Boşanmada Kusur Sayılan Haller

Boşanmada kusur, eşlerin evlilik birliğinden doğan yükümlülüklerini ihlal etmesidir. Medeni Kanun eşlere birlikte yaşamayı, birbirine sadık kalmayı, yardımcı olmayı, birliğin mutluluğunu sağlamayı ve çocukların bakımına özen göstermeyi yükler.^[1] Kanun hangi davranışların kusur sayılacağını tek tek yazmaz, hakim her dosyada olayın koşullarına göre karar verir.

Kusur dağılımı yalnızca boşanmanın verilip verilmeyeceğini değil, tazminat ve yoksulluk nafakası gibi sonuçları da etkiler. Aynı davranış bir dosyada kusur sayılırken bir başkasında sayılmayabilir.

İşte bu noktada hatalı bir işlem yapmamak adına alanında uzman bir boşanma hukuku avukatı ile irtibata geçmek için buraya tıklayabilirsiniz. Harbiye Hukuk Bürosu’nun uzman boşanma avukatlarından danışmanlık hizmeti almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Boşanmada Kusur Nedir?

Kusur, evliliğin eşlere yüklediği görevlerin kusurlu biçimde ihlalidir. Eşler birlikte yaşamak, birbirine sadık kalmak ve yardımcı olmak zorundadır.^[2] Bu yükümlülüklerin ağır ihlali evliliği çekilmez hale getirdiğinde evlilik birliğinin temelinden sarsılması sebebiyle boşanma davası açılabilir.^[3]

Kanun ayrıca beş özel boşanma sebebi sayar. Bunlar zina, hayata kast ile pek kötü veya onur kırıcı davranış, suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme, terk ve akıl hastalığıdır.^[4]

Özel sebepler dışındaki bütün davranışlar genel sebep olan evlilik birliğinin sarsılması kapsamında değerlendirilir. Bu sebep için evlilik birliğinin temelinden sarsılması nedeniyle boşanma yazısına bakabilirsiniz.

Boşanmada Kusur Sayılan Haller Nelerdir?

Kusur sayılan haller kanunda sınırlı olarak sayılmamıştır. Yargıtay kararlarında sık karşılaşılan davranışlar şunlardır.

• Hakaret, tehdit ve fiziksel şiddet
• Güven sarsıcı davranış ve sadakatsizlik
• Evin ihtiyaçlarını karşılamamak ve ekonomik şiddet
• Eşin ailesinin evliliğe müdahalesine kayıtsız kalmak
• Haksız yere ortak konutu terk etmek
• Birlik görevlerini ve eşin bakımını ihmal etmek

Eşine hakaret eden, şiddet uygulayan ve güven sarsıcı davranışlarda bulunan eş, ispat edildiğinde tam kusurlu sayılabilir.^[5] Ayrıntılar hakaret ve küfür nedeniyle boşanma ve evlilikte şiddet yazılarında yer alır.

Sadakat yükümlülüğünün ihlali de kusurdur. Zina ayrı bir özel boşanma sebebidir.^[6] Konuyu eşlerin sadakat yükümlülüğü ve zina nedeniyle boşanma yazılarında ele aldık.

Terk, haklı bir sebep olmadan ortak konuta dönmemek ya da diğer eşi ortak konutu terk etmeye zorlamak şeklinde olabilir.^[7] Ayrıntı için terk nedeniyle boşanma yazısından yararlanabilirsiniz.

Kadının Kusurlu Sayıldığı Haller

Kanundaki ölçüt kadın ve erkek için aynıdır, kusur yine ispatlanan davranışa göre belirlenir. Yargıtay kararlarında kadına yüklenen kusurlar arasında eşini tehdit etmek ve eşinin ailesine hakaret etmek yer alır.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi bir dosyada eşine “seni çok kötü rezil ederim” diyerek tehdit eden ve erkeğin ailesine hakaret eden kadını, ailesinin yönlendirmesiyle hareket eden ve kadını dışlayan erkekle eşit kusurlu buldu.^[8]

Haksız yere ortak konutu terk etmek ve eşin güvenini sarsmak da kadına kusur olarak yüklenebilir. Para alıp anlaşmalı boşanmadan vazgeçen ve evi terk ederek birlik görevlerini ihmal eden kadın, Yargıtay 2. Hukuk Dairesi kararında tam kusurlu sayıldı.^[9]

Evden ayrılmanın her zaman kusur olmadığını belirtmek gerekir. Kadın erkeğin kusurlu eylemlerine tepki olarak evden ayrıldıysa bu tepkisel eylem kusur olarak yüklenemez.^[10] Kadının hakları için boşanma davasında kadının hakları yazısı ayrıntılı bilgi verir.

Erkeğin Kusurlu Sayıldığı Haller

Erkeğe yüklenen kusurlar çoğunlukla ekonomik yükümlülüklerin ihmali ve aile içi ilgisizlik etrafında toplanır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi önüne gelen bir dosyada erkek evin ihtiyaçlarını karşılamamış, ortak çocuğun okul giderlerine katkı sunmamış ve kadını kredi çekmek zorunda bırakmıştı.

Erkek ayrıca eşinin ve çocuğunun sağlık sorunlarıyla ilgilenmemiş ve ortak evden ayrılmıştı. Daire erkeği tam kusurlu, kadını kusursuz buldu.^[11]

Ailesinin evliliğe müdahalesine sessiz kalmak da erkeğe kusur olarak yüklenebilir. Yaklaşık 14 yıl süren bir evlilikte ailesinin olumsuz müdahalesini engellemeyen erkek ile hasta eşinin bakımını ihmal eden kadın eşit kusurlu bulundu.^[12] Kadın ve erkek bakımından kusurun belirlenmesinde belirleyici olan cinsiyet değil, ispatlanan davranıştır.

Alkol, Telefon Kayıtları ve Diğer Tartışmalı Durumlar

Alkol kullanmak tek başına kusur sayılmaz. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, erkeğe yüklenen alkol kullanma vakıasının evlilik birliğine olumsuz etkisi ve sonuçları ispat edilmediği için tek başına kusur olmadığını belirtti.^[13]

Kusuru ispat etmek için kullanılan delilin hukuka uygun elde edilmesi gerekir. Eşin telefonunu zorla alıp şifresini kırarak elde edilen yazışmalar kusur ispatında kullanılamaz.^[14]

Cinsel ilişkiden kaçınmak kusur sayılabilir. Ancak bu vakıanın ispatı gerekir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, kadına yüklenen “cinsel birliktelikten sürekli kaçındı” vakıasının ispat edilemediği bir dosyada bu eylemi kadına kusur olarak yüklemedi.^[15]

Konu için cinsel sorunlar nedeniyle boşanma yazısına bakabilirsiniz.

Boşanmada Kusur Nasıl Belirlenir?

Hakim boşanma davasının dayandığı olguların varlığına vicdanen kanaat getirmedikçe bunları ispatlanmış sayamaz. Hakim kanıtları serbestçe takdir eder ve tarafların ikrarları hakimi bağlamaz.^[16]

Kusur, tarafların dayandığı vakıalarla sınırlıdır. Karşı tarafın dayanmadığı bir olay kusur olarak yüklenemez.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi bir dosyada kadının erkeğe hakaret ettiğini belirlemişti, ancak erkek bu vakıaya dayanmadığı için kadına kusur yüklenemeyeceğini belirtti.^[17]

Tanık anlatımlarının tutarlı olması gerekir. Hukuk Genel Kurulu, tanık ifadelerinin çelişkili olduğu bir dosyada erkeğe yüklenen “eşine ve çocuklara küfür ettiği” vakıasının kusur olarak yüklenmesini doğru bulmadı.

Kurul bu nedenle kadını ağır, erkeği az kusurlu kabul etti.^[18] İspat kuralları için evlilik birliğinin temelinden sarsılması yazısında ayrıca bilgi bulabilirsiniz.

Kusur Oranları Nelerdir? Tam, Ağır, Az ve Eşit Kusur

Hakim kusur dağılımını şu biçimlerde belirleyebilir. Bir eş tam kusurlu olabilir, bir eş ağır diğeri az kusurlu olabilir ya da eşler eşit kusurlu olabilir. Eşit kusurlu eşler boşanabilir.

Tam kusurlu eş dava açamaz. Daha ağır kusurlu eşin açtığı davada karşı eş boşanmaya itiraz edebilir ve mahkeme itirazın hakkın kötüye kullanılması niteliğinde olup olmadığına bakar.^[19] Ayrıntı için evlilik birliğinin temelinden sarsılması nedeniyle boşanma davası yazımızdan yararlanabilirsiniz.

Kusurun Tazminata Etkisi

Kusur dağılımı tazminatın ana ölçütüdür. Mevcut veya beklenen menfaatleri boşanma yüzünden zedelenen kusursuz ya da daha az kusurlu taraf, kusurlu taraftan maddi tazminat isteyebilir.^[20] Kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf kusurlu olandan manevi tazminat isteyebilir.^[21]

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi tazminat yükümlüsünün kusurlu, tazminat isteyen eşin ise kusursuz veya diğerine göre daha az kusurlu olması gerektiğini belirtir. Eşit kusurlu eşin tazminat talebi bu nedenle reddedilir.^[22]

Kusurlu davranış manevi tazminat için tek başına yetmez. Boşanmaya sebep olan olayların kişilik haklarına saldırı niteliği taşıması gerekir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, eşini ve çocuklarıyla ilgilenmeyerek evi terk eden ve ailesinin ihtiyaçlarını karşılamaktan kaçınan erkeği tam kusurlu bulmasına rağmen bu eylemlerin kadının kişilik haklarına saldırı niteliğinde olmadığını belirterek manevi tazminat verilmesini hatalı gördü.^[23]

Ayrıntılar boşanma davasında maddi ve manevi tazminat yazısındadır.

Kusurun Nafakaya Etkisi

Yoksulluk nafakasında kusur bir ölçüttür. Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla nafaka isteyebilir ve nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz.^[24]

Anayasa Mahkemesi bu düzenlemeyi eşit veya hafif kusurlu ya da kusursuz bulunan eşe yoksulluk nafakası verilmesini mümkün kılan bir kural olarak tanımlamıştır.^[25] Aynı karar yoksulluk nafakasındaki “süresiz olarak” ibaresini iptal etti, ayrıntı nafaka artırım davası yazısında yer alır.

Tedbir nafakası dava devam ederken kanunun öngördüğü geçici önlemdir.^[26] İştirak nafakası çocuğun ihtiyaçları ile ana ve babanın hayat koşulları ve ödeme güçlerine göre belirlenir.^[27]

Bu iki nafaka türünde kusur ölçüt olarak sayılmamıştır. Nafaka türleri için nafaka nedir yazısı ayrıntılı bilgi verir.

Kusurun Velayete ve Mal Paylaşımına Etkisi

Velayeti belirleyen ölçüt çocuğun üstün yararıdır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi ana ve babanın boşanmadaki kusurlarının çocuğun üstün yararını etkilemediği ölçüde göz önünde tutulacağını belirtmiştir.^[28]

Kusurlu eşe de çocuğun yararına ise velayet verilebilir. Ayrıntılar boşanma davasında velayet yazısındadır.

Mal rejiminin tasfiyesinde kusur ölçüt değildir. Edinilmiş mallara katılma rejiminde katılma alacağı kanundan doğan bir haktır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi bu hakkı talep eden eşin geliri olmasına ya da malın edinilmesine katkıda bulunulmasına gerek bulunmadığını belirtmiştir.^[29]

Konu için boşanmada mal paylaşımı yazısına bakabilirsiniz.

Boşanmada Kusur Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Boşanmada kusurla ilgili en çok sorulan soruları bu başlık altında cevapladık.

Aile Hukuku ve Boşanma Davası Avukatımıza Ulaşın

İstanbul boşanma avukatı Harbiye Hukuk Bürosu, deneyimli aile hukuku kadrosu ve çözüm odaklı yaklaşımıyla boşanmada kusur belirlemesi ve sonuçları konusunda sizlere danışmanlık vermeye hazırdır. Dosyanızdaki kusur durumunu değerlendirmek amacıyla avukata sor sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

Av. Hulusi Hatıpoğlu

Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesinden onur öğrencisi olarak mezun olmuştur. Avukatlık kariyerine Konya Barosu’nda başlayan Arb. Av. Hulusi Hatıpoğlu, kariyerini İstanbul’da devam ettirmektedir. Özellikle İş Hukuku, İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku, ...

Tüm yazıları