Sovtaj Bedeli Nedir? Nasıl Hesaplanır?

Sovtaj bedeli uygulaması hasarlı araçların hasarlı halleri ile satılması sırasında aracın maliyetinin belirlenmesini sağlar. Özellikle sigorta şirketleri için fayda sağlamaktadır. Sovtaj bedeli tanım olarak hasarlı bir malın hasarlı durumu ile o anki maddi değeri anlamına gelir.

Sovtaj bedeli uygulaması yapılabilmesi için sovtaj bedeli hesaplaması yapılmalıdır. Sovtaj bedeli hesaplama eksperler ve sigorta şirketleri tarafından yapılır. Sovtaj bedeli uygulaması ve sovtaj bedeli hesaplamasına ilişkin detaylı bilgi ve hizmetlerimizi yazımızın devamında açıkladık.

Sovtaj Nedir? Ne Demektir?

Sovtaj ve sovtajın bedeli aynı konuyla ilgili farklı kavramlardır. Sovtaj tanım olarak hasarlı aracın hasarlı ve hasarsız kısımlarının sigorta sahibi kişinin onayı doğrultusunda satılması işlemidir.

Araçların kaza ya da çeşitli olaylar sonucu pert olması ekspertiz raporuyla doğrulandığı zaman aracın sigortalı sahibine aracın rayiç bedeli ödenir. Eğer varsa aracın kaza sonrası çalışır durumda olan parçaları sigortalı araç sahibi tarafından sigorta şirketine verilmek istenmez ise eksper ya da sigorta şirketi tarafından parçaların ederi hesaplanır. Çıkan sonuç sigorta şirketinin sigortalı araç sahibine ödenen tazminattan çıkarılır.

Sovtaj Bedeli Nedir?

Sovtaj ile sovtajın bedeli arasında farklar olduğu gibi sovtaj bedeli ile sovtaj bedeli uygulaması da birbirinden farklı unsurlardır.

Kaza sonucunda araçların kullanımı mümkün olmayacak kadar hasarlı olması neticesinde araçlara yapılan kasko sigortası sayesinde sigorta şirketleri tarafından pert kararı verilebilmektedir. Pert kararı verilen aracın kaza sonrasında değer kaybı yaşamamış bölümleri ve parçaları satılabilmektedir. Bu satış sonucunda kazanılan gelir, hasarlı araç sahibine sigorta şirketi tarafından ödenecek olan tazminat bedelinden düşülmektedir. Tazminat bedelinden çıkarılan bu bedele sovtajın bedeli denilmektedir.

Sigorta Hukukunda Sovtaj Bedeli

Türk Ticaret Kanunu’nun 1472. Maddesinde sigortacının halefiyetine ilişkin hükümler yer almaktadır.

MADDE 1472- (1) Sigortacı, sigorta tazminatını ödediğinde, hukuken sigortalının yerine geçer. Sigortalının, gerçekleşen zarardan dolayı sorumlulara karşı dava hakkı varsa bu hak, tazmin ettiği bedel kadar, sigortacıya intikal eder.

Sigorta hukukunda pert-total tam hasar manasına gelmektedir. Aracın hasarının tamirat tutarını aştığı durumlarda bu işleme başvurulur.  Bu işlemde sigorta şirketleri, sigortalı araç sahiplerine araca ait hasar bedelini ödeyerek aracın kullanılabilen ya da kullanılamayan parçalarını satın almış olur. Sovtajın bedeli uygulaması bu şekilde gerçekleşir. Sovtaj indiriminin dayanağı, sigortanın zararı tazmin etme ilkesidir. Türk Ticaret Kanunu sigortacının sigortalının uğradığı zararı tazmin edeceğini söyler. Sigortalının elinde kalan hurdanın değeri düşülmezse sigortalı zararından fazlasını almış olur. Uygulamanın ayrıntıları ise kasko sigortası genel şartlarında düzenlenir.^[1] Sovtaj bedeli, rücu davasından bağımsız olarak, sigortalıya yapılacak tazminat ödemesi hesaplanırken düşülür.

Sovtaj Bedeli Uygulamasının Amacı

Sovtajın bedeli uygulamasının amacı meydana gelen zarardan fayda sağlamaktır. Pert olan aracın kullanılamaz hale gelen parçaları sovtaj bedeli uygulaması sayesinde geri dönüştürülebilir. Geri dönüştürülen parçalar sayesinde üretime ve çevreye katkı sağlanmış olunur. Sovtaj bedeli uygulaması ile kazanılan miktar, sigorta şirketlerinin ödemelerinin bir kısmını karşılayabilir. Masrafın ve israfın önüne geçilerek ülke ekonomisine bu sayede katkı sağlanır.

Sovtaj Bedeli Hesaplama Nasıl Yapılır?

Sovtajın bedeli hesaplama işlemi için kesin bir formül yoktur. İlk olarak sigorta şirketleri ile anlaşmalı olan firmalar veya eksperler ile aracın değeri tespit edilir. Aracın piyasa ederi tespit edildikten sonra pert olan aracın hurdaya çıkan bölümlerinin kime verileceği sigortalının takdirindedir.

İlk olarak aracın ekonomik açıdan iyi durumda olup olmadığına bakılmalıdır. Durumu iyi ise aracın sigortalı sahibinin onayına ihtiyaç duyulur. Onay alındıktan sonra aracın piyasa değeri doğru şekilde tespit edilmelidir. Bu tespiti eksperler ve belirli firmalar gerçekleştirmektedir. Eksper raporu neticesinde araç hakkında pert kararı verilirse aracın kaza günündeki piyasa ederi belirlenmelidir. Sigorta şirketi aracın kullanılabilir kısımlarını ya da tamamını satışa sunabilir. Sigortalı araç sahibi hurda olarak satılan aracı satın almak istiyor ise, sigorta şirketi tarafından sigortalıya ödenecek tazminattan bu bedel yani sovtajın bedeli düşürülür. Sigortalıya ödenecek tazminat miktarı bu şekilde hesaplanır.

Sovtaj Bedeli Hesaplanırken Dikkat Edilecek Hususlar

Sovtaj bedelinin düşük ya da yüksek belirlenmesi doğrudan sigortalının eline geçecek tutarı değiştirir. Bu nedenle hesaplamada üç nokta önem taşır.

Birincisi, aracın kaza günündeki rayiç değerinin doğru tespit edilmesidir, tazminat bu değer üzerinden hesaplanır. İkincisi, hurdanın kimde kalacağına sigortalının karar vermesidir. Üçüncüsü, hurda sigortalıda kalacaksa düşülen tutarın eksper raporuyla belgelenmesidir.

Sigortalı, eksper raporundaki sovtaj değerlendirmesine katılmıyorsa itiraz edebilir ve uyuşmazlığı Sigorta Tahkim Komisyonuna ya da mahkemeye taşıyabilir.

Sovtaj Tazminatını Kim Öder?

Aracın hurda bedelinin nasıl hesaplandığını ve kime ödendiğini yazımda açıklamış bulunmaktayım. Sovtaj bedelinin doğru olarak hesaplanmasından sonra bu bedel sigorta şirketlerine ödenir.

Sigorta şirketleri eksperler tarafından belirlenen bedel üzerinden, kaza geçirmiş araçların kullanılabilecek durumda olan ya da perte çıkan ve ekonomik değer taşıyan parçalarının satılması neticesinde elde edilen geliri sigorta şirketlerine bırakılmaktadır. Ancak sigorta şirketleri sigortalı araç sahiplerine ödemekle yükümlü oldukları miktarı ödemelidirler. Sigortalı kişilere ödenecek bedel sigorta şirketleri tarafından ödenir.

Sovtaj Tazminatı Ne Zaman Ödenir?

Aracın hurda bedeli belirlendikten sonra kaza sonucu hasar almış aracın kullanılabilen ya da maddi karşılığı olan parçalarının satışından edinilen gelir sigorta şirketlerine kalır. Sigorta şirketleri bu geliri elde ettikten sonra ödeme yapmaktadır.

Sigortalı araç sahibi, aracın perti ekonomik değer taşıyor ise ve bu pertin satışını isterse araca ait haklar sigorta şirketine devrolunur. Sigorta şirketi araç değerini hesaplatır sonrasında aracın satışını ister. Bu işlemlerin neticesinde sigorta şirketi elde ettiği gelirle beraber tazminatı da sigortalı araç sahibine öder. Bu şartlarda sovtaj bedelinin ödenmemesi mümkün değildir.

Sigorta tazminatının ne zaman ödeneceği kanunda düzenlenmiştir. Türk Ticaret Kanunu’na göre tazminat, rizikoyla ilgili belgeler sigortacıya verildikten ve sigortacının araştırmaları bittikten sonra, her halde riziko ihbarından kırk beş gün sonra muaccel olur. Can sigortalarında bu süre on beş gündür.

Araştırmalar riziko ihbarından itibaren üç ay içinde tamamlanamazsa sigortacı, tazminattan mahsup edilmek üzere tespit edilecek hasar miktarının en az yüzde ellisini avans olarak ödemek zorundadır. Borç muaccel olduğunda sigortacı ayrıca ihtara gerek kalmadan temerrüde düşer ve temerrüt faizinden kurtulmayı öngören sözleşme hükümleri geçersizdir.^[2]

Sovtaj bedeli ayrı bir ödeme kalemi değildir. Sigortalıya ödenecek tazminattan düşülen bir tutardır. Bu nedenle sovtaj bedelinin ödenme zamanı, tazminatın muaccel olduğu tarihle aynıdır.

SOVTAJ BEDELİ NEDİR NASIL HESAPLANIR

Harbiye Hukuk Bürosu Sigorta Hukuku Hizmetlerimiz

Harbiye Hukuk Bürosu uzman kadromuz ile 2004 yılından bugüne sigorta şirketleri ve sigortalılar arasında oluşan anlaşmazlıklara çözüm üretme ve temsil etme hizmetleri vermekteyiz. Sigorta hukuku alanında danışmanlık hizmeti sunarız.

Sigorta hukukuna ilişkin sorunlar yalnızca gerçek kişiler arasında vuku bulmaz. Tüzel kişiler ile sigorta hukuku alanında oluşan uyuşmazlıklarda Harbiye Hukuk Bürosu kadromuz temsil hizmeti sunmaktadır.

Sıkça Sorulan Sorular

Sigorta Hukukunda Sovtaj Bedeli Ne Demektir?

Sigorta sözleşmelerinde sovtaj bedelinin nasıl ödeneceği ve ödeme koşulları detaylıca belirtilir. Sigortalı araç sahibi ve sigorta şirketleri bu şartlara uymalıdır. Bu bedel mevcut olayın şartlarına göre sigortalı araç sahibine ya da sigorta şirketlerine ödenir.

Sovtaj Bedeli Hesaplaması Neye Göre Yapılır?

Aracın hurda bedeli hesaplamanın açıkça bir formülü bulunmamaktadır. Sovtaj bedeli, sigorta şirketlerinin anlaşmalı oldukları eksperler ile ya da firmalar aracılığıyla belirlenebilmektedir. Sovtaj bedeli hesaplanırken kaza sonucu hasar almış aracın kullanılabilecek ya da kullanılamayacak duruma gelmiş parçalarının maddi karşılıkları tespit edilir. Sigortalı araç sahibi hurdanın nereye verileceğine karar verir. Sigortalı araç sahibi eğer aracın hurdasının kendisinde kalmasını isterse tazminat bedelinden sovtaj bedeli düşülür ve sigorta şirketi ödemeyi bu şekilde yapar.

Sovtaj Tahsilatı Ne Demektir?

Sovtaj tahsilatı, pert kararı verilen aracın satılabilir parçalarının ya da hurdasının satışından elde edilen bedelin sigorta şirketi tarafından tahsil edilmesidir. Araç sigorta şirketine devredilmişse satış geliri şirkette kalır ve şirketin ödediği tazminatın bir kısmını karşılar.

Hurda sigortalıda kalacaksa tahsilat ayrı bir ödeme olarak yapılmaz. Bu durumda sovtaj bedeli, sigortalıya ödenecek tazminattan mahsup edilerek tahsil edilmiş sayılır.

Sovtaj İhalesi Nedir? Nasıl Yapılır?

Teknolojinin vermiş olduğu imkanlar sayesinde internet üzerinden satışa sunulan araçları görebilir, satış işlemini gerçekleştirebilir ya da teklif verebilirsiniz.

Hasarlı araçların hasarlı parçaları e-sovtaj işlemi sayesinde internet üzerinden alıcıları ile buluşabilmektedir.  E-sovtaj işlemini gerçekleştirmek için e-sovtaj.com.tr adresi güncel olarak kullanılmaktadır. E-sovtaj üzerinde sovtaj ihalesi açık ihale ve kapalı ihale olmak üzere iki şekilde yapılabilmektedir.

• Açık İhale: E-sovtaj üzerinden verilen teklifleri herkes görebilir. Bakılan araç için teklif belirlenir ve bu teklife ulaşıldıktan sonra kısa bir süre içerisinde satış işlemi gerçekleşir.
• Kapalı İhale: Sayfada belirlenen araç için verilen teklifler sadece satıcı ve alıcı tarafından görülebilir. Sigorta şirketi teklifi kabul ettikten sonra ısa bir süre içerisinde aracın teslimi yapılır.

Av. Yusuf Emrehan Sucu

Tam burslu olarak eğitimini sürdürdüğü Kadir Has Üniversitesi Hukuk Fakültesi’ni tamamlamıştır. Hukuk eğitimi sırasında birden fazla sertifika programını tamamlamış, kurgusal mahkemelerde sıkça rol almıştır. İş Hukukuna ilişkin alacaklar ve Tazmin...

Tüm yazıları