Ölen İşçinin Kıdem Tazminatı Hakkı

Ölen kişinin kıdem tazminatı hakkı, ölüm sonrası sona ermeyen işçilik haklarından biridir. Bu haklar şartların oluşması halinde mirasçılara geçer. Kıdem tazminatı iş sözleşmesinin sona ermesinin en önemli sonuçlarından biridir. Kıdem tazminatı, iş sözleşmesi kanunda öngörülen sebeplerle sona eren işçiye veya mirasçılarına işveren tarafından ödenen bir miktar para olarak tanımlanmaktadır.

İş sözleşmesi sona erdiğinde (belirli sona erme hallerinde) kendisine veya ölümü halinde mirasçılarına toplu bir miktar para ödenmesi işçinin emeğinin karşılığıdır.

İşçinin ölüm sebebinin ne olduğu fark etmeksizin işçi kıdem tazminatına hak kazanır. Bu kapsamda, işçinin eceliyle ölmesi, işçinin intihar etmesi, kişi hakkında ölüm karinesi çıkarılması, işçinin %100 kusuruyla başına gelen iş kazası sonucunda hayatını kaybetmesi durumunda bile işçi kıdem tazminatına hak kazanır. Ancak ölüm durumunda ihbar tazminatına hak kazanılamaz. Burada mirasçılar feshe bağlı işçilik alacaklarına kıdem tazminatına, bakiye yıllık izne, ücret ve diğer alacaklara hak kazanır.

Ölen İşçinin Kıdem Tazminatı Şartları Nelerdir?

Kıdem tazminatının kazanılması için gerekli şartlar haklı sebeple fesih, iş sözleşmesinin varlığı, kıdem şartı, süresi içinde isteme olarak sıralanabilir. Ancak ölüm halinde iş sözleşmesi kendiliğinden sona ereceğinden, haklı sebep şartının varlığı aranmaz.

Bu nedenle ölen işçinin kıdem tazminatına hak kazanabilmesi için şu 3 şartın varlığına bakılır:

• 4857 Sayılı İş Kanunu’na Göre İşçi Olma Şartı: İş kanunu yalnızca işçiler için haklar tanıdığından, çalışanın iş kanununa göre işçi olması gerekmektedir.

Güncel iş kanununa göre işçi, işverene bağlı olarak iş görme edimini sözleşmeyle üstlenen ve karşılığında ücret alan kişidir. Buna göre öncelikle işveren ve işçi arasında sözleşme kurulması gerekir.

Kurulan sözleşmenin yazılı veya sözlü olması geçerlilik açısından hiçbir değişiklik oluşturmaz. Yalnızca olası uyuşmazlıklara karşı ispat aracı olarak kabul edilir.

İşçinin işverene bağımlı olarak çalışması gerekir.

İşçilik niteliğinin kazanılması için son şart, hizmet görme edimini üstlenmektir. Ayrıca işçinin, işverenin emir ve talimatlarıyla hareket etmesi iş sözleşmesinin varlığı için elzemdir.

Anılan tüm şartların varlığı halinde, işçinin kıdem tazminatı için aranan ilk şart yerine getirilmiş olacaktır. İşçinin hayatını kaybetmesi halinde iş sözleşmesinin varlığının ispatı önem taşır hale gelecektir. Bu nedenle iş sözleşmesinin yazılı olması her türlü iş ilişkisi için hayati öneme sahiptir.

• Çalışma Yılı Şartı: İşçinin kıdem tazminatına hak kazanabilmesi için öncelikle kıdem (çalışma) süresinin tamamlanması beklenir. İşçi en az 1 yıldır aynı işverene bağlı olarak yahut aynı işyerinde çalışması halinde kıdem tazminatı almaya hak kazanacaktır. Ayrıca kıdem süresi arttıkça işçinin kazanacağı tazminat miktarı da artacaktır.

İş kanununa göre, işçinin çalıştığı her yıl için 1 aylık giydirilmiş brüt ücreti tutarına kıdem tazminatı hakkı doğar.

• Süre Şartı: Ölen işçinin kıdem tazminatı hakkı mirasçılara geçer. Mirasçılar işçinin ölüm tarihinden itibaren 5 yıllık süre içerisinde kıdem tazminatını talep edebilirler.

Ancak 5 yıllık süre düzenlemesi, 2017 yılında getirilmiştir. Buna göre 2017 yılından önce ölüm olayının gerçekleşmesi halinde, 10 yıllık zamanaşımı işleyecektir. Örneğin 2016 yılında hayatını kaybeden öleni işçinin kıdem tazminatı davası açma süresi 2026 yılında sona erecektir. Ancak değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonra hayatını kaybeden bir işçi için kıdem tazminatı dava süresi 5 yılın sonunda sona erecektir.

Ölen İşçinin Kıdem Tazminatı Kime Ödenir?

İşçinin ölümü halinde sahip olduğu tüm hak ve alacaklar mirasçılarına geçmektedir. Mirasçıları ise Türk Medeni Kanun’u hükümlerine göre belirlenmektedir. İlgili kanun hükümlerine göre yasal mirasçıları şunlardır:

• Eğer ölenin çocukları varsa öz/üvey çocukları ve eşi mirasçıdır. Eğer ölenin hiçbir çocuğu yoksa anne/baba ve eşi mirasçıdır.
• Eğer ölenin anne babası da hayatta değilse, büyükanne ve büyükbaba ile eş mirasçı olacaktır.
• Ölenin eşinin olmaması durumunda, mirasçıların durumunda bir değişiklik olmaz. Eşe kalacak miras oranı paylaşılacaktır.
• Ayrıca ölenin ölüme bağlı tasarrufarla mirasçı ataması da mümkündür.

Tazminat Hakkının Kime Geçtiği

Ölen İşçinin Kıdem Tazminatı Nasıl Ödenir?

Ölüm sonrası ölen işçinin mirasçılarına yetkili mahkemeden alacakları veraset ilamı ile işverene başvurdukları anda işçinin hak ettiği kıdem tazminatı miktarı mirasçılara işveren tarafından ödenmelidir. İşçinin ölüm sebebi ne olursa olsun, ölen işçinin kıdem tazminatına yakınlarının hak kazanmasının önünde hiçbir engel yoktur.

Kıdem tazminatının yanında, işçinin ödenmemiş ücreti, varsa fazla mesai alacağı ve kullanılmamış yıllık izin ücreti de mirasçılara ödenmelidir. Bu alacaklar kıdem tazminatından bağımsız olarak talep edilir.

ÖLEN İŞÇİNİN KIDEM TAZMİNATI HAKKI

Ölen İşçinin Kıdem Tazminatı Nasıl Hesaplanır?

Ölen işçinin mirasçılarına ödenecek kıdem tazminatının nasıl hesaplanacağı önemli bir konudur. Kıdem tazminatı miktarı, kıdem süresine bağlı olarak değişmektedir. Kıdem tazminatı, işçinin çalıştığı her yıl karşılığında 30 günlük giydirilmiş brüt ücretlerin toplamıdır. Giydirilmiş brüt ücreti hesaplarken işçinin işten ayrılmadan önceki son yılı esas alınmalıdır. Giydirilmiş brüt ücret, işverenin bir işçi için yaptığı vergi hariç tüm giderlerin toplamıdır. Buna işyeri uygulaması halini almış ödemeler, sigorta kurumuna yapılan ödemeler, çocuk yardımı gibi ödemelerin tamamı dahildir. 2026 yılı itibariyle işyerinden hiçbir ek yardım almayan asgari ücretlinin brüt ücreti 33.030,00 TL olarak belirlenmiştir. Ek yardım alan işçilerde giydirilmiş brüt ücret bu tutarın üzerinde olur.^[1]

Ölen İşçinin Mirası Reddeden Mirasçısı Kıdem Tazminatını Talep Edebilir Mi?

İşçinin ölümü halinde kıdem tazminatı hakkı işçinin mirasçılarına geçer. Ancak bu hakkı sadece mirası kabul etmiş mirasçılar kazanabilir. İşçinin ölümü halinde mirasçılarının kıdem tazminatı talep etme hakkı ölüm ile ortaya çıkmasına rağmen, ondan farklı olarak mirasçının kendisinden doğan bağımsız bir hak değil, miras bırakanın şahsından doğan ve miras yoluyla geçen bir haktır. Bu nedenle mirası reddeden mirasçı ölüm neden ile kıdem tazminatı talep edemez.

Ölen İşçinin Yakınları Kıdem Tazminatını Nasıl Talep Eder?

İşçinin ölümü halinde, yasal mirasçıları öncelikle mahkemeye başvurarak veraset ilamı almalılardır. Bu ilam ile mirasçılar miras payları oranınca belirlenen ve kendilerine ödenmesi gereken tutarda kıdem tazminatını işverene başvurarak kendisinden talep edebilirler.

Ölen İşçinin Yakınları Kıdem Tazminatı için Nasıl Dava Açabilir?

İşçinin ölümü halinde, yasal mirasçıları öncelikle mahkemeye başvurarak veraset ilamı almalılardır. Bu ilam ile miras payları oranı gözetilerek belirlenen ve kendilerine ödenmesi gereken tutarda kıdem tazminatını işverenden talep etmelidirler. İşveren tarafından kıdem tazminatının yasal mirasçılara ödenmemesi durumunda ise mirasçılar, işçinin ölüm tarihinden itibaren zamanaşımı süresi olan beş yıl içerisinde İş Mahkemelerinde açacakları dava ile kıdeme ilişkin alacaklarını ileri sürme hakkına sahiptirler. Sonuç olarak işverenden ölen işçinin kıdem tazminatını alamayan mirasçılar bir dilekçe ve ekinde mahkemeden aldıkları veraset ilamını da sunmak suretiyle İş Mahkemelerine başvurarak bu davayı açabileceklerdir.

Dava açmadan önce arabulucuya başvurulması zorunludur. Arabulucuya gitmeden açılan dava, dava şartı eksikliği nedeniyle reddedilir.^[2]

Ölen İşçinin Yakınlarına İşverenin Ödemesi Gereken Ölüm Tazminatı Nedir?

Ölüm tazminatı, kişinin vefatı durumunda eşi, ergin olmayan çocukları ya da bunlar olmadığı durumda bakmakla yükümlü olduğu kişilere verilecek olan tazminattır. Kişinin iş sözleşmesi ölümü nedeniyle kendiliğinden sona erer. Ölüm tazminatı Türk Borçlar Kanunu’nda düzenlenmiştir.

Ölüm tazminatının amacı, işçinin ailesinin acılı günlerinde maddi sorun yaşamalarının önüne geçmektir. Ölüm tazminatı hakkı işçinin eş ve ergin olmayan çocuklarına, onlar da yoksa bakmakla yükümlü olduğu kişilere tanınmıştır.

Ölüm tazminatının kanuni dayanağı olan Türk Borçlar Kanunu 440. maddeye göre:

“Sözleşme işçinin ölümüyle kendiliğinden sona erer. İşveren, işçinin sağ kalan eşine ve ergin olmayan çocuklarına, yoksa bakmakla yükümlü olduğu kişilere, ölüm gününden başlayarak bir aylık; hizmet ilişkisi beş yıldan uzun bir süre devam etmişse, iki aylık ücret tutarında bir ödeme yapmakla yükümlüdür.”

Ölüm tazminatı, kıdem tazminatında olduğuna gibi işçinin kusuruna bakılmaksızın kendiliğinden doğan haktır. Ölüm tazminatının alınması kıdem tazminatına engel değildir.

Kıdem Tazminat ile Ölüm Tazminatı Arasındaki Farklar Nelerdir?

Vefat eden kişinin kıdem tazminatı ile ölüm tazminatı arasındaki farkları şu şekilde sıralayabiliriz:

• Ölen işçinin Kıdem tazminatına yakınları hak kazanabilmek için kişinin en az 1 yıl süreyle aynı işverene bağlı çalışmış olması gerekir
• Ölüm tazminatı için süre koşulu aranmaz.
• Kişi vefat ederse kıdem tazminatı yasal mirasçılarına verilebilir.
• Ölüm tazminatı yalnızca eş, ergin olmayan çocuklar ve bakmakla yükümlü kişilere verilebilir.

İki Tazminat Türü Arasındaki Fark

Ölen İşçinin Yakınları İhbar Tazminatı Alabilir Mi?

İş sözleşmesi, işçinin ölümüyle kendiliğinden sona erer. Ortada bir bildirim süresi ihlali bulunmadığından, mirasçılara ihbar tazminatı ödenmez.

Not: İhbar tazminatı doğmasa da kıdem tazminatı ve varsa ölüm tazminatı hakkı saklı kalır.

Vefat Eden İşçinin Yakınları SGK’dan Cenaze Ödeneği Alabilir Mi?

Kıdem tazminatı ve ölüm tazminatının dışında, hak sahiplerine bir de Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından cenaze ödeneği ödenir. Bu ödenek işverenden değil, doğrudan SGK’dan talep edilir.

Bilgi: 2026 yılında cenaze ödeneği tutarı 6.398,00 TL’dir. Tutar her yıl yeniden değerleme oranına göre güncellenir.^[3]

Cenaze ödeneği sırasıyla sigortalının eşine, yoksa çocuklarına, o da yoksa anne babasına, o da yoksa kardeşlerine ödenir.

Ölen İşçinin Kıdem Tazminatı Hakkı Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Ölen işçinin kıdem tazminatı hakkı ile ilgili sorularınızı bu başlık altında cevapladık.

Av. Hulusi Hatıpoğlu

Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesinden onur öğrencisi olarak mezun olmuştur. Avukatlık kariyerine Konya Barosu’nda başlayan Arb. Av. Hulusi Hatıpoğlu, kariyerini İstanbul’da devam ettirmektedir. Özellikle İş Hukuku, İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku, ...

Tüm yazıları