Ayı Vurmanın Cezası: Para Cezası, Tazminat ve Hapis Şartı

Ayı vurmanın cezası, 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu’na göre üç ayrı kalemden oluşur. 2026’da uygulanan idari para cezası 5.943 TL’dir. Bunun üzerine yaban hayatında meydana gelen eksilme için Genel Müdürlükçe belirlenen tazminat ve el koyma gelir. Hapis cezası ise her ayı vurma olayında kendiliğinden verilmez, kanunda bir canlı türünün yok olması ya da ekolojik dengenin bozulması tehlikesi şartına bağlanmıştır.

Yazıda cezanın hangi maddelere dayandığı, tutarların nereden geldiği ve hapis cezasının hangi hallerde gündeme geldiği anlatılıyor. Ayının saldırısı karşısında kendini savunan kişinin durumu ve cezalara karşı izlenecek yargı yolu da ayrıca ele alınıyor.

Ayı Vurmak Hangi Kanuna Göre Yasaktır?

Dayanak 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu’nun 4. maddesidir. Madde, koruma altına alınan yaban hayvanlarının avlanamayacağını, bunların üreme ve göç dönemlerinde rahatsız edilemeyeceğini, yavrularının toplanamayacağını ve memelilerin kış uykusunda rahatsız edilemeyeceğini söyler.^[1]

Boz ayı, Tarım ve Orman Bakanlığının 10 Ağustos 2022 tarihli ve 31919 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yaban Hayvanları Listesinde Ursus arctos olarak yer alır. Listede Bern Sözleşmesi EK-II sütununda işaretlidir ve açıklama kısmında IV numaralı kayıt taşır. Bu kayda göre dördüncü madde çerçevesinde gerektiğinde avına izin verilebilir.^[2] Listenin VIII numaralı açıklaması, istisnalar dışında tüm yaban hayvanlarının Bakanlıkça koruma altına alındığını belirtir.

Merkez Av Komisyonunun 2026-2027 av dönemi kararı 7 Haziran 2026 tarihli ve 33273 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır. Kararın avına izin verilen türlere ilişkin ana tablolarında ayı yer almaz. Bu nedenle bir kişinin kendiliğinden ayı avlaması izinli av olarak değerlendirilemez.

Hayvanlara ilişkin genel hukuki korumalar hayvan hakları yazısında anlatılıyor.

Ayı Vurmanın İdari Para Cezası Ne Kadar?

Kanunun 21. maddesinin birinci fıkrası, dördüncü maddenin birinci fıkrasına aykırı davrananlara her bir aykırılık için ayrı ayrı ikiyüz Türk Lirası idari para cezası verir. Bu rakam 2008’de belirlenmiş taban tutardır. Kabahatler Kanunu’nun 17. maddesi uyarınca her yıl yeniden değerleme oranında artırılır.

Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü 2026 tutarlarını bir yazı ve ekli tabloyla bildirmiştir. 4915 sayılı Kanun’daki cezalar yüzde 25,49 oranında artırılmış ve 01.01.2026’dan itibaren işlenen av kabahatlerinde uygulanması istenmiştir.^[3] Tabloya göre koruma altındaki yaban hayvanlarının avlanması 5.943 TL idari para cezası gerektirir.

5.943 TL yalnızca idari para cezasıdır. Tazminat, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve hapis cezası ayrı hükümlere dayanır ve bu tutara dahil değildir.

Kanun metnindeki 200 TL ile güncel tutar arasındaki fark bu yüzden önem taşır. Fiilin tekrarı halinde ayrıca avcılık belgesi iptal edilir ve kişiye iki yıl süreyle yeni belge verilmez. Cezayı veren merci, Genel Müdürlük bölge müdürü ya da yetki verdiği personeldir.

Ayı Vurmanın İdari Cezası

Ayı Vurmanın Tazminatı Ne Kadar?

Kanunun 28. maddesinin son fıkrası ikinci bir yükümlülük getirir. Mülkiyetin kamuya geçirilmesi kararı verilmiş olsa bile, yasak avlanma ile yaban hayatında ve ekosistemde meydana gelen tahribat ve eksilme nedeniyle hükmolunacak tazminat, av hayvanı türlerine göre Genel Müdürlükçe tespit edilen değerler üzerinden hesaplanır ve Döner Sermaye İşletmesine gelir kaydedilir.

Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğünün 14 Mart 2025 tarihinde onaylanan 2025-2026 av dönemi cetvelinde boz ayı için 130.000 TL yazılıdır.^[4] Cetvel, 2025-2026 ve 2026-2027 av dönemi Merkez Av Komisyonu kararlarının Resmi Gazete’de yayımlandığı tarihler arasında geçerli olacak şekilde düzenlenmiştir. 2026-2027 dönemi kararı 7 Haziran 2026’da yayımlandığı için yeni bir cetvel çıkmış olabilir ve tazminat raporundaki tutar esas alınmalıdır.

Tazminat, idari para cezası değildir ve ayrı bir işlemle belirlenir. Aşağıda anlatılan Uyuşmazlık Mahkemesi dosyasında idari para cezası, tazminat raporu ve mülkiyetin kamuya geçirilmesi kararı ayrı tarihli üç işlem olarak karşımıza çıkar.

Ayı Vurmanın Hapis Cezası Var mı?

Her ayı vurma olayında hapis cezası kendiliğinden verilmez. 4915 sayılı Kanun iki durumda hapis öngörür. Zehirle avlanmada bir yıldan üç yıla kadar hapis ve elli günden az olmamak üzere adli para cezası verilir. Avlanmak suretiyle bir canlı türünün yok olması ya da ekolojik dengenin bozulması tehlikesine neden olunması halinde ise iki yıldan beş yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.

İkinci hükmün şartı tehlikedir. Tek bir hayvanın vurulmasının bu eşiği aşıp aşmadığı, hayvanın türü, bölgedeki popülasyon durumu ve bilirkişi görüşüyle belirlenir. Kanun, zehirle avlanma dışında, bu şart gerçekleşmemiş bir avlanma için hapis cezası öngörmez.

Hayvanları Koruma Kanunu’nun 28/A maddesi de nesli yok olma tehlikesi altında olan bir hayvanı öldüren kişi için bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası düzenler.^[5] Aynı kanunun 31. maddesi ise 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu hükümlerini saklı tutar. Boz ayının bu kapsamda sayılıp sayılmayacağı, hayvanın hangi koruma statüsünde bulunduğuna ve olaya göre mahkemece değerlendirilir. Silahın ruhsatsız olması gibi ek unsurlar için ruhsatsız silah taşıma ve bulundurma cezası yazısına bakılabilir.

Ayı Vurmada Hapis Şartı

Ayı Saldırırsa Kendini Savunmak Suç Sayılır mı?

Türk Ceza Kanunu iki ceza sorumsuzluğu hali düzenler. Meşru savunmada kişi, kendisine ya da başkasına yönelmiş gerçekleşen haksız bir saldırıyı o anda hal ve koşullara göre orantılı biçimde defetmek zorunda kalır. Zorunluluk halinde ise bilerek neden olmadığı, başka suretle korunmak olanağı bulunmayan ağır ve muhakkak bir tehlikeden kurtulmak için orantılı bir fiil işler.^[6]

Kabahatler Kanunu’nun 12. maddesi, bu hukuka uygunluk nedenlerinin kabahatler bakımından da uygulanacağını söyler. Bir hayvanın saldırısının meşru savunma mı yoksa zorunluluk hali mi sayılacağı tartışmalıdır. İki halde de aranan şartlar benzerdir. Tehlike gerçek ve yakın olmalı, kaçma ya da başka yolla korunma imkanı bulunmamalı ve karşılık tehlikeyle orantılı kalmalıdır.

Ayıyı bilerek arayan ya da pusu kurup bekleyen kişinin atışı savunma sayılmaz. Zorunluluk halinde tehlikeye bilerek neden olmamak ve başka suretle korunma olanağının bulunmaması aranır.

Olay sonrası görevlilere hemen haber verilmesi, saldırı izlerinin, varsa yaralanma raporunun ve tanıkların kayıt altına alınması savunmanın temelini oluşturur. Genel çerçeve için meşru savunma ve zorunluluk hali yazısına bakılabilir.

Ceza ve Tazminata Karşı Hangi Yola Başvurulur?

Yol, yaptırımın türüne göre ayrılır. İdari para cezasına karşı tebliğ ya da tefhimden itibaren en geç 15 gün içinde sulh ceza hakimliğine başvurulur. Süre kaçırılırsa karar kesinleşir. Başvuru harca tabi değildir.

Tutanak, tazminat raporu ve el koyma kararı ayrı işlemlerdir. Her birinin tebliğ tarihini ve tebligatta yazan yargı yolunu ayrı not edin.

Tazminat raporu ve mülkiyetin kamuya geçirilmesi kararı için tablo farklıdır. Uyuşmazlık Mahkemesi 16.02.2026 tarihli kararında, davacının izin belgesi olmadan avladığı 9 bıldırcın nedeniyle düzenlenen 32.400 TL tazminat raporu ile bıldırcınların mülkiyetinin kamuya geçirilmesi işlemine karşı davanın idari yargıda görüleceğine karar verdi.^[7] Dosyada Sivas 2. Sulh Ceza Hakimliği idari yargının görevli olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş, Sivas İdare Mahkemesi ise adli yargının görevli olduğu sonucuna varıp dosyayı Uyuşmazlık Mahkemesine göndermişti.

Mahkeme gerekçesinde, 4915 sayılı Kanun’da mülkiyetin kamuya geçirilmesine itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediğini, aynı işlem kapsamında idari yargının görevine girecek tazminata da karar verildiğini belirtti. Bu durumda Kabahatler Kanunu’nun 27. maddesinin sekizinci fıkrası uyarınca hukuka aykırılık iddialarının idari yargıda görüleceğini kabul etti. Karar bıldırcın dosyasına ilişkindir ve ayı için tazminat uyuşmazlıklarında da aynı mantığın izleneceğini düşündürür.

İdare mahkemelerinde dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde 2577 sayılı Kanun’un 7. maddesine göre altmış gündür. Hangi işleme hangi yolun izleneceği tutanak ve tebligat metninde yazılı olmalıdır. Yargı yolu karışabileceği için tebliğ alınır alınmaz bir avukatın değerlendirmesi süre kaybını önler. İdari para cezasının iptali için genel bilgiye idari para cezasının iptali yazısından ulaşılabilir.

Ayı Cezasında Yargı Yolu

Ayı Vurmanın Cezası Hakkında Sık Sorulanlar

Ayı vurmanın cezası, tazminatı ve hapis şartıyla ilgili sık sorulan soruları bu başlık altında cevapladık.

Av. Haşim Elmas

Kırıkkale Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunudur. İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi’nde Özel Hukuk Tezli Yüksek Lisans eğitimine devam etmektedir. Arabuluculuk, Uzlaştırmacılık ve Ceza alanlarında uzmanlık sertifikalarına sahiptir. Başta İş, T...

Tüm yazıları