İş Kazası Tazminat Davası ve Şartları

İş kazası tazminat davası, işyerinde ya da iş nedeniyle meydana gelen kazada bedenen ya da ruhen zarara uğrayan işçinin, sorumlu işverenden maddi ve manevi tazminat talep etmek amacıyla iş mahkemesinde açtığı davadır. Tazminat hakkı, yalnızca SGK’nın karşılamadığı zararları kapsar, SGK’nın ödediği miktarlar hesaplanan tazminattan düşülür.

Bu sayfada iş kazası tazminat davasının şartlarını, açılabilecek dava türlerini, yetkili mahkemeyi, dava sürecini, tespit davası ve belirsiz alacak davası gibi özel kurumları ve zamanaşımı kurallarını ele aldık.

İş Kazası Tazminat Davasının Temel Şartları Nelerdir?

• Kaza geçiren işçinin sigortalı sayılması gerekmektedir. SGK’ya bildirim yapılmamış olması sigortalılığı ortadan kaldırmaz, fiilen çalışmaya başlama tarihi esastır.
• Olayın, 5510 sayılı Kanun‘un 13. maddesinde sayılan hallerden birinde gerçekleşmiş olması gerekmektedir.^[1]
• Kaza sonucunda fiziksel veya psikolojik bir zararın meydana gelmesi ve kaza ile zarar arasında nedensellik bağı bulunması gerekmektedir.
• İşverenin kusurlu olması ya da kusursuz sorumluluk hallerinden birinin mevcut bulunması gerekmektedir.

İş Kazası Tazminat Davası Şartları Nelerdir?

İş Kazası Sayılan Haller

5510 sayılı Kanun m.13 uyarınca, sigortalının işyerinde bulunduğu sırada, işveren tarafından yürütülen iş nedeniyle, görev dışında başka bir yere gönderildiği zamanlarda, işverence sağlanan taşıtla işe gidiş-geliş sırasında veya emziren kadının süt izni sırasında meydana gelen kazalar iş kazası sayılır. İşçinin işyerinde geçirdiği kalp krizi ve beyin kanaması da iş kazası kapsamında değerlendirilmektedir.

İş kazası sayılan ve sayılmayan haller ile işçi hakları için iş kazası halinde haklarımız sayfamıza bakabilirsiniz.

İş Kazası Sonucunda Hangi Davalar Açılır?

İş kazası neticesinde üç ayrı dava türü gündeme gelir:

• Ceza soruşturması ve ceza davası: Cumhuriyet Savcısı’nın yürüttüğü kamu davası. İşverenin ihmal ya da hatası tespit edilirse iddianame düzenlenir.
• Maddi ve manevi tazminat davası: İşçi veya mirasçılarının işverene karşı iş mahkemesinde açtığı hukuk davası.
• SGK rücu davası: SGK’nın ödediği miktarları kusurlu taraflardan geri almak için açtığı dava.

İş Kazası Tazminat Davası Nedir?

İş kazasından kaynaklı tazminat davası, işçinin yaralanması veya ölümü hâlinde kendisinin ya da yakınlarının uğradıkları zararın giderilmesi amacıyla işverene karşı açılan davadır. Bu dava hem asıl işverene hem de tüm alt işverenlere (taşeronlara) karşı birlikte açılabilir.

Örneğin, bir inşaatın elektrik işlerini taşeron B şirketine veren A şirketi, B’nin bir kısmını C şirketiyle ortaklaşa yaptırıyorsa, C şirketi işçisinin iş kazasında ölmesi hâlinde A, B ve C şirketlerine karşı müştereken ve müteselsilen maddi ve manevi tazminat davası açılabilir.

İş Kazası Tazminat Davasında Neler Talep Edilebilir?

Manevi Tazminat

İş kazası sonucunda ağır bedensel zarar veya ölüm hâlinde zarar gören ya da ölenin yakınları manevi tazminat talep edebilir. Manevi tazminat miktarı belirlenirken şu kriterler değerlendirilir:

• Somut olayın özellikleri
• Tarafların mali durumları
• Tarafların kusur oranları
• Meydana gelen manevi zararın büyüklüğü
• Olay tarihi itibarıyla paranın satın alma gücü

Belirlenen miktar tazminat sorumlusunu fakirleştirmemeli, alacaklıyı da aşırı zenginleştirmemelidir.

Yaralanma Hâlinde Maddi Tazminat

• Geçici iş göremezlik nedeniyle oluşan kazanç kaybı
• Sürekli iş göremezlik nedeniyle çalışma gücü ve kazanç kayıpları
• Tedavi giderleri ve her türlü masraf
• Ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplar

Ölüm Hâlinde Maddi Tazminat

Türk Borçlar Kanunu m.53 uyarınca ölüm hâlinde talep edilebilecek kalemler şunlardır:^[2]

• Cenaze giderleri
• Ölüm hemen gerçekleşmemişse tedavi giderleri ile çalışma gücü kaybından doğan kayıplar
• Ölenin desteğinden yoksun kalan kişilerin uğradıkları kayıplar (destekten yoksun kalma tazminatı)

İş Kazası Tazminat Davasında Neler Talep Edilebilir?

İş Kazası Tazminat Davasında Yetkili ve Görevli Mahkeme

Görevli mahkeme: İş kazası nedeniyle açılacak maddi ve manevi tazminat davalarında iş mahkemeleri görevlidir. İlgili yerde iş mahkemesi bulunmuyorsa dava, asliye hukuk mahkemesinde “iş mahkemesi sıfatıyla” açılır.

Yetkili mahkeme: İş kazasının gerçekleştiği yer mahkemesi yetkilidir. Buna ek olarak genel yetki kuralları da geçerli olup davalının yerleşim yeri mahkemesinde de dava açılabilir.

İş Kazası Davası Nasıl Açılır?

İş kazası tazminat davası, yetkili iş mahkemesine hitaben yazılan dava dilekçesiyle açılır. Dilekçede olayın oluş biçimi, meydana gelen zarar, tarafların kusur durumu ve talep edilen tazminat kalemleri açıkça belirtilmelidir.

Dava açılmadan önce SGK’ya iş kazası bildirimi yapılması ve SGK tahkikatının başlatılması sürecin seyrini kolaylaştırır. Aksi hâlde mahkeme davacıya bildirim için ek süre verebilir, bu da yargılamayı uzatır.

İş kazası tazminat davasında arabuluculuk zorunlu değildir. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3/3 uyarınca iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan tazminat talepleri zorunlu arabuluculuk kapsamı dışındadır.^[3]

İş Kazası Tazminat Davası Ne Kadar Sürer?

Davanın ne kadar süreceği, ölümlü mü yoksa yaralanmalı mı olduğuna, maluliyet oranına itiraz edilip edilmediğine ve bilirkişi süreçlerine göre değişir.

Yaralanmalı iş kazası davalarında işveren maluliyet oranına itiraz ederse ayrı bir maluliyetin tespiti davası açılır ve bu dava, tazminat davasında bekletici mesele yapılır. Bu durum yargılama sürecini önemli ölçüde uzatır. Yaralanmalı davalarda süre bazen 5-6 yıla ulaşabilir. Ölümlü iş kazası tazminat davaları ise genellikle 2-3 yıl içinde sonuçlanır.

İş Kazası Tazminat Davası Süreçleri

Dava dilekçesi tebliğinden itibaren davalıya cevap için 14 gün süre tanınır. Tebliğ 30 gün içinde yapılmak zorundadır. İş yoğunluğuna bağlı olarak davanın açılmasından yaklaşık 50-60 gün sonra ilk duruşma gerçekleşir.

İş Kazasının Tespiti Davası Nedir?

İşveren iş kazasını SGK’ya bildirmek zorundadır. Bildirimin ardından SGK müfettişler aracılığıyla inceleme yaparak olayın iş kazası olup olmadığını, oluş biçimini ve tarafların kusur durumunu belirleyen bir rapor düzenler.

SGK, olay iş kazası olarak kabul ederse hak sahibi doğrudan iş mahkemesinde maddi ve manevi tazminat davası açabilir.

Ancak iş kazası SGK’ya bildirilmemişse ya da bildirilmesine karşın SGK olayı iş kazası kabul etmemişse, hem SGK hem de işverenin davalı gösterildiği bir iş kazasının tespiti davası açılmalıdır. Bu dava tazminat davasından bağımsızdır ve tazminat davası tespit davasının kesinleşmesini bekler.

Önemli: İş kazasının tespiti davası açma süresi, olayın meydana geldiği tarihten itibaren 10 yıllık zamanaşımına tabidir. Bu süre iş kazası bildirimi tarihinden değil, olayın gerçekleştiği tarihten başlar.

Tespit davası işçi lehine sonuçlanıp kesinleştikten sonra maluliyet hâlinde işçiye, ölüm hâlinde hak sahibi yakınlarına SGK tarafından düzenli gelir bağlanır. Bağlanan bu gelirin belli bir kısmı tazminat davasında hesaplanan miktardan indirilir.

İş Kazasının Tespiti Davası Nedir?

İş Kazası Bildirimi Sonrası SGK Tahkikat Süreci

İş kazası bildirimi sonrasında SGK ilgili dosyaya müfettiş atar. Müfettiş iş kazası incelemesini ortalama 6-12 ay arasında sonuçlandırıp rapor düzenler. Bu süreç tamamlanmadan tazminat davasına başlamak mümkün olsa da bildirim yapılmamışsa mahkeme davacıya ek süre verebilir.

SGK bildirimi süresi, yaptırımları ve prosedürün ayrıntıları için iş kazası bildirimi ve bildirmeme cezası sayfamıza bakınız.

İş Kazası Tazminat Davasında Zamanaşımı

İş kazası nedeniyle açılacak maddi ve manevi tazminat davalarında zamanaşımı genel hükümlere göre belirlenir. Temel kural 10 yıllık zamanaşımıdır. Kesin maluliyet raporunun öğrenildiği tarihten itibaren bu süre işlemeye başlar.

Ancak iş kazası nedeniyle bir ceza davası da açılmışsa ve ceza davasının zamanaşımı süresi daha uzunsa, iş kazası tazminat davasında ceza zamanaşımı süresi uygulanır. Örnekler:

• İnşaatta iki işçinin ölümü → taksirle iki kişinin ölümüne neden olma → ceza zamanaşımı 15 yıl → tazminat davasında da 15 yıl uygulanır.
• İki işçinin yaralanması → taksirle yaralama → ceza zamanaşımı 8 yıl → genel 10 yıllık süre daha uzun olduğundan 10 yıl uygulanır.
• Maluliyetin “gelişen bir durum” nedeniyle artması hâlinde zamanaşımı, maluliyetin kesin olarak tespit edildiği son rapor tarihinden başlar.

Farklı tazminat türleri ve ceza davası için geçerli tüm zamanaşımı süreleri için iş kazası zamanaşımı süreleri sayfamıza bakınız.

İş Kazası Tazminatı Nasıl Hesaplanır?

Maddi tazminat, mahkemenin atadığı bilirkişilerce hesaplanır. Hesaplamada işçinin yaşı, net ücreti, maluliyet oranı, tarafların kusur dağılımı ve SGK ödeneklerinin peşin değeri esas alınır. Hesaplama, aktif dönem (60 yaşına kadar) ve pasif dönem (60 yaşından ömür sonuna) ayrımıyla PMF yöntemi kullanılarak yapılır.

Hesaplama formülü, aktif/pasif dönem tablosu ve somut hesaplama örneği için iş kazası tazminat hesaplama rehberimize bakabilirsiniz. Tahmini sonuç için hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz.

İş Kazasında Avukata Başvurmanın Önemi

İş kazası davaları, SGK tahkikatı, maluliyet tespiti, bilirkişi raporları ve rücu davaları gibi birbiriyle bağlantılı süreçleri kapsar. Bu süreçlerde usul hatası yapmak, süre kaçırmak veya delil eksikliği bırakmak davayı doğrudan etkiler.

İş kazası avukatının yürüttüğü hizmetler şunlardır:

• Delil toplama, kamera kayıtlarının muhafazası, tanık ifadelerinin alınması
• SGK iş kazası bildirimi ve tahkikat sürecinin takibi
• İş kazasının tespiti davasının açılması ve yürütülmesi
• Maddi ve manevi tazminat davasının iş mahkemesinde açılıp sonuçlandırılması
• Geçici ve sürekli iş göremezlik ödeneklerinin bağlanmasının takibi

Harbiye Hukuk Bürosu iş kazası avukatı kadromuza başvurabilirsiniz.

İş Kazasında Avukata Başvurmanın Önemi

İş Kazası ile İlgili Yargıtay Kararları

Yargıtay 21. Hukuk Dairesi — Karar: 2015/5902

İş kazası olduğu iddia edilen olayın SGK’ya bildirilmediği anlaşılmaktadır. SGK’nın sigortalının maluliyet oranını tespit edebilmesi ve iş kazası sigortası kolundan gelir bağlayabilmesi için öncelikle zararlandırıcı olayın iş kazası niteliğinde olup olmadığının tespiti ön sorundur. İş kazasının tespiti ile ilgili ihtilaf, Sosyal Güvenlik Kurumu’nun hak alanını doğrudan ilgilendirmekte olup tazminat davasında kurum taraf değildir. Bu eksiklik giderilmeden mahkemece sonuca varılması doğru olmamıştır.

Yargıtay 21. Hukuk Dairesi — Karar: 2015/20735

Davacı sigortalının sürekli iş göremezlik oranı %3 olarak belirlenmiş, davalı işverenin %75, davacının %25 oranında kusurlu olduğu tespit edilmiştir. Davacı yararına hükmedilen 15.000 TL manevi tazminatın fazla olduğu ortadadır. Davalının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilerek karar bozulmuştur.

Yargıtay 21. Hukuk Dairesi — Karar: 2015/12864

Davacının iş kazası sonucu sürekli iş göremezlik oranı %32,20, davacının kusuru %30, davalının kusuru %70 olarak belirlenmiştir. Davacı yararına hükmedilen 20.000 TL manevi tazminat azdır. Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular nazara alınmaksızın yazılı şekilde manevi tazminata karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

Yargıtay 21. Hukuk Dairesi — Karar: 2017/713

27.06.2003 tarihinde gerçekleşen iş kazasından kaynaklanan tazminat, 10 yıllık zamanaşımı süresi geçtikten sonra 18.08.2015 tarihinde açılan bu davayla talep edilmiş, davalı yanca süresinde zamanaşımı def’i’nde bulunulmuştur. Zamanaşımı nedeniyle davanın reddine karar verilmesi gerekirken tazminat isteminin kabulüne karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup yerel mahkeme kararı bozulmuştur.

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi — Karar: 2017/154

Davalı, ceza mahkemesince tedbirsizlik ve dikkatsizlik sonucu yangına sebebiyet vererek ölüme neden olma suçundan ertelemeli adli para cezasına çarptırılmış ve bu karar kesinleşmiştir. TBK m.74 uyarınca hukuk hâkimi, ceza mahkemesinin kusurun varlığına ve illiyet bağına ilişkin maddi tespitleriyle bağlıdır. Ceza mahkemesince belirlenen maddi ve hukuki olgular dikkate alınmadan hüküm kurulması bozma nedenidir.

Yargıtay 21. Hukuk Dairesi — Karar: 2016/14867

Davacının maluliyet oranı Kurum’ca %10,30 olarak belirlenmiş, araştırma hastanesinin raporunda ise %16 olarak saptanmıştır. Bilirkişi, Kurum kabulünün aksine %16 oranını esas alarak hesaplama yapmıştır. Bu çelişki giderilmeden karar verilmesi doğru değildir. Mahkemece, sigortalının sürekli iş göremezlik oranındaki çelişki giderildikten sonra sonucuna göre karar verilmelidir.^[4]

İş Kazası Tazminat Şartları ile İlgili Sorular

İş kazası tazminat şartları ile ilgili sorularınızı bu başlıkta cevapladık.

Av. Haşim Elmas

Kırıkkale Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunudur. İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi’nde Özel Hukuk Tezli Yüksek Lisans eğitimine devam etmektedir. Arabuluculuk, Uzlaştırmacılık ve Ceza alanlarında uzmanlık sertifikalarına sahiptir. Başta İş, T...

Tüm yazıları