Polise Şikayet Edildiğimi Nasıl Anlarım? Hukuka Uygun Yollar

Polise şikayet edildiğinizi çoğu zaman savcılık ya da kolluktan gelen yazılı ifade çağrısıyla, yani davetiyeyle anlarsınız. Polise şikayet edildiğimi nasıl anlarım sorusunun kısa cevabı budur, çünkü soruşturma evresindeki işlemler kural olarak gizlidir ve şikayet edilen kişiye ilk haber genellikle tebligatla ulaşır. Bu nedenle e-Devlet’te bir kayıt görmemek, ortada bir şikayet olmadığını göstermez.

Davetiye gelmeden önce bilgi almanın yolu ise avukat aracılığıyla Cumhuriyet başsavcılığına başvurmaktır. Adli sicil kaydı ve e-Devlet sorgusu bu konuda yanıltıcı olabilir, sahte “soruşturma” mesajları da ayrıca dikkat ister.

Şikayet Edilmek Soruşturma Açılması Demek mi?

Hayır. Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 158. ve 160. maddelerine göre suça ilişkin ihbar veya şikayet Cumhuriyet başsavcılığına ya da kolluğa yapılabilir. Savcı bir suçun işlendiği izlenimini veren hali öğrenir öğrenmez işin gerçeğini araştırmaya başlar. Şikayetin soruşturmaya dönüşüp dönüşmediği ise ilk değerlendirmeden sonra belli olur.

Şikayet konusu fiilin suç oluşturmadığı hiçbir araştırma gerekmeksizin açıkça anlaşılıyorsa ya da şikayet soyut ve genel nitelikteyse soruşturma yapılmasına yer olmadığına karar verilir. Bu durumda şikayet edilen kişiye şüpheli sıfatı verilemez. Söz konusu işlemlere ve kararlara ilişkin kayıtlar yalnızca Cumhuriyet savcısı, hakim veya mahkeme tarafından görülebilir.^[1]

Bu hüküm, hakkınızda şikayet verilmiş olsa bile hiçbir sistemde kaydı göremeyebileceğiniz anlamına gelir. Kanun soruşturma yapılmasına yer olmadığına dair kararın ihbarda bulunana ya da şikayetçiye bildirilmesini öngörür, şikayet edilen kişiye bildirim öngörmez. Soruşturma gizliliği ise ayrı bir kuraldır. Kanuna göre soruşturma evresindeki usul işlemleri, savunma haklarına zarar vermemek koşuluyla gizlidir.^[2]

Şikayet ve Soruşturma Farkı

İlk Haber Nasıl Gelir?

İlk haber çoğunlukla yazılı bir ifade çağrısıyla, yani davetiyeyle gelir. Kanuna göre ifadesi alınacak ya da sorgusu yapılacak kişi davetiye ile çağrılır, çağrılma nedeni açıkça belirtilir ve gelmezse zorla getirileceği yazılır.^[3] Davetiyede suçun adı ve çağıran makam yer alır. Telefonla yapılan aramalar da olur, ancak resmi çağrının dayanağı yazılı davetiyedir.

Davetiye tebligat yoluyla ulaşır. Tebligat, kendisine tebliğ yapılacak kişinin bilinen en son adresine yapılır. Bu adres tebligata elverişli değilse adres kayıt sistemindeki yerleşim yeri adresi bilinen en son adres sayılır.^[4] Taşındığınız halde adres kaydınızı güncellemediyseniz davetiye eski adrese gidebilir ve çağrıdan haberiniz olmadan süreç ilerleyebilir.

Davetiye elinize ulaştıysa sıradaki adım ifadeye hazırlanmaktır. Bunun için ifade verirken dikkat edilecekler yazısına bakabilirsiniz.

e-Devlet ve UYAP’ta Soruşturma Görünür mü?

Soruşturma evresi gizli yürütüldüğü için savcılıktaki bir soruşturmanın e-Devlet ya da UYAP vatandaş sorgusunda görünmesine güvenilemez. Dosyanın içeriğini görme yetkisi kanunda şüphelinin müdafiine tanınmıştır. Müdafi, soruşturma evresinde dosya içeriğini inceleyebilir ve istediği belgelerin bir örneğini harçsız alabilir.^[5]

Polise şikayet edildiğimi nasıl anlarım diye e-Devlet üzerinden dosya sorgulayan biri için boş sonuç çıkması, şikayet edilmediği anlamına gelmez. Dava açıldıktan sonra dosya mahkemede kayıtlıdır ve taraf sıfatıyla sorgulanabilir. Bu aşamaya kadar tek güvenilir kaynak çağrı ve tebligattır. Sorgulama ekranındaki ifadelerin anlamı e-Devlet’te dosya durumu yazısında anlatılıyor.

Hangi Kayıt Neyi Gösterir

Adli Sicil Kaydı Şikayeti Gösterir mi?

Göstermez. Adli sicile Türk mahkemeleri tarafından verilmiş ve kesinleşmiş mahkumiyet hükümleri ile bunlara bağlı bazı kararlar kaydedilir.^[6] Bir şikayet, devam eden soruşturma ya da henüz kesinleşmemiş dava adli sicil kaydında yer almaz. “Sicilim temiz, demek ki şikayet yok” sonucu bu nedenle yanlıştır. Sicil kaydının nasıl sorgulandığı adli sicil kaydı sorgulama yazısında anlatılıyor.

Temiz adli sicil ya da boş e-Devlet sorgusu soruşturma bulunmadığına dair bir güvence değildir. Çağrı gelmediği sürece hiçbir sistemden kesin yanıt alınamaz.

Avukat Aracılığıyla Savcılığa Başvuru

Ceza Muhakemesi Kanunu’na göre müdafi, soruşturma evresinde dosya içeriğini inceleyebilir ve istediği belgelerin bir örneğini harçsız alabilir. Bu yetki şüpheli sıfatı doğduktan sonra anlam kazanır. Henüz ifade vermemiş biri için avukat, ilgili Cumhuriyet başsavcılığına dilekçe vererek hakkınızda kayıtlı bir soruşturma bulunup bulunmadığını sorabilir. Bilgi verilip verilmeyeceğini soruşturmanın gizliliği ve savcının değerlendirmesi belirler.

Müdafiin inceleme yetkisi, soruşturmanın amacını tehlikeye düşürebilecekse savcının istemi üzerine hakim kararıyla kısıtlanabilir. Bu kısıtlama yalnızca kanunda sayılan kasten öldürme, uyuşturucu ticareti ve örgüt suçları gibi belirli suçlarda verilebilir.^[7] Kısıtlama olsa bile yakalanan kişinin veya şüphelinin ifadesini içeren tutanak ile bilirkişi raporları incelenebilir.^[8] Bu karar türünün kapsamı ve itiraz yolu gizlilik kararı nedir yazısında ayrıntılı işleniyor.

Kendiliğinden Savcılığa Gitmek Mantıklı mı?

Çoğu zaman hayır, avukatla görüşmeden kendiliğinden savcılığa gitmek savunmanızı zayıflatabilir. Hukuken başvurmak mümkündür. Dosyada ne olduğunu bilmeden ifade vermenin bir riski vardır. Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 147. maddesi uyarınca şüphelinin ifadesi alınırken kendisine yüklenen suçun anlatılması, müdafi seçme hakkının bulunduğunun bildirilmesi ve açıklamada bulunmama hakkının hatırlatılması gerekir.^[9] Bu haklar kullanılmadan ve dosyada ne olduğu bilinmeden verilen ifade savunmanızı kalıcı biçimde şekillendirir.

Pratik yol, önce bir avukatla görüşüp ifadenin ne zaman ve hangi içerikle verileceğine birlikte karar vermektir. Avukat dosya içeriğini görebiliyorsa ifade öncesi suçlamanın kapsamını öğrenebilir.

Şikayetçinin Kim Olduğunu Öğrenmek Mümkün mü?

Mümkündür, ama şikayetçinin kimliği çoğu zaman ifade sırasında ya da müdafi dosyayı incelediğinde anlaşılır. Davetiyede genellikle şikayetçinin adı yazmaz, yalnızca suçun adı ve soruşturma numarası görünür. Şikayet dilekçesi dosyanın bir parçasıdır ve kısıtlama kararı yoksa müdafiin inceleme yetkisi kapsamındadır. Kısıtlama kararı bulunan soruşturmalarda ise dosyanın bir kısmı ifade alındıktan sonra bile gösterilmeyebilir.

Davetiyedeki soruşturma numarasını not almak, savcılık kalemiyle ve avukatla yapılacak her görüşmede dosyayı doğru tanımlamayı sağlar.

Yurt Dışındaysanız Çağrıyı Nasıl Öğrenirsiniz?

Yurt dışındaysanız çağrıyı Türkiye’deki adresinize gelen evrakı takip eden bir yakınınız ya da başsavcılıktan bilgi isteyen avukatınız aracılığıyla öğrenirsiniz. Tebligat son bilinen adrese yapıldığı için yurt dışında yaşayan biri çağrıdan kendiliğinden haberdar olmayabilir. Tebligat Kanunu’na göre bilinen en son adres tebligata elverişli değilse ya da tebligat yapılamazsa adres kayıt sistemindeki yerleşim yeri adresi bilinen en son adres sayılır. Türkiye’de güvenilir bir kişinin adrese gelen evrakı iletmesi ve bir avukatın düzenli aralıklarla ilgili başsavcılıktan bilgi talep etmesi riski azaltır.

Savcılığa Yazılacak Dilekçe Nasıl Hazırlanır?

Dilekçe, kişinin kimlik bilgileri, öğrenilmek istenen konu ve dosya inceleme yetkisinin dayanağı yazılarak ilgili Cumhuriyet başsavcılığına hitaben hazırlanır. Avukat vekaletnamesini dilekçeye ekler. Aşağıdaki örnek müdafi ya da vekil sıfatıyla verilecek bir bilgi talebi için hazırlanmıştır.

Şikayetin Sonucu Ne Olabilir?

Şikayet üç şekilde sonuçlanabilir. Soruşturma yapılmasına yer olmadığı kararı verilir, soruşturma sonunda kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir ya da iddianame düzenlenerek kamu davası açılır. Ceza Muhakemesi Kanunu’na göre kovuşturmaya yer olmadığına dair karar, suçtan zarar görene ve önceden ifadesi alınmış ya da sorguya çekilmiş şüpheliye bildirilir.^[10] Ortada bir ifadeniz yoksa karardan haberiniz de olmayabilir.

Soruşturmanın nasıl kapandığını öğrenmek için takipsizlik kararı ve kovuşturmaya yer olmadığına dair karar yazıları incelenebilir.

Şikayetin Üç Olası Sonucu

Çağrıya Uymazsanız Ne Olur?

Çağrıya uymazsanız hakkınızda zorla getirme kararı verilebilir. Kanun bu kararı 145. madde uyarınca çağrıldığı halde gelmeyen şüpheli veya sanık için öngörür. Zorla getirme kararıyla çağrılan kişi derhal, olanak yoksa yol süresi hariç en geç yirmi dört saat içinde çağıran hakim, mahkeme veya Cumhuriyet savcısının önüne götürülür.^[11] Haklı bir mazeret varsa gün öncesinde çağıran makama yazılı olarak bildirmek, zorla getirme riskini azaltır. Kararın niteliği ve itiraz imkanları zorla getirme kararı yazısında yer alıyor.

Sahte Soruşturma Mesajlarını Nasıl Ayırt Ederim?

Sahte soruşturma mesajını ödeme ya da bağlantı istemesinden ve yazılı davetiyeye dayanmamasından ayırt edersiniz. Resmi bir çağrı ödeme, IBAN ya da “dosyanızı kapatmak için” havale istemez ve bir bağlantıya tıklayarak işlem yapmayı gerektirmez. Mesajdaki dosya numarasını ve makamı, gönderenin verdiği telefondan değil, adliyenin veya karakolun kamuya açık santral numarasından arayarak teyit etmek gerekir.

Gerçek bir davetiye yazılıdır ve tebligat usulüyle ulaştırılır. Üzerinde suçun adı ile çağıran makam görünür. Şüpheli bir mesajı yanıtlamadan önce bir ceza avukatına göstermek, hem yanlış alarmı hem de gerçek çağrıyı ayırt etmeyi kolaylaştırır.

Sahte Mesajı Ayırt Etme

Şikayet Edildiğinizi Öğrendikten Sonra Neler Yapılır?

Önce çağrının hangi makamdan ve hangi suç nedeniyle geldiğini belgeden okuyun. Çağrı tarihine kadar bir ceza avukatıyla görüşün ve vekaletname verin. Adres kaydınızın güncel olduğunu kontrol edin. İfade vermeden önce yüklenen suçun ne olduğunu öğrenmek ve hazırlıklı gitmek savunmanın temelidir.

İfade vermek zorunda değilsiniz ama çağrıya uymamak zorla getirme sonucu doğurabilir. Susma hakkını kullanıp avukat eşliğinde gitmek her iki riski de azaltır.

Polise Şikayet Edildiğimi Nasıl Anlarım Hakkında Sık Sorulanlar

Şikayet edildiğinizi öğrenme yolları, e-Devlet ve UYAP sorgusu, adli sicil ve davetiye konularındaki sık sorulan soruları bu başlık altında cevapladık.

Av. Haşim Elmas

Kırıkkale Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunudur. İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi’nde Özel Hukuk Tezli Yüksek Lisans eğitimine devam etmektedir. Arabuluculuk, Uzlaştırmacılık ve Ceza alanlarında uzmanlık sertifikalarına sahiptir. Başta İş, T...

Tüm yazıları