İşyerinde Kreş Bulunmaması ve Haklı Fesih

Kreş bulunmaması haklı fesih sebebi olur mu? Bir iş yerinde 150’den daha fazla kadın işçi çalışıyor ise 0-6 yaşındaki çocukların bırakılması, bakımı ve emziren çalışanların çocuklarını emzirmeleri için işveren tarafından işyeri veya yakınında kreş kurulması zorunludur. İşveren işyerinde kreş açmamış ise işçi yazılı olarak işyerine başvurmalı işveren buna rağmen kreş açmıyor ise işçi iş akdini haklı nedenle fesih edip tazminata hak kazanır.

İş Yerlerinde Kreş Bulundurmanın Hukuki Niteliği Nedir?

İş kanunundaki tanıma göre belirli bir ücret karşılığında herhangi bir işte işçi çalıştıran gerçek ve tüzel kişiliklere işveren, belirli bir ücret karşılığı hizmet sözleşmesi kapsamasında bir işte çalışan kişilere işçi denir. İşin yapıldığı yere de iş yeri denmektedir.

İşçilerin ve işverenlerin ise birbirlerine karşı bazı yükümlülükleri vardır. Örneğin işverenin işçiyi gözetlemesi ve haklarını koruması gerekir, işçinin ise buna karşılık sadakat borcu vardır. Ayrıca işverenin işçinin iş çalışmasını sürdürebilmesi için uygun ortamı oluşturması da bu yükümlülüklerin kapsamına girmektedir.

Kadın işçinin çocuğu olduktan sonra ya da erkek çalışanlar arasından çocuğunun annesi ölmüş veya velayeti babaya verilmiş kişilerin hayatını sürdürebilmesi için işyerinde kreşe ve emzirme odasına ihtiyaç vardır. Yani kreş bulundurmanın hukuki niteliği olarak işverenin işçiye karşı yerine getirmesi gereken bir yükümlülüğü denilebilir.

Nitekim 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu 30. maddesine dayanılarak çıkarılan, “Gebe veya Emziren Kadınların Çalıştırılma Şartlarıyla Emzirme Odaları ve Çocuk Bakım Yurtlarına Dair Yönetmeliğin 13. Maddesi” ile işverenlere İşyerlerinde Emzirme Odası ve Kreş açma zorunluluğu getirmiştir.

Çalışmış olduğunuz iş yerinizden kreş bulunmaması nedeniyle ayrılmak istiyor ve hukuki yardıma ihtiyacınız bulunuyor ise bizimle iletişim kurabilirsiniz

İş Yerlerinde Kreş Bulundurmanın Hukuki Niteliği

İş Yerlerinde Kreş Bulundurmanın Şartları Nelerdir?

16 Ağustos 2013 tarihli Resmi Gazete’de Gebe veya Emziren Kadınların Çalıştırılma Şartlarıyla Emzirme Odaları ve Çocuk Bakım Yurtlarına Dair Yönetmelik‘e göre^[1]:

MADDE 13

(1)Yaşları ve medeni halleri ne olursa olsun, 100-150 kadın çalışanı olan işyerlerinde, emziren çalışanların çocuklarını emzirmeleri için işveren tarafından, çalışma yerlerinden ayrı ve işyerine en çok 250 metre uzaklıkta EK-IV’te belirtilen şartları taşıyan bir emzirme odasının kurulması zorunludur.

• Yaşları ve medeni halleri ne olursa olsun, 150’den çok kadın çalışanı olan işyerlerinde, 0-6 yaşındaki çocukların bırakılması, bakımı ve emziren çalışanların çocuklarını emzirmeleri için işveren tarafından, çalışma yerlerinden ayrı ve işyerine yakın EK-IV’te belirtilen şartları taşıyan bir yurdun kurulması zorunludur. Yurt, işyerine 250 metreden daha uzaksa işveren taşıt sağlamakla yükümlüdür.
• İşverenler, ortaklaşa oda ve yurt kurabilecekleri gibi, oda ve yurt açma yükümlülüğünü, kamu kurumlarınca yetkilendirilmiş yurtlarla yapacakları anlaşmalarla da yerine getirebilirler.
• Oda ve yurt açma yükümlülüğünün belirlenmesinde, işverenin belediye ve mücavir alan sınırları içinde bulunan tüm işyerlerindeki kadın çalışanların toplam sayısı dikkate alınır.
• Emzirme odası ve/veya yurt kurulması için gereken kadın çalışan sayısının hesabına erkek çalışanlar arasından çocuğunun annesi ölmüş veya velayeti babaya verilmiş olanlar da dâhil edilir.

Özetle, 150’den fazla kadın çalışanı olan her işyeri bu yurdu kurmak zorundadır. Yaş veya medeni hal burada aranmaz.

Burada emzirme odasının açılması ile kreş açılması durumu karıştırılmamalıdır. Şöyle ki yönetmeliğe göre emzirme odası açılması için 100-150 kadın çalışan olması yeterli iken kreş açılması için 150’den fazla kadın çalışan olması gereklidir.

Emzirme odasının kendi şartları vardır. 100 ile 150 arası kadın çalışanı olan işyerlerinde bu oda kurulur, kreşten farklı bir yükümlülüktür. Oda da işyerine en fazla 250 metre uzaklıkta olmalıdır.

İşyerinde Kreş Bulundurmanın Şartları

Her İşveren Kreş Açmak Zorunda Mıdır?

Kanunda kreş açma zorunluluğu ile ilgili yazan şartları taşıyan iş yerlerinde kreş açılmak zorundadır ancak işverenler tek başlarına bir kreş açmak yerine ortaklaşa bir kreş açabilirler ya da kamu kurumlarınca yetkilendirilmiş yurtlarla anlaşma yaparak da bu yükümlülüklerini yerine getirebilirler. İş yerinde kreş bulunmaması haklı fesih nedenidir. Yönetmelikte belirtilen kapsama girmeyen işyerlerinde ise böyle bir zorunluluk yoktur.

Yükümlülüğü Bulunmasına Rağmen Kreş Bulunmaması Durumunda İşyerine Hangi Yaptırımlar Uygulanır?

Kreş açma yükümlülüğü altında bulunmasına rağmen bu yükümlülüğü ihlal eden ve kreş bulunmaması durumunda işverenler için idari para cezası uygulanır. Bu idari para cezası, yükümlülüğün yerine getirilmediğinin tespit edildiği tarihten itibaren her ay için uygulanmaktadır. İdari para cezası işyerinin tehlike sınıfına göre değişir ve her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellenir.

2025 yılında bu ceza az tehlikeli işyerleri için 26.529 TL, tehlikeli işyerleri için 35.372 TL, çok tehlikeli işyerleri için 53.058 TL olarak uygulanmıştır^[2]. Güncel yıla ait tam tutar için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın idari para cezaları listesi kontrol edilmelidir.

İş Yerinde Kreş Açma Zorunluluğunda Kadın İşçi Sayısı Nasıl Belirlenir?

Emzirme odası ve/veya yurt kurulması için gereken kadın çalışan sayısının hesabına erkek çalışanlar arasından çocuğunun annesi ölmüş veya velayeti babaya verilmiş olanlar da dâhil edilir. İlgili düzenleme gereğince de işverenler, kadın çalışanların tamamı bekâr veya çocuğu olmasa dahi bu sayıya dahil edilir. Ayrıca oda ve yurt açma yükümlülüğünün belirlenmesinde, işverenin belediye ve mücavir alan sınırları içinde bulunan tüm işyerlerindeki kadın çalışanların toplam sayısı dikkate alınır.

İşveren Kendisi Kreş Açmayıp İşçiyi Bir Kreşe Yönlendirebilir Mi?

İşveren kreş açmakla yükümlü olsa da bunu kendisi işletmek zorunda değildir. İşçisini dışarıdaki bir kreşe de yönlendirebilir. Tek şart, bu kreşin yönetmelikteki şartları taşımasıdır.

İşveren İşyerinde Açtığı Kreş için İşçiden Ücret Talep Edebilir Mi?

İşverenin emzirme odası veya kreş açması işverene verilen kanuni bir yükümlülüktür. Kreş ve emzirme odası açma yükümlülüğü altında olan işverenlerin bu hakkı işçilerine ücretsiz olarak sunmaları gerekmektedir. Yani işveren işyerinde açtığı kreş için kadın işçiden ücret talep edemez.

İşyerinde Kreş Bulunmaması Durumunda Kadın İşçi Nasıl Hareket Etmelidir?

İşyeri kreş açma zorunluluğu ile ilgili şartları taşıyorsa ancak işyerinde kreş bulunmaması durumunda kadın işçi öncelikle işverene başvurmalıdır. Bu başvuru yazılı veya sözlü olabilir ancak yazılı olması ispat açısından kolaylık sağlamaktadır. Akabinde eğer işveren bu başvuruya olumlu yanıt vermez ise bu gerekçe ile iş sözleşmesi haklı nedenle sona erdirilerek önce arabuluculuk başvurusu yapılmalıdır. Arabuluculukta bir anlaşma sağlanamaması durumunda da dava açılması gerekmektedir.

İşyerinde Kreş Yoksa İzlenecek Adımlar

İşverence Kreş Açma Yükümlülüğü İhlal Edildiğinde İşçi Ne Yapabilir?

İşverene kreş açma yükümlülüğü kanunla verilmiştir. Bu sebeple işveren bu yükümlülüğü yerine getirmediğinde kreş bulunmaması durumunda kanuna aykırı davranmış olur. Kreş bulunmaması durumla karşı karşıya kalmış olan işçi öncelikle bunu işverenine bildirmelidir.

Ancak işveren bu bildirimden sonra da kanuni yükümlülüklerine uymamaya devam ediyorsa bu durumda işçi haklı nedenle iş sözleşmesini feshedebilir. İşçinin bu bildirimi ve fesihi yapması için herhangi bir şekil şartı öngörülmemiştir fakat fesihten sonraki süreçte haklılığını ispat edebilmesi açısından bu bildirimi yazılı olarak yapması işçiye kolaylık sağlamaktadır.

İşverence Kreş Açma Yükümlülüğü İhlal Edildiğinde Haklı Fesih

İş yerinde yasal sınırlar mevcut ise kreş bulunmaması nedeniyle işçi iş akdini fesih edebilir. Genel tanım olarak haklı nedenle fesih hakkı şudur: “Dürüstlük kuralları gereğince iş ilişkisini devam ettirmesi kendisinden beklenemeyecek durumda olan tarafa belirli veya belirsiz süreli iş akdini derhal bitirme yetkisi veren bir bozucu yenilik doğuran hak.” İş kanunumuzun 24. maddesinde işçi tarafından hangi hallerde haklı nedenle fesih hakkının kullanılabileceği öngörülmüştür. Kanunumuzun 25. maddesinde ise işverenin haklı fesih hakkından bahsedilmiştir.

İşçi tarafından haklı fesih hakkının kullanılabileceği haller şunlardır: sağlık sebepleri nedeniyle, ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller ve son olarak zorlayıcı sebeplerin olması halleri. İşverenin kreş açma yükümlülüğünü yerine getirmemesi durumunda, işçi çocuğunun bakımı konusunda zor duruma düşebilir hatta işe bile gidemeyecek hale gelebilir bu sebeple de işveren yükümlülüğünün yerine getirmediği için sözleşmeyi haklı nedenle feshedebilir. Nitekim Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin 2015/5175 Esas sayılı kararı da bunu desteklemektedir^[3].

Karardaki olaya göre bireysel bankacılık merkezinde bireysel pazarlamacı olarak çalışan kadın işçinin iş yerine kreş açma yükümlülüğü ve kreş bulunmaması ile ilgili ihtar gönderip kreş temin etme yükümlülüğünü hatırlatarak aksi halde iş akdini feshedeceğini ihbar etmiştir ancak davalı bankanın davacının ihtarnamesinde belirttiği sebepleri kabul etmeyerek istifa sayıp davacıyı işten çıkarmıştır.

Yerel mahkeme bu sebebi haklı fesih nedeni saymayıp işvereni haklı görmüş fakat Yargıtay “Yönetmelikteki düzenleme gereği işverenin kreş açma zorunluluğu bulunmakta olup, bu yükümlülüğünü yerine getirmeyen işveren karşısında işçinin iş sözleşmesini haklı nedenle fesih hakkı bulunmaktadır.” diyerek işçiyi haklı bulmuştur.

İş akdini feshedecek işçi önce işverenin kreş açma yükümlülüğünü yerine getirmediğini bildirmelidir. Ardından sözleşmeyi feshetmelidir. Bu bildirimin yazılı yapılması bir geçerlilik şartı değildir. Ancak yazılı bildirim, ispat açısından kolaylık sağlar.

Fesih bildirimi kısa tutulabilir. İçinde kreşin süresi içinde açılmadığı, bu konuda işverene daha önce yazılı başvuru yapıldığı ve bu nedenle iş sözleşmesinin haklı nedenle feshedildiği belirtilir.

İşverence Kreş Açma Yükümlülüğü İhlali ve Haklı Fesih

Kreş Hakkı Engellenen İşçinin Avukata Başvurmasının Önemi

Kanunda açıkça işverenin kreş açma yükümlülüğünden bahsedilmemesi ancak bu durumun yönetmelikte açıklanması sebebiyle işçi böyle bir hakka sahip olduğundan haberdar olmayabilir. Fakat bir avukatla görüştüğünde bu hakkını öğrenebilir ve daha sonraki süreçte neler yapması gerektiğini de bilir.

Ayrıca sonrasında dava açıldığında görevli ve yetkili mahkemenin doğru tespit edilmesi ve davanın usulüne uygun takip edilmesi için davanın iş hukuku avukatı aracılığıyla açılması ve takip edilmesi önemlidir. Çünkü davanın görevli veya yetkili yer mahkemesinde açılmaması durumunda dava görevsizlik ve yetkisizlik nedeniyle reddedilir. Bu sebeplerden dolayı işçi hak kaybına uğramamak adına avukata başvurmalıdır.

İş Yerinde Kreş Bulunmaması Durumunda İşçi Hakları Hizmetleri

• Kıdem, ihbar tazminatlarının temini,
• İşe iade davaları,
• İş Hukuku arabuluculuk başvurusu ve sürecin takibi,
• İşyerinde kreş bulunmaması durumunda haklı fesih ve tazminat hakkı
• Ödenmeyen veya eksik ödenen Fazla mesai, resmi ve dini tatil ücretlerine ilişkin davalar,
• İş hukukunda güncel mevzuata uyumlu iş sözleşmelerinin hazırlanması,
• Mobbing ve kötü niyet tazminatlarına ilişkin davalar,
• İş hukukundan kaynaklı diğer tüm uyuşmazlıklara ilişkin davalar

İşçi Hakları ve İşveren Hakları konusunda İstanbul İşçi Avukatı ve İş Hukuku Avukatı İçin Hukuk Büromuza Ulaşabilirsiniz

İstanbul’da faaliyet gösteren Harbiye Hukuk Bürosu alanında uzman kadrosu ile iş hukuku ve işçi hakları ile ilgili tüm uyuşmazlık konularında işçi ve işveren arasında arabuluculuk ve danışmanlık yapmaktadır. İstanbul iş hukuku avukatı ve İstanbul işçi avukatı için Harbiye Hukuk Bürosuyla iletişime geçip işçi hakları konusunda detaylı hukuki destek alabilirsiniz.

İşyerinde Kreş Bulunmaması ve Haklı Fesih ile İlgili Yargıtay Kararları

13. Hukuk Dairesi 2015/17148 E., 2017/18828 K.

“Davacı, Gebe veya Emziren Kadınların Çalıştırılma Şartlarıyla Emzirme Odaları ve Çocuk Bakım Yurtlarına Dair Yönetmeliğinin 13. maddesine istinaden işyerinde kreş ve emzirme odası bulunmadığı gerekçesiyle istifa etmiş, mahkeme de aynı yönetmelik hükmüne istinaden işyerinde kreş ve emzirme odası bulunmaması sebebiyle feshi haklı kabul ederek sonuca gitmiştir.

Ancak feshe dayanak yönetmeliğin ilgili maddesinde emzirme odası zorunluluğunun işyerinde 100-150 arası kadın işçiden fazla çalışan olması, emzirme odasının yanı sıra kreş zorunluluğunun ise 150 kadın işçiden fazla çalışan olması haline münhasır olduğu açıkça belli olmasına rağmen bu hususta hiçbir araştırma yapılmaksızın sonuca gidilmiştir.

Mahkemece hakimin davayı aydınlatma görevi kapsamında davacının fiilen çalıştığı işyerinde fesih tarihi itibariyle kaç kadın işçi çalıştığı belirlenip feshe dayanak yönetmelik hükmüyle birlikte bir değerlendirmeye tabi tutularak sonuca gidilmesi gerekirken eksik inceleme ile davanın kabulüne karar verilmesi hatalıdır.”

9. Hukuk Dairesi 2015/14935 E., 2018/8317 K.

“…Yönetmelikteki düzenleme gereği işverenin kreş açma zorunluluğu bulunmakta olup, bu yükümlülüğünü yerine getirmeyen işveren karşısında işçinin iş sözleşmesini haklı nedenle fesih hakkı bulunmaktadır. Ancak, davacı 01/08/2012 tarihinde işe gelerek çalışma isteğini ve iş sözleşmesini feshetme iradesinin bulunmadığını göstermiş, işveren tarafından davacının çalışmasına izin verilmemiş olup, bu nedenle davalı işverenin iş sözleşmesini feshettiğinin kabul edilmesi gerekir. Davalı haklı sebeple iş sözleşmesini feshettiğini ispat edemediğinden Mahkemece kıdem ve ihbar tazminatına hükmedilmesi gerekirken bu taleplerin yazılı gerekçeyle reddi hatalı olup, bozmayı gerektirmiştir.”

9. Hukuk Dairesi 2015/5175 E., 2016/19971 K.

“Somut uyuşmazlıkta, davacı doğumdan sonra işe başlamadan önce gönderdiği ihtarname ile davalı işverene bu yükümlülüğünün gereği işyerinde kreş açılması gerektiği aksi takdirde iş sözleşmesini feshedeceği ihtarında bulunmuş, davalı işveren ise böyle bir yükümlülüğün bulunmadığını, davacının ihtarnamesinin istifa beyanı olarak kabul edileceğini bildirmiştir. Davacının izninin bittiği ve işe başlaması gereken 01/08/2012 tarihinde işe başlamak istediği, işverenin davacıyı istifa ettiği gerekçesiyle işe başlatmadığı davacı tanığının ifadesinden anlaşılmaktadır.

Yönetmelikteki düzenleme gereği işverenin kreş açma zorunluluğu bulunmakta olup, bu yükümlülüğünü yerine getirmeyen işveren karşısında işçinin iş sözleşmesini haklı nedenle fesih hakkı bulunmaktadır. Ancak, davacı 01/08/2012 tarihinde işe gelerek çalışma isteğini ve iş sözleşmesini feshetme iradesinin bulunmadığını göstermiş, işveren tarafından davacının çalışmasına izin verilmemiş olup, bu nedenle davalı işverenin iş sözleşmesini feshettiğinin kabul edilmesi gerekir. Davalı haklı sebeple iş sözleşmesini feshettiğini ispat edemediğinden Mahkemece kıdem ve ihbar tazminatına hükmedilmesi gerekirken bu taleplerin yazılı gerekçeyle reddi hatalı olup, bozmayı gerektirmiştir.”

İşyerinde Kreş Bulunmaması ve Haklı Fesih İle İlgili Sık Sorulan Sorular

İşyerinde kreş bulunmaması ve haklı fesih ile ilgili sorularınızı bu başlık altında cevapladık.

Av. Haşim Elmas

Kırıkkale Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunudur. İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi’nde Özel Hukuk Tezli Yüksek Lisans eğitimine devam etmektedir. Arabuluculuk, Uzlaştırmacılık ve Ceza alanlarında uzmanlık sertifikalarına sahiptir. Başta İş, T...

Tüm yazıları