Anlaşmalı Boşanma Protokolünden Kaynaklanan Tapu İptal ve Tescil Davası

Anlaşmalı boşanma protokolünde bir taşınmazın devri kararlaştırılmış ve devir yapılmamışsa, devri isteyen eş protokole dayalı tapu iptal ve tescil davası açabilir. Hakim, protokolü ve çocukların durumunu uygun bulursa boşanmaya karar verir ve protokol bu karar içinde onaylanır.^[1] Karar kesinleşince protokoldeki taahhüt tarafları bağlar.

Dava, aile hukuku ile taşınmaz hukukunun kesiştiği bir alandır. Görevli mahkeme, yetki, harç ve zamanaşımı bakımından sıradan bir tapu davasından ayrılır.

İşte bu noktada hatalı bir işlem yapmamak adına alanında uzman bir boşanma hukuku avukatı ile irtibata geçmek için buraya tıklayabilirsiniz. Harbiye Hukuk Bürosu’nun uzman boşanma avukatlarından danışmanlık hizmeti almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Boşanma Protokolüne Dayalı Tapu İptal ve Tescil Davası Nedir?

Taşınmaz mülkiyeti kural olarak tescille kazanılır. Mahkeme kararı gibi bazı hallerde mülkiyet tescilden önce kazanılsa da malik, tapuya tescil yapılmadıkça taşınmaz üzerinde tasarruf edemez.^[2]

Tescili isteme hakkı olan kişi, malik kaçınırsa hakimden mülkiyetin hükmen kendisine geçirilmesini isteyebilir.^[3] Protokole dayalı tapu iptal ve tescil davası bu yola dayanır.

Boşanma hükmünde taşınmazın devri ya da tescili açıkça yazılıysa mahkeme kararına dayanarak mülkiyeti kazanan kişi tescili doğrudan yaptırabilir.^[4] Bu durumda önce ilamla tapu müdürlüğüne başvurulur.

Hüküm yalnızca devir taahhüdü içeriyor ve tescile elverişli değilse dava gerekir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi bu ayrımı şöyle ifade etmiştir.^[5]

“(…) boşanmaya karar veren mahkemece de, “tescil” hükmü kurulmadıkça, hakimce tasdik edilmiş olması koşuluyla boşanma protokolünde yer alan “eşlerden birinin diğerine taşınmaz devredeceğine” ilişkin vaad, alacaklısına tescili isteme konusunda talepte bulunma hakkı sağlar.”

Davada Görevli Mahkeme Hangisidir?

Protokolden doğan tapu iptal ve tescil davasında görevli mahkeme aile mahkemesidir. Aile mahkemeleri Medeni Kanun’un ikinci kitabından doğan aile hukuku davalarına bakar.^[6]

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi bir kararında şunları belirtmiştir.^[7]

“Davanın temeli boşanma protokolü olduğuna ve uyuşmazlık aile hukukundan kaynaklandığına göre tapu iptal ve tescil davasına bakmakla aile mahkemesi görevlidir (…). Göreve ilişkin kurallar kamu düzeninden olup, taraflarca ileri sürülmese bile hakim tarafından davanın her aşamasında re’sen gözetilir.”

Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde dava, asliye hukuk mahkemesinde aile mahkemesi sıfatıyla görülür. Yargıtay 20. Hukuk Dairesi de görevsizlik uyuşmazlıklarında boşanma protokolüne dayalı tapu iptali ve tescil davası için aile mahkemesini yargı yeri olarak belirlemiştir.^[8]

Dava protokole değil de başka bir hukuki sebebe dayanıyorsa sonuç değişir. Muvazaalı devir ya da sebepsiz zenginleşme iddiasına dayalı tapu iptali davalarında ise Yargıtay genel mahkemeyi görevli saymıştır.^[9][10] Dayanak olarak protokolü ileri süren davacı için ise aile mahkemesi görevlidir.

Yetkili Mahkeme Neresidir?

Taşınmaz üzerindeki ayni hak sahipliğinde değişikliğe yol açabilecek davalarda taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir.^[11] Tapu iptali ve tescil istemi mülkiyetin el değiştirmesine yol açtığı için yetki bu kural çerçevesinde değerlendirilir. Dava bu nedenle çoğunlukla taşınmazın bulunduğu yerdeki aile mahkemesinde açılır.

Protokolün Hakim Onayı ve Resmi Şekil

Dava ancak hakim onayından geçmiş, boşanma hükmüne dahil edilmiş bir protokole dayanır. Taşınmaz mülkiyetinin naklini sağlayan sözleşmelerin resmi şekilde yapılması gerekir. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, taraflar arasında düzenlenen adi yazılı bir protokole dayalı tapu iptali ve tescil isteminin reddini bu nedenle yerinde bulmuştur.^[12]

“(…) taşınmaz mülkiyetinin naklini sağlayan sözleşmeler resmi biçim koşuluna bağlanmıştır.”

Boşanma davasında hakime sunulmayan ya da onaylanmayan bir protokol, tapu iptali ve tescil davasına dayanak olamaz. Bu durumda genel hükümler çerçevesinde mal rejiminin tasfiyesi ya da alacak davası gündeme gelebilir. Mal paylaşımının kuralları boşanmada mal paylaşımı yazımızda anlatılmıştır.

Dava Hangi Süre İçinde Açılır?

Boşanma nedeniyle istenen tazminat ve yoksulluk nafakası bir yıllık süreye tabidir.^[13] Protokole aykırılıktan doğan davalar ise bu süreye bağlı değildir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, Türk Medeni Kanunu’nun 178. maddesinin bu tür davalara uygulanamayacağını ve sözleşmelere uygulanan on yıllık genel zamanaşımının geçerli olduğunu belirtmiştir.^[14]

“(…) boşanma protokolüne aykırılıktan kaynaklanan davalarda Türk Medeni Kanununun 178. maddesi hükmünün uygulanması mümkün bulunmamaktadır.”

Protokolde devrin zamanı yazılmamışsa dava, makul süre geçtikten sonra açılmalıdır.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, protokolde taşınmazın satışı için kesin bir tarih belirlenmediği bir olayda, protokolde belirlenen tarihten itibaren makul bir sürenin geçmesi gerektiğini ve davalının satışa düşük bedel nedeniyle razı olmamasının tek başına ihlal sayılamayacağını belirtmiştir.^[15]

Başka bir dosyada ilk derece mahkemesi, boşanma kararının kesinleşmesinden dava tarihine kadar yaklaşık iki yıl geçmesine rağmen devrin yapılmamasını makul sürenin aşılması saymış ve davayı kabul etmiş, karar Yargıtay 2. Hukuk Dairesince onanmıştır.^[16]

Taşınmaz Üçüncü Kişiye Devredilmişse Ne Olur?

Protokolde devri taahhüt edilen taşınmaz üçüncü bir kişiye geçerli bir işlemle devredilmişse artık o kişideki tapunun iptali istenemez. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi bu sonucu açıkça belirtmiştir.^[17]

Satışın muvazaalı olduğu, yani mal kaçırmak amacıyla yapıldığı iddiası ise ispatlanmalıdır. Yargıtay 14. Hukuk Dairesi boşanma protokolüne dayalı bir davada muvazaanın kanıtlanamadığı gerekçesiyle davanın kabulüne ilişkin kararı bozmuştur. Daire, yalnızca davacı tanıklarına itibar edilip davalı tanıklarının beyanlarına neden itibar edilmediğinin açıklanmamasını da yerinde bulmamıştır.^[18]

Taşınmaz aynen alınamıyorsa davacı eşten bedelini isteyebilir. Bir dosyada ilk derece mahkemesi iyi niyetli üçüncü kişiye karşı davayı reddetmiş, protokolü ihlal eden eşi ise taşınmaz bedelini ödemeye mahkum etmiş ve bu karar Yargıtay 1. Hukuk Dairesince onanmıştır.^[19] Devrin engellenme ihtimali varsa dava dilekçesinde asıl talep olarak tapu iptali ve tescil, olmazsa taşınmaz bedelinin tahsili birlikte istenebilir.

Harç ve Vekalet Ücreti

Bu davalar taşınmazın değerine bakılmaksızın maktu harca tabidir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi bunu açıkça belirtmiştir.^[20]

“Dava boşanma protokolünden kaynaklanan tapu iptali ve tescili davası olup maktu harca tabidir.”

Aynı karar davacı lehine nispi değil maktu vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini de belirtir. Temyiz harcı da maktu olarak yatırılır.^[21]

Muvazaaya dayalı tapu iptali davaları ise nispi harca tabidir.^[22] Boşanma davası masraflarının ayrıntısı boşanma davası açma masrafları yazısında anlatılmıştır.

Dava Açıldıktan Sonra Devir Yapılırsa

Davalı dava açıldıktan sonra taşınmazı protokole uygun şekilde devrederse dava konusuz kalır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin onadığı bir dosyada ilk derece mahkemesi karar verilmesine yer olmadığına hükmetmiş ve devri geciktirdiği için yargılama giderlerini davalıya yüklemiştir.^[23]

Dava öncesinde noter aracılığıyla ihtar çekmek, devrin geciktirildiğini ispat bakımından yararlıdır.

Bağlantılı konular ayrı yazılarımızda açıklanmıştır.

• Protokol hükümlerinin değiştirilip değiştirilemeyeceği: anlaşmalı boşanma protokolünden dönülebilir mi
• Protokolün içeriği: boşanma protokolü nedir
• Genel nitelikli tapu davaları: tapu iptali ve tescil davası

Protokolden Kaynaklanan Tapu İptal ve Tescil Davası Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Anlaşmalı boşanma protokolünden doğan tapu davası ile ilgili soruları bu başlık altında cevapladık.

Aile Hukuku ve Boşanma Davası Avukatımıza Ulaşın

İstanbul boşanma avukatı Harbiye Hukuk Bürosu, deneyimli aile hukuku kadrosu ve çözüm odaklı yaklaşımıyla protokol uyuşmazlıklarında sizlere danışmanlık vermeye hazırdır. Protokolünüzün uygulanması için izlenecek yolu değerlendirmek amacıyla avukata sor sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

Av. Şamil Kaya

Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden 2014 yılında onur derecesiyle mezun olmuştur. Lise öğrenimini yatılı şekilde Erdoğan Akdağ Anadolu Öğretmen Lisesi’nde 2010 yılında birincilikle tamamlayan Şamil Kaya, 2018 yılında başladığı Anadolu Ünivers...

Tüm yazıları