Genel Tatil Ubgt Ücreti Dahil Ücret Belirlenebilir mi?

Genel tatil UBGT ücreti dahil ücret belirlenmesi ve bu şekilde sözleşme yapılması yasal olarak mümkün değildir ve bu günlerde çalıştırılan işçilerin, çalışmaları karşılığında ek ücret alma hakkı bulunmaktadır. Ancak bazı işyerlerinde, UBGT ücreti dahil ücret belirlenmesi adı altında, genel tatil çalışmaları için gereken ek ücretler maaşa dahil edilmekte ve ayrı bir ödeme yapılmamaktadır. Bu uygulama yasal değildir ve işçi haklarını ihlal eder.

Bu ve benzeri durumlara maruz kalan işçilerin haklı fesih yaparak tazminat alma imkanları bulunmaktadır. Bu makalede, UBGT ücreti dahil ücret belirlenmesinin neden yasal olmadığı, işçilerin bu durumdaki hakları ve işverenin yasal yükümlülükleri ele alınacaktır.

UBGT Nedir?

UBGT, Ulusal Bayram ve Genel Tatil ifadesinin kısaltmasıdır. Bu günler 2429 sayılı Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanun ile belirlenmiştir.^[1]

Kanun kapsamındaki UBGT günleri şunlardır:

• 1 Ocak, yılbaşı tatili
• 23 Nisan, Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı
• 1 Mayıs, Emek ve Dayanışma Günü
• 19 Mayıs, Atatürk’ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramı
• 15 Temmuz, Demokrasi ve Milli Birlik Günü
• 30 Ağustos, Zafer Bayramı
• 29 Ekim, Cumhuriyet Bayramı. Tatil 28 Ekim saat 13.00’ten itibaren başlar
• Ramazan Bayramı, arefe günü saat 13.00’ten itibaren 3,5 gün
• Kurban Bayramı, arefe günü saat 13.00’ten itibaren 4,5 gün

UBGT ücreti, işçinin bu günlerdeki hakkını karşılayan ödemedir. İşçi çalışmasa bile o günün ücretini tam alır.

UBGT Ücreti Dahil Ücret Belirlenmesi Nedir?

UBGT ücreti dahil ücret belirlenmesi, işverenin işçiye ödediği maaşa genel tatil günlerinde yapılan çalışmalara ait ücretleri de dahil ettiği bir uygulamadır. Örneğin, bir işveren, işçisine ödediği toplam maaşın UBGT ücretlerini de kapsadığını iddia edebilir.

Ancak bu uygulama İş Kanunu’na aykırıdır. Genel tatil günlerinde yapılan çalışmaların karşılığı mutlaka ayrı bir ödeme olarak yapılmalıdır.

İşçinin ücreti belirlenirken, bu ücrete fazla çalışma ücretlerinin dahil edilmesi mümkündür. İşçinin maaşının yüksek belirlenmesi ve yılda 270 saatlik fazla çalışma süresiyle sınırlı olmak üzere, fazla mesai dahil ücret belirlenmesi caizdir.

Ancak uygulamada UBGT dahil ücret belirleme yoluna gidildiği de görülmektedir. İşçinin dinlenme hakkı kapsamındaki UBGT günleri, ücrete önceden dahil edilemez.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2018/2411, K. 2018/6965, T. 29.03.2018

“Diğer yandan şunu da belirtmek gerekir ki; Anayasal dinlenme hakkı kapsamında olan ve bu nedenle yasak çalışma kapsamına giren hafta tatili ve ulusal bayram genel tatil çalışmalarının aylık ücrete dahil olduğu hakkındaki sözleşme hükmü geçersizdir.”

Bu konuda sorun yaşıyorsanız iş hukuku avukatımızı arayarak detaylı bilgi alabilirsiniz.

UBGT Ücreti Dahil Ücret Belirlenmesi Nedir?

UBGT Ücreti Dahil Ücret Belirlenmesi Neden Yasal Değildir?

Bu uygulamanın hukuka aykırı olmasının dört temel sebebi vardır.

İş Kanunu’na Aykırıdır

İş Kanunu, genel tatil günlerinde çalışan işçilere ek ücret ödenmesini zorunlu kılar. UBGT ücretleri maaşa dahil edilemez ve bu ücretlerin mutlaka ayrı bir şekilde ödenmesi gerekir. İşverenin bu ödemeyi maaşın bir parçası olarak göstermesi yasalara aykırıdır.

Bu düzenleme 4857 sayılı İş Kanunu’nun 47. maddesinde yer alır ve emredici niteliktedir.^[2] Taraflar sözleşmeyle bu kuralın aksini kararlaştıramaz. Aksi yönde bir sözleşme hükmü konulsa bile bu hüküm geçersiz sayılır.

Şeffaflık İlkesini İhlal Eder

UBGT ücreti dahil ücret belirlenmesi, işçiye yapılan ödemelerin şeffaf olmamasına neden olur. İşçi, hangi ödemelerin genel tatil çalışmalarına ait olduğunu bilmediği için hak kaybına uğrayabilir.

4857 sayılı İş Kanunu’nun 37. maddesi, işverene ücret hesap pusulası verme zorunluluğu getirir.^[3] Bu pusulada bayram ve genel tatil ücretleri gibi ek ödemelerin ayrı ayrı gösterilmesi gerekir. UBGT ücretinin maaşa gizlenmesi, bu zorunluluğa da aykırıdır.

Ücretin Tespitini Zorlaştırır

UBGT ücretlerinin maaşa dahil edilmesi, işçinin hak ettiği ücretleri tespit etmesini zorlaştırır. Bu durum, işçi ve işveren arasında uyuşmazlıklara yol açabilir.

Uyuşmazlık dava konusu olduğunda, ücretin ne kadarının UBGT karşılığı olduğu genellikle bilirkişi incelemesiyle belirlenir. Bu da taraflar için ek zaman ve masraf anlamına gelir.

İşçinin Hak Kaybına Yol Açar

UBGT ücretlerinin maaşa dahil edilmesi, işçinin genel tatil günlerinde yaptığı çalışmaların gerçek karşılığını almasını engeller. Bu durum açık bir hak kaybıdır.

Türkiye’de bir yıl içindeki UBGT günü sayısı on beşin üzerindedir. Bu kadar çok günün ücretsiz sayılması, özellikle düşük ücretli işçiler için ciddi bir gelir kaybına yol açar.

UBGT Ücreti Dahil Ücret Belirlenmesi Neden Yasal Değildir

Genel Tatil Ücretleri Nasıl Ödenmelidir?

UBGT ücretinin doğru ödenmesi için üç temel kurala uyulmalıdır.

Ayrı Bir Kalem Olarak Gösterilmelidir

UBGT günlerinde yapılan çalışmaların karşılığı olan ücretler, maaş bordrosunda ayrı bir kalem olarak belirtilmelidir.

4857 sayılı İş Kanunu’nun 37. maddesi, ücret hesap pusulasında bayram ve genel tatil ücretlerinin ayrı gösterilmesini şart koşar. Bordroda tek kalem toplu maaş gösterilmesi bu şarta uymaz.

Kanuni Oranda Ödeme Yapılmalıdır

Genel tatil günlerinde çalışan işçiye, bir günlük normal ücretine ek olarak bir günlük ücret daha ödenmelidir. Bu ödeme, toplam ücretin içine gizlenemez.

Bu kural, işçi UBGT gününde hiç çalışmasa da geçerlidir çünkü o günün ücreti zaten çalışılmış gibi ödenir. Çalışma varsa buna ek bir günlük ücret daha eklenir.

Zamanında Ödenmelidir

UBGT ücretleri, işçinin diğer ücretleriyle birlikte düzenli ve zamanında ödenmelidir. Ödeme, ücretin ödendiği aynı dönem içinde yapılmalıdır.

4857 sayılı İş Kanunu’nun 34. maddesine göre, ücretini yirmi gün içinde alamayan işçi iş görme borcunu yerine getirmekten kaçınabilir.^[4] Gününde ödenmeyen ücretler için mevduata uygulanan en yüksek faiz oranı işletilir.

UBGT Ücreti Nasıl Hesaplanır?

İşçi UBGT gününde çalışmazsa bir günlük ücretini eksiksiz alır. Çalışırsa buna ek olarak bir günlük ücret daha hak eder.^[5]

Yani UBGT gününde çalışan işçiye günlük ücretin iki katı ödenir. Hesaplamada işçinin çıplak maaşı değil, giydirilmiş brüt ücreti esas alınır.

Düzenli ödenen prim ve ikramiyeler de giydirilmiş ücrete dahildir. Sadece asgari ücret üzerinden yapılan hesaplama eksik kalır.

Örneğin günlük giydirilmiş brüt ücreti 1.500 TL olan bir işçi, 1 Mayıs’ta çalışırsa o gün için 3.000 TL hak eder. Çalışmazsa yine 1.500 TL alır, bu ücretten herhangi bir kesinti yapılmaz.

UBGT Ücreti Dahil Ücret Belirlenmesinde İşçinin Hakları

UBGT ücretinin maaşa dahil edilmesi durumunda işçinin başvurabileceği üç temel hak vardır.

Ek Ücret Talep Etme Hakkı

İşçi, UBGT ücretlerinin maaşa dahil edilmesi durumunda, bu ücretlerin ayrı bir ödeme olarak yapılmasını talep edebilir.

Bu talep öncelikle işverene yazılı bildirimle iletilebilir. İşveren ödemeyi yapmazsa işçi hukuki yollara başvurabilir.

İş Mahkemesine Başvuru Hakkı

İşverenin UBGT ücretlerini ödememesi veya bu ücretleri maaşa dahil ederek gizlemesi durumunda işçi, İş Mahkemesi’ne başvurarak haklarını arayabilir.

Dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur, bu bir dava şartıdır.^[6] Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa işçi iş mahkemesinde dava açabilir.

Haklı Fesih Hakkı

İş Kanunu’na göre, işverenin UBGT ücretlerini ödememesi, işçi için haklı fesih sebebi oluşturabilir.^[7] İşçi, bu durumda iş sözleşmesini feshederek kıdem tazminatı talep edebilir.

Haklı nedenle fesih eden işçi kıdem tazminatı alır, ancak ihbar tazminatı talep edemez. İhbar tazminatı yalnızca bildirim süresine uyulmadan yapılan fesihlerde söz konusudur.

UBGT Ücreti Dahil Ücret Belirlenmesinde İşçinin Hakları

İşverenin Yükümlülükleri

İşverenin bu konudaki yükümlülükleri üç başlıkta toplanır.

UBGT Ücretlerini Ayrı Ödeme

İşveren, genel tatil günlerinde çalışan işçilerin UBGT ücretlerini mutlaka ayrı bir şekilde ödemelidir.

Bu yükümlülük yerine getirilmezse işçi geçmişe dönük alacağını talep edebilir. Zamanaşımı süresi içindeki tüm dönem için hesaplama yapılır.

Mali Şeffaflık Sağlama

İşveren, işçiye ödediği tüm ücretlerin ayrıntılarını şeffaf bir şekilde belirtmeli ve UBGT ücretlerini maaş bordrosunda ayrı bir kalem olarak göstermelidir.

Bu şeffaflık, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 37. maddesinden doğan bir yükümlülüktür. Olası bir uyuşmazlıkta işverenin ispat yükünü de kolaylaştırır.

İşçinin Haklarına Saygı Gösterme

İşveren, UBGT ücretleri konusunda işçinin haklarına saygı göstermeli ve yasalara uygun hareket etmelidir.

Aksi bir uygulama işçinin haklı fesih hakkını doğurabilir. Ayrıca işverenin itibarını da zedeler.

UBGT Ücretinde Zamanaşımı Süresi

UBGT ücreti de bir ücret alacağıdır. 4857 sayılı İş Kanunu’na göre ücret alacaklarında zamanaşımı süresi beş yıldır.^[8]

Süre, ücretin ödenmesi gereken tarihten itibaren işlemeye başlar. İşçi, çalıştığı dönemdeki ödenmemiş UBGT alacaklarını bu süre içinde talep edebilir.

Zamanaşımı, mahkeme tarafından kendiliğinden dikkate alınmaz.^[9] İşverenin bunu dava sırasında ayrıca ileri sürmesi gerekir.

UBGT Ücreti Dahil Ücret Belirlenmesi Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

UBGT ücreti dahil ücret belirlenmesi ile ilgili sorularınızı bu başlık altında cevapladık.

Av. Şamil Kaya

Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden 2014 yılında onur derecesiyle mezun olmuştur. Lise öğrenimini yatılı şekilde Erdoğan Akdağ Anadolu Öğretmen Lisesi’nde 2010 yılında birincilikle tamamlayan Şamil Kaya, 2018 yılında başladığı Anadolu Ünivers...

Tüm yazıları