Kanser İlacı Davasında Süre: Hangi Aşama Ne Kadar Sürer?

Kanser ilacı davası süresi için tek bir sayı verilemez. Adalet Bakanlığının 2025 verilerine göre bir dosyanın ortalama görülme süresi iş mahkemelerinde 505 gün, bölge adliye mahkemesi hukuk dairelerinde 371 gün, Yargıtay hukuk dairelerinde 185 gündür. Bu rakamlar bütün dava türlerinin ortalamasıdır, kitapta SGK ilaç davası için ayrı bir süre satırı yoktur. Yargıtay önüne gelen dokuz gerçek ilaç dosyası ise, bir dosyanın birden fazla takvim yılına yayılabildiğini ve aşamalar arasında gidip gelebildiğini gösterir.

Bu yazı yalnızca davanın ne kadar sürdüğünü ve hangi aşamalardan geçtiğini anlatır. SGK’nın ilacı neden reddettiği ve hangi yollara başvurulabileceği SGK’nın karşılamadığı kanser ilaçları rehberinde, red yazısından dava dilekçesine uzanan adımlar SGK kanser ilacı davası yazısında anlatılır.

Resmi İstatistikler Süre Hakkında Ne Söylüyor?

Resmi istatistikler yalnızca mahkeme türüne göre ortalama süre verir, SGK ilaç davası için ayrı bir rakam yayımlamaz. Adalet İstatistikleri 2025 kitabı, mahkemeye gelen bir dosyanın karara bağlanıp çıkana kadar geçen ortalama süresini gün olarak verir. Hesaplamada devreden dosya, yıl içinde açılan dosya ve bozularak gelen dosya sayıları ile karara bağlanan dosya sayısı birlikte kullanılır.^[1]

İş mahkemelerinde bir dosyanın ortalama görülme süresi 2024’te 441 gün iken 2025’te 505 gün olmuştur. Bölge adliye mahkemelerinin hukuk dairelerinde aynı süre 2024’te 373, 2025’te 371 gündür. Yargıtay hukuk daireleri için rakamlar 2024’te 205, 2025’te 185 gündür. Kitap, Yargıtay hukuk dairelerini tek bir satırda toplar ve bunları ayrı dairelere bölmez.

Üç ortalama art arda toplanırsa 1.061 güne, yani yaklaşık üç yıla ulaşır. Bu toplam bir tahmin sayılmamalıdır, çünkü her dosya üç aşamanın üçünden de geçmez ve ortalamalar farklı dosya kümelerine aittir. Ayrıca iş mahkemesi rakamı iş mahkemelerinin baktığı bütün davaları kapsar, SGK ilaç davalarını ayrı göstermez.

Yasal Süreler Aşama Aşama Nasıl İşler?

Dosya cevap, tahkikat, bilirkişi, karar, istinaf ve temyiz aşamalarından sırayla geçer ve kanun her aşamaya ayrı bir süre koyar. Bu süreler dosyanın en kısa seyrini gösterir. İş mahkemelerinde basit yargılama usulü uygulanır, bu yüzden dava dilekçesi ile cevap dilekçesinden sonra yazılı bir cevaba cevap aşaması yoktur.

Duruşmalı işlerdeki bu bir aylık süre dışında Yargıtay için kanunda bir karar süresi yoktur. Sürenin son gününü bulmak için hukuki süre hesaplama aracı kullanılabilir. Aşağıdaki dosya örnekleri ise uygulamadaki farkı gösterir.^[2]

Rapora itiraz, istinaf ve temyiz süreleri ikişer haftadır ve kaçırılmaları hak kaybı doğurur.

Yargıtay’a Ulaşan Dokuz Dosya Ne Gösteriyor?

Dokuz dosya, Yargıtay aşamasının çoğu zaman tek seferde bitmediğini gösterir. Aşağıdaki çizelge, Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 2025 ve Ocak 2026 tarihli, ilaç bedelinin Kurumca karşılanması davalarına ilişkin on kararından çıkarılan dokuz dosya zinciridir. Dosyalar anonim tutulmuştur, ilaç ve hastalık adı yazılmamıştır.

Dokuz dosyadan yalnızca ikisi Yargıtayda sonuçlanmıştır. E.2025/5672 sayılı dosyada bölge adliye mahkemesi, yargı yolu nedeniyle verilen usulden red kararına karşı istinafı reddetmiş, Yargıtay bu kararı onamıştır. Üçünde istinaf kararı kaldırılıp ilk derece kararı bozulmuş, dördünde dosya eksik belge nedeniyle bölge adliye mahkemesine geri çevrilmiştir. Esas yılı 2023 olan dört dosyanın dördünde de Yargıtay kararı 2025 yılında çıkmıştır. Bu, esas yılının sonundan sayılsa bile en az 16 ay demektir.

Esas yılı, davanın açıldığı yılı her zaman göstermez. Dosya kaldırma ya da bozma sonrasında yeniden kaydedilmişse yeni bir esas numarası alır ve çizelgedeki süreler gerçekte yaşanandan kısa görünür.

Aşamalar arası geçişe bakıldığında ilk derece kararı, üç dosyada esas yılı içinde, altı dosyada ertesi yıl çıkmıştır. İstinaf kararı ise beş dosyada ilk derece kararıyla aynı yıl içinde verilmiş, dört dosyada bir sonraki yıla sarkmıştır. Dosyanın uzaması bu nedenle yalnızca ilk derecede değil, her aşamada ayrı ayrı birikir.

Çizelge sistemin ortalamasını göstermez. Havuzda yalnızca Yargıtaya ulaşan ve büyük bölümü Kurumun temyiz ettiği dosyalar vardır, hasta lehine kesinleşen dosyalar görünmez. Süre için bir beklenti kurarken resmi ortalamalar ile bu çizelge birlikte okunmalıdır.

Dosya Neden Aşamalar Arasında Geri Döner?

Geri dönüşün iki biçimi vardır. Yargıtay ön incelemede dosyada eksik belge görürse dosyayı hükmü veren mahkemeye geri çevirir, bu çoğunlukla bölge adliye mahkemesidir. Bozarsa dosya, bölge adliye mahkemesi istinafı esastan reddetmişse ilk derece mahkemesine, kendisi düzelterek ya da yeniden karar vermişse bölge adliye mahkemesine gider (HMK m.373/1-2). İkisi de süreye aylar ekler.

Geri çevirme kararlarında çoğunlukla ruhsat bilgisi, kısa ürün bilgisi, kullanım kılavuzu ve SUT’a alınma ya da alınmama kararının dayanak belgeleri istenir. Endikasyon dışı kullanımda hekimin talep formu ile tıbbi komisyon görüşü de aranır, bazı dosyalarda ise kürlerin tarihleri ve tedaviye yanıt gibi tedavi kayıtları sorulur.^[3]

Bir dosya bu mekanizmanın en açık örneğidir. Yargıtay 26.05.2025’te dosyayı geri çevirmiş, 22.12.2025’te aynı dosyada geri çevirme kararının tam olarak yerine getirilmediğini belirterek yeniden geri çevirmiştir. İki karar arasında yaklaşık yedi ay vardır. Çizelgedeki E.2025/15584 sayılı dosyada da 19.01.2026 tarihli karar, önceki geri çevirmenin tam yerine getirilmediğini söyler.^[4]

Bozma kararlarında ise Yargıtay, ilacın SUT kapsamında olup olmadığının belirlenmesini ve bu kapsamın dışındaki ya da alınma tarihinden önceki kullanımlarda üniversitelerin tıbbi onkoloji alanından en az üç kişilik bir bilirkişi kurulunun rapor vermesini istemiştir.^[5] Bilirkişiye tanınan iki aylık süre ve olası uzatma nedeniyle bu aşama aylar alabilir.

Süreyi Uzatan ve Kısaltan Etkenler Nelerdir?

Süreyi en çok bilirkişi aşaması ile Yargıtay’ın geri çevirme ve bozma kararları uzatır, baştan eksiksiz sunulan belgeler ise kısaltır. Uzatan etkenler bilirkişi, kanun yolu ve takvimle ilgilidir.

• Bilirkişi raporunun gecikmesi ya da yeni bilirkişi görevlendirilmesi
• Ek rapor ve rapora itirazlar
• Yargıtay’ın geri çevirmesi veya bozması
• Bozmadan sonra dosyanın ilk derece mahkemesine dönmesi
• Adli tatil

Kısaltan etkenler hasta tarafında daha sınırlıdır. Dava dilekçesine ilacın ruhsat bilgisi, kısa ürün bilgisi, endikasyon dışı kullanım onayı ve SUT’a alınmaya ilişkin belgelerin baştan eklenmesi, Yargıtay’ın geri çevirmede saydığı eksiklerin dosyada bulunmasını sağlar ve geri çevirme riskini azaltır. Rapora itirazın iki haftalık süre içinde yapılması ise hak kaybını önler.

Kurumun temyizi her dosyada esastan incelenmez. E.2025/4740 sayılı dosyada bölge adliye mahkemesi kararı Kuruma 07.01.2025’te tebliğ edilmiş, temyiz dilekçesi 31.01.2025’te verilmiştir. İki haftalık süre geçtiği için bölge adliye mahkemesi Kurumun temyiz dilekçesini ek kararla süre aşımından reddetmiş, Yargıtay bu ek kararı 12.05.2025’te onamıştır. Bölge adliye mahkemesi kararının tebliğinden Yargıtay kararına kadar geçen süre bu dosyada yaklaşık dört ay beş gündür.^[6]

Adli Tatil Süreyi Nasıl Etkiler?

Adli tatil, tatile tabi işlerde süreleri bir hafta uzatabilir ama tedbir işlerini durdurmaz. Adli tatil her yıl 20 Temmuzda başlar, 31 Ağustosta biter. Tatil içinde ihtiyati tedbir gibi geçici hukuki koruma talepleri görülür ve dilekçeler alınır.^[7] Adli tatile tabi işlerde bir sürenin son günü tatile rastlarsa süre tatilin bittiği günden itibaren bir hafta uzamış sayılır (HMK m.104), tedbir gibi tatilde görülen işlerde ise bu uzama yoktur.

İş mahkemesi kararlarına karşı kanun yolu incelemesi kanunda ivedi sayılır (7036 m.7/5). İstinaf ve temyiz dilekçesini tatil uzamasına bırakmadan iki haftalık süre içinde vermek en güvenli yoldur. İncelediğimiz karar metinlerinde bu soruya değinen bir açıklama yoktu.

Dava Sürerken İlaç Nasıl Karşılanır?

Dava sürerken ilacın karşılanması için mahkemeden ihtiyati tedbir istenebilir. Bu talep, esas davanın sonuçlanmasını beklemeden incelenen geçici bir önlemdir. Örneğin gecikme sebebiyle ciddi bir zarar doğacağından endişe ediliyorsa tedbir kararı verilebilir (HMK m.389/1).

Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, bölge adliye mahkemelerinin farklı tedbir kararlarındaki ayrılığı giderdiği 2024 ve 2025 tarihli kararlarında tedbir için kabul görmüş bir tıbbi otorite raporu arıyor. Raporda ilaç kesilirse hastanın durumunun hızla ve geri dönülmez biçimde kötüleşeceği, hayatını kaybedebileceği, yaşam beklentisinin ciddi biçimde kısalacağı ya da yoğun acı çekeceği gösterilmelidir.^[8] Tedbirin koşulları ve süresi ayrı bir konudur, esas davanın süresini değiştirmez.

Talep edenin haklarının derhal korunması zorunluysa hakim, karşı tarafı dinlemeden de tedbire karar verebilir (HMK m.390/2).

İlacı kendi imkanlarıyla alan hasta için fatura, reçete ve rapor nüshalarının saklanması, sonradan ödeme talebinin dayanağı olur. İade edilip edilmeyeceği dosyanın durumuna bağlıdır.

Zorunlu Arabuluculuk ve İdari Yargı Süreleri

Arabulucuya başvurmak dava şartı olan davalar 7036 sayılı Kanun’un 3. maddesinde sayılır ve bunlar işçi ya da işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade talepleridir.^[9] Hastanın Kuruma karşı açtığı ilaç davası bu sayılanlar arasında yer almaz. 5510 sayılı Kanun’un 101. maddesi uyarınca kural olarak uyuşmazlık iş mahkemesinde görülür.

İlaç bedeli uyuşmazlığı idari yargıya düşen dosyalarda süreler farklıdır. Adalet İstatistikleri 2025’e göre idare ve vergi mahkemelerinde bir dosyanın ortalama görülme süresi 171 gündür, bu rakam da bütün idari davaların ortalamasıdır.

Kanser İlacı Davası Süresine İlişkin Sık Sorulan Sorular

Bekleme sürecinde en çok merak edilen noktalar aşağıda kısa cevaplarla toplandı.

Av. Yusuf Emrehan Sucu

Tam burslu olarak eğitimini sürdürdüğü Kadir Has Üniversitesi Hukuk Fakültesi’ni tamamlamıştır. Hukuk eğitimi sırasında birden fazla sertifika programını tamamlamış, kurgusal mahkemelerde sıkça rol almıştır. İş Hukukuna ilişkin alacaklar ve Tazmin...

Tüm yazıları