı gösterilen mallar,
- (Değişik: 2/7/2012-6352/16 md.) Ekonomik faaliyeti, sermayesinden ziyade bedenî çalışmasına dayanan borçlunun mesleğini sürdürebilmesi için gerekli olan her türlü eşya,
- (Değişik: 2/7/2012-6352/16 md.) Para, kıymetli evrak, altın, gümüş, değerli taş, antika veya süs eşyası gibi kıymetli şeyler hariç olmak üzere, borçlu ve aynı çatı altında yaşayan aile bireylerine ait kişisel eşya ile ailenin ortak kullanımına hizmet eden tüm ev eşyası,
- Borçlu çiftçi ise kendisinin ve ailesinin geçimi için zaruri olan arazi ve çift hayvanları ve nakil vasıtaları ve diğer eklenti ve ziraat aletleri; değilse, sanat ve mesleki için lüzumlu olan alat ve edevat ve kitapları ve arabacı, kayıkçı, hamal gibi küçük nakliye erbabının geçimlerini temin eden nakil vasıtaları,
- Borçlu ve ailesinin idareleri için lüzumlu ise borçlunun tercih edeceği bir süt veren mandası veya ineği veyahut üç keçi veya koyunu ve bunların üç aylık yem ve yataklıkları,
- Borçlunun ve ailesinin iki aylık yiyecek ve yakacakları ve borçlu çiftçi ise gelecek mahsül için lazım olan tohumluğu,
- Borçlu bağ, bahçe veya meyva veya sebze yetiştiricisi ise kendisinin ve ailesinin geçimi için zaruri olan bağ bahçe ve bu sanat için lüzumlu bulunan alat ve edevat,
Geçimi hayvan yetiştirmeye münhasır olan borçlunun kendisi ve ailesinin maişetleri için zaruri olan miktarı ve bu hayvanların üç aylık yem ve yataklıkları,
- Borçlar Kanununun 510 uncu maddesi mucibince haczolunmamak üzere tesis edilmiş olan kaydı hayatla iratlar,
- Memleketin ordu ve zabıta hizmetlerinde malül olanlara bağlanan emeklilik maaşları ile bu hizmetlerden birinin ifası sebebiyle ailelerine bağlanan maaşlar ve ordunun hava ve denizaltı mensuplarına verilen uçuş ve dalış tazminat ve ikramiyeleri, Askeri malüllerle, şehit yetimlerine verilen terfi zammı ve 1485 numaralı kanun hükmüne göre verilen inhisar beyiye hisseleri,
- Bir muavenet sandığı veya cemiyeti tarafından hastalık, zaruret ve ölüm gibi hallerde bağlanan maaşlar,
- Vücut veya sıhhat üzerine ika edilen zararlar için tazminat olarak mutazarrırın kendisine veya ailesine toptan veya irat şeklinde verilen veya verilmesi lazım gelen paralar,
- (Değişik: 2/7/2012-6352/16 md.) Borçlunun haline münasip evi,
- (Ek: 2/7/2012-6352/16 md.) Öğrenci bursları.Medeni Kanunun 807 nci maddesi hükmü saklıdır. 2, 4, 5, 7 ve 12 numaralı bendlerdeki istisna, borcun bu eşya bedelinden doğmaması haline munhasırdır.37
(Ek fıkra: 2/7/2012-6352/16 md.) Birinci fıkranın (2), (4), (7) ve (12) numaralı bentlerinde sayılan malların kıymetinin fazla olması durumunda, bedelinden haline münasip bir kısmı, ihtiyacını karşılayabilmesi amacıyla borçluya bırakılmak üzere haczedilerek satılır.
(Ek fıkra: 2/7/2012-6352/16 md.) İcra memuru, haczi talep edilen mal veya hakların haczinin caiz olup olmadığını değerlendirir ve talebin kabulüne veya reddine karar verir.
Kısmen haczi caiz olan şeyler:
Madde 83
Maaşlar, tahsisat ve her nevi ücretler, intifa hakları ve hasılatı, ilama müstenit olmayan nafakalar, tekaüt maaşları, sigortalar veya tekaüt sandıkları tarafından tahsis edilen iratlar, borçlu ve ailesinin geçinmeleri için icra memurunca lüzumlu olarak takdir edilen miktar tenzil edildikten sonra haczolunabilir.
(Değişik: 12/4/1968 – 1045/1 md.) Ancak haczolunacak miktar bunların dörtte birinden az olamaz. Birden fazla haciz var ise sıraya konur. Sırada önde olan haczin kesintisi bitmedikçe sonraki haciz için kesintiye geçilemez.
İCRA VE İFLAS KANUNU’NDA DÜZENLENEN HACZEDİLEMEYEN MALLAR VE HAKLAR
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun 82. Maddesinde haczedilemeyen mallar ve haklar düzenlenmiştir. Buna göre:
- Devlet malları. Devlet mallarının haczedilemezliği önemli bir konudur. Haczedilemeyen mallar ve haklar kapsamında sayılan devlet malları için icra takibi yapılabilir ancak haciz işlemi uygulanamaz. Devletin malları ibaresinden anlaşılması gereken husus devletin ve kamu tüzel kişilerinin mallarının haczedilememesidir. Yoksa haczedilemeyen mallar ve haklar kapsamında dernek ve vakıf malları yer almamaktadır.
- Ekonomik faaliyeti, sermayesinden ziyade bedenî çalışmasına dayanan borçlunun mesleğini sürdürebilmesi için gerekli olan her türlü eşya. Buradan ise borçlunun mesleğinin sermayeden ziyade bedeni iş gücüne dayandığı bir hali görmekteyiz. Eğer böyle bir borçlu varsa, bu borçlunun mesleğini devam ettirebilmesi adına gerekli eşyalar(mesela o iş için gerekli olan kıyafet) haczedilemeyen mallar ve haklar kapsamındadır.
- Para, Kıymetli Evrak, Altın, Gümüş, Değerli Taş, Antika Veya Süs Eşyası Gibi Kıymetli Şeyler Hariç Olmak Üzere, Borçlu Ve Aynı Çatı Altında Yaşayan Aile Bireyleri İçin Lüzumlu Eşya; Aynı Amaçla Kullanılan Eşyanın Birden Fazla Olması Durumunda Bunlardan Biri. Bu fıkra ile kanun koyucunun alacak-borç ilişkisine bakış açısını görmekteyiz. Bu bağlamda amaç salt olarak alacaklının alacağına kavuşması değil, alacaklının alacağa kavuşmasının yanında borçlunun da hayatını devam ettirebilmesidir.
Bu bağlamda borçlunun mutfağında yer alan buzdolabı gibi veya evinde bulunan yatak benzeri eşyalar haczedilemez. Bunların birden çok olması halinde ise bir tanesi borçluya bırakılmak kaydıyla haciz mümkündür.
- Borçlu Çiftçi İse Kendisinin Ve Ailesinin Geçimi İçin Zaruri Olan Arazi Ve Çift Hayvanları Ve Nakil Vasıtaları Ve Diğer Eklenti Ve Ziraat Aletleri; Değilse, Sanat Ve Mesleği İçin Lüzumlu Olan Alet, Edevat Ve Kitapları Ve Arabacı, Kayıkçı, Hamal Gibi Küçük Nakliye Erbabının Geçimlerini Temin Eden Nakil Vasıtaları. Bu bağlamda çapa, tarım için at, öküz, eşek gibi hayvanlar örnek verilebilir. Bunlar da haczedilemeyen mallar ve haklar kapsamındadır.
Bu noktada eşyanın sermaye ağırlıklı olup olmaması hususuna dikkat edilmesi gerekmektedir. Örnek verilecek olursa bir güzellik merkezinde bulunan koltuk haczedilemezken bir işletmenin sahip olduğu jenaratör haczedilebilir.
- Borçlu Ve Ailesinin İdareleri İçin Lüzumlu İse Borçlunun Tercih Edeceği Bir Süt Veren Mandası Veya İneği Veyahut Üç Keçi Veya Koyunu Ve Bunların Üç Aylık Yem Ve Yataklıkları. Bu noktada kanunun lafzından da anlaşılacağı üzere burada borçlunun çiftçi olmasına gerek yoktur. Bunun yanı sıra aynı zamanda borçluya seçim hakkı tanınmıştır.
- Borçlunun Ve Ailesinin İki Aylık Yiyecek Ve Yakacakları Ve Borçlu Çiftçi İse Gelecek Mahsul İçin Lazım Olan Tohumluğu. Burada süre sınırlandırması bulunmaktadır ve borçlunun çiftçi olması halinde ek bir düzenleme yer almaktadır. Bunlar da haczedilemeyen mallar ve haklar kapsamındadır.
- Borçlu Bağ, Bahçe Veya Meyve Veya Sebze Yetiştiricisi İse Kendisinin Ve Ailesinin Geçimi İçin Zaruri Olan Bağ Bahçe Ve Bu Sanat İçin Lüzumlu Bulunan Alet Ve Edevat; Geçimi Hayvan Yetiştirmeye Münhasır Olan Borçlunun Kendisi Ve Ailesinin Maişetleri İçin Zaruri Olan Miktarı Ve Bu Hayvanların Üç Aylık Yem Ve Yataklıkları. Oldukça uzun olan bu fıkrada haczedilemeyen mallar ve haklar bakımından yeterli açıklama bulunmaktadır.
Sadece unutulmaması gereken nokta şudur ki bu 82. maddenin 5. fıkrası uyarınca haciz yapılamamasının sebebi borçlunun süt ihtiyacı iken bu yani 7. Fıkrası uyarınca haciz yapılamamasının sebebi borçlunun direkt olarak geçimini hayvan yetiştiriciliğinden sağlamasıdır. Pratikte pek farkı olmamakla birlikte teorik olarak fark bu şekildedir.
- Borçlar Kanununun 510 uncu maddesi mucibince haczolunmamak üzere tesis edilmiş olan kaydı hayatla iratlar.
- Memleketin ordu ve zabıta hizmetlerinde malül olanlara bağlanan emeklilik maaşları ile bu hizmetlerden birinin ifası sebebiyle ailelerine bağlanan maaşlar ve ordunun hava ve denizaltı mensuplarına verilen uçuş ve dalış tazminat ve ikramiyeleri, Askeri malüllerle, şehit yetimlerine verilen terfi zammı ve 1485 numaralı kanun hükmüne göre verilen inhisar beyiye hisseleri
- Bir muavenet sandığı veya cemiyeti tarafından hastalık, zaruret ve ölüm gibi hallerde bağlanan maaşlar. Burada yardımlaşma sandıklarından elde edilen gelirlerin haczedilemeyeceğinden bahsedilmektedir.
- Vücut veya sıhhat üzerine ika edilen zararlar için tazminat olarak mutazarrırın kendisine veya ailesine toptan veya irat şeklinde verilen veya verilmesi lazım gelen paralar. Burada bahsedilen tazminat manevi tazminat değildir. Manevi tazminatın da haczi mümkün değildir ancak manevi tazminatın haczinin mümkün olmaması durumunun dayanağı bu hüküm değildir.
Haczedilemeyen mallar ve haklar kapsamında manevi tazminat alacağı haczedilemez çünkü manevi tazminat alacağı, maddi hukuk bakımından başkasına devredilmesi imkanı bulunmayan bir alacak türüdür.
- Borçlunun haline münasip evi. Maddenin belki de en önemli fıkralarından bir tanesi bu fıkradır. Bu fıkra uyarınca borçlunun haline münasip evi, haczedilemeyen mallar ve haklar kapsamındadır. Haline münasip ev teriminden anlaşılması gereken husus önemlidir.
Her şeyden önce buradaki münasiplik denetimi kapsamında hiç şüphe yoktur ki borçlunun sosyal durumuna bakılması gerekmektedir. Yani borçlunun evinde kendi ailesi dışında başka kişiler de olabilir ve bunlara bakıyor olabilir. Dolayısıyla münasiplik konusu somut olaydan somut olaya değişmekte ve tek bir doğru olmamaktadır.
Aynı zamanda borçlu; haline münasip bir evi olması şartını, borçlunun sadece tek bir evi olduğunda kendiliğinden karşılamaz. Eğer küçük bir ailesi varsa ve yaşadığı ev ailesine kıyasla büyük bir evse bu noktada bir tespit yapılmalı ve evin satılması, borçluya da münasip bir eve geçebileceği miktar bırakılmalıdır.
- Öğrenci Bursları. Öğrenci burslarının da haczi mümkün değildir.
- Sonraki fıkralar uyarınca haczedilemeyen mallar ve haklar bakımından önemli bir kural da aynı maddenin 2, 4, 5, 7 ve 12. fıkralardaki istisnadır. Bu fıkralarda sayılan ilgili durumlar bakımından haciz yapılabilmesi takdirinin yüksek olmasına bağlıdır. Başka bir deyişle, yukarıda da açıklandığı şekilde haczin mümkün olmamasına karşılık, 2,4,5,7 ve 12. fıkralardaki malların değeri yüksekse, uygun bir kısmı borçluya bırakılmak kaydıyla
- maddeden başka bir de aynı kanunun bir sonraki yani 83. Maddesinde tamamı değil ancak bir kısmı haczedilemeyen mallar ve haklar gösterilmiştir. Kanun hükmünde:
Maaşlar, tahsisat ve her nevi ücretler, intifa hakları ve hasılatı, ilama müstenit olmayan nafakalar, tekaüt maaşları, sigortalar veya tekaüt sandıkları tarafından tahsis edilen iratlar, borçlu ve ailesinin geçinmeleri için icra memurunca lüzumlu olarak takdir edilen miktar tenzil edildikten sonra haczolunabilir. Ancak haczolunacak miktar bunların dörtte birinden az olamaz. Birden fazla haciz var ise sıraya konur. Sırada önde olan haczin kesintisi bitmedikçe sonraki haciz için kesintiye geçilemez.
Şeklinde düzenlenmiştir. Bu düzenleme uyarınca borçlunun kendisi ve ailesinin geçimi için belirli bir ücret bırakılmakta ve geri kalanı haczedilmektedir. Bu yüzden bir kısmı haczedilebilen mal ve haklar bölümünde yer almaktadır.
HUKUKSAL DÜZENLEMELERDE HACZEDİLEMEYEN MALLAR VE HAKLAR
Aslolan hususun alacaklının alacağına kavuşması kapsamında borçlunun mal ve haklarında haciz yapılması olmasına karşılık her mal ve hak için bu durumun mümkün olmadığını dolayısıyla haczedilemeyen mallar ve hakların hukuk düzenimizde ve kanunlarımızda yer aldığından yukarıda bahsedilmişti. Haczedilemeyen mallar ve haklar birçok farklı kanunda düzenlenmiştir. Bunlardan en önemlisi 2004 sayılı Kanun’da yer alan 82 ve 83. maddelerdir.
Bu maddelerde tamamı haczedilemeyen mallar ve haklar ile bir kısmının haczi caiz olan mal ve haklar düzenlenmiştir. Bu kanundan başka 442 sayılı Köy Kanunu, 5393 sayılı Belediye Kanunu, 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu, 5502 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumuna İlişkin Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun, 4857 sayılı İş Kanunu gibi kanunlarda haczedilemeyen mallar ve haklara ilişkin düzenlemeler yer almaktadır.
TAMAMI HACZEDİLEMEYEN MALLAR VE HAKLAR
Haczedilemeyen mallar ve haklar konusunda tamamı haczedilemeyen mallar ve haklar ile bir kısmı haczedilemeyen mallar ve haklar bakımından ayrım yapılabilir.
Tamamı haczedilemeyen mallar ve haklardan ilki devir olanağı bulunmayan mal ve haklardır. Başka bir anlatımla bir mal veya hakkın devri mümkün değilse o mal veya hakkın haczedilmesi de mümkün olmamaktadır. Devri mümkün olmayan haklar aynı zamanda kişiye sıkı sıkıya bağlıdır.
Devri mümkün olmayan haklara oturma(sükna) hakkı örnek verilebilir. Aynı şekilde devri mümkün olmadığından dolayı manevi tazminatların da haczedilmesine olanak yoktur.
Yukarıda sayılanlardan başka tamamı haczedilemeyen mallar ve haklara 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun 82. maddesi örnek verilebilir. Bu maddede tamamı haczedilemeyen mallar ve haklar sayılmıştır. Bu makalenin “İCRA VE İFLAS KANUNU’NDA DÜZENLENEN HACZEDİLEMEYEN MALLAR VE HAKLAR” isimli başlığında tüm fıkralar tek tek incelenmiştir.

HACZEDİLEMEYEN MALLAR VE HAKLAR
MEDENİ KANUN KAPSAMINDA HACZEDİLEMEYECEK HAKLAR
Haczedilemeyen mallar ve haklar yalnızca 2004 sayılı Kanun’da düzenlenmemektedir. Haczedilemeyen mallar ve haklar hususu, bu kanunun yanı sıra başta Türk Medeni Kanunu olmak üzere birçok kanunda kendisine düzenleme alanı bulmaktadır.
Türk Medeni Kanun madde 23 uyarınca kişiye sıkı sıkıya bağlı hakların haczi mümkün olmamaktadır. Buna bağlı olarak devri de mümkün olmadığından dolayı aynı kanunun 25. maddesinde düzenlenen manevi tazminatın da haczi mümkün değildir.
Medeni kanunda yer alan ve haczi caiz olmayan mal ve haklardan en önemlisi yoksulluk nafakasıdır. 2004 sayılı Kanun’un 83. maddesi uyarınca yoksulluk nafakasına haciz konulamayacağı hüküm altına alınmıştır.
Türk medeni Kanunu’nda 794. madde ve devamı maddelerinde düzenlenen intifa hakkının da bu bağlamda haczedilmesi mümkün değildir.
Yine kişiye sıkı sıkıya bağlı bir hak olmasından ötürü Türk Medeni Kanunu 823. maddede yer alan oturma hakkının da haczi mümkün değildir.
Aynı kanunun 838. Maddesi uyarınca devri mümkün olmayan diğer irtifak haklarının da haczedilme imkanı bulunmamaktadır.
ÖZEL KANUNLARDA DÜZENLENEN HACZEDİLEMEYEN MALLAR VE HAKLAR
Her ne kadar aslolan hususun haciz yoluyla alacaklının alacağa kavuşması olması olsa da kanuni düzenlemeler eşliğinde bazı mal ve hakların haczedilemez olduğunu ve bu bağlamda 2004 sayılı Kanun’un düzenlemelerinden yukarıda bahsedilmişti.
Haczedilemeyen mallar ve haklar yalnızca 2004 sayılı Kanun’da düzenleme alanı bulmamakta başka kanunlarda da yer almaktadır:
- 4857 sayılı Kanun’un 35. Maddesi uyarınca işçinin aylık ücretinin çeyreğinden fazlası haczedilemez.
- 442 sayılı Köy Kanunu madde 8 uyarınca köyün orta malı devlet malı sayıldığından dolayı 2004 sayılı Kanun’un 82/1 atfıyla haczi mümkün değildir.
- 5411 sayılı Kanun uyarınca Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu’nun mallarının haczi mümkün değildir.
- 5199 sayılı Kanun uyarınca ticari amaç güdülmemesi şartıyla bakılan ev hayvanlarının haczi mümkün değildir.
- 5502 sayılı Kanun uyarınca Sosyal Güvenlik Kurumu’nun malları haczedilemez.
- 5809 sayılı Kanun uyarınca telefon numarası, hat kullanımı, internet alan adları gibi mal ve hakların haczi mümkün değildir.
BİR KISMI HACZEDİLEMEYEN MALLAR VE HAKLAR
Hacze konu mallar bakımından tamamı haczedilemeyen mallar ve haklar ile bir kısmı haczedilemeyen mallar ve haklar olarak ikili ayrım yapılabilmesinin mümkün olduğundan yukarıda bahsedilmişti. Bu ayrım kanun sistematiğinde de yer almakta ve tamamı haczedilemeyen mallar ve haklar 2004 sayılı Kanun’un 82. Maddesinde düzenlenirken bir kısmı haczedilemeyen mallar ve haklar aynı kanunun bir sonraki maddesinde düzenlenmiştir. bu hüküm uyarınca:
- Her türlü ücret ve maaşın,
- İntifa hakları ve o haklardan elde edilen gelirin,
- İlama bağlı olmayan nafakanın,
- Sigorta ve tekaüt(emekli) sandığından yapılan yardımların,
Bir kısmı haczedilebilmektedir. Kanun hükmü uyarınca belirlenecek olan “bir kısım” çeyrekten az olamamaktadır. İşçi ücretine dair özel kanun uyarınca işçi ücretinin çeyreğinden fazlası haczedilemez dolayısıyla da İcra ve İflas Kanunu uyarınca belirlenen en alt limit olan 1/4, işçi ücreti bakımından en üst limittir.
MUTLAK – KISMİ HACZEDİLEMEZLİK AYRIMI
Kanun, haczedilemezliği iki ana kategoriye ayırır ve bu şekilde adil bir ölçüt sunar.
MUTLAK HACZEDİLEMEZLİK (İİK m. 82):
Bu tür mutlak haczedilemeyen mallar, hiçbir şekilde ve hiçbir oranda haczedilemez. Kanunun lafzından yola çıkarak örnek vermek gerekirse borçlunun haline münasip evi, borçlunun ve ailesinin zorunlu ev eşyaları, giysileri, meslek araçları, öğrenci bursları ve yiyecek, yakacak gibi temel ihtiyaç maddeleri verilebilir
KISMİ HACZEDİLEMEZLİK (İİK m. 83):
Bu tür gelir veya malların sadece bir kısmı haczedilebilir; bir kısmı ise borçlunun temel geçimini sağlaması için korunur. Maddede de belirtildiği üzere maaş ve ücretlerin dörtte birinden azı haczedilemez. Geriye kalan dörtte üçlük kısım hacze konu edilebilir.
KONUTTA BULUNAN ZORUNLU YAŞAM EŞYALARININ HACZEDİLEMEZLİĞİ
İİK m. 82/3’e göre, “Borçlu ve aynı çatı altında yaşayan aile bireyleri için lüzumlu olan eşya” haczedilemez. Buradaki temel ölçüt, eşyanın “zorunlu” olup olmadığıdır.
- ZORUNLU SAYILAN EŞYALAR
Zorunlu sayılan eşyalar, borçlu ve ailesinin asgari bir yaşam sürdürmesi için gerekli olan eşyalardır. Örnek olarak: yatak, yorgan, battaniye, mutfak eşyalarının temel takımı, buzdolabı, çamaşır makinesi, ısıtma araçları, basit masa ve sandalyeler sayılabilir. Yargıtay ise , bir eşyanın zorunluluğunu belirlerken, borçlunun sosyal ve ekonomik durumunu, yerel yaşam koşullarını ve eşyanın günümüzdeki standart bir ev için vazgeçilmezliğini göz önünde bulundurur.
- LÜKS EŞYANIN ÖLÇÜTLERİ
Lüks eşya, borçlunun ve ailesinin temel yaşam standartlarını sürdürmesi için gerekli olmayan, gösterişli veya aşırı değerli eşyalardır.
| ÖLÇÜTLER | ZORUNLU EŞYA | LÜKS EŞYA |
| İşlevi | Hayati veya günlük temel ihtiyacı karşılar. | Eğlence, hobi veya gösterişe yöneliktir. |
| Değeri | Mütevazı, ortalama veya düşük değerlidir. | Yüksek değerli, altın kaplama veya antika niteliğindedir. |
| Adedi | Bir adet veya makul sayıda bulunur. | Birden fazla veya amaca uygun olmayan fazlalıkta bulunur. |
| Borçlunun Durumu | Borçlunun sosyal statüsüne bakılmaksızın temel ihtiyacı karşılar. | Borçlunun statüsüne göre dahi aşırı görülecek niteliktedir. |

HACZEDİLEMEYEN MALLAR VE HAKLAR
BORÇLUNUN GELİRLERİNİN HACZİ
Borçlunun gelirlerinin haczi, İİK m. 83 ile düzenlenmiştir. Bu maddedeki hedef, alacaklının alacağını tahsil etmesi ile borçlunun geçimini sürdürme hakkı arasındaki dengeyi korumaktır.
- NET ÜCRETİN DÖRTTE BİRİNİN HACZİ
İİK m. 83 uyarınca, borçlunun maaş ve ücretlerinin haczedilebilir kısmı en fazla dörtte biridir (1/4).
Bu oran, borçlunun ve ailesinin geçinmesi için gerekli olan miktardan sonra kalan kısım üzerinden hesaplanır ve net ücrete uygulanır. Bu kural, muvafakatname (borçlunun rızası) ile aşılabilir. Ancak, borçlu maaşının tamamının haczine muvafakat etse bile, asgari geçimini sağlamak için gerekli olan miktar korunmalıdır.
- TAMAMEN HACZEDİLEMEYEN GELİR TÜRLERİ
Nafaka alacakları, öğrenci bursları, asker ve şehit ailelerine bağlanan aylıklar, yiyecek ve yakacak karşılığı verilen yardımlar, vücut ve sağlık üzerindeki zararlar için ödenen tazminatlar gibi gelirler doğaları gereği veya özel kanun hükümleri nedeniyle tamamen haczedilemez olarak kabul edilmiştir.
- EMEKLİ MAAŞI VE NAFAKA İSTİSNALARI
Emekli maaşı, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 93. maddesine göre, emekli maaşları devir, temlik ve hacze karşı korunmuştur. Bu kuralın tek istisnası, nafaka borçları için haciz konulabilmesidir. Borçlunun muvafakati olsa dahi, emekli maaşının haczedilemeyeceği kabul edilmektedir.
Nafaka alacakları, borçlunun temel geçimini sağlamaya yarayan bir gelir değil, bir başkasının geçimini sağlamaya yönelik yasal bir zorunluluk olmasından dolayı borçlunun diğer borçları sebebiyle haczedilemez. Ancak, biriken nafaka borçları için borçlunun maaşına haciz konulabilir ve bu durumda maaşın haciz oranı İİK m. 83’ün sınırlarına (1/4) tabi olmaz.
SOSYAL YARDIMLAR VE DEVLET DESTEKLERİNİN HACZEDİLEMEZLİĞİ
Sosyal yardım ve devlet destekleri, doğrudan sosyal devlet ilkesinin gereği olarak borçluyu ve ailesini yoksulluktan korumak amacıyla sağlandığından, bunlar üzerinde haciz yasağı bulunmaktadır.
- ENGELLİ AYLIĞI
65 yaşını doldurmuş muhtaç, güçsüz ve kimsesiz Türk vatandaşları ile engelli aylığı alan kişilerin aylıkları, özel kanunlarla korunmuştur. Bu ödemeler, haciz ve devir edilemez.
- YAŞLILIK AYLIĞI (65 YAŞ AYLIĞI)
2022 sayılı Kanun kapsamında ödenen yaşlılık aylıkları da sosyal güvence niteliği taşıdığından haczedilemez.
- SOSYAL EKONOMİK DESTEK ÖDEMELERİ (SED)
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından yapılan Sosyal ve Ekonomik Destek ödemeleri, muhtaç durumdaki ailelerin çocuklarının temel ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla verildiğinden haciz ve devir dışıdır.
- DİĞER DEVLET YARDIMLARI
Ailelere yapılan doğum yardımı, eğitim yardımı ve yakacak/yiyecek yardımı gibi doğrudan sosyal amaçlı ve temel ihtiyaca yönelik diğer devlet destekleri, Yargıtay içtihatları ve ilgili kanunlar uyarınca haczedilemez olarak kabul edilmektedir.
MESLEĞİN İCRASI İÇİN ZORUNLU ARAÇ VE GEREÇLERİN HACZEDİLEMEZLİĞİ
İİK m. 82/4’e göre, borçlunun “sanat veya mesleği için lüzumlu olan” araç ve gereçler, tamamen haczedilemez. Burada borçlunun ekonomik sürekliliğini ve mesleki faaliyeti devam ettirme yeteneği korunmaktadır.
- MESLEKİ ARAÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ
Aracın, borçlunun mevcut mesleğini icra etmesi için mutlak surette gerekli olması gerekir ancak haczedilmezlik borçlunun ihtiyacını karşılayan, daha mütevazı bir araç veya gereçle değiştirilebilecek kadar lüks veya aşırı değerli olanlar için uygulanmaz. Bu durumda, haczi yapan icra dairesi, eşyayı haczederek, borçlunun mesleğini icra etmesini sağlayacak daha uygun ve düşük değerli bir benzerini borçluya temin etmekle yükümlüdür.
- TİCARİ ARAÇLAR BAKIMINDAN İSTİSNALAR
Ticari faaliyetin sürdürülmesi için zorunlu olan araçlar ilke olarak mesleki araçlar kapsamında korunur. Ancak, bu araçların değerinin yüksek olması ve daha mütevazı bir araçla değiştirilebilme imkanı varsa, İİK m. 82/4’ün son cümlesi uyarınca değiştirme kuralı uygulanabilir. Borçlunun mesleğini idame ettirmesi için tek bir araca ihtiyacı varken, birden fazla araca sahip olması durumunda, yalnızca zorunlu olan bir tanesi haczedilemez kabul edilir.
BORÇLUNUN KİŞİSEL KULLANIM EŞYALARININ KORUNMASI
İİK m. 82’nin koruma alanı, borçlunun sadece maddi varlığını değil, aynı zamanda kişisel varlığını ve manevi değerlerini de kapsar.
- GÜNLÜK KULLANIM EŞYALARI: Borçlunun ve ailesinin giysileri, iç çamaşırları ve günlük kişisel temizlik eşyaları gibi zorunlu kişisel kullanım eşyaları mutlak haczedilemez niteliktedir.
- MANEVİ DEĞERİ OLAN EŞYALAR: İİK m. 82/5’e göre, “Borçlu ve ailesinin hayatına, şerefine ve sağlığına ilişkin olup, maddi değeri olsa bile, manevi değeri ön planda olan eşyalar” haczedilemez.
- ZİYNET EŞYALARININ İSTİSNAİ DURUMU: Ziynet eşyaların, kural olarak haczedilebilir nitelikte olmasının sebebi zorunlu yaşam eşyası veya manevi değeri ön planda olan eşya kategorisine girmemekle beraber; tasarruf aracı ve değerli mal olarak kabul edilebilirler. Nişan ve evlilik yüzükleri gibi manevi değeri çok yüksek olan ve kullanım amacı olan bazı ziynet eşyaları, Yargıtay kararlarıyla istisnai olarak kısmen haczedilemez kabul edilebilir.
AİLE BİREYLERİNE AİT EŞYALARIN HACZEDİLMESİ SORUNU
İcra takibi sadece borçlu kişiye karşı yapılabilir olması sebebiyle borçlunun evinde bulunan, ancak mülkiyeti borçluya ait olmayan mallar kural olarak haczedilemez.
KİMİN EŞYASI HACZEDİLEBİLİR?
Haczedilebilirlik, eşyanın mülkiyetine bağlıdır. Borçlunun mülkiyetindeki haczi caiz olan mallar haczedilebilirken borçlu ile aynı evde yaşayan eş, çocuk veya diğer aile bireylerine ait eşyalar haczedilemez.
ÜÇÜNCÜ KİŞİ İDDİASI VE İSTİHKAK MÜDAHALESİ
Borçlu evinde yapılan haciz sırasında, borçlunun eşi, çocuğu veya evde yaşayan üçüncü bir kişi, haczedilen eşyanın kendi mülkiyetinde olduğunu iddia edebilir. Haczi yapan memura bu iddia bildirildiğinde, icra dairesi bu iddianın doğru olup olmadığını değerlendirir. Değerlendirme sonrasında icra dairesi, istihkak iddiasını reddederse veya iddia karmaşıksa, iddia sahibi üçüncü kişi İstihkak Davası açarak mülkiyetini kanıtlamak zorundadır. Dava açılana kadar hacizli malın muhafazası devam eder.
HACZEDİLEMEYEN MALLARIN KANUNİ DAYANAKLARI
Haczedilemezlik, esas olarak İcra ve İflas Kanunu başta olmak üzere özel kanunlarda yer alır.
- İİK M. 82 – MUTLAK HACZEDİLEMEZLİK: İİK m. 82, haczedilemez malları on iki fıkra halinde sayarak, borçlunun temel yaşam alanını ve mesleki faaliyetini koruma altına alır.
- İİK M. 83 – GELİRLERDE HACİZ ORANI SINIRLAMASI: İİK m. 83, borçlunun maaş ve ücretleri üzerindeki haciz sınırını düzenler ve bu gelirlerin dörtte birinden (1/4) azının haczedilemeyeceğini hükme bağlar. Bu, kısmi haczedilemezliğin temel dayanağıdır.
YARGITAY’IN HACZEDİLEMEYEN MALLAR KRİTERLERİ
Yargıtay, İİK’daki genel hükümleri, sosyal hayatın değişen şartlarına ve adalet ilkesine uygun olarak yorumlamaktadır. Temel kriterler şunlardır:
- Hal ve Vaziyetle Mütenasiplik: Konut ve mesleki araçlarda, haczedilmezliğin ölçüsü, borçlunun durumuyla orantısız lüks ve gösterişli eşyalardır.
- Güncel Yaşam Standardı: Zorunlu eşyanın belirlenmesinde, eşyanın günümüzdeki ortak ve yaygın kullanım standardına bakılır.
- Değiştirme Kuralı: Mesleki araçlar veya konut gibi yüksek değerli mallarda, Yargıtay, icra dairesinin bu malları haczedip, borçlunun ihtiyacını karşılayacak daha düşük değerli bir benzerini temin etmesini isteme hakkını kabul etmektedir.
HACZEDİLEMEYEN MALLARA HAKSIZ HACİZ YAPILIRSA NE OLUR?
Haczedilemeyen malların icra memuru tarafından sehven veya hatalı bir şekilde haczedilmesi halinde, borçlu veya ilgili üçüncü kişi yasal yollara başvurarak bu haczin kaldırılmasını talep edebilir.
- İcra Mahkemesine Şikayet: Haczedilemezlik iddiası, haciz işleminin yapıldığı tarihten itibaren 7 gün içinde İcra Hukuk Mahkemesi’ne şikayet yoluyla sunulmalıdır. Süreç, icra memurunun işleminin kanuna aykırılığı iddiasına dayanır.
- Haczin Kaldırılması: Mahkeme, şikayeti haklı bulursa, haciz işlemini iptal eder ve haczedilen malın borçluya iadesine karar verir.
- Sorumluluk: Haksız haciz işlemini gerçekleştiren icra memuru veya alacaklı, bu eylemleri nedeniyle tazminat sorumluluğu ile karşı karşıya kalabilir.
HACZEDİLEMEYEN MALLAR LİSTESİ DEĞİŞTİRİLEBİLİR Mİ?
Haczedilemeyen malların listesi yasal düzenlemelerle değiştirilebilir. İİK’da yer alan haczedilemezlik hükümleri, emredici kanun hükümleri olduğundan, bu listeyi yalnızca TBMM tarafından çıkarılan kanunlarla değiştirmek, eklemek veya çıkarmak mümkündür ancak bunların yanında kanunlar değişmese bile, Yargıtay’ın içtihatları, mevcut listedeki maddelerin kapsamını ve yorumunu sosyal ve ekonomik koşullara göre genişletebilir veya daraltabilir.
HACZEDİLMEZLİK ŞİKÂYETİ NEDİR? NASIL YAPILIR?
Makalenin bu kısmına kadar haczedilemeyen mallar ve haklar hakkında bilgi verildi. Bu bağlamda haczedilmezlik şikayetine de değinilmesinde oldukça önem vardır.
Haczedilmezlik şikayeti kurumu hemen herkesçe duyulmuştur. Peki herkesin duymuş olduğu bu haczedilmezlik şikayeti nedir? Bir malın haczedilip haczedilemeyeceğinin takdirinin icra müdürünce yapıldığından yukarıda bahsedilmişti.
Takdir hakkı icra müdüründeyken icra müdürünün kanuna aykırı hareket etme olanağı da bulunmaktadır. İşte böyle durumlarda haczedilmezlik şikayeti ön plana çıkmaktadır.
Haczedilmezlik şikayeti yolu ile icra müdürünün vermiş olduğu hatalı kararlar düzeltilmeye çalışılmaktadır. Haczedilmezlik şikayeti bakımından icra müdürünün davranışı tamamı haczedilemeyen bir malın haczedilmesi üzerine kanuna aykırılıktan kaynaklı bir durum olabileceği gibi bir kısmı haczedilemeyen mal üzerinde, kanunda öngörülen sınırlardan fazla haciz konulmasından dolayı somut olay kaynaklı bir durum da olabilir. İki durumda da haczedilmezlik şikayeti yapılması mümkündür.
Burada değinilmesi gereken bir diğer husus da icra müdürünün takdir yetkisinin sınırıdır. İcra müdürünün takdir yetkisi, haczi talep olunan mal veya hakkın kanunen haczedilip haczedilememesinden ibarettir. Dolayısıyla da talep doğrultusunda yapılan hacizde borçlu eğer ilgili haczin kanuna aykırı olduğunu düşünüyorsa haczedilmezlik şikayeti yolunu işleterek icra müdürünün yapmış olduğu haczin kaldırılması istemelidir.
Haczedilmezlik şikayeti başvurusu icra mahkemesine yapılmalıdır. Haczedilmezlik şikayetinde başvuru süresi ise haczin öğrenilme tarihinden itibaren yedi gündür. Ancak bazı hallerde haczedilmezlik şikayeti süreye bağlı değildir. Bilhassa kamu düzenini ilgilendiren bu durumlara, 2004 sayılı Kanun’un 82. maddesinin 1. fıkrasında sayılan devlet malları örnek verilebilir. O halde devlet malının haczedilmesi hali gibi kamu düzenini yakından ilgilendiren hallerde haczedilmezlik şikayeti süreye bağlı değildir.
SIKÇA SORULAN SORULAR (SSS)
Haczedilemeyen mallar nelerdir?
Haczedilemeyen mallar, borçlunun ve ailesinin insan onuruna yakışır bir yaşam sürdürmesi için zorunlu olan eşyalar, borçlunun mesleğini idame ettirmesi için gerekli araçlar, maaşın dörtte birinden az olan kısmı ve sosyal yardım ödemeleri gibi kanunla korunmuş mal ve haklardır.
Borçlunun maaşı veya geliri haczedilebilir mi?
Evet, kural olarak haczedilebilir ancak kısmi haczedilemezlik söz konusudur. Borçlunun net maaş veya ücretinin dörtte biri haczedilemez, geri kalan kısmı hacze konu edilebilir. Emekli maaşları ise kural olarak tamamen haczedilemez.
Asgari yaşam için gerekli eşyalar haczedilebilir mi?
Hayır. Borçlunun ve ailesinin temel yaşam ihtiyaçları için lüzumlu olan eşyalar mutlak haczedilemez. Ancak, bu eşyaların lüks veya gösterişli olması durumunda haczedilebilirler.
Borçlunun mesleki araçları haczedilebilir mi?
Hayır. Borçlunun sanat veya mesleğini icra etmesi için zorunlu olan araç ve gereçler haczedilemez. Ancak bu araçlar aşırı değerli ise, icra dairesi bu aracı haczederek borçluya daha mütevazı bir benzerini temin edebilir.
Sosyal yardım veya devlet yardımları haczedilebilir mi?
Hayır. Devlet tarafından verilen sosyal yardım ve destek ödemeleri, doğrudan sosyal devlet ilkesinin gereği olarak haczedilemez niteliktedir.
Borçlunun evinde bulunan kişisel eşyalar korunur mu?
Evet. Borçlunun ve ailesinin giysileri, iç çamaşırları ve manevi değeri yüksek kişisel eşyaları korunur ve haczedilemez.
Haczedilemeyen malların hukuki dayanağı nedir?
Temel hukuki dayanağı İcra ve İflas Kanunu’nun 82. ve 83. maddeleridir. Ayrıca, Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu gibi özel kanunlarda da özel haczedilemezlik hükümleri bulunmaktadır.
Borçlu, haczedilemeyen malların korunması için hangi başvuruları yapabilir?
Haksız haciz yapılması durumunda borçlu, bu işlemi öğrendiği tarihten itibaren 7 gün içinde İcra Hukuk Mahkemesi’ne şikâyet yoluna başvurmalıdır.
Haczedilemeyen mallara el konulursa ne olur?
Borçlu, yasal süresi içinde İcra Hukuk Mahkemesi’ne şikâyette bulunarak haczin kaldırılmasını talep eder. Mahkeme şikâyeti haklı bulursa, haciz kaldırılır ve el konulan mallar borçluya iade edilir.
Haczedilemeyen malların listesi değiştirilebilir mi?
Haczedilemeyen mallar listesi, TBMM tarafından çıkarılan kanunlarla değiştirilebilir. Ayrıca Yargıtay içtihatları da, mevcut listedeki haczedilemeyen malların kapsamını ve yorumunu güncel koşullara göre şekillendirir.
Hangi Mallar Haczedilemez?
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nda öngörülen tamamı haczedilemeyen mallar ile özel kanunlarda ayrıca öngörülmüş mallar haczedilemez. Aynı şekilde 2004 sayılı Kanun’da bir kısmı haczedilebilen mallarda da aşkın tutarda bir mal haczi yapılması mümkün değildir.
Haciz Konulamayacak Alacaklar Nelerdir?
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu madde 83 uyarınca her türlü ücret alacağına ilişkin aşkın tutarda haciz yapılamaz. Bundan başka devri mümkün olmayan alacaklar ile İcra ve İflas Kanunu madde 82 kapsamında yasaklanan alacaklara haciz konulamaz.
Evde Haczedilemeyecek Şeyler Nelerdir?
İcra ve İflas Kanunu madde 82 uyarınca evdeki lüzumlu eşyalar haczedilemez. Bu bağlamda buzdolabı, tencere, fırın, televizyon gibi eşyalar lüzumlu eşya olarak sayılabilir. Lüzumlu eşyaların birden fazla olması halinde bunlardan bir tanesi borçluya bırakılmak kaydıyla haciz mümkündür.
Öğrenci Bursu Haczedilir Mi?
İcra ve İflas Kanunu 82. madde uyarınca öğrenci bursunun haczi mümkün değildir.
Nafaka Haczedilir Mi?
Yoksulluk nafakasının haczi mümkün değildir.
İşyerinde Haczedilemeyecek Mallar Nelerdir?
İcra ve İflas Kanunu 82/1-2 maddesine uygun malların haczedilme olanağı bulunmamaktadır.
Haczedilemeyen Mallar Haczedilirse Ne Olur?
İcra müdürünün kanuna veya olaya aykırı takdiri sonucunda haczedilemeyecek bir mal haczedilmişse borçlu, haczedilmezlik şikayeti yoluyla icra mahkemesine ilgili haciz için şikayette bulunup haczin kaldırılmasını isteyebilir.
HACZEDİLMEZLİK ŞİKAYET DİLEKÇESİ ÖRNEĞİ
Haczi kabil olmayan bir malın haczedilmesi durumunda bu durumun icra mahkemesine şikayet yoluyla bildirilebileceğinden ve yapılan bu bildirimden sonra haczin kaldırılabileceğinden yukarıda bahsedilmişti. Bu makalede son olarak örnek bir dilekçe göstermek makale konusu durumun daha iyi anlaşılmasına olanak sağlayacaktır.
Unutulmaması gereken bir durum vardır ki o da her davanın dilekçesinin kendisine özel olması gerektiğidir çünkü her somut olay birbirinden oldukça farklıdır. Dolayısıyla herhangi bir yerden bulunan bir dilekçenin kopyala yapıştır şekilde kullanılarak dava açılması veya bu şekilde alınan dilekçelerle icra takibine dair işlemler yapılması, davayı açan veya icra takibinde işlemler yapan kişinin oldukça aleyhine sonuçlar doğurabilir. Bu yüzden eğer böyle bir durumunuz varsa Harbiye Hukuk Bürosu olarak bizlerden profesyonel destek almanız süreci sağlıklı bir şekilde atlatmanızı sağlayacaktır.
İSTANBUL İCRA HUKUK MAHKEMESİNE
ŞİKAYET EDEN
(BORÇLU) : A
VEKİLİ : Av. Haşim ELMAS
KARŞI TARAF
(ALACAKLI) : B
DAVA KONUSU : Haczedilmezlik şikayetimizden ibarettir.
AÇIKLAMALAR :
- İstanbul 5. İcra Müdürlüğünün 2024/1 sayılı esas dosyası yoluyla müvekkilim A adına takip yapılmıştır.
- Yapılan bu takip uyarınca müvekkilimin dükkanında bulunan tek dikiş makinesi haczedilmiştir.
- Yapılan bu haciz sebebiyle müvekkilim işine devam edememektedir. Bu durum da İcra ve İflas Kanunu’nun 82. maddesinin 1. fıkrasının 2. bendine aykırılık teşkil etmektedir.
HUKUKİ DELİLLER : Haciz tutanakları ve her türlü yasal delil
HUKUKİ NEDENLER : İcra ve İflas Kanunu 82/1-2 ve her türlü yasal mevzuat
TALEP VE İSTEM : Yukarıda açıklanan sebeplerle haczedilen dikiş makinesi üzerinde haczin kaldırılmasını yapılan bu haczedilmezlik şikayeti kapsamında vekaleten arz ve talep ederim.

