Kilometresi Düşürülmüş Araç Satın Alan Kişilerin Hakları

Kilometresi düşürülmüş araç, ikinci el araç satın alımlarında karşımıza çıkan bir sorundur. İlk bakışta anlaşılamadığında daha büyük anlaşmazlıklar olabilir. Hatta bu anlaşmazlıklar uyuşma sağlanamadığında km düşürme davasına ya da kilometresi düşürülmüş araç davasına evrilebilir.

Bu yazıda alıcının ve satıcının km düşürülmüş araçtaki sorumluluklarını ve dava sürecini ele alıyoruz.

Araçlarda Gizli Ayıp Nedir?

Ayıplı mala ilişkin hükümler Türk Borçlar Kanunu’nun 219. ile 231. Maddeleri arasında düzenlenmiştir.

Ayıp, Borçlar Kanunu’nda ilk bakışta anlaşılabilecek kusur olarak kabul edilir. Gizli ayıp ise ilk bakışta fark edilemeyecek olan yalnızca profesyonel tarama sonucu anlaşılabilecek kusurdur. Kilometresi düşürülmüş araç böyle bir tarama sonucu ayırt edilebileceği için gizli ayıptan bahsedebiliriz.

TBK MADDE 219-

Satıcı, alıcıya karşı herhangi bir surette bildirdiği niteliklerin satılanda bulunmaması sebebiyle sorumlu olduğu gibi, nitelik veya niteliği etkileyen niceliğine aykırı olan, kullanım amacı bakımından değerini ve alıcının ondan beklediği faydaları ortadan kaldıran veya önemli ölçüde azaltan maddi, hukuki ya da ekonomik ayıpların bulunmasından da sorumlu olur. Satıcı, bu ayıpların varlığını bilmese bile onlardan sorumludur.

^[1]

Ayıp, Borçlar Kanunu’nda, satılan malın satın alana bildirilenden farklı nitelikte olması ve satın alanın beklediği faydayı sağlayamamasıdır.

Ayıptan sorumlu olunması için bazı şartların varlığı aranmaktadır. Bunlar:

1. Satılan şeyin ayıplı olması gereklidir.
2. Alıcının bu ayıptan haberi olmamalıdır.
3. Alıcı ayıplı malı kabul etmemelidir.
4. Söz konusu ayıp, alıcı zarara uğramadan önce mevcut olmalıdır.

Kilometresi Düşürülmüş Araç Alımında Gizli Ayıp

Kilometresi Düşürülmüş Araç Nasıl Anlaşılır?

İkinci el araç satın alırken aracın kilometresi düşürülmüş araç olup olmadığını farklı yöntemler sayesinde tespit edebiliriz. Araçta km düşürme yapılıp yapılmadığı birkaç farklı yöntemle ortaya çıkarılabilir.

• Satın alınacak aracın üretim tarihinden itibaren servis kayıtlarına ulaşılırsa kayıtlardaki kilometre ile karşılaştırma yapılarak anlaşılabilme imkanı vardır.
• Muayene kayıt bilgilerine ulaşılarak iki muayene arasındaki km farkı incelenebilir.
• Motor performans ölçümü ile Dyno testine tabi tutularak aracın üretim tarihi şu anki performansı karşılaştırılır. Satıcının söylediği sayı ile ortaya çıkan sonuç farklı ise araç, kilometresi düşürülmüş araçtır.
• Aracın iç-dış donanımı incelenerek aşınan ve zarar gören parçaların ne kadar sürede aşınması gerektiği ve ne kadar sürede aşındığı karşılaştırılarak fikir edinilebilir. Direksiyon simidinin parlaması, pedal lastiklerinin incelmesi, koltuk yan desteklerinin çökmesi veya vites topuzunun aşırı yıpranması gösterilen kilometreyle uyuşmuyorsa bu bir uyarı işaretidir.
• Ekspertiz raporu ile en güvenilir sonuca ulaşabilirsiniz. Profesyonel değerlendirme sonucunda aracın kilometresi ile ilgili en doğru sonuca ulaşılabilinir.

Kilometreyle Oynamanın Cezası

İkinci el araç satışlarında satılacak aracın değerini artırmak amacıyla kilometresiyle oynandığı görülmektedir. Kilometreyle oynama yasaya aykırı bir fiil olduğu için şüphesiz ki kilometreyle oynayan kişi bir yaptırımla karşılaşacaktır. Bu fiile km geri çekme de denir, hukuki sonuçları km düşürme ile aynıdır.

Alıcı bakımından kilometresi düşürülmüş araç almak mağduriyet yaratmaktadır. Satıcı bakımından ise haksız kazanç ortaya çıkmaktadır. Araç kilometresinin düşürülmesi ise somut olayın şartlarına göre değerlendirildiğinde nitelikli dolandırıcılık suçunu oluşturabilir.

Yargıtay 23. Ceza Dairesi’nin E. 2015/72, K. 2015/1029 sayılı kararında, göstergesinde oynama yapılarak 125.000 kilometredeki bir aracın 100.000 kilometrenin altına indirilip değerinin üzerinde satılması dolandırıcılık suçu olarak değerlendirilmiştir.^[2]

Nitelikli dolandırıcılık suçu Türk Ceza Kanunu’nun dolandırıcılık ve nitelikli dolandırıcılık ile ilgili hükümleri aşağıdadır.

Dolandırıcılık

Madde 157- (1) Hileli davranışlarla bir kimseyi aldatıp, onun veya başkasının zararına olarak, kendisine veya başkasına bir yarar sağlayan kişiye bir yıldan beş yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezası verilir.

Nitelikli Dolandırıcılık

Madde 158- (1) Dolandırıcılık suçunun,

1. Dinî inanç ve duyguların istismar edilmesi suretiyle,
2. Kişinin içinde bulunduğu tehlikeli durum veya zor şartlardan yararlanmak suretiyle,
3. Kişinin algılama yeteneğinin zayıflığından yararlanmak suretiyle,
4. Kamu kurum ve kuruluşlarının, kamu meslek kuruluşlarının, siyasi parti, vakıf veya dernek tüzel kişiliklerinin araç olarak kullanılması suretiyle,
5. Kamu kurum ve kuruluşlarının zararına olarak,
6. Bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle,
7. Basın ve yayın araçlarının sağladığı kolaylıktan yararlanmak suretiyle,
8. Tacir veya şirket yöneticisi olan ya da şirket adına hareket eden kişilerin ticari faaliyetleri sırasında, kooperatif yöneticilerinin kooperatifin faaliyeti kapsamında,
9. Serbest meslek sahibi kişiler tarafından, mesleklerinden dolayı kendilerine duyulan güvenin kötüye kullanılması suretiyle,
10. Banka veya diğer kredi kurumlarınca tahsis edilmemesi gereken bir kredinin açılmasını sağlamak maksadıyla,
11. Sigorta bedelini almak maksadıyla,
12. (Ek: 24/11/2016-6763/14 md.) Kişinin, kendisini kamu görevlisi veya banka, sigorta ya da kredi kurumlarının çalışanı olarak tanıtması veya bu kurum ve kuruluşlarla ilişkili olduğunu söylemesi suretiyle,

İşlenmesi halinde, üç yıldan on yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezasına hükmolunur.

^[3]

Kilometresi düşürülmüş aracı satan kişi de aynı ceza hükümlerine tabidir. Satıcı, kilometreyi kendisi düşürmüşse veya düşürüldüğünü bilerek sattıysa dolandırıcılık ya da nitelikli dolandırıcılık hükümleri uygulanır. Satıcının bu durumu bilmemesi cezai sorumluluğu ortadan kaldırmaz, sadece kusur derecesini etkiler.

Kilometresi Düşürülmüş Araç Suç Mudur?

Kilometresi Düşürülmüş Araç Alan Kişinin Hakları

Kilometresi düşürülmüş araç alan kişinin kullanabileceği seçimlik hakları bulunmaktadır. Bu haklar Türk Borçlar Kanunu’nun 227. Maddesinde belirtilmiştir. Kilometresi düşürülmüş bir araç, teknik olarak değil hukuki yollarla düzeltilir, yani kilometre sayacı değil, alıcının zararı giderilir.

1. Kilometresi düşürülmüş aracı satın alan, aracı iade etmeye hazır olduğunu satıcıya bildirerek sözleşmeden dönebilir.
2. Aracın gerçek bedelinin ortaya çıkmasıyla satın alan indirim talebinde bulunabilir.
3. Aynı bedelde ayıpsız bir araç ile değişim talebinde bulunabilir.
4. Ayıp neticesinde ortaya çıkan sorunların tamir ücretini satıcıdan talep edebilir.

Bilgi: Seçimlik hakları kullanmak için ayrıca bir zarara uğramış olmanız gerekmez. Satıcının size bildirdiği kilometrenin gerçeği yansıtmaması tek başına yeterlidir.

MADDE 227- Satıcının satılanın ayıplarından sorumlu olduğu hâllerde alıcı, aşağıdaki seçimlik haklardan birini kullanabilir:

1. Satılanı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönme.
2. Satılanı alıkoyup ayıp oranında satış bedelinde indirim isteme.
3. Aşırı bir masrafı gerektirmediği takdirde, bütün masrafları satıcıya ait olmak üzere satılanın ücretsiz onarılmasını isteme.
4. İmkân varsa, satılanın ayıpsız bir benzeri ile değiştirilmesini isteme.

Alıcının genel hükümlere göre tazminat isteme hakkı saklıdır.

Satıcı, alıcıya kilometresiyle oynanmış aracın ayıpsız bir benzerini hemen vererek ve uğradığı zararın tamamını gidererek seçimlik haklarını kullanmasını önleyebilir.

Alıcının, sözleşmeden dönme hakkını kullanması hâlinde, durum bunu haklı göstermiyorsa hâkim, satılanın onarılmasına veya satış bedelinin indirilmesine karar verebilir.

Satılanın kilometresi düşürülmüş aracın değerindeki eksiklik satış bedeline çok yakın ise alıcı, ancak sözleşmeden dönme veya satılanın ayıpsız bir benzeriyle değiştirilmesini isteme haklarından birini kullanabilir.

Uyarı: TBK m.223 gereği, gizli ayıp niteliğindeki km düşürmeyi öğrendiğiniz andan itibaren makul süre içinde satıcıya bildirmezseniz, aracı bu haliyle kabul etmiş sayılabilirsiniz. Km düşürme olağan bir gözden geçirmeyle ortaya çıkmayan bir ayıp olduğu için bildirim yükümlülüğü ayıp fark edildiği anda başlar. Bildirimi ihtarname ile yapmanız ispat açısından güvenlidir.

Aracı İade Etme Hakkı

Alınan kilometresi düşürülmüş aracın ayıplı çıkması halinde kanunda öngörülen 2 yıllık süre içinde ayıplı mal iade edilebilir. Aracın kilometresiyle oynanması ve alıcıya bildirilmemesi sonucu araç ayıplı hale gelmiştir. Alıcının TBK madde 227 hükümleri gereği aldığı ayıplı malı kanunun öngördüğü süre içerisinde satıcıya iade etme hakkı vardır.

Yargıtay kararlarında konuya ilişkin hükümler bulunmaktadır. Satıcı, malın ayıplı olduğunu bildiği halde alıcıya söylememesi ve alıcının ayıbı fark ettikten sonra satıcıya bildirdiği durumlarda alıcı kilometresi düşürülmüş araç için iade isteminde bulunabilir. Yargıtay, satıcının iadeyi kabul etmekle yükümlü olduğu kararına varmıştır.

Yargıtay 13. Hukuk Dairesi’nin E. 2015/1900, K. 2016/7367 sayılı ve 9.3.2016 tarihli kararında, aracın kilometresinin indirilmiş olmasının gizli ayıp oluşturduğu ve satıcının bu ayıptan bilse de bilmese de sorumlu olduğu belirtilmiştir.

^[4]

Ayıp Oranında İndirim İsteme Hakkı

Kilometresiyle oynanmış araç satan kişi haksız kazanç elde etmiş olur. Aracı daha değerli gibi göstermiş ve fakat araç, satıcının nitelendirdiği değerde değildir. Bu durumda alıcı satın aldığı aracın niteliği konusunda kandırılmış olur. Durumu adaletli hale getirmek için satın alan ayıp oranında indirim talep edebilir. Bu oran ve indirim, satış tarihinde ayıplı ve ayıpsız aracının fiyatının karşılaştırılmasıyla hesaplanır. Bu hesap satış bedeline göre uyarlanır.

İndirim miktarı, satış bedelinden, aracın ayıplı ve ayıpsız değerlerinin oranı düşülerek hesaplanır. Bilirkişi bu iki değeri ayrı ayrı belirler, aradaki oran satış bedeline uygulanır.

Ayıp oranında indirim isteme hakkı yine TBK madde 227 hükümlerine tabidir. Satın alınan araç satıcıya iade edilmez. Yalnızca aracın gerçek ederine erişecek şekilde indirim yapması istenir.

Kilometresi Düşürülmüş Araç Durumunda Seçimlik Haklar

Kilometresi Düşürülmüş Araçta Satıcının Sorumluluğu

Kilometresi düşürülmüş araç satan kişi Türk Borçlar Kanunu madde 219 hükümlerine göre ikinci el araç satışında satıcının sorumluluğu kapsamında ayıptan sorumludur. Satıcı, aracın kilometresi ile oynandığını bilmiyor olsa dahi sattığı araçtaki ayıptan sorumludur. Kanun koyucu, satıcının sattığı malın niteliği hakkında doğru bilgiye sahip olması gerektiğini düşünmüş olmalıdır. Satıcı, aracın kilometresi ile oynandığını biliyor ise yine aynı şekilde araçtaki ayıptan sorumludur.

Km düşürme davası iki ayrı davadan oluşur. Ceza Davası ve Tazminat Davası. Tazminat davası kısmında satıcı ayıptan sorumlu olduğu için davalı konumundadır. Cezai kısımda eğer satıcı aracın kilometresi ile oynayan kişi ise hakkında cezai yargılama yapılır. Eğer aracın kilometresi ile oynayan kişi satıcı değilse yalnızca aracın kilometresi ile oynayan kişi için cezai yargılama yapılır.

Kilometresi Düşürülmüş Araçta Ekspertizin Sorumluluğu

Araç satın alınırken ekspertiz raporuna güvenilerek işlem yapılmaktadır. Ekspertiz raporunda olan ayıptan eksper sorumludur. Olayın şartlarına göre eksper ile satıcı müşterek olarak sorumlu tutulabilir.

Aracın kilometresiyle oynandığı halde ekspertiz raporunda aksi yönde bir sonuç varsa ekspertiz raporunu hazırlayan kişi yaptığı bu yanlışlıktan dolayı sorumludur. Eğer yalnızca raporu hazırlayan kişinin hatası ise sadece eksper sorumlu tutulur. Aracı satın alan kişi ekspertiz raporuna güvenerek aracın kilometresinin doğru olduğunu düşünerek aracı satın almıştır.

Eksper ile satıcı anlaşarak aracın kilometresini ekspertiz raporuna kasten yanlış yazmışlarsa, eksper ve satıcı müşterek olarak sorumlu tutulurlar.

Kilometresi Düşürülmüş Araç Durumunda Yasal Haklar

Kilometresi Düşürülmüş Araç Dava Açma Süresi ve Zamanaşımı

Km düşürme davası TBK madde 231 hükümlerine göre devir işleminin yapıldığı tarihten itibaren 2 yıllık bir zaman aşımına tabidir. Ancak satıcı devir işleminde ağır kusurlu ise, bu davaya ilişkin zamanaşımı süresi 10 yıldır.

Satıcının ağır kusurlu sayılabilmesi için kötü niyetle hareket etmesi gerekir. Aracın kilometresinin düşürüldüğünü biliyor ya da kilometreyi kendisi düşürmüş ve alıcıya bu konuda yanlış bilgi vermiş ise satıcının kötü niyetli olduğunu söyleyebiliriz. Bu durumda zaman aşımı süresi 2 yıl değil, 10 yıl olacaktır.

Kilometresi Düşürülmüş Araç Davasında Davalı Kimdir?

Türk Borçlar Kanunu madde 219 hükümlerine göre:

Satıcı, alıcıya karşı herhangi bir surette bildirdiği niteliklerin satılanda bulunmaması sebebiyle sorumlu olduğu gibi, nitelik veya niteliği etkileyen niceliğine aykırı olan, kullanım amacı bakımından değerini ve alıcının ondan beklediği faydaları ortadan kaldıran veya önemli ölçüde azaltan maddi, hukuki ya da ekonomik ayıpların bulunmasından da sorumlu olur. Satıcı, bu ayıpların varlığını bilmese bile onlardan sorumludur.

Aracın kilometresiyle oynanması sonucu satıcı, alıcıya bildirdiği nitelikten farklı bir araç satmış olur. Satıcının, kilometreyle oynandığını bilip bilmemesi bir önem arz etmez. TBK satıcıyı bilmediği ayıplardan da sorumlu tutmuştur. Bu nedenle kilometresi düşürülmüş araç davasında davalı taraf satıcıdır.

Kilometreyi kimin düşürdüğü, hukuki hak süresini ve cezai süreci şu şekilde etkiler:

Kilometresi Düşürülmüş Araç Davası Nasıl Açılır?

Kilometresi düşürülmüş araç alan kişi, ne yapacağını bilmeyerek kendisini çaresiz hissedebilir. Ancak buna hiç gerek yoktur.

Kilometresi düşürülmüş araç davası açmak için ilk olarak uygun hukuki zeminin oluşturulması gerekir. Öncelikle alıcı, aracın kilometresinin düşürülmüş olduğunu satıcıya bildirmelidir. Hukuka uygun hazırlanmış bir ihtarname ile satıcıya durumu bildirebilirsiniz. Satıcı ile uzlaşılamadığı zaman alıcı çaresiz değildir. İhtarname satıcıya ulaştıktan sonra alıcı tazminat davası açabilir.

Aracın kilometresiyle oynanması TCK hükümleri gereği dolandırıcılık suçu kapsamına girdiği için alıcı isterse Şikayet dilekçesi hazırlayarak Savcılığa şikayette bulunabilir. Bu durumda tazminat davası dışında ceza davası da görülecektir.

Dava sonucunda mahkeme, aracın iadesine, bedelde indirime veya tazminata hükmedebilir. Ceza yargılamasında ise dolandırıcılık hükümleri uygulanarak hapis veya adli para cezasına karar verilebilir.

Dava dosyasında sunulacak belgelerin her biri farklı bir noktayı kanıtlar:

• Araç satış sözleşmesi, satış tarihini ve bedelini gösterir.
• Ekspertiz veya bilirkişi raporu, kilometrenin düşürüldüğünü teknik olarak kanıtlar.
• Muayene kayıtları, kilometrenin hangi tarihte düşürüldüğünü ortaya koyar.
• İhtarname, satıcıya bildirim yapıldığını ve sürenin işlemeye başladığını gösterir.
• Banka dekontu veya ödeme belgesi, gerçek satış bedelini kanıtlar.

Kilometresi Düşürülmüş Araç Davası Arabuluculuk Başvurusu

Mesleği araç satmak olmayan bir kişi şahsı adına kilometresi ile oynanmış araç satmış ise, burada haksız fiil söz konusu olabilir. Alıcıyı aldatmaya yönelik fiillerde bulunulmuştur. Bu durumda taraflar arasında yapılan bu satış ticari bir amaç taşımadığından arabuluculuk zorunluluğu yoktur.

Satıcı, araç satışını bir meslek edinmişse yani araç satması sebebiyle tacir sıfatına sahipse ortaya çıkan uyuşmazlık ticari uyuşmazlık olarak nitelendirilir. Yargıtay’ın görüşüne göre böyle bir durumda arabuluculuk hizmeti alınması gerektiği yönündedir.

Kilometresi Düşürülmüş Araç Davası Görevli ve Yetkili Mahkeme

Davalının sıfatına göre yetkili mahkeme Tüketici Mahkemesi ya da Asliye Hukuk Mahkemesidir. Kilometresi düşürülmüş araç satan kişi, araba alım satımını bir iş olarak yapıyor ise km düşürme davasında yetkili mahkeme Tüketici Mahkemedir. Eğer arabayı satan şahsı adına satmışsa yani araba alım satımını meslek olarak yapmıyorsa bu davada görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesi’dir.

Yargıtay 13. Hukuk Dairesi, E. 2017/2916, K. 2017/3730, T. 23.03.2017

Yargıtay 13. Hukuk Dairesi’nin E. 2017/2916, K. 2017/3730 sayılı ve 23.03.2017 tarihli kararında, satıcının araç alım satımını meslek edinmediği durumlarda görevli mahkemenin Tüketici Mahkemesi değil genel mahkemeler (Asliye Hukuk Mahkemesi) olduğu belirtilmiştir.

Kilometresi Düşürülmüş Araç Davası Mahkeme Harç ve Masrafları

Harç ve bilirkişi ücreti yıldan yıla değişkenlik göstermektedir. Km düşürme davası iki davadan oluşur. Bu iki dava Ceza Davası ve Tazminat Davasıdır. Cezai süreç aşamasında harç veya dava masrafı bulunmamaktadır. Tazminat davası aşamasında davacı taraf mahkeme harcı ve bilirkişi ücretini peşin ödemelidir. Dava eğer davacının lehine sonuçlanırsa davacı ödediği harç ve bilirkişi ücretini davalı taraftan talep edebilir.

Kilometresi Düşürülmüş Araç Davası

Harbiye Hukuk Bürosu Kilometresi Oynanmış Araç Hukuki Hizmetlerimiz

Harbiye Hukuk Bürosu Tazminat Hukuku avukatı uzman kadromuz ile 2004 yılından bu yana tazminat hukukuna ilişkin uyuşmazlıklar ile ilgili dava aşamalarında danışmanlık ve Tazminat hukuku avukatlığı hizmeti vermekteyiz.

Km Düşürülmüş Araç Satış Sözleşmesi Örneği

Kilometresi Düşürülmüş Araç Davası Dilekçe Örneği

Kilometresi Düşürülmüş Araç Satışında Haklar İle İlgili Sorular

Kilometresi düşürülmüş araç satışı ve seçimlik tüketici hakları ile ilgili sorulara bu başlıkta cevap verdik.

Av. Şamil Kaya

Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden 2014 yılında onur derecesiyle mezun olmuştur. Lise öğrenimini yatılı şekilde Erdoğan Akdağ Anadolu Öğretmen Lisesi’nde 2010 yılında birincilikle tamamlayan Şamil Kaya, 2018 yılında başladığı Anadolu Ünivers...

Tüm yazıları