Devlet Memurluğundan Çıkarma Cezası ve Şartları
Özet, seçtiğiniz yapay zeka aracında yeni sekmede oluşturulur. Yapay zeka özetleri hatalı veya eksik olabilir; hukuki danışmanlık yerine geçmez.
Devlet memurluğundan çıkarma cezası, kamu görevlileri için en ağır disiplin cezasıdır. Peki, bu cezanın verilme şartları nelerdir ve hangi durumlarda uygulanır? Kamu hizmetinde güveni sarsan davranışlar nelerdir? Bu yazımızda, devlet memurluğundan çıkarma cezasının ardındaki detayları ve sürecin nasıl işlediğini keşfedeceğiz.
Devlet Memurluğundan Çıkarma Cezası Nedir?
Devlet memurluğundan çıkarma cezası, bir kamu görevlisinin belirli disiplin ihlalleri nedeniyle görevinden alınmasını ifade eder. Bu ceza, genellikle ciddi disiplin suçlarına karşı bir yaptırım olarak uygulanır. Memurluktan çıkarma cezası, kamu hizmetine zarar veren veya kamu güvenliğini tehlikeye atan davranışlar, yolsuzluk, görevi kötüye kullanma, devlet sırlarını ifşa etme gibi ciddi suçlar sonucunda verilir. Bu ceza, genellikle idari soruşturma ve disiplin kurulları tarafından belirlenir ve uygulanır. Memurluktan çıkarma cezası, kişinin kamu görevinden derhal ayrılmasını ve kamu hizmetine yeniden atanmamasını gerektirir. Memurluktan çıkarma cezası, kamu kurumlarının etkin ve dürüst bir şekilde işlemesini sağlamak için önemli bir disiplin mekanizmasıdır.
Memurluktan Atılma Sebepleri Nelerdir?
Memurluktan atılma sebepleri kanunda tek tek sayılmıştır. İdare, bu listede yer almayan bir davranışa dayanarak çıkarma cezası veremez. Devlet memurluğundan çıkarma cezası, bir memurun bir daha devlet memurluğuna atanmamak üzere memurluktan çıkarılması anlamına gelir. Bu ceza, ciddi disiplin ihlalleri sonucunda uygulanır ve hukuki dayanağı 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 125. Maddesinde yer almaktadır.
Devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektiren fiil ve haller şunlardır:
- İdeolojik veya siyasi amaçlarla kurumların huzur, sükun ve çalışma düzenini bozmak, boykot, işgal, kamu hizmetlerinin yürütülmesini engelleme, işi yavaşlatma ve grev gibi eylemlere katılmak veya bu amaçlarla toplu olarak göreve gelmemek, bunları tahrik ve teşvik etmek veya yardımda bulunmak.
- Yasaklanmış her türlü yayını veya siyasi veya ideolojik amaçlı bildiri, afiş, pankart, bant ve benzerlerini basmak, çoğaltmak, dağıtmak veya bunları kurumların herhangi bir yerine asmak veya teşhir etmek.
- Siyasi partiye girmek.
- Özürsüz olarak bir yılda toplam 20 gün göreve gelmemek.
- Savaş, olağanüstü hal veya genel afetlere ilişkin konularda amirlerin verdiği görev veya emirleri yapmamak.
- Amirlerine, maiyetindekilere ve iş sahiplerine fiili tecavüzde bulunmak.
- Memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak.
- Yetki almadan gizli bilgileri açıklamak.
- Siyasi ve ideolojik eylemlerden arananları görev mahallinde gizlemek.
- Yurt dışında Devletin itibarını düşürecek veya görev haysiyetini zedeleyecek tutum ve davranışlarda bulunmak.
- 5816 sayılı Atatürk Aleyhine İşlenen Suçlar Hakkındaki Kanuna aykırı fiilleri işlemek.
- Terör örgütleriyle eylem birliği içerisinde olmak, bu örgütlere yardım etmek, kamu imkan ve kaynaklarını bu örgütleri desteklemeye yönelik kullanmak ya da kullandırmak, bu örgütlerin propagandasını yapmak.
Yukarıda sayılan eylemlere benzer nitelikte olanlara da karşılığı disiplin cezası verilebilir. Ceza soruşturmalarında kıyas yasağı bulunmakta ise de disiplin soruşturmasında kıyasen değerlendirme mümkündür. Geçmiş hizmetleri sırasındaki çalışmaları olumlu olan ve ödül veya başarı belgesi alan memurlar için verilecek cezalarda bir derece hafif olanı uygulanabilir. Disiplin cezalarına karşı açılan davalarda mahkemeler alt ceza uygulanmamasını iptal gerekçesi yapmaktadır. Memurun savunma hakkı da unutulmamalıdır; savunma alınmadan disiplin cezası verilemez ve savunma için en az 7 gün verilmesi gerekmektedir. Çıkarma cezasının yanında diğer yaptırımların neler olduğunu ve hangi hallerde uygulandığını memurlara verilen disiplin cezalarını anlatan yazıdan öğrenebilirsiniz.
Bu ceza, amirlerin isteği üzerine, memurun bağlı bulunduğu kurumun Yüksek Disiplin Kurulu tarafından verilir ve derhal uygulanır. Ayrıca, Devlet Personel Başkanlığı’na da bildirilir.
Memurluktan Çıkarma Cezasının Tekerrür Nedeniyle Verilmesi
Devlet memurluğundan çıkarma cezası, ciddi disiplin ihlalleri sonucunda uygulanan bir cezadır. Tekerrür nedeniyle verilmesi durumunda, memurun daha önce benzer bir disiplin ihlali yapmış olması söz konusudur. Bu durumda, memurun daha önce verilen disiplin cezasına rağmen aynı veya benzer bir ihlali tekrarlaması, tekrarlayan bir davranış sergilemesi anlamına gelir.
Tekerrür nedeniyle verilen devlet memurluğundan çıkarma cezası, memurun disiplin ihlallerine karşı duyarsız olduğunu ve kurumun huzurunu bozmaya devam ettiğini gösterir. Bu tür durumlarda, memurun kamu hizmetine olan güveni sarsıldığı için ceza daha ağırdır.
Memurlukta tekerrür nedeniyle verilen cezaların hukuki dayanağı, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 125. Maddesinde yer almaktadır. Bu madde, disiplin cezalarının verilme koşullarını düzenlemektedir. Tekerrür nedeniyle verilen cezaların, memurun geçmiş performansı ve hizmet sicili gibi faktörler göz önünde bulundurularak verilmesi gerekmektedir.
Memurluktan Çıkarma Cezasında Soruşturma Aşaması ve Süreç
Memurluktan çıkarma cezasıyla ilgili soruşturma süreci genellikle aşağıdaki adımları içerir:
- İhbar veya Şikayet: Potansiyel bir disiplin ihlali veya suç durumunda, ihbar veya şikayet genellikle soruşturma sürecini başlatır. Bu, memurluğa atfedilen disiplin ihlalinin bildirilmesiyle veya görevden birisi tarafından yapılan resmi bir şikayetle olabilir.
- İdari Soruşturma Başlatılması: İhbar veya şikayetin ardından, idari soruşturma başlatılır. Bu soruşturma, genellikle bir idari soruşturma komitesi veya disiplin kurulu tarafından yürütülür. Soruşturmanın amacı, iddia edilen disiplin ihlalini araştırmak, kanıtları toplamak ve gerçekleri ortaya çıkarmaktır.
- Savunma: Memura, idari soruşturma sürecinde savunma hakkı tanınır. Bu, memurun iddia edilen ihlale ilişkin görüşlerini ve kanıtlarını sunmasını sağlar. Savunma, yazılı olarak veya sözlü olarak yapılabilir.
- Kanıtların Değerlendirilmesi: İdari soruşturma komitesi veya disiplin kurulu, toplanan kanıtları değerlendirir ve soruşturma sonucunda çıkarılabilecek olası sonuçları belirler.
- Karar: İdari soruşturmanın tamamlanmasının ardından, soruşturma sonuçlarına dayanarak bir karar verilir. Bu karar, memurun suçlu bulunması veya suçsuz olduğuna dair olabilir.
- Cezai Yaptırım: Eğer memur suçlu bulunursa, disiplin kurulu veya yetkili otorite tarafından cezai yaptırım belirlenir. Bu yaptırım, devlet memurluğundan çıkarma cezası olabileceği gibi, daha hafif bir ceza da olabilir, örneğin maaş kesintisi veya geçici olarak görevden uzaklaştırma gibi.
İdari soruşturma süreci genellikle ülkenin mevzuatına ve kurumsal politikalara göre belirlenir ve uygulanır. Bu süreçte adil bir yargılanma ilkesine uyulması önemlidir ve memura savunma hakkı tanınmalıdır.
Devlet Memurluğundan Çıkarma Cezası Kim Tarafından Verilir?
Memuriyetten çıkarma, Devlet Memurları Kanunu’nda en ağır disiplin cezası olarak belirtilir. Bu ceza, memurun görevinden sürekli olarak ayrılmasına neden olur. Karar, memurun bağlı bulunduğu kurumun yüksek disiplin kurulu tarafından verilir. Yüksek disiplin kurulu, memurun bağlı olduğu kamu idaresinin üst düzey yöneticilerinden oluşur. Kurul, disiplin soruşturması dosyasını inceler ve gerektiğinde memurun savunmasını alır. Sonuç olarak, yüksek disiplin kurulunun verdiği çıkarma cezası kesindir. Ancak, memur bu karara karşı idari yargıda iptal davası açabilir.
Memurluktan Çıkarma Cezası Yetkisinde Zamanaşımı
Fiilin işlendiğinin öğrenildiği tarihten itibaren memurluktan çıkarma cezasını gerektiren hallerde altı ay içinde disiplin kovuşturmasına, uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezalarını gerektiren hallerde ise bir ay içinde disiplin soruşturmasına başlanmazsa disiplin cezası verme yetkisi zamanaşımına uğrar. Devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektiren durumlarda, disiplin amirleri tarafından yürütülen soruşturma dosyası, memurun bağlı olduğu kurumun yüksek disiplin kuruluna sunulduktan sonra, en geç altı ay içinde bu kurul tarafından karara bağlanır. Fiilin işlenmesinden itibaren iki yıl geçmesi halinde ise ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar. Disiplin cezasının yargı kararıyla iptal edilmesi hâlinde, kararın idareye ulaştığı tarihten itibaren kalan disiplin ceza zamanaşımı süresi içinde; zamanaşımı süresinin dolması veya altı aydan daha az süre kalması hâlinde en geç altı ay içinde karar gerekçesi dikkate alınarak yeniden disiplin cezası tesis edilebilir (657 sayılı Kanun m.127).
Disiplin cezası kararı, kararın alındığı tarihten itibaren 15 gün içinde ilgili memura tebliğ edilir. Kesinleşen disiplin cezalarına karşı 60 gün içinde İdare Mahkemesi’nde iptal davası açılabilir. Bu süreç, adil bir yargılama süreci sağlamak ve hükümlü memurun savunma hakkını korumak için belirlenmiştir.
| Süre | Başlangıç | Ne olur |
|---|---|---|
| En geç altı ay | Dosyanın yüksek disiplin kuruluna sunulması | Kurul dosyayı karara bağlar |
| İki yıl | Fiilin işlenmesi | Ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar |
| 15 gün | Kararın alındığı tarih | Karar ilgili memura tebliğ edilir |
| 60 gün | Kararın memura tebliği | İdare Mahkemesi’nde iptal davası açılabilir |
Memurluktan Çıkarma Cezasına Karşı Memurun Savunma Hakkı
Memurluktan çıkarma cezası, devlet memurlarına verilen en ağır disiplin cezalarından biridir. Ancak bu ceza verilirken memura geniş bir savunma hakkı tanınmıştır. İlgili yasal düzenlemeler ve yargı kararları, memurun savunma hakkını korumaktadır.
Devlet Memurunun Savunma Hakkı:
Hakkında memurluktan çıkarma cezası istenen memur, soruşturma evrakını incelemeye, tanık dinletmeye, disiplin kurulunda sözlü veya yazılı olarak kendisi veya vekili vasıtasıyla savunma yapma hakkına sahiptir.
Bu savunma hakkı, diğer disiplin cezalarına göre daha geniştir. Savunması alınmadan hiçbir disiplin cezası verilemez ve savunma için memura 7 günden az olmamak üzere süre verilir (657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m.130). Bu süre memurluktan çıkarma dahil bütün disiplin cezaları için geçerlidir. Kanun, soruşturma evrakını inceleme, tanık dinletme ve disiplin kurulunda sözlü veya yazılı olarak kendisi ya da vekili vasıtasıyla savunma yapma haklarını ise açıkça hakkında memurluktan çıkarma cezası istenen memur için sayar (m.129).
Memurluktan çıkarma cezası verilirken, memurun hakkındaki iddiaları, bu iddiaların dayandığı delilleri, üzerine atılı fiillerin hukuki nitelendirmesini ve önerilen disiplin cezasını öğrenmesi sağlanarak savunma yapmasına imkan tanınması hukuken zorunludur. Aksi takdirde, savunma hakkının usulüne uygun kullandırılmadığı gerekçesiyle verilen ceza hukuka aykırı sayılabilir.
Bu nedenle, memurluktan çıkarma cezası verilirken memurun savunma hakkının titizlikle korunması gerekmektedir. Savunma hakkının usulüne uygun şekilde kullanılması, adil bir disiplin sürecinin temelidir.
Memurluktan Çıkarma Kararına İtiraz Edilebilir Mi?
Memurluktan çıkarma cezasına karşı idari itiraz yolu yoktur. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m.135, itirazı yalnızca uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezaları için düzenler. Memur, memurluktan çıkarma cezasına karşı doğrudan yargı yoluna başvurabilir. Süreç genellikle aşağıdaki adımları içerir:
- Dava Dilekçesi Hazırlama: Memur, memurluktan çıkarma cezasının iptali için idare mahkemesine hitaben bir dava dilekçesi hazırlar. Bu dilekçede, cezanın hangi hukuki gerekçelerle hukuka aykırı olduğu ve hangi delillere dayanıldığı açıkça belirtilmelidir.
- İptal Davasının Açılması: Memur, cezanın kendisine tebliğinden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açabilir. İdari bir başvuru yapılması ya da bir makamın cevabının beklenmesi gerekmez. Memur, memurluktan çıkarma kararının iptalini talep edebilir.
- Mahkeme Süreci: İdare mahkemesi, memurun iptal talebini değerlendirir. Tarafların avukatları aracılığıyla deliller sunulur ve mahkeme karar verir. Mahkeme, memurluktan çıkarma kararını iptal edebilir veya onaylayabilir.
- Kanun Yolu İncelemesi: İdare mahkemesinin kararına karşı taraflardan biri istinaf yoluna başvurursa dosya bölge idare mahkemesine gönderilir; kamu görevinden çıkarılma sonucunu doğuran işlemlere ilişkin bölge idare mahkemesi kararları ise Danıştay’da temyiz edilebilir. Danıştay, hukuka uygunluk açısından inceleme yapar ve son kararı verir.
Devlet Memurluğundan Çıkarma Cezasının İptali Davası
Devlet memurluğundan çıkarma cezasının iptali davası, memura verilen bu ağır disiplin cezasının hukuka aykırı olduğu iddiasıyla açılan bir davadır. İptal davası, genellikle idari mahkemelerde görülür ve memurun hukuki haklarını kullanmasını sağlar.
İptal davasının temel gerekçeleri şunlar olabilir:
- Usul Hataları: Memurluktan çıkarma cezası verilirken usul hataları yapılmışsa (örneğin, savunma hakkının ihlali, delillerin eksik veya yanlış değerlendirilmesi), bu durum iptal gerekçesi olabilir.
- Hukuka Aykırılık: Memurluktan çıkarma cezası, hukuka aykırı bir şekilde verilmişse (örneğin, yasal dayanağı olmayan bir gerekçeyle), memur bu nedenle iptal davası açabilir.
- Keyfi Karar: Eğer memurluktan çıkarma cezası keyfi veya adaletsiz bir şekilde verilmişse, memur bu durumu gerekçe göstererek iptal davası açabilir.
- Delil Yetersizliği: Memurun suçunu ispat edecek yeterli delil olmadığına dair bir iddia varsa, bu da iptal gerekçesi olabilir.
İptal davası süreci şu adımları içerebilir:
- Dava Açma: Memur, idari mahkemede iptal davası açar. Dava dilekçesinde gerekçeler ve deliller sunulur.
- İnceleme ve Duruşma: Mahkeme, dava dilekçesini inceler ve tarafları dinler. Deliller sunulur ve savunma yapılır.
- Karar Verme: Mahkeme, delilleri değerlendirerek karar verir. Memurluktan çıkarma cezasının iptaline veya onayına karar verir.
Memurluktan Çıkarma Cezasının İptali Dava Açma Süresi
Memurluktan çıkarma cezasının iptali için dava açma süresi, kararın memura tebliğ edildiği tarihten itibaren 60 gün olarak belirlenmiştir. Bu süre, hak düşürücü nitelikte olup, memurun hukuki haklarını kullanabilmesi için bu süre içinde idare mahkemesine iptal davası açması gerekmektedir. İptal davası, disiplin cezasının hukuka aykırı olduğu iddiasıyla açılır ve genellikle idari mahkemelerde görülür. Memur, bu süre içinde disiplin cezasının iptali için yargı yoluna başvurabilir.
Memurluktan Çıkarma Cezasının İptaline İlişkin Danıştay Kararları
Devlet memurluğundan çıkarma cezasının iptali konusunda Danıştay’ın emsal kararları, memurların haklarını korumak ve adil bir süreç sağlamak amacıyla önemlidir. İşte bazı örnek Danıştay kararları:
Danıştay 12. Daire Başkanlığı Kararı (2018/1788 E., 2022/2707 K.):
Bu kararda, son savunma alınmaması nedeniyle devlet memurluğundan çıkarma cezasının iptaline karar verilmiştir. Memurun savunma hakkının gözetilmediği durumlarda, ceza hukuka aykırı sayılabilir.
İdare Mahkemesi Kararı:
İdare Mahkemesi, disiplin soruşturma raporu ve memurun sosyal medya paylaşımlarını değerlendirerek cezayı onaylamıştır. Ancak bu karar, Yüksek Disiplin Kurulu’nun eksik veya yanlış üye ile teşekkül ettiği gerekçesiyle şekil yönünden sakat bulunmuştur.
Bölge İdare Mahkemesi Kararı:
Bölge İdare Mahkemesi, İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğunu belirtmiştir. Ancak bu karar, memurun üzerine atılı eylemi gerçekleştirdiği kanaatine rağmen, disiplin amirinin ceza teklifinde bulunmaması ve Yüksek Disiplin Kurulu’nun eksik teşekkülü nedeniyle hukuka aykırı sayılmıştır.
Harbiye Hukuk Bürosu İdare Hukuku Avukatı Hizmetlerimiz
Harbiye Hukuk Bürosu, idare hukuku alanında güvenilir çözümler sunuyor! Kamu kurumlarıyla ilişkilerinizde, idari işlemlere karşı mücadelede veya kamu ihale süreçlerinde profesyonel desteğe ihtiyacınız mı var? Biz buradayız! Deneyimli idare hukuku avukatlarımız, müvekkillerimizin haklarını korumak için yanınızda. İdari mahkemelerde temsilimizle, kamu kurumlarıyla ilişkilerinizi güçlendiriyoruz. Hemen bize ulaşın ve hukuki sorunlarınıza çözüm bulmamıza izin verin!
Sıkça Sorulan Sorular
Memurluktan Çıkarma Cezası Alan Kişi Tekrar Memur Olabilir Mi?
– Hayır, memurluktan çıkarma cezası alan bir kişi bir daha devlet memuru olarak atanamaz.
Memurluktan Çıkarma Cezası Gerektiren Fiiller Nelerdir?
- Memurluktan çıkarma cezasını gerektiren fiil ve haller şunlardır:
- İdeolojik veya siyasi amaçlarla kurumların huzurunu bozmak, boykot, işgal, engelleme veya tahrip etme.
- Yasaklanmış yayınları basmak, dağıtmak veya asmak.
- Siyasi partiye girmek.
- Özürsüz olarak bir yılda toplam 20 gün göreve gelmemek.
- Savaş, olağanüstü hal veya genel afetlere ilişkin görev veya emirleri kasten yerine getirmemek.
- Amirlerine, maiyetindekilere ve iş sahiplerine fiili tecavüzde bulunmak.
- Memurluk sıfatıyla bağdaşmayacak nitelikte yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak.
- Yurt dışında devletin itibarını düşürecek veya görev haysiyetini zedeleyecek tutum ve davranışlarda bulunmak.
- 5816 sayılı Atatürk Aleyhine İşlenen Suçlar Hakkındaki Kanuna aykırı fiilleri işlemek.
Memurluktan Çıkarma Cezası Nasıl Uygulanır?
– Memurluktan çıkarma cezası, disiplin soruşturması sonucunda verilir. Disiplin kurulu veya yüksek disiplin kurulu, memurun fiil ve hallerinin bu cezayı gerektirdiğine kanaat getirirse, memura memurluktan çıkarma cezası verilir.
Devlet Memurluğundan Çıkarma Cezasına Karşı İzlenecek Yol
– Devlet memurluğundan çıkarma cezasına karşı itiraz yolu yoktur. Memur, cezanın kendisine tebliğinden itibaren 60 gün içinde idari mahkemede iptal davası açabilir.
Memurluktan Çıkarma Cezasının Bir Alt Cezası Nedir?
– Memurluktan çıkarma cezasının bir alt cezası, kademe ilerlemesinin durdurulması veya aylıktan kesme gibi disiplin cezalarıdır.
Memurluktan Çıkarma Cezasına İtiraz Nereye Yapılır?
– Memurluktan çıkarma cezasına itiraz edilemez. Ancak memur, cezanın kendisine tebliğinden itibaren 60 gün içinde idari mahkemede iptal davası açabilir.
Memurluktan Çıkarma Cezası Alan Memurun Savunması Alınmazsa Ne Olur?
– Memurluktan çıkarma cezası verilmeden önce memurun savunması alınmalıdır. Savunma alınmazsa, bu hukuka aykırı bir işlem olur ve memurun idari mahkemede iptal davası açma hakkı doğar.
Hukuki haberleri bizden takip edin
Harbiye Hukuk'u Google aramalarında tercih edilen kaynağınız olarak seçin, yazılarımız arama sonuçlarında öne çıksın.
3 defa maas kesim aldigi icin tekerrurden kademe cezasi alan, daha sonra kademe ilerlemesi cezasi gerektiren bir fiil isledigi icin kademe ilerlemesi cezasi alirsa kademe ilerlemesi tekerrürründen memurluktan cikarma alir mi?(1/4 derece kademedeki memur)