Kilometresi Düşürülmüş Araç Satın Alan Kişilerin Hakları

Kilometresi düşürülmüş araç aldıysanız ilk iş, muayene ve servis kayıtlarıyla aracın gerçek kilometresini belgelemek ve durumu satıcıya ihtarnameyle bildirmektir. Sonrasında sözleşmeden dönebilir, bedelden indirim ya da aracın ayıpsız benzeriyle değiştirilmesini isteyebilirsiniz.

Kilometreyi kendisi düşüren ya da düşürüldüğünü bilerek aracı satan kişi hakkında ayrıca dolandırıcılık suçundan şikayette bulunulabilir. Hukuki talep ile ceza süreci birbirinden bağımsız yürür.

Kilometresi Düşürülmüş Araç Gizli Ayıp mıdır?

Evet. Göstergeye yapılan müdahale araca bakarak fark edilmez, ancak kayıt karşılaştırması ya da teknik incelemeyle ortaya çıkar. Bu yüzden km düşürme gizli ayıp sayılır ve satıcı, alıcıya bildirdiği kilometreden Türk Borçlar Kanunu m.219 gereği bu ayıbı bilmese bile sorumludur.

Ayıbın şartları ve satıcının genel sorumluluğu ikinci el araç satışında satıcının sorumluluğu yazısında ayrıntılı olarak anlatılıyor.

Kilometresi Düşürülmüş Araç Alımında Gizli Ayıp

Kilometresi Düşürülmüş Araç Nasıl Anlaşılır?

Aracın kilometresinin düşürülüp düşürülmediği tek bir yöntemle değil, birkaç kaynağın karşılaştırılmasıyla anlaşılır. En sağlam sonuç, kayıtlardaki kilometre ile göstergedeki kilometrenin yan yana konmasıyla çıkar.

• Yetkili servis kayıtlarına ulaşılırsa bakım tarihlerindeki kilometre, göstergedeki değerle karşılaştırılır.
• Muayene kayıtlarında iki muayene arasındaki kilometre farkına bakılır. Sonraki muayenede kilometre öncekinden düşükse müdahale o aralıkta yapılmıştır.
• Dyno testi gibi motor performans ölçümleri motorun yıpranmışlığı hakkında fikir verir, ama tek başına kilometreyi kanıtlamaz.
• İç donanımdaki aşınma gösterilen kilometreyle karşılaştırılır. Direksiyon simidinin parlaması, pedal lastiklerinin incelmesi, koltuk yan desteklerinin çökmesi veya vites topuzunun aşırı yıpranması gösterilen kilometreyle uyuşmuyorsa bu bir uyarı işaretidir.
• Ekspertiz raporu bu bulguları bir araya getirir. Rapor, muayene ve servis kayıtlarıyla birlikte okunduğunda daha güvenilir olur.

Km Düşürme Cezası

Km düşürülmüş aracı alıcıyı kandırarak satan kişi, TCK m.157’deki dolandırıcılık suçu nedeniyle 1 yıldan 5 yıla kadar hapis ve 5.000 güne kadar adli para cezasıyla yargılanır. Satıcı, galerici gibi ticari faaliyeti sırasında hareket eden bir tacirse fiil TCK m.158/1-h kapsamında nitelikli dolandırıcılık olur ve ceza 3 yıldan 10 yıla kadar hapis ile 5.000 güne kadar adli para cezasıdır. Hapis ve adli para cezası birlikte verilir.

Türk Ceza Kanunu’nda ya da Karayolları Trafik Kanunu’nda kilometre göstergesiyle oynamayı ayrıca tanımlayan bir suç yoktur. KTK m.31’deki müdahale yasağı takograf, taksimetre ve hız sınırlayıcıyla ilgilidir. Bu yüzden km düşürme, km geri çekme ya da km oynama denilen fiil, alıcıyı aldatmaya yönelik olduğu ölçüde dolandırıcılık hükümleriyle değerlendirilir.

Yargıtay 23. Ceza Dairesi’nin E. 2015/72, K. 2015/1029 sayılı kararına konu dosyada, göstergesinde oynama yapılarak yaklaşık 125.000 kilometreden 100.000 kilometrenin altına indirilen ve değerinin üzerinde satılan araç nedeniyle fiil dolandırıcılık olarak değerlendirilmiştir.^[1]

Dolandırıcılık

Madde 157- (1) Hileli davranışlarla bir kimseyi aldatıp, onun veya başkasının zararına olarak, kendisine veya başkasına bir yarar sağlayan kişiye bir yıldan beş yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezası verilir.

Nitelikli Dolandırıcılık

Madde 158- (1) Dolandırıcılık suçunun; (…) h) Tacir veya şirket yöneticisi olan ya da şirket adına hareket eden kişilerin ticari faaliyetleri sırasında; kooperatif yöneticilerinin kooperatifin faaliyeti kapsamında, (…) İşlenmesi halinde, üç yıldan on yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezasına hükmolunur.

^[2]

Bilmeden Satan Kişi Ceza Alır mı?

Dolandırıcılık, hileli davranışla aldatmayı gerektiren kasıtlı bir suçtur. TCK m.22’ye göre taksirle işlenen fiiller ancak kanunun açıkça belirttiği hallerde cezalandırılır ve dolandırıcılığın taksirli hali düzenlenmemiştir. Kilometrenin düşürüldüğünü bilmeden aracı satan kişi bu nedenle ceza almaz.

Bilmemek hukuki sorumluluğu kaldırmaz. Satıcı TBK m.219 gereği ayıptan yine sorumludur ve alıcının seçimlik haklarına muhatap olur.

Şikayet, Uzlaştırma ve Etkin Pişmanlık

TCK m.157 ve m.158’de şikayet şartı bulunmadığından savcılık, suçu öğrendiğinde soruşturmayı kendiliğinden yürütür. Mağdurun şikayetten vazgeçmesi soruşturmayı bitirmez.

Basit dolandırıcılık (TCK m.157), CMK m.253 gereği uzlaştırma kapsamındadır. Galericinin işlediği nitelikli dolandırıcılık bu listede yer almadığı için uzlaştırmaya gidilmez.

Fail, kovuşturma başlamadan önce alıcının zararını tamamen giderirse TCK m.168 gereği cezası üçte ikisine kadar indirilir. Zarar kovuşturma başladıktan sonra ve hükümden önce giderilirse indirim yarısına kadardır. Kısmen ödeme halinde indirim için mağdurun rızası aranır.

Ceza Davasında Zamanaşımı

Dava zamanaşımı TCK m.66’ya göre suçun üst sınırına bakılarak belirlenir. Üst sınırı 5 yıl olan basit dolandırıcılıkta süre 8 yıl, üst sınırı 10 yıl olan nitelikli dolandırıcılıkta 15 yıldır.

Kilometresi Düşürülmüş Araç Suç Mudur?

Kilometresi Düşürülmüş Araç Alan Kişinin Hakları

Kilometresi düşürülmüş araç alan kişinin kullanabileceği seçimlik hakları bulunmaktadır. Bu haklar Türk Borçlar Kanunu’nun 227. Maddesinde belirtilmiştir. Kilometresi düşürülmüş bir araç, teknik olarak değil hukuki yollarla düzeltilir, yani kilometre sayacı değil, alıcının zararı giderilir.

1. Kilometresi düşürülmüş aracı satın alan, aracı iade etmeye hazır olduğunu satıcıya bildirerek sözleşmeden dönebilir.
2. Aracın gerçek bedelinin ortaya çıkmasıyla satın alan indirim talebinde bulunabilir.
3. Aynı bedelde ayıpsız bir araç ile değişim talebinde bulunabilir.
4. Ayıptan doğan sorunların, masrafları satıcıya ait olmak üzere ücretsiz onarılmasını isteyebilir.

MADDE 227- Satıcının satılanın ayıplarından sorumlu olduğu hâllerde alıcı, aşağıdaki seçimlik haklardan birini kullanabilir:

1. Satılanı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönme.
2. Satılanı alıkoyup ayıp oranında satış bedelinde indirim isteme.
3. Aşırı bir masrafı gerektirmediği takdirde, bütün masrafları satıcıya ait olmak üzere satılanın ücretsiz onarılmasını isteme.
4. İmkân varsa, satılanın ayıpsız bir benzeri ile değiştirilmesini isteme.

Alıcının genel hükümlere göre tazminat isteme hakkı saklıdır.

Satıcı, alıcıya kilometresiyle oynanmış aracın ayıpsız bir benzerini hemen vererek ve uğradığı zararın tamamını gidererek seçimlik haklarını kullanmasını önleyebilir.

Alıcının, sözleşmeden dönme hakkını kullanması halinde, durum bunu haklı göstermiyorsa hakim, satılanın onarılmasına veya satış bedelinin indirilmesine karar verebilir.

Aracın değerindeki eksiklik satış bedeline çok yakınsa alıcı yalnızca sözleşmeden dönmeyi ya da aracın ayıpsız benzeriyle değiştirilmesini isteyebilir.

Aracı galeriden, yani ticari amaçla satış yapan birinden aldıysanız aynı haklar 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m.11’de de düzenlenmiştir. Bu durumda satıcı, tüketicinin seçtiği talebi yerine getirmekle yükümlüdür ve tüketici seçimlik hakla birlikte TBK hükümlerine göre tazminat da isteyebilir.

Uyarı: TBK m.223 gereği, gizli ayıp niteliğindeki km düşürmeyi öğrendiğinizde hemen satıcıya bildirmezseniz, aracı bu ayıpla birlikte kabul etmiş sayılırsınız. Km düşürme olağan bir gözden geçirmeyle ortaya çıkmayan bir ayıp olduğu için bildirim yükümlülüğü ayıp fark edildiği anda başlar. Bildirimi ihtarname ile yapmanız ispat açısından güvenlidir.

Aracı İade Etme Hakkı

Alınan kilometresi düşürülmüş aracın ayıplı çıkması halinde kanunda öngörülen 2 yıllık süre içinde ayıplı mal iade edilebilir. Aracın kilometresiyle oynanması ve alıcıya bildirilmemesi sonucu araç ayıplı hale gelmiştir. Alıcının TBK madde 227 hükümleri gereği aldığı ayıplı malı kanunun öngördüğü süre içerisinde satıcıya iade etme hakkı vardır.

İade hakkı için satıcının kilometrenin düşürüldüğünü bilmesi gerekmez. TBK m.219’un son cümlesi satıcıyı bilmediği ayıplardan da sorumlu tutar. Alıcının ayıbı fark eder etmez satıcıya bildirmesi ise TBK m.223 gereği şarttır.
^[3]

Ayıp Oranında İndirim İsteme Hakkı

Kilometresiyle oynanmış araç, satıcının gösterdiği değerde değildir. Alıcı aracı elinde tutmak istiyorsa ayıp oranında indirim talep edebilir. İndirim, satış tarihinde aracın ayıplı ve ayıpsız fiyatlarının karşılaştırılmasıyla bulunur.

İndirim miktarı, satış bedelinden, aracın ayıplı ve ayıpsız değerlerinin oranı düşülerek hesaplanır. Bilirkişi bu iki değeri ayrı ayrı belirler, aradaki oran satış bedeline uygulanır.

Ayıp oranında indirim isteme hakkı yine TBK madde 227 hükümlerine tabidir. Satın alınan araç satıcıya iade edilmez. Satıcıdan yalnızca bedeli aracın gerçek değerine indirmesi istenir.

Kilometresi Düşürülmüş Araç Durumunda Seçimlik Haklar

Düşürülen Kilometre Eski Haline Getirilebilir mi?

Düşürülen kilometre gösterge üzerinde eski haline getirilemez. Sayaçtaki değer yazılımla değiştirildiğinde önceki rakam cihazda saklanmaz ve geriye dönük olarak okunamaz. Bu nedenle aracın gerçek kilometresi göstergeden değil kayıtlardan belirlenir.

Gerçek kilometreyi ortaya koyan kayıtlar dosyaya sunulur. Muayene istasyonu kayıtları, yetkili servis bakım kayıtları ve varsa sigorta hasar dosyaları aracın hangi tarihte kaç kilometrede olduğunu gösterir. Mahkeme bu belgeleri ve bilirkişi incelemesini birlikte değerlendirerek gerçek kilometreyi tespit eder.

Satıcının sayacı yeniden ayarlama teklifi alıcının zararını karşılamaz. Türk Borçlar Kanunu madde 227 kapsamındaki ücretsiz onarım hakkı satılandaki ayıbın giderilmesine yöneliktir, buradaki ayıp ise göstergede değil aracın gerçekte kat ettiği yolda ve yıpranmışlığındadır. Sayacın yeniden oynatılması bu yıpranmayı ortadan kaldırmaz.

Bu yüzden ilk yapılacak iş sayacı değil kayıtları güvenceye almaktır. Muayene ve servis kayıtlarının çıktısı alınıp satıcıya noter kanalıyla ihtarname gönderilmesi, hem ayıp ihbarını hem de delili aynı anda sabitler.

Kilometresi Düşürülmüş Araçta Kim Sorumludur?

Hukuki sorumluluk satıcıdadır, ceza sorumluluğu ise kilometreyi düşüren ya da bunu bilerek aracı satan kişidedir. Ekspertiz firması da raporundaki hata ölçüsünde sorumlu tutulabilir.

Satıcının Sorumluluğu

Kilometresi düşürülmüş aracı satan kişi, alıcıya bildirdiği nitelikten farklı bir araç satmış olur. TBK m.219 satıcıyı bilmediği ayıplardan da sorumlu tuttuğu için kilometreyi kimin düşürdüğü hukuki davada sonucu değiştirmez ve davalı taraf satıcıdır.

Satıcının kilometreyi bilip bilmemesi ise iki noktada fark yaratır. Ağır kusurlu satıcı iki yıllık zamanaşımından yararlanamaz ve bilerek satış dolandırıcılık soruşturmasına konu olur.

Ekspertiz Firmasının Sorumluluğu

Alıcı çoğu zaman ekspertiz raporuna güvenerek aracı satın alır. Kilometreye müdahale edildiği halde raporda aksi yönde bir sonuç yer alıyorsa raporu hazırlayan firma bu hatadan sorumlu tutulabilir.

Hata yalnızca raporu hazırlayanınsa sorumluluk ekspertiz firmasında kalır. Eksper ile satıcı anlaşarak kilometreyi rapora kasten yanlış yazmışsa ikisi müştereken sorumlu olur.

Kilometresi Düşürülmüş Araç Durumunda Yasal Haklar

Kilometresi Düşürülmüş Araç Dava Açma Süresi ve Zamanaşımı

Ayıptan doğan davalar TBK m.231 gereği aracın alıcıya devrinden itibaren 2 yıl içinde açılmalıdır. Ayıp sonradan ortaya çıksa da süre devirden başlar. Satıcı aracı ayıplı olarak devretmekte ağır kusurluysa bu iki yıllık süreden yararlanamaz ve TBK m.146’daki genel 10 yıllık süre gündeme gelir.

Satıcının ağır kusurlu sayılması için kilometreyi kendisi düşürmüş ya da düşürüldüğünü bilerek alıcıya yanlış bilgi vermiş olması gerekir.

Galeriden alınan araçta TKHK m.12 uygulanır. Süre teslimden itibaren 2 yıldır. İkinci el satışlarda satıcının ayıplı maldan sorumluluğu 1 yıldan az olamaz. Ayıp ağır kusur ya da hile ile gizlenmişse zamanaşımı hükümleri hiç uygulanmaz.

Kilometresi Düşürülmüş Araç Davası Nasıl Açılır?

Dava öncesinde alıcı, aracın kilometresinin düşürüldüğünü satıcıya bildirmelidir. Bildirimin noter ihtarnamesiyle yapılması hem TBK m.223’teki bildirim yükümlülüğünü yerine getirir hem de tarihi ispat eder. Satıcı talebi karşılamazsa alıcı seçtiği hakkı dava yoluyla ister.

Kilometreyi düşüren ya da bunu bilerek aracı satan kişi hakkında savcılığa şikayet dilekçesi verilebilir. Ceza soruşturması hukuki davayı beklemez, iki süreç birlikte yürüyebilir.

Hukuk davasında mahkeme sözleşmeden dönmeye, bedelde indirime ya da tazminata hükmedebilir. Ceza yargılamasında ise TCK m.157 veya m.158’e göre hapis ve adli para cezasına karar verilebilir.

Dava dosyasında sunulacak belgelerin her biri farklı bir noktayı kanıtlar:

• Araç satış sözleşmesi, satış tarihini ve bedelini gösterir.
• Ekspertiz veya bilirkişi raporu, kilometrenin düşürüldüğünü teknik olarak kanıtlar.
• Muayene kayıtları, kilometrenin hangi tarihte düşürüldüğünü ortaya koyar.
• İhtarname, satıcıya bildirim yapıldığını ve bildirimin tarihini gösterir.
• Banka dekontu veya ödeme belgesi, gerçek satış bedelini kanıtlar.

Kilometresi Düşürülmüş Araç Davası Arabuluculuk Başvurusu

Arabuluculuk zorunluluğu satıcının kim olduğuna göre değişir. Aracı galeriden ya da ticari amaçla satış yapan birinden aldıysanız işlem tüketici işlemidir.

Uyuşmazlığın değeri her yıl ilan edilen parasal sınırın altındaysa TKHK m.68 gereği tüketici hakem heyetine başvurmak zorunludur. Sınırın üzerindeki uyuşmazlıklarda TKHK m.73/A gereği tüketici mahkemesinde dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır.

İki taraf da tacirse ve satış ticari işletmeleriyle ilgiliyse uyuşmazlık ticari davadır. Konusu para olan alacak ve tazminat davalarında TTK m.5/A gereği arabuluculuk dava şartıdır. İki özel kişi arasındaki satış bu hükümlerin kapsamına girmez.

Kilometresi Düşürülmüş Araç Davası Görevli ve Yetkili Mahkeme

Aracı ticari amaçla satış yapan birinden aldıysanız TKHK m.73 gereği tüketici mahkemesi görevlidir. Satıcı aracı kendi adına, meslek olarak araç alım satımı yapmadan sattıysa görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesidir.

Her iki tarafın da tacir olduğu ticari satışlarda asliye ticaret mahkemesi görevlidir. TKHK m.73/5 gereği tüketici, davayı kendi yerleşim yerindeki tüketici mahkemesinde de açabilir.

Kilometresi Düşürülmüş Araç Davası Mahkeme Harç ve Masrafları

Harç ve bilirkişi ücreti her yıl yeniden belirlenir. Savcılığa şikayet için harç ödenmez. Tazminat davası aşamasında davacı taraf mahkeme harcı ve bilirkişi ücretini peşin ödemelidir. Dava eğer davacının lehine sonuçlanırsa davacı ödediği harç ve bilirkişi ücretini davalı taraftan talep edebilir.

Kilometresi Düşürülmüş Araç Davası

Km Düşürülmüş Araç Satış Sözleşmesi ve Dava Dilekçesi Örneği

Aşağıdaki sözleşme örneği satış sırasında kilometre beyanını kayda geçirmek, dilekçe örneği ise ayıp nedeniyle ödenen bedeli önceki satıcıdan istemek için hazırlanmıştır.

Km Düşürülmüş Araç Satış Sözleşmesi Örneği

Kilometresi Düşürülmüş Araç Davası Dilekçe Örneği

Kilometresi Düşürülmüş Araç Satışında Haklar İle İlgili Sorular

Kilometresi düşürülmüş araç satışı ve seçimlik tüketici hakları ile ilgili sorulara bu başlıkta cevap verdik.

Av. Şamil Kaya

Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden 2014 yılında onur derecesiyle mezun olmuştur. Lise öğrenimini yatılı şekilde Erdoğan Akdağ Anadolu Öğretmen Lisesi’nde 2010 yılında birincilikle tamamlayan Şamil Kaya, 2018 yılında başladığı Anadolu Ünivers...

Tüm yazıları