Evlilik Nedeniyle İşten Ayrılan Kadın İşçinin Tazminat Hakkı

Evlilik nedeniyle tazminat, halk arasında yaygın olarak evlilik tazminatı olarak bilinen ve kadın çalışanlara belirli şartlar altında kıdem tazminatı alarak işten ayrılma hakkı tanıyan yasal bir düzenlemedir. Buna göre kadın işçi, resmi nikah tarihinden itibaren bir yıl içinde kendi isteğiyle iş sözleşmesini evlilik nedeniyle sona erdirdiğinde ve kıdem tazminatına ilişkin diğer yasal şartları da taşıdığında, işverenden kıdem tazminatı talep edebilir. Bu hak, yalnızca kadın çalışanlar bakımından düzenlenmiş olup evlilik sebebiyle işten ayrılan işçinin ekonomik haklarının korunmasını amaçlamaktadır.

Bu durumda kadın işçi, evliliği gerekçe göstererek iş sözleşmesini feshedebilir. Dikkat edilmesi gereken husus, sözleşmeyi feshetme bildiriminin usule uygun olması gerektiğidir. İşçi, işverene dilekçe sunarak talebini beyan edip sözleşmeyi feshedebilecektir. Dikkat edilmesi gereken bir başka durum da evlilik tarihidir. Evlilik tarihi de resmi nikahın kıyılmasıyla başlayacaktır.

Unutmamak gerekir ki bu hak yalnızca kadın işçileri kapsayan bir haktır. Evlilik sebebiyle işten ayrılan kadın işçi, gerekli şartların olması halinde kıdem tazminatı almaya da hak kazanır. Bununla birlikte evlenen işçi, ihbar tazminatı yükümlüsü de olamaz. Zira ihbar süresine uyması gibi bir yükümlülüğü de yoktur.

Evlilik Nedeniyle Kıdem Tazminatı Alma Hakkı

Evlilik sebebiyle istifa eden kadın işçi, gerekli şartların bulunması halinde kıdem tazminatı almaya hak kazanır. Evlilik sebebiyle iş akdini feshetme hakkı ve evlilik sebebiyle kıdem tazminatı talep hakkı erkek işçilere verilmemiştir. Erkek işçinin evlilik nedeniyle fesih hakkı yoktur.

Bununla birlikte kadın işçi, evlilik sebebiyle işveren tarafından işten çıkarılmışsa ağır hak ihlali olur. Evlilik sebebiyle işten çıkarıldığını ispat etmesi halinde kıdem tazminatı alabilir. Ek olarak iş yerinde başka evli kişiler de çalışıyorsa ayrı olarak da kadın işçi lehine ayrımcılık tazminatına hükmedilebilir.

Evlilik sebebiyle işten ayrılan kadın işçinin kıdem tazminatı almaya hak kazanması için, işten ayrılmanın evlilik sebebiyle olması gerekir. Bunun dışında kıdem tazminatı alma şartları ufak farklılıklarla birlikte genel olarak aynıdır denilebilir.

Evlilik Nedeniyle Kıdem Tazminatı

Evlilik Nedeniyle Kıdem Tazminatı Alma Şartları

Kadın işçilerde kıdem tazminatının verilme sebebi genişletilmiş, evlilik halinde de talep edilebilir hale gelmiştir. Evlilik sebebiyle istifa eden kadın işçinin kıdem tazminatı alması belirli şartlara bağlıdır. Şartlar şöyle sıralanabilir:

• İşçi ve işveren arasında yapılmış geçerli bir iş sözleşmesi olması,
• İşçinin işyerinde 1 yıl veya daha uzun süreyle çalışıyor olması,
• İş sözleşmesinin evlilik sebebiyle sonlandırılması,
• İş sözleşmesini sonlandıran kişinin kadın işçi olması*,
• İş sözleşmesinin resmi nikah kıyıldığı tarihten itibaren en fazla 1 yıl içinde sonlandırılmış olması.

Kadın işçinin evlilik sebebiyle kıdem tazminatı alabilmesi için gerekli şartlar bunlardır. Kadın işçinin evlilik sebebiyle iş akdini sonlandırdıktan sonra başka bir işte çalışması ise kıdem tazminatını almaya engel teşkil etmeyecektir.

Yukarıda “*” ile belirtilen madde, kıdem tazminatının sebebi bakımından önemlidir. Zira evlenme sebebiyle iş sözleşmesini fesheden kişinin kadın işçinin kendisi olması gerekir. Tersi durumda (işveren, işçinin evlenmesi sebebiyle iş akdini sonlandırmışsa) haksız fesihle sonlandırma olur. Bu durumda işçinin kıdem tazminatı alma hakkı tekrar doğar. Fakat bu kez zamanaşımı süresi 5 yıldır.

Evlilik Tazminatı Nasıl Hesaplanır?

Kıdem tazminatı hesabı, kadın işçi için de genel kurala göre yapılır. Son brüt giydirilmiş maaş, çalışılan yıl sayısıyla çarpılır. Yıla bölünmeyen süreler oranlanır.^[1] Hesaplanan tutar, yıllık kıdem tazminatı tavanını aşamaz. Gelir vergisi kesilmez, yalnızca damga vergisi kesintisi uygulanır. Güncel tavan tutarına göre kesin sonuç için Kıdem Tazminatı Hesaplama aracı kullanılabilir.

Tazminat, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihte muaccel hale gelir. İş Kanunu, sözleşmenin sona ermesinde işçinin ücreti ile para ile ölçülebilen tüm menfaatlerinin tam olarak ödenmesini zorunlu tutar.^[2] Kanunda ödeme için ayrıca bir gün sayısı belirlenmiş değildir.

Ödeme gecikirse gecikme faizi işletilir. Faiz, mevduata uygulanan en yüksek banka faizi üzerinden hesaplanır. Bu faize, kıdem tazminatı zamanında ödenmediği için açılan davanın sonunda hakim hükmeder.

Hesaba yol, yemek, düzenli prim ve ikramiye gibi süreklilik taşıyan ödemeler dahil edilir. Yıllık izin ücreti, evlenme yardımı, hafta tatili ücreti, bayram harçlığı, doğum yardımı ve tek seferlik ikramiyeler hesaba dahil edilmez.^[3]
Giydirilmiş brüt aylık ücreti 40.000 TL olan bir işçinin kıdem süresine göre alacağı tutarlar şöyledir. Tazminattan gelir vergisi kesilmez, yalnız binde 7,59 oranında damga vergisi düşülür.^[4]

Her tam yıl için ödenecek 30 günlük ücret, kıdem tazminatı tavanını aşamaz. 1 Temmuz 2026 tarihinden itibaren geçerli tavan 73.729,87 TL’dir ve giydirilmiş brüt ücreti bu tutarı geçen işçide hesap tavandan yapılır.

Evlilik Nedeniyle Kıdem Tazminatı Hakkını Kullanmada Yasal Süre

Evlilik nedeniyle işten ayrılan ve kıdem tazminatı hakkını talep etmek isteyen işçi, bu talebini resmi nikahın kıyıldığı tarihten itibaren en geç 1 yıl içerisinde işverene yöneltmelidir. Bu bir yıllık süre, fesih hakkının kullanılabileceği hak düşürücü süredir. Sürenin geçmesi halinde işçi, evlilik nedeniyle kıdem tazminatını alma hakkını kaybeder. Süresinde yapılan fesihten doğan kıdem tazminatı alacağı ise beş yıllık zamanaşımına tabidir.^[5]

Burada önemli bir nokta, kadın işçinin ilerleyen tarihte bir başka kişiyle evlenmesi halinde yeniden kıdem tazminatı talep etme hakkı doğar ve onun da süresi 1 yıldır. Yani 1 yıllık süre, yalnızca o evlilik birliği için geçerlidir.

Örnek: Evlendikten 10 ay sonra işten ayrılan kadın işçi kıdem tazminatı alır. Evlendikten 1 yıl 2 ay sonra ayrılan işçi alamaz. Süre, gün sayılmadan hesaplanır.^[6]

Evlilik Nedeniyle İşten Ayrılış Nasıl Yapılır?

Evlilik nedeniyle işten ayrılmak isteyen işçi, bunu bir usule göre yapmalıdır. Öncelikle işverenine evlilik nedeniyle iş sözleşmesini feshetmek istediğini bir “ihtarname” ile bildirmelidir. Kadın işçi tarafından gönderilmesi gereken bu ihtarnamede kıdem tazminatı ve varsa işçinin diğer alacak talepleri de yer almalıdır.

Bununla birlikte ihtarnamenin ekine evlilik cüzdanı fotokopisi de eklenmelidir. Yukarıda da belirtildiği gibi kadın işçinin kıdem tazminatını talep etmesi için 1 yıldan uzun süredir iş yerinde çalışıyor olması gerekmektedir.

Bunun yanı sıra kadın işçinin iş sözleşmesini noter kanalıyla da feshetmesi mümkündür. Hatta böylesi bir fesih durumunda, ileride doğabilecek hukuki uyuşmazlıklarda ispat açısından önem arz eder. Bu ve benzeri durumlarda usule uygun davranabilmek için bir avukata danışılması şiddetle tavsiye olunur.

Uyarı: Dilekçede fesih sebebinin evlilik sebebiyle istifa olduğu açıkça yazılmalıdır. Bu ifade eksik olursa, işveren feshi başka bir sebebe bağlayabilir ve tazminat talebi reddedilebilir.

Not: İhtarnameye evlilik cüzdanı fotokopisi eklenmelidir. İşveren, SGK işten ayrılış bildirgesinde “13” kodunu kullanmalıdır.

Evlilik Nedeniyle İşten Ayrılan Kadın İşçinin Kıdem Tazminatı Şartları

Evlilik Nedeniyle İşten Ayrılan İşçiye Kıdem Tazminatı Ödenmemesi

Evlilik nedeniyle işten ayrılan kadın işçi, kendisine ödenmesi gereken kıdem tazminatını alamazsa, söz konusu alacağı için dava açabilir. Fakat 2018 yılında kanunumuz, işçi alacaklarına yönelik davalarda öncelikle zorunlu arabulucuya başvuru şartı getirmiştir.

Bu nedenle evlilik sebebiyle istifa eden işçi kıdem tazminatını talep etmesine rağmen alamamışsa, bu alacağı için öncelikle dava şartı olan arabulucuya gitmelidir. Arabulucuya gitmeden doğrudan dava yoluna gidilirse usul hatası oluşur, dava bu nedenle usulden reddedilir. Çünkü buradaki arabuluculuk müessesi, dava şartı arabuluculuktur.

Arabulucuda taraflar anlaşabilir fakat anlaşamadıkları durumda artık konu, dava malzemesi haline gelecektir. Arabuluculuktan uzlaşamama tutanağı alınır ve dava açılır. Davacı işçi, evlilik nedeniyle işten ayrıldığını ve bu işten ayrılma sonucu hakkı olan kıdem tazminatını alamadığını ispat etmekle mükelleftir.

Yani iddialarını ispatlama yükü davacı işçidedir. Dava sürecinde kadın işçi, evlilik nedeniyle işten ayrılarak kıdem tazminatının yanı sıra varsa diğer alacaklarını da talep etmelidir.

Evlilik Nedeniyle İşten Ayrılan İşçinin Yeni Bir İşe Girmesi İşveren Tarafından Mahkemede Öne Sürülebilir Mi?

Evlilik nedeniyle işten ayrılan işçinin yeni bir işe girmesinin önünde herhangi bir yasal engel yoktur. Dolayısıyla işveren, bu durumu tek başına öne süremez. Fakat eski işveren, mahkemede fesih yetkisinin kötüye kullanıldığını iddia ederse bu iddiasını ispatlamakla yükümlüdür.

Yargıtay kararlarında, evlilik nedeniyle işten ayrılan işçinin yeni bir işe girmesi, fesih gerekçesini kötüye kullandığının tek başına bir göstergesi olarak kabul edilmemektedir. Örneğin işçinin yeni işyerinde çalışma koşullarının, evlilik nedeniyle işten ayrıldığı işyerindeki çalışma koşullarından daha iyi olması, işçinin fesih gerekçesini kötüye kullandığının kabulü için yeterli değildir.

İşçinin fesih hakkını kötüye kullanıp kullanmadığı her olayda ayrı değerlendirilir. Yargıtay, evlilik nedeniyle ayrılan kadın işçinin kısa süre sonra başka bir işyerinde çalışmaya başlamasını tek başına kötüye kullanma saymaz. Kanun koyucunun amacı işçinin çalışma yaşamını tümüyle sonlandırması olmadığı için işçi, bu hakkını kendisi için daha elverişli gördüğü bir işte çalışmak amacıyla da kullanabilir.^[7]

Hukuk Genel Kurulu da 1988 tarihli kararında aynı ölçütü koymuştur. Buna göre evlenerek ayrılan kadının sonradan çalışma hakkını yitirdiğinden söz edilemez, ayrılmasının hemen ardından evliliğiyle daha kolay yürütebileceği yeni bir iş bulup çalışmasını sürdürmesi hakkın kötüye kullanılması sayılmaz.^[8]

Kötüye kullanma iddiasını ileri süren işveren bunu ispatlamak zorundadır. Mahkeme, Türk Medeni Kanunu m.2’deki dürüstlük kuralı çerçevesinde feshin gerçekten evliliğe dayanıp dayanmadığını somut delillerle araştırır.

Evlilik Nedeniyle İşten Ayrılıp Kıdem Tazminatı Alan İşçinin Yeni İşe Girmesi

Evlilik nedeniyle işten ayrılan kadın işçi, hemen yeni bir işte çalışmaya başlayabilir. Yasal bir engel yoktur. Örneğin işçi, eski işyerinden ayrıldıktan bir hafta sonra başka bir firmada çalışmaya başlasa bile kıdem tazminatı hakkını korur. Yeni işe girmiş olması, önceki işvereninden kıdem tazminatı talep etmesine engel değildir. Yeni işveren bu tazminattan sorumlu değildir, tazminat yalnızca evlilik nedeniyle ayrılınan önceki işverenden istenir. Evlilik sebebiyle kıdem tazminatı talebi, 1 yıllık süre içinde yapılmalıdır.

Evlilik Nedeniyle İşten Ayrılıp Kaç Kez Kıdem Tazminatı Hakkı Alınabilir?

İş Kanunu ve ilgili sair mevzuatlarda böyle bir sınırlama düzenlenmemektedir. Örneğin bir kadın işçi, evlilik nedeniyle işten ayrılıp kıdem tazminatı almışsa ve daha sonra boşanmışsa, ilerleyen süreçte tekrar işe başlayıp tekrar evlilik nedeniyle işten ayrılarak şartları oluştuğu takdirde tekrar kıdem tazminatı talep edebilir.

Zira bu hususta herhangi bir kanuni engel tanınmamıştır. Kıdem tazminatı alma hakkı, kanun tarafından kayıtsız şartsız işçiye verilmiş bir haktır. Elbette ki gerekli şartların oluştuğu durumlar için geçerlidir.

Burada medeni kanun m.2 uyarınca dürüstlük kuralına uyulup uyulmadığı, hakkın kötüye kullanılması ve hile gibi durumları iş mahkemesi araştırmalıdır. Fakat yasal olarak herhangi bir sınırlama yoktur. Tek sınır doğal şart olan 1 yıl işte kalma süresidir. Tekrar işe girip evlendiği takdirde, işe girdiği tarihten itibaren 1 yıl sonra kıdem tazminatı almaya hak kazanabilir.

Buradaki önemli nokta, fesih için tanınan 1 yıllık hak düşürücü süre ile 1 yıllık çalışma süresinin ayrı şeyler olmasıdır. Kadın işçinin evlilik nedeniyle işten ayrılıp kıdem tazminatı almaya hak kazanması için çalışmakta olduğu işte 1 yıl veya daha uzun süreli durması gerekir.

Bunun yanı sıra nikah kıyıldığı tarihten itibaren 1 yıl içerisinde de iş sözleşmesini feshetmesi gerekir. Bunu uygulamada denk getirebilmek oldukça zordur fakat imkansız değildir. Dolayısıyla 1 yıllık doğal süre haricinde sınırlayıcı bir durum yoktur.

Boşandığı Eşiyle Yeniden Evlenen İşçinin Kıdem Tazminatı Alacağı

Evlilik nedeniyle işten ayrılan kadın işçinin ilgili şartları sağlaması halinde kıdem tazminatı alma hakkı vardır. Bununla birlikte işçinin evlendiği kişi, daha önce boşandığı eşi olması halinde de durum değişmez, yine kıdem tazminatı almaya hak kazanabilir. Çünkü İş Kanunu, boşandığı eşiyle yeniden evlenen kadın işçinin kıdem tazminatı alma hakkını engelleyici herhangi bir hüküm koymamıştır.

Fakat bu hususta birtakım Yargıtay kararları bizleri aydınlatabilmektedir. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre, boşandığı eşiyle yeniden evlenen kadın işçi, evlilik nedeniyle kıdem tazminatı alabilir. Bu içtihat, evliliğin işçinin kişisel durumu ile ilgili bir durum olması ve bu durumun işçinin işverene karşı haklı fesih hakkını etkilememesi gerekçesine dayanmaktadır.

Ancak, boşandığı eşiyle yeniden evlenen kadın işçi, evlilik nedeniyle işten ayrılmasının kanuna karşı hile veya hakkın kötüye kullanılması olarak değerlendirilmesi halinde, kıdem tazminatı alamayabilir. Örneğin, işçinin evlilik nedeniyle işten ayrılması, aslında işverenin işçiye kötü muamelede bulunması veya işçinin işverenle arasında bir anlaşmazlık olması gibi nedenlerle gerçekleşmiş olabilir. Bu durumda, işçinin kıdem tazminatı alıp almayacağı, somut olayın özelliklerine göre değerlendirilir.

Hülasa boşandığı eşiyle yeniden evlenen işçinin kıdem tazminatı alma hakkı vardır. Fakat mahkeme, yapılan işlemin dürüstlük kuralına aykırı olduğunu saptarsa veya hakkın kötüye kullanıldığını ispat ederse kıdem tazminatına hükmetmeyebilir. Bu durumda işçi, kıdem tazminatı alma hakkını kaybedecektir.

Evlilik Tazminatı Şartları

Evlilik Tazminatı ile İlgili Yargıtay Kararları

“Kadın işçinin evlilik sebebiyle fesih hakkı, evlilik tarihinden itibaren başlar. Bu hak, sadece bayan eşe tanınmış olup, resmi evlilik işleminin tamamlanmasından itibaren bir yıl içinde kullanılmalıdır. Kadın işçinin yasanın tanıdığı fesih hakkını kullanması halinde, kıdem tazminatı talep hakkı doğar. Feshin işverence kabul edilmesi gerekmez. Aynı zamanda işçinin işverene ihbar öneli tanıması zorunluluğu da bulunmamaktadır.” Yarg. 9. HD 2014/17600 E. 2015/30741 K.

“Dosya kapsamında bulunan davalı işyerinde uygulanan İş Kanunu Politikası başlıklı düzenlemede “…Emekliye ayrılma, zorunlu askerlik hizmeti, evlenme nedeniyle işten çıkma ve iş akdinin işveren tarafından tek taraflı feshedilmesinden dolayı kıdem tazminatı alma hakkına sahip çalışanlar sözkonusu olduğunda, devletin her yıl ilan ettiği rakamdan yüksek olsa da, bunların maaşı yapılacak ödemede esas alınacaktır.” hükmünün yer aldığı anlaşılmaktadır.” Yarg. 9. HD 2020/8170 E. 2021/7167 K.

Evlilik Tazminatı Hakkında Sık Sorulan Sorular

Evlilik sebebiyle tazminat hakkında sorulan sorulara bu başlıkta cevap verdik.

Av. Şamil Kaya

Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden 2014 yılında onur derecesiyle mezun olmuştur. Lise öğrenimini yatılı şekilde Erdoğan Akdağ Anadolu Öğretmen Lisesi’nde 2010 yılında birincilikle tamamlayan Şamil Kaya, 2018 yılında başladığı Anadolu Ünivers...

Tüm yazıları