İfade Verirken Nelere Dikkat Edilmelidir?
Özet, seçtiğiniz yapay zeka aracında yeni sekmede oluşturulur. Yapay zeka özetleri hatalı veya eksik olabilir; hukuki danışmanlık yerine geçmez.
Karakoldan ya da savcılıktan ifadeye çağrıldıysanız gitmek zorundasınız, ama sorulara cevap vermek zorunda değilsiniz. İfade verme sırasında kimliğiniz tespit edilir, suçlama anlatılır, susma hakkı ve avukat hakkı hatırlatılır, cevaplarınız tutanağa yazılır (CMK m.147/1). Çağrıya uymazsanız zorla getirilmenize karar verilebilir (CMK m.146/1). İlk ifadeniz soruşturma dosyasında delil olarak kalır, ama tek başına sabıka kaydına işlenmez. Somut dosyanızla ilgili soruları bir ceza hukuku avukatı ile değerlendirebilirsiniz.
İfade Vermek Ne Demektir?
İfade vermek, şüphelinin polis, jandarma gibi kolluk görevlileri ya da Cumhuriyet savcısı tarafından soruşturma konusu suçla ilgili dinlenmesidir. Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) m.2 ifade almayı bu şekilde tanımlar. İfade soruşturma evresinde alınır ve kişi burada şüpheli sıfatıyla ilk savunmasını yapar.
Sorgu ise hakim veya mahkeme tarafından yapılır. Soruşturmada sulh ceza hakimi, kovuşturmada davaya bakan mahkeme şüpheliyi ya da sanığı dinlediğinde buna sorgu denir. İki işlemde uyulacak kurallar büyük ölçüde aynıdır. Hem ifadede hem sorguda şüpheli veya sanığın hakları hatırlatılır ve beyan özgür iradeyle alınır.
İfade alma usulü CMK m.145 ve devamı maddelerde, ayrıntıları ise Yakalama, Gözaltına Alma ve İfade Alma Yönetmeliği‘nde düzenlenmiştir. Çağrının biçimi, ifade sırasında hatırlatılacak haklar ve yasak sorgu yöntemleri bu maddelerde sayılır.
İfadeye Çağrılmak Ne Anlama Gelir?
İfadeye çağrılmak, kolluğun ya da savcılığın bir soruşturmayla ilgili sizi dinlemek istediği anlamına gelir. Adınız bir şikayette ya da suç duyurusunda geçiyorsa şüpheli sıfatıyla ifadeniz istenebilir. Çağrı, hakkınızda ya da tanığı olduğunuz bir olayla ilgili adli soruşturma yürütüldüğünü gösterir.
Çağrı genellikle davetiyeyle yapılır. Davetiyede gideceğiniz yer (karakol, savcılık), tarih ve saat ile gelmezseniz zorla getirileceğiniz yazılır. Karakol ya da savcılık sizi telefonla arayarak da çağırabilir. Telefonla yapılan çağrı yazılı davetiyenin yerine geçmez, bu yüzden çağrının yazılı yapılmasını istemeniz yararlı olabilir.
Çağrılmanız suçlu olduğunuz anlamına gelmez. Soruşturmada müşteki (şikayetçi), mağdur ya da olayı bilen tanık olarak da çağrılabilirsiniz. Örneğin bir kavgayı gören kişi tanık olarak dinlenir. Hangi sıfatla çağrıldığınız (şüpheli, tanık vb.) genellikle davetiyede yazar.
İfadeye Nasıl Çağrılır?
İfadesi alınacak kişi kural olarak davetiyeyle çağrılır (CMK m.145). Davetiyede çağrılma nedeni açıkça belirtilir ve gelmezse zorla getirileceği yazılır. Çağrı bu nedenle hem gerekçeli hem ihtarlı olmalıdır. Davetiye gelmeden hakkınızda şikayet bulunup bulunmadığını öğrenmek için polise şikayet edildiğimi nasıl anlarım yazısına bakabilirsiniz.
Çağrı üç yoldan gelir.
- Yazılı davetiye. Adresinize gönderilen resmi çağrı kağıdıyla belirli bir tarihte karakola ya da savcılığa gitmeniz istenir. En resmi ve kayıtlı yol budur.
- Polisin telefonla araması. Polis sizi arayarak hangi soruşturma için ifadenizin alınacağını söyler ve gün, saat verir. Yaygın bir uygulamadır, yine de ardından yazılı davetiye istemeniz iyi olur.
- Kolluğun adrese gelmesi. Acil hallerde ya da size başka yoldan ulaşılamadığında polis veya jandarma evinize ya da işyerinize gelip sözlü çağrı yapabilir.
Çağrıyı aldığınız gün gitmek zorunda değilsiniz, ama davetiyedeki tarihte ya da makul bir süre içinde (genellikle birkaç gün) gitmeniz gerekir. Gitmezseniz hakkınızda zorla getirme kararı verilebilir. Gitmeden önce hangi konuda soruşturma yapıldığını öğrenmek, ne anlatacağınızı düşünmenize yardım eder.
Karakoldan veya Savcılıktan İfadeye Çağrılma Durumunda Yapılması Gerekenler
- Avukata danışın. İfadeden önce neyle suçlandığınızı ve hangi sorularla karşılaşabileceğinizi bir avukatla konuşmak, haklarınızı ve seçeneklerinizi anlamanızı sağlar. Avukatınızla birlikte ifadeye gitmeniz de mümkündür.
- Davetiyeyi okuyun. Davetiyede dosya numarası ve çağrılma nedeni yazar. Telefonla çağrıldıysanız arayanın adını, birimini ve dosya numarasını not edin, gerekirse ilgili birimi arayıp teyit edin.
- Belirtilen zamanda gidin. Gitmemek ya da çok gecikmek zorla getirme veya yakalama kararıyla sonuçlanabilir. Hastalık, şehir dışında olma gibi bir mazeretiniz varsa bunu önceden bildirip yeni gün isteyin.
- Kimliğinizi ve belgelerinizi götürün. Nüfus cüzdanı ya da T.C. kimlik kartınızı yanınıza alın. Mesaj yazışması, fotoğraf, tanık isimleri gibi lehinize olabilecek belgeleri de sunabilirsiniz.
- Sakin kalın. Endişelenmek doğaldır, ama heyecanla yanlış ya da eksik bilgi vermemeye çalışın. İfade bir ceza değil, kendi savunmanızı anlatma fırsatıdır.
Polis telefonla arayıp hemen gelmenizi isterse önce kimin, hangi birimden aradığını öğrenin. Hangi soruşturma, hangi şikayet ya da olay için dinleneceğinizi sorun. Ardından belirtilen zamanda, imkanınız varsa avukatınızla birlikte karakola gidin. Avukatınız olmasa da gidip ifadenizi verebilirsiniz, gitmemeniz ise hakkınızda işlem yapılmasına yol açabilir.
İfade Nasıl Alınır?
İfade CMK m.147’deki sıraya göre alınır. Kimliğiniz tespit edilir, suçlama anlatılır, haklarınız hatırlatılır, sonra sorular sorulur ve cevaplar tutanağa yazılır. Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu (PVSK) m.15 uyarınca polis, yürüttüğü soruşturmada ifadesine başvurulması gereken kişileri çağırır ve gerekli soruları sorar. Polisin konuyla ilgisiz sorular sorması ya da baskı kurması ise yasaktır.
- Kimlik tespiti. İfadeye başlamadan önce kimliğiniz saptanır (CMK m.147/1-a). Adınız, soyadınız, T.C. kimlik numaranız ve adresiniz sorulur. Kimlik sorularını doğru cevaplamak kanuni yükümlülüktür.
- Suçlamanın bildirilmesi. Size yüklenen suç anlatılır (CMK m.147/1-b). Hangi olay ve hangi suçla ilgili dinleneceğiniz söylenir, örneğin “22/08/2025 tarihinde X yerde meydana gelen kasten yaralama olayı ile ilgili ifadeniz alınacak” gibi. Suçlamayı anlamadıysanız açıklama isteyebilirsiniz.
- Avukat hakkının hatırlatılması. Müdafi seçme hakkınız olduğu ve avukatın ifadede hazır bulunabileceği size bildirilir (CMK m.147/1-c). Kendi avukatınızı getirebilirsiniz. Müdafi seçecek durumda değilseniz ve avukat yardımı isterseniz baro bir müdafi görevlendirir. Kanunda sayılan hallerde istem aranmadan zorunlu müdafi atanır.
- Yakınlara haber verme. Yakalandıysanız, yakınlarınızdan istediğinize yakalandığınız derhal bildirilir (CMK m.147/1-d). Gözaltında olmasanız da ifade sırasında ailenize haber verilmesini isteyebilirsiniz.
- Susma hakkının hatırlatılması. Yüklenen suç hakkında açıklama yapmamanın kanuni hakkınız olduğu söylenir (CMK m.147/1-e). Bu hak Anayasa ve kanun güvencesindedir. Hiçbir soruya cevap vermeden sessiz kalabilirsiniz. Susmanız suçlamayı kabul ettiğiniz anlamına gelmez ve aleyhinize yorumlanamaz.
- Lehe delil toplatma hakkının hatırlatılması. Şüpheden kurtulmak için somut delillerin toplanmasını isteyebileceğiniz hatırlatılır, aleyhinizdeki şüpheyi gidermeniz ve lehinize olanları anlatmanız için fırsat tanınır (CMK m.147/1-f). Olay anında başka yerde olduğunuzu gösteren bir kamera kaydı varsa burada söyleyebilirsiniz.
- Kişisel ve ekonomik durum. Mesleğiniz, geliriniz, eğitim durumunuz gibi kişisel ve ekonomik durumunuz sorulur (CMK m.147/1-g). Mahkeme bu bilgileri ileride adli para cezası ya da hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) gibi kararlarda dikkate alır.
- Soruların sorulması. Bu işlemlerden sonra polis memuru ya da savcı olayla ilgili sorular sorar ve cevaplarınızı tutanağa yazar. Genellikle önce olayı serbestçe anlatmanız istenir, ardından ayrıntı soruları gelir. Sorular yalnızca suçlamayla ilgili olmalıdır, özel hayatınızla ilgisiz sorular sorulamaz.
- Tutanak. İfade bir tutanağa bağlanır (CMK m.147/1-i). Tutanakta işlemin yeri ve tarihi, hazır bulunanların isim ve sıfatları, açık kimliğiniz ve haklarınızın hatırlatılıp hatırlatılmadığı yer alır. Tutanak size okunur ya da okumanız için verilir, doğruysa imzalarsınız. İfadenizi kendi el yazınızla da yazabilirsiniz, ancak tutanağı çoğunlukla memur yazar. Yanlış ya da eksik gördüğünüz bir noktayı tutanağa geçirtebilirsiniz. Tutanak söylediklerinizi yansıtmıyorsa imzalamayı reddedebilirsiniz, bu durumda imzadan çekinme nedeni tutanağa yazılır.
- Ses ve görüntü kaydı. İfade ve sorgunun kaydında teknik imkanlardan yararlanılır (CMK m.147/1-h). Savcılık ve mahkeme sorgularında sesli ve görüntülü kayıt yaygınlaştı, kollukta da imkan varsa kayıt yapılabilir. Kayıt, ifadenin nasıl alındığı sonradan tartışılırsa ispat aracı olur.
Haklarınızdan biri hatırlatılmadıysa, örneğin susma hakkı söylenmediyse, bunu ifade sırasında dile getirip tutanağa yazdırabilirsiniz.
İfade Veren Kişinin Hakları
Anayasa ve CMK, ifade veren şüpheli ve sanığa aşağıdaki hakları tanır.
- Suçlamayı öğrenme hakkı. İfadeden önce hangi suçla itham edildiğiniz açıkça söylenmelidir. Neyle suçlandığınızı bilmeden savunma yapmanız beklenemez.
- Savunma ve müdafi hakkı. İfade sırasında bir avukatın hukuki yardımından yararlanabilirsiniz. Müdafi seçebilecek durumda olmadığınızı söyler ve avukat isterseniz baro bir müdafi görevlendirir (CMK m.150/1). 18 yaşından küçükseniz, kendinizi savunamayacak derecede malulseniz, sağır ve dilsizseniz ya da isnat edilen suçun alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasıysa istemeseniz de müdafi görevlendirilir (CMK m.150/2 ve m.150/3). Avukatınız ifadede yanınızda bulunur, gerektiğinde müdahale eder ve eksik kalan noktaları tutanağa geçirtmenizi sağlar.
- Susma hakkı. Her şüpheli ve sanık kendini suçlayan bir beyanda bulunmamayı seçebilir. Susma hakkı masumiyet karinesinin bir parçasıdır. Susacağınızı söyledikten sonra ifadeyi alan kişi soru sormakta ısrar edemez, konuşmanız için baskı yapamaz. Susmanız ileride “bu kişi sorulara cevap vermedi, demek ki suçlu” şeklinde aleyhinize yorumlanamaz. Bu hak sanık hakları içinde en önemli güvencelerden biridir. Kendinizi hazır hissetmiyorsanız ya da avukatınız gelene kadar konuşmak istemiyorsanız bu hakkı kullanabilirsiniz.
- Lehe delil gösterme ve toplatma hakkı. Sizi temize çıkarabilecek delillerin toplanmasını isteyebilirsiniz (CMK m.147/1-f). Örneğin olay anında başka bir yerde olduğunuzu söyleyip oradaki güvenlik kamerasının incelenmesini ya da lehinize tanıklık edebilecek bir kişinin dinlenmesini isteyebilirsiniz. Kolluk veya savcılık bu talebi tutanağa geçirir ve imkan ölçüsünde araştırmak zorundadır.
- Kendini suçlayıcı beyana zorlanmama hakkı. Anayasa m.38’e göre kimse kendisini ya da kanunda sayılan yakınlarını suçlayan bir beyanda bulunmaya veya bu yönde delil göstermeye zorlanamaz. “Suçu arkadaşınla birlikte mi işledin, söyle yoksa kötü olur” gibi telkin ve tehditler yasaktır. Aile üyelerinizi suçlayacak soruları da cevaplamak zorunda değilsiniz.
- İnsan onuruna uygun muamele görme hakkı. Beyan özgür iradeye dayanmalıdır. Kötü davranma, işkence, ilaç verme, yorma, aldatma, cebir veya tehdit gibi bedensel ya da ruhsal müdahaleler yasaktır (CMK m.148/1). Kanuna aykırı bir yarar da vaat edilemez (CMK m.148/2). Yasak yöntemlerle alınan ifade, siz rıza gösterseniz bile delil olarak kullanılamaz (CMK m.148/3).
- Tutanağı okuma ve düzelttirme hakkı. Tutanak yazıldıktan sonra okuyup kontrol edebilir, hatalı ya da eksik yerleri düzelttirebilirsiniz. Tutanak okunmadan imzalatılmak istenirse okumak istediğinizi söyleyin. Söylemediğiniz bir şey yazılmışsa “Bu kısmı ben söylemedim” diyerek değiştirilmesini isteyin.
- Tercüman hakkı. Türkçe bilmiyorsanız ya da işitme veya konuşma engeliniz varsa ifadenizin sağlıklı alınması için size tercüman sağlanır. Bunu ifadeden önce belirtmeniz yeterlidir.
- Yakınlara haber verme hakkı. Yakalandıysanız seçtiğiniz bir yakınınıza durum derhal bildirilir (CMK m.147/1-d). Karakolda bekletiliyorsanız ve çıkışınız gecikecekse ailenize haber verilmesini isteyebilirsiniz.
Bu haklardan biri ifade sırasında size hatırlatılmasa da onu kullanabilirsiniz. Polis susma hakkınızı söylemeyi unutsa bile susma hakkınız devam eder.
İfade Vermek Zorunlu Mu?
Hayır, şüpheli olarak çağrıldıysanız sorulara cevap vermek zorunda değilsiniz, ama çağrıldığınız yere gitmek zorundasınız. Susma hakkınızı kullandığınız için cezai bir yaptırımla karşılaşmazsınız (CMK m.147/1-e). Bu hak, ifadeye hiç gitmeme hakkı anlamına gelmez. İki yükümlülük birbirinden ayrıdır.
- Gitme yükümlülüğü. Davet edildiyseniz karakola ya da savcılığa gitmek zorundasınız. Gitmezseniz zorla getirilmenize karar verilebilir (CMK m.146/1), şartları varsa hakkınızda yakalama kararı da çıkarılabilir.
- Konuşma yükümlülüğü. İfade sırasında sorulara cevap vermek zorunda değilsiniz. Gidip susma hakkınızı kullanabilirsiniz.
İfadeye gitmemek sizi korumaz, gidip susmak ise kanuni bir haktır. CMK çağrıya uymayan şüphelinin zorla getirilmesine izin verir, ama konuşmayan şüpheliye ceza öngörmez. Susmak savunma stratejinizin bir parçası olabilir.
“Nasıl olsa susma hakkım var, karakola hiç gitmeyeyim” diye düşünmek yanlıştır. Gitmezseniz polis sizi zorla götürür ve susma hakkınızı yine orada kullanırsınız. Tek farkı, zorla getirildiğiniz için karakolda bekletilmeniz ve ifadeniz alınana kadar özgürlüğünüzün kısıtlanmasıdır. Davete uyup gitmek ve gerekiyorsa orada susmak bu riski ortadan kaldırır.
İfade Vermeye Giderken Avukatın Yanında Olmasının Önemi
Avukat, ifade sırasında haklarınızın hatırlatılmasını, soruların kanuna uygun sorulmasını ve tutanağın doğru yazılmasını denetler. Müdafi, şüphelinin ifadesinde hazır bulunabilir (CMK m.147/1-c).
- Hakların hatırlatılması. Avukat, ifade başlamadan önce haklarınızın size bildirildiğini kontrol eder. Susma hakkı ya da avukat hakkı söylenmediyse görevliye hatırlatır.
- Sorulara itiraz. Konuyla ilgisiz, yanıltıcı ya da baskı içeren bir soru sorulursa avukat itiraz eder ve itirazını tutanağa yazdırır.
- Tutanak kontrolü. Söylediğiniz bir şey eksik ya da yanlış yazıldıysa avukat düzeltme ister. İfade sonunda tutanağı sizinle birlikte okur ve imzalar.
- Anlık danışmanlık. İfade anı stresli olabilir. Cevap vermekte tereddüt ettiğiniz bir soruda avukat, cevap vermenin ya da susmanın sonuçlarını size anlatır.
- Usulsüzlüğe karşı koruma. Kötü muamele, tehdit ya da baskı gibi bir hukuka aykırılık olursa avukat buna karşı çıkar, gerekirse savcıya bildirir. Avukatın odada bulunması kolluğun daha özenli davranmasını da sağlar.
Avukatın ifadede şüpheliyle birlikte bulunma hakkı kanunla güvence altındadır. Hiçbir makam, avukatınızın sizi görmesini veya ifade sırasında yanınızda olmasını engelleyemez. Bazı suçlarda kanunun öngördüğü geçici kısıtlamalar istisnadır. Avukatınız ifade odasında yanınızda durabilir, not alabilir ve size hukuki tavsiyede bulunabilir.
Zorunlu müdafi gereken hallerde ifade avukat görevlendirilerek alınır. 18 yaşından küçükseniz, alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezası gerektiren bir suçtan şüpheliyseniz ya da kendinizi savunamayacak durumdaysanız avukat gelmeden ifadeniz alınamaz (CMK m.150/2 ve m.150/3). Bu hallerin dışında da ifadeden önce avukatınız gelmeden ifade vermeyeceğinizi söyleyebilirsiniz. Talebiniz üzerine barodan müdafi istenir ya da kendi avukatınızı getirmeniz için makul süre verilir.
Avukatsız alınan kolluk ifadesinin delil değeri de sınırlıdır. Müdafi hazır bulunmadan kollukça alınan ifade, şüpheli veya sanık tarafından hakim ya da mahkeme önünde doğrulanmadıkça hükme esas alınamaz (CMK m.148/4). Aynı olayla ilgili yeniden ifade alınması gerekirse bu işlemi ancak Cumhuriyet savcısı yapabilir (CMK m.148/5).
İfadeye Ne Kadar Süre İçerisinde Gidilmelidir?
İfadeye davetiyede yazan tarih ve saatte gidilmelidir, kanunda bunun dışında ayrı bir gün sayısı yoktur. CMK m.145 davetiyede çağrılma nedeninin ve gelmemenin sonucunun yazılmasını ister, gidilecek süre için bir gün sayısı öngörmez. “İfadeye çağrıldım ama gitmesem ne kadar idare eder?” diye beklemek risklidir, çünkü gelmeyen şüphelinin zorla getirilmesine karar verilebilir (CMK m.146/1).
Polis telefonla arayıp gelmenizi istediyse aynı gün ya da ertesi gün gitmeniz önerilir. Hastalık ya da şehir dışında olmak gibi ciddi bir mazeretiniz varsa kolluğa bildirin ve yeni gün isteyin. Mazeretiniz makulse size başka bir gün verilebilir.
Polis, soruşturma talimatı geldikten sonra çoğunlukla 7-10 gün içinde arayıp randevu verir. Belirlenen günde gitmeyen kişi hakkında yaklaşık 1-2 hafta sonra zorla getirme işlemleri başlayabilir.
Çağrıdan kaçan kişi hakkında yakalama kararı çıkarsa, trafik çevirmesinde ya da rutin GBT kontrolünde beklenmedik bir anda gözaltına alınabilir. Erken gidip ifadeyi vermek bu riski ortadan kaldırır.
İfadeye Gidilmezse Cezası Nedir?
İfadeye gitmemenin hapis ya da para cezası yoktur, ama hakkınızda zorla getirme ya da yakalama kararı verilebilir.
Çağrıya rağmen gelmeyen şüphelinin zorla getirilmesine karar verilebilir (CMK m.146/1). Bu karar polise ya da jandarmaya sizi zor kullanarak getirme yetkisi verir. Kolluk sizi evinizde ya da bulunduğunuz yerde bulup savcılığa veya hakimin önüne götürür. Zorla getirilen kişi derhal, bu mümkün değilse yol süresi hariç en geç yirmi dört saat içinde çağıran hakim, mahkeme ya da savcının önüne çıkarılır (CMK m.146/4).
Tutuklama sebepleri bulunabilecek bir suçtan çağrıldıysanız savcılık yakalama kararı da çıkarabilir. Yakalama kararı GBT (Genel Bilgi Toplama) sistemine girer ve polis herhangi bir kimlik kontrolünde sizi yakalayıp gözaltına alır. Yakalanan kişi en kısa sürede savcılığa götürülür.
Zorla getirme ve yakalama ceza değildir, sizi ifade için adliyeye getirmeye yönelik zorlayıcı tedbirlerdir. Yine de özgürlüğünüz bir süre kısıtlanır ve polis beklenmedik bir anda kapınıza gelebilir.
Çağrıya uymamak savcılıkta işbirliğinden kaçtığınız izlenimini de bırakabilir. “Çağırdık gelmedi, yakalama çıkarmak zorunda kaldık” durumu ileride tutuksuz yargılanma ihtimalinizi olumsuz etkileyebilir.
Gitmeseniz de ifadeyi zorla getirildikten sonra vermek durumunda kalırsınız. Yakalanma, işinizden alıkonulma ve bekletilme ihtimali, ilk çağrıda gitmeyi daha az zararlı hale getirir.
Karakolda veya Savcılıkta İfade Vermek Sicilime İşler Mi?
Hayır, ifade vermek tek başına adli sicil kaydınıza (sabıka kaydınıza) işlenmez. Adli sicile kesinleşmiş mahkumiyet kararları ve bazı güvenlik tedbiri kararları işlenir. Soruşturmada ifade vermek mahkumiyet olmadığı için sabıka kaydınıza bir şey eklenmez. Hakkınızda soruşturma yürütülmesi de sabıka kaydında görünmez.
Karakolda ifade verip serbest bırakıldıysanız ileride alacağınız sabıka kaydı belgesinde bu görünmez. Hakkınızda dava açılsa bile mahkumiyet kararı verilmedikçe sabıka kaydınız temiz çıkar.
İfadeye gitmediğiniz için verilen yakalama ya da zorla getirme kararı da adli sicile işlenmez, ama GBT (Genel Bilgi Toplama) sisteminde görünür. GBT emniyetin kullandığı bir bilgi sistemidir ve sabıka kaydıyla aynı şey değildir. Yakalama kararı orada görünse de mahkumiyet olmadığı için sabıka kaydınız temiz kalır. GBT kayıtları kolluğun kendi sisteminde tutulur, vatandaşın rutin olarak gördüğü bir belge değildir.
Soruşturma sonunda savcılık dava açar ve mahkeme ceza verirse mahkumiyet kararı sabıka kaydına işlenir. Bunun nedeni ifade vermeniz değil, mahkumiyettir. Beraat eder ya da takipsizlik kararı alırsanız sabıka kaydınız etkilenmez.
Sıkça Sorulan Sorular
İfade vermek ne demektir?
İfade vermek, şüphelinin kolluk ya da Cumhuriyet savcısı tarafından soruşturma dosyasındaki olayla ilgili dinlenmesidir. CMK 2. madde ifade almayı aynı şekilde tanımlar.
Şüphelinin kolluk görevlileri veya Cumhuriyet savcısı tarafından soruşturma konusu suçla ilgili olarak dinlenmesini
İfadeyi savcı kendisi alabileceği gibi savcının talimatıyla kolluk da alabilir. Savcının ifadeyi bizzat alma zorunluluğu yoktur ve kollukta alınan ifadeye dayanarak da iddianame düzenleyebilir.
İfadeye Çağrılmak Ne Anlama Gelir?
İfadeye çağrılmak, kolluğun ya da savcılığın bir soruşturmada sizi şüpheli, mağdur veya tanık olarak dinleyeceği anlamına gelir. Kolluk bir suçun işlendiğini öğrenince araştırmaya başlar ve olayla ilgili kişileri çağırır. Soruşturmada toplanan deliller, dava açılırsa kovuşturmada kullanılır. Alınan ifade, savcının dosyada vereceği kararı etkileyen delillerden biridir.
İfadesi alınan kişi, ceza muhakemesinin ilerleyen aşamalarında sanık veya tanık sıfatını alabilir. Belirli kişiler üzerinde olgulara dayanan basit şüphe yoğunlaştığında “şüpheli” kavramı, bu şüphe kuvvetlenip belirli bir dereceye ulaştığında da “sanık” sıfatı ortaya çıkar.
Karakolda söylediğiniz her söz tutanağa geçer ve dosyada delil olarak kalır, bu yüzden ilk ifade dosyanın seyrini etkiler.
İfadeye Nasıl Çağrılır?
İfadeye çağrı davetiyeyle yapılır (CMK m.145), polis telefonla da arayabilir. Davetiyede ifadenin verileceği yer, tarih ve saat yazılır. Telefonla çağrı yaygınlaştığı için yazılı davetiye daha seyrek kullanılıyor.
- Davetiyede çağrılma nedeni ve gelmezse zorla getirileceği yazılır. Kişi davete uymazsa hakkında zorla getirme kararı verilebilir (CMK m.146/1).
- Zorla getirildikten sonra da ifade ve sorgu CMK m.147’deki kurallara uygun yapılmalıdır.
İfade Verme Zorunluluğu Var Mı?
Hayır, karakolda ya da savcılıkta sorulara cevap verme zorunluluğunuz yoktur, ama çağrıldığınız yere gitmek zorundasınız. Susma hakkınızı kullanabilirsiniz ve bu aleyhinize yorumlanamaz. Gitmemek zorla getirilme gibi sonuçlar doğurur, gidip konuşmamak ise sizin hakkınızdır.
İfade Süresi Ne Kadar?
İfade alma için kanunda bir süre yoktur, süre olayın karmaşıklığına ve soruların sayısına göre değişir. Basit dosyalarda ifade 15-20 dakikada bitebilir, kapsamlı dosyalarda saatler sürebilir. Karakol ifadeleri çoğunlukla yarım saat ile 2 saat arasında tamamlanır. Tutanağın hazırlanması ve okunması da bu süreye dahildir.
Karakola veya Savcılığa Çağrılıp Gitmezsem Ne Olur?
Gitmezseniz hakkınızda zorla getirme kararı verilebilir ve kolluk sizi ifade için zorla götürür. Şartları varsa yakalama kararı da çıkarılabilir. Bu durumda polis sizi arar ve bulduğunda gözaltına alır.
İfade Vermek Sicile İşler Mi?
Hayır, ifade vermek tek başına adli sicil kaydınıza işlenmez. İfade vermeniz hakkınızda bir soruşturma yürütüldüğünü gösterir, sabıka kaydına ise yalnız mahkumiyet kararları işlenir. Ceza almadığınız sürece ifade vermiş olmanız sicilinizde görünmez. Dava açılır ve ceza alırsanız sicile işlenen şey mahkumiyettir.
Zorla Getirme Kararı Nedir?
Zorla getirme kararı, çağrıya uymayan ya da hakkında tutuklama veya yakalama için yeterli neden bulunan şüphelinin kolluk zoruyla getirilmesini emreden karardır (CMK m.146/1). Kararı hakim veya savcı verir. Karar çıktığında polis sizi bulup adliyeye götürür. Zorla getirme ifade için uygulanan bir tedbirdir ve kısa süreli özgürlük kısıtlaması anlamına gelir. Kişi derhal, bu mümkün değilse yol süresi hariç en geç yirmi dört saat içinde çağıran makamın önüne çıkarılır (CMK m.146/4).
İfadeye Çağrıldım Ne Olur?
Çağrıldıysanız belirtilen tarihte ilgili makama gidip ifadenizi vermeniz gerekir. Önce kimliğiniz tespit edilir, sonra suçlama anlatılır ve susma hakkı, avukat hakkı gibi haklarınız bildirilir. Ardından olayla ilgili sorular sorulur ve cevaplarınız tutanağa yazılır. Gözaltı gerekmiyorsa ifadeden sonra serbest bırakılırsınız ve dosyayı savcılık değerlendirmeye devam eder.
Karakolda İfade Verdikten Sonra Ne Olur?
Başka bir tedbir yoksa karakolda ifadenizi verdikten sonra serbest bırakılırsınız ve tutanak soruşturma dosyasına eklenir. Savcılık bütün delilleri birlikte değerlendirir. Savcının önünde iki seçenek vardır. Yeterli delil varsa iddianame düzenleyip dava açar, yoksa takipsizlik kararı (kovuşturmaya yer olmadığı kararı) verir. Dava açılırsa süreç mahkemede sürer ve ilk duruşma genellikle iddianamenin kabulünden birkaç ay sonra yapılır. Takipsizlik kararında dosya kapanır ve kamu davası açılmaz.
Polis Telefonla İfadeye Çağırır Mı?
Evet, polis sizi telefonla arayarak ifadeye çağırabilir, ama kanundaki usul yazılı davetiyedir (CMK m.145). Adresinize ulaşılamadığında ya da işi hızlandırmak için telefonla çağrı yaygın bir uygulamadır. Arayanın gerçekten polis olduğundan emin olmak için adını ve birimini sorup teyit edebilirsiniz. Telefon çağrısından sonra davetiye düzenlenmesini isteyebilir ya da polis merkezine kendiniz gidip görüşebilirsiniz.
İfadeye Çağrılmak Sicile İşler Mi?
Hayır, yalnız ifadeye çağrılmış olmanız sicilinize işlenmez. Soruşturma geçirmeniz sabıka kaydına yansımaz, çünkü sabıka kaydı mahkeme kararlarına dayanır. Güvenlik soruşturması yapan kurumlar gibi resmi makamlar hakkınızdaki soruşturmayı başka sistemlerden görebilir. Yine de “ifadeye çağrıldı” bilgisi adli sicil belgenizde yer almaz.
Kişi İfadeye Gitmezse Ne Olur?
İfadeye gitmeyen kişi hakkında zorla getirme ya da yakalama kararı verilebilir. Gitmemek soruşturma makamınca olumsuz bir tutum olarak da değerlendirilebilir. Uygulamada ifadesi alınamayan şüpheliler hakkında doğrudan yakalama kararı verilip gözaltı yapıldığı görülür. Kişi bu durumda beklenmedik bir anda özgürlüğünü kaybedebilir.
Savcılık Kaç Günde İfadeye Çağırır?
Savcılığın ifadeye çağırması için kanunda bir gün sayısı yoktur, çağrının zamanı dosyanın kapsamına göre değişir. Bazı basit dosyalarda savcı aynı gün ifade aldırabilir, karmaşık dosyalarda çağrı deliller toplandıktan haftalar sonra gelebilir. Basit bir yaralama şikayetinde polis 3-5 gün içinde arayabilir. Mali suçlarda savcılık aylarca belge toplayıp sonra ifadeye çağırabilir.
İfadeden Kaç Gün Sonra Dava Açılır?
İfadeden sonra dava açılması için de kanunda sabit bir süre yoktur. Savcılık ifadeden sonra delilleri inceler, gerekirse ek araştırma yapar ve yeterli delil varsa iddianame düzenler. Basit ve delili yeterli dosyalarda iddianame ifadeden bir hafta sonra bile yazılabilir. Bilirkişi raporu gereken dosyalarda 6 ay ile 1 yıl beklemek mümkündür. Uygulamada ilk duruşma, suçun niteliğine göre çoğunlukla soruşturmanın başlamasından en az 5-6 ay sonraya denk gelir.
Bir İfade Kaç Saat Sürer?
Kanunda ifade için bir süre sınırı yoktur, standart bir ifade çoğunlukla 30 dakika ile 1 saat arasında biter. Tek bir konuyla ilgili basit dosyalarda 10 dakikada ifade verip çıkabilirsiniz. Mali suç ya da çok failli kavga gibi karmaşık olaylarda soru sayısı arttığı için ifade birkaç saat sürebilir. Bekleme ve tutanağın yazılması da süreye eklenir.
Karakolda İfade Verirken Nelere Dikkat Edilmeli?
Karakolda ifade verirken sakin kalın, haklarınızı kullanın ve tutanağı okumadan imzalamayın. Polislere karşı agresif davranmayın, soruları kısa ve net cevaplayın. Susma hakkınız ve avukat isteme hakkınız var, gerekiyorsa çekinmeden kullanın. Soruyu anlamadıysanız tekrar sorulmasını isteyin. Cevap vermeden önce düşünün ve konuyla ilgisiz ayrıntılara girmeyin. Tutanakta anlatmadığınız bir şey yazılmışsa düzeltin. Fiziksel ya da psikolojik baskı hissederseniz bunu açıkça söyleyip tutanağa yazdırın. İfade sizin anlatımınızın kayda geçtiği andır, doğru ve eksiksiz anlatmaya çalışın.
Kavgadan Dolayı İfade Vermeye Gidince Kan Tahlili Yaptırılır mı?
Hayır, kavga nedeniyle ifade vermeye gitmeniz kendiliğinden kan tahlili yapılacağı anlamına gelmez. Kan alınması ifade almanın olağan bir parçası değildir. Şüpheli veya sanıktan kan ya da benzeri biyolojik örnek alınabilmesi için CMK m.75 uyarınca Cumhuriyet savcısı ya da hakim kararı gerekir. Gecikmesinde sakınca varsa savcı karar verir, karar 24 saat içinde hakim onayına sunulur ve örneği yalnızca tabip ya da sağlık mesleği mensubu alır. Hakim veya mahkeme kararına itiraz edilebilir.
Üst sınırı iki yıldan az hapis gerektiren suçlarda kan örneği alınamaz. Basit tıbbi müdahaleyle giderilebilen yaralamada (TCK m.86/2) üst sınır bir yıl altı ay olduğu için kan alınamaz. TCK m.86/1’deki kasten yaralamada ise üst sınır üç yıl olduğundan karar çıkarsa örnek alınabilir. Silahla ya da eşe veya kardeşe karşı işlenmesi gibi TCK m.86/3’teki nitelikli hallerde ceza yarı oranında artırıldığı için basit yaralamada da bu sınır aşılır.
Hukuki haberleri bizden takip edin
Harbiye Hukuk'u Google aramalarında tercih edilen kaynağınız olarak seçin, yazılarımız arama sonuçlarında öne çıksın.
