Kanser İlacı Davası Hangi Mahkemede Açılır? Statüye Göre

Kanser ilacı davası hangi mahkemede açılır sorusunun cevabı, hastanın sigortalılık statüsüne bağlıdır. SGK’nın ilaç bedelini reddetmesine karşı dava kural olarak iş mahkemesinde görülür. 1 Ekim 2008 öncesinde Emekli Sandığına tabi olanlarda ve 5434 sayılı Kanuna göre aylık alanlarda (dul ve yetimler dahil) ise Yargıtay idari yargıyı görevli sayıyor.

Yanlış mahkemeyi seçmenin bedeli ağırdır. Dava usulden reddedilir, yeniden dava açmak gerekir ve bir Yargıtay dosyasında hasta lehine verilmiş karar bile bu yüzden bozulmuştur. İlacın neden ödenmediğini SGK’nın karşılamadığı kanser ilaçları yazısında, red yazısından dilekçeye kadar dava hazırlığını SGK kanser ilacı davası adımları yazısında bulabilirsiniz. Bu sayfa yalnızca hangi mahkemeye, hangi yere gidileceğini anlatıyor.

Görevli Mahkemeyi Hangi Soru Belirler?

Görevli yargı kolunu çoğunlukla Emekli Sandığı geçmişi belirler. Kanun metinlerine mevzuat.gov.tr üzerinden ulaşılabilir. 5510 sayılı Kanun m.101, Kanunun uygulanmasında çıkan uyuşmazlıkların çözüm yerini iş mahkemesi olarak gösterir. 7036 sayılı Kanun m.5/1-b de Kurumun taraf olduğu sosyal güvenlik uyuşmazlıklarını iş mahkemesinin görevine verir, ancak 5510 geçici m.4 kapsamındaki uyuşmazlıkları bunun dışında tutar.^[1]

Geçici m.4, iştirakçi iken 5510’un yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla 4/1-c kapsamına alınanların ve dul ile yetimlerinin hala 5434 sayılı Kanuna göre işlem göreceğini söyler. Yargıtay bu hükmü ve Anayasa Mahkemesinin gerekçesini birlikte okuyarak üç grubu idari yargıya bağlamıştır. Bunlar yürürlük öncesi iştirakçi memurlar, 5434’e göre aylık alan emekliler ile dul ve yetimler, bir de bu memurlardan ileride emekli olacaklardır. Uyuşmazlık Mahkemesi de 2012’de, Emekli Sandığı iştirakçisi bir emeklinin stent bedeli davasında idari yargıyı görevli bulmuştu.^[2]

Çizgi bugün de aynıdır. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 27 Nisan 2026 tarihli kararında, Emekli Sandığı iştirakçisi hastanın akıllı kanser ilacı davasında dosyayı idari yargıya gönderen iş mahkemesi kararını bozdu ve davanın yargı yolu nedeniyle usulden reddedilmesi gerektiğini yineledi (E.2026/3818 K.2026/5675).

Aşağıdaki sorulardan birine evet diyorsanız davanın idari yargıda görülmesi ihtimali doğar.

1. 1 Ekim 2008’den önce memur ya da kamu görevlisi olarak Emekli Sandığına tabi miydiniz?
2. Şu anda 5434 sayılı Kanuna göre emekli, dul ya da yetim aylığı alıyor musunuz?
3. Bu gruptan olup henüz emekli olmamış bir memur musunuz?

Üçüne de hayır diyorsanız kural olarak iş mahkemesi yolu gündemdedir. Durumunuz aşağıdaki tabloda geçen gruplara uymuyorsa görevli yargı kolu ayrıca sorulmalıdır.

Karar metinlerinde tarih bazen 5754 sayılı Kanunun yürürlüğü, bazen 5510’un yürürlüğü diye geçer. Yargıtay’ın kendi gerekçesinde esas alınan gün 01.10.2008 olarak yazılıdır. 5510 m.108/d de Kanunun diğer hükümlerinin 2008 yılı Ekim ayı başında yürürlüğe gireceğini söyler.

Kritik tarih sınırında kalıyorsanız tahsis belgenizi ve hizmet dökümünüzü kontrol edin. Memuriyete başlama tarihini hatırlamaya güvenmeyin.

Statülere Göre Görevli Yargı Yeri

Aşağıdaki tablo incelenen karar metinlerinden derlendi. Hasta eş ya da çocuk gibi bakmakla yükümlü olunan bir kişiyse, sağlık güvencesini sağlayan sigortalının statüsüne bakılır. Yargıtay, eşinden dolayı sağlık yardımı alan bir hastanın davasında eşin 1982’den beri Emekli Sandığı iştirakçisi olmasını esas alarak idari yargıyı görevli saydı. Danıştay da kızı için dava açan babanın hizmet dökümünü inceledi.^[3] Banka ya da sigorta sandığı emeklileri gibi tabloda geçmeyen gruplar için incelenen bir karar çıkmadı.

Son satır dikkat ister. Geçici köy korucusu olarak 2016’dan beri aylık alan bir hastanın mirasçılarının davasında bölge adliye mahkemesi, Kurum yazısına dayanarak idari yargının görevli olduğuna hükmetti, Yargıtay bu kararı onadı. Onama kısa gerekçelidir ve genel bir kural olarak okunmamalıdır.

Statünüzü Hangi Belgeyle Doğrularsınız?

Mahkemeler statüyü Kurum kayıtlarından kontrol eder. Yargıtay’a gelen bir dosyada bölge adliye mahkemesi, Kurumun yazı cevabına dayanarak davacının 01.10.2008 öncesinde iştirakçi olduğunu tespit etti. Danıştay da bir davada Kurumdan hizmet dökümü isteyip davacının 4/a ve 4/b kapsamında tescilli olduğunu, iştirakçi olmadığını bu belgeden gördü.^[4]

Siz de aynı kaynağı önceden alabilirsiniz. 4A, 4B ve 4C barkodlu hizmet dökümü e-Devlet’ten indirilir. Satırlardaki sigortalılık türüne ve ilk işe giriş tarihine bakılır. Emekli aylığı alıyorsanız tahsis belgesindeki kanun maddesi de yön verir.

Mirasçıların davayı sürdürdüğü dosyalarda da yargı yolu ölen hastanın statüsüne göre belirlenmiştir. Elazığ’da görülen bir dosyada ilk derece mahkemesi, hastanın 01.10.2008 öncesinde iştirakçi olduğunu tespit edip davayı usulden reddetti. Mirasçılar iş mahkemesinin görevli olduğunu ileri sürdü, ancak bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu reddetti ve Yargıtay kararı onadı (E.2025/7358 K.2025/8773, 26.05.2025).

İş Mahkemesinde Yetki Nasıl Belirlenir?

7036 sayılı Kanun m.6/1 yetkiyi iki yere bağlar. Biri davalının, dava açıldığı günkü yerleşim yerinin mahkemesidir, diğeri işin veya işlemin yapıldığı yerin mahkemesidir. Davalı Sosyal Güvenlik Kurumu olduğundan, hastanın kendi oturduğu yer tek başına ölçü değildir. Red yazısını bir il müdürlüğü verdiyse işlemin yapıldığı yer olarak o ilin iş mahkemesi düşünülür, yazı Kurumun merkez biriminden geldiyse o birimin bulunduğu yer devreye girer. 7036 sayılı Kanun m.6/4 diğer kanunlardaki yetki hükümlerini saklı tutar, HMK m.14/1 ise bir şubenin işlemlerinden doğan davalarda şubenin bulunduğu yer mahkemesini de yetkili kılar.^[5]

İş mahkemesi kurulmamış yerlerde bu davalara o yerdeki asliye hukuk mahkemesi, 7036 sayılı Kanundaki usul ve esaslara göre bakar.

7036 sayılı Kanun m.6’ya aykırı yetki sözleşmeleri geçersizdir, yani taraflar bu yetki kuralını anlaşarak değiştiremez. Yetkisizlik ya da görevsizlik kararı verilirse, karar kesinleştikten (kesin ise tebliğ edildikten) sonra iki hafta içinde dosyanın görevli ya da yetkili mahkemeye gönderilmesi talep edilmelidir. Talep edilmezse dava açılmamış sayılır.^[6]

İdare Mahkemesine Düşen Dosyalarda Yetki ve Süre

Statünüz idari yargıya giriyorsa, başka bir hüküm yoksa yetkili mahkeme işlemi yapan idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir. Dava açma süresi özel kanunda ayrı gösterilmedikçe altmış gündür ve yazılı bildirimin yapıldığı günü izleyen günden başlar. İdareye yapılan başvuruya otuz günlük sürede cevap gelmezse istek zımnen reddedilmiş olur, kesin cevap beklenirse bekleme süresi başvurudan itibaren dört ayı geçemez.^[7]

Bu süreler yalnızca idari yargı içindir. İş mahkemesi yolunda Kuruma başvuru ve altmış günlük zımni red kuralı 7036 sayılı Kanun m.4’te düzenlenmiştir. Sürelerin ayrıntısı için idari yargıda dava açma süreleri yazısına, dilekçe usulü için idari dava açma adımları yazısına bakılabilir.

SUT Hükmüne Karşı Dava Hangi Mahkemede Açılır?

SUT hükmünün iptali için dava, ilk derece mahkemesi olarak Danıştayda açılır. SUT ülke çapında uygulanan düzenleyici bir işlemdir ve hastanın kendi red yazısından ayrı bir davaya konu olur. Danıştay 10. Daire, 14.11.2023 tarihli kararında (esas 2019/10235, karar 2023/6829) bir ilaçla ilgili SUT cümlesini iptal etti, aynı davada Kurumun hastaya ilişkin bireysel işlemi yönünden ise davayı görev yönünden reddetti. Gerekçesi, bireysel işlemden doğan uyuşmazlıkta iş mahkemesinin görevli olduğuydu.

Aynı SUT alt bendine ilişkin bir başka davada Danıştay 10. Daire hem alt bendi hem de Kurumun bireysel işlemini iptal etti (esas 2020/5431, karar 2024/3496, 30.09.2024). Kararda davacının statüsü yazılı olmadığından bireysel işlemin neden Danıştayda birlikte görüldüğü anlaşılamıyor.

İki karar da Danıştay dairesinin ilk derece kararıdır ve ikisinde de tebliğden itibaren otuz gün içinde İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu gösterilmiştir.^[8] Temyiz sonucunu doğrulayamadığımız için bunlar kesinleşmiş içtihat gibi okunmamalıdır. Dava konusu alt bent 2018’de SUT’a eklenmişti ve daha sonra 10.07.2025 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan değişiklikle yürürlükten kaldırıldı. SUT’un güncel metninde bu cümle yer almıyor.

Pratik sonuç şudur. Kurumun red yazısı statüye göre iş mahkemesinde ya da idare mahkemesinde dava edilir ve SUT davası hastanın zorunlu yolu değildir. Danıştayın ilk derece görevlerinin ayrıntısı için Danıştayın ilk derece görevleri yazısına bakılabilir.

İYUK m.7/4, düzenleyici işlemin uygulanması üzerine ilgililerin düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabileceğini belirtir. Bu hüküm idari yargıya giren hastalar bakımından anlam taşır.

Yanlış Mahkemede Dava Açılırsa Ne Olur?

Yanlış yargı yerinde açılan dava usulden reddedilir, dosya diğer yargı koluna gönderilmez ve yeni dava açmak gerekir. Yargı yolu bir dava şartıdır ve mahkeme bunu yargılamanın her aşamasında resen inceler. Yargıtay önüne gelen bir dosyada davacı idare mahkemesine gönderme kararı verilmesini istemişti, Daire usulden red kararını onadı. 2026’daki bir kararda ise Daire, dosyayı idari yargıya gönderen iş mahkemesi kararını bu yüzden bozdu.^[9]

Bedel yalnızca zaman değildir. E.2025/5672 sayılı dosyada bölge adliye mahkemesi Kurum lehine vekalet ücretine hükmedilmesini yerinde buldu ve Yargıtay kararı onadı. E.2026/3818 sayılı dosyada Yargıtay, usulden ret kararında yargılama gideri ve vekalet ücreti yönünden de hüküm kurulması gerektiğini ayrıca bozma nedeni yaptı.

Daha ağır örnek hasta lehine sonuçlanmış bir davadır. Denizli’de 19 Ekim 2021’de açılan dosyada ilk derece mahkemesi davayı kabul etmiş, istinaf başvurusu reddedilmişti. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 16 Ocak 2023’te hem istinaf kararını kaldırdı hem ilk derece kararını bozdu, çünkü davacı Emekli Sandığı iştirakçisiydi ve dava yargı yolu nedeniyle usulden reddedilmeliydi (E.2022/14708 K.2023/365, oy birliği).

Adli yargıdan dönen dosyalar için İYUK m.9 ayrı bir süre tanır. Hükme göre idari yargının görevli olduğu bir dava adli yargıya açılmış ve görev noktasından reddedilmişse, red kararının kesinleşmesini izleyen günden itibaren otuz gün içinde görevli mahkemede dava açılabilir. Görevsiz mercie başvuru tarihi, idari yargıya başvuru tarihi sayılır.^[10]

İYUK m.9’un, adli yargının yargı yolu yokluğu gerekçesiyle verdiği usulden red kararlarına da uygulandığını gösteren bir karar bulunamadı. Red kararı geldiğinde süre hesabı bir avukatla hemen yapılmalıdır.

TİTCK ve Bakanlık Kararlarına Karşı Hangi Yol İzlenir?

TİTCK ya da Sağlık Bakanlığı endikasyon dışı kullanım onayını vermezse bu işleme karşı idare mahkemesinde iptal davası açılır. İlacın ödenmemesi ile ilacın kullanım izninin verilmemesi iki ayrı işlemdir. Birincisini SGK, ikincisini Sağlık Bakanlığı ve TİTCK yapar. Mahkemeler ve ön şartlar da ayrışır.

Bakanlık kararına karşı izlenecek yol TİTCK’nın endikasyon dışı onay reddine karşı dava yazısında anlatılmıştır.

Kanser İlacı Davasında Görevli Mahkeme Hakkında Sık Sorulanlar

Hastaların mahkeme seçerken en çok takıldığı noktalar aşağıda kısa cevaplarla toplandı.

Av. Yusuf Emrehan Sucu

Tam burslu olarak eğitimini sürdürdüğü Kadir Has Üniversitesi Hukuk Fakültesi’ni tamamlamıştır. Hukuk eğitimi sırasında birden fazla sertifika programını tamamlamış, kurgusal mahkemelerde sıkça rol almıştır. İş Hukukuna ilişkin alacaklar ve Tazmin...

Tüm yazıları