Danıştay Kararları Kesin mi? Temyiz, Bozma ve Sonraki Yollar

Danıştay kararları kesin mi sorusunun kısa cevabı şudur. Danıştayın temyiz incelemesi sonunda verdiği kararlar kesindir ve karar düzeltme yolu 2014’ten beri yoktur. Ancak Danıştayın verdiği her karar kesin değildir. İlk derece mahkemesi sıfatıyla verdiği kararlar kurullarda temyiz edilir, bozma kararlarından sonra dosya yeniden karara döner ve kesinleşmiş kararlara karşı da bazı olağanüstü yollar açıktır.

Üç soru kesin kararın akıbetini belirler. Karar hangi sıfatla verildi? Kesinleştikten sonra hangi yollar kalır? İdare kararı ne zaman uygulamak zorundadır?

Danıştay Kararı İki Ayrı Sıfatla Verilir

Danıştay bazı davalara ilk derece mahkemesi olarak, idare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarını ise temyiz mercii olarak inceler. Kararın kesin olup olmadığı bu ayrıma bağlıdır. Danıştayın yapısı ve görevleri Danıştay nedir yazısında anlatıldığından burada yalnızca karar sonuçlarına bakılıyor.

Danıştayın ilk derece mahkemesi sıfatıyla bakacağı davalar 2575 sayılı Kanunun 24. maddesinde sayılır. Cumhurbaşkanı kararları, Cumhurbaşkanlığı kararnameleri dışındaki düzenleyici işlemler ve ülke çapında uygulanacak bakanlık düzenlemeleri bunlar arasındadır. Temyiz görevi ise 25. maddede düzenlenmiştir.[1]

Karar Türüne Göre Kesinlik

Tabloda her karar türünün kesin olup olmadığı ve sonrasında hangi yolun açık kaldığı yer alıyor.

Karar Kesin mi? Sonraki yol
Danıştay dava dairesinin ilk derece kararı Hayır Tebliğden itibaren 30 gün içinde İdari veya Vergi Dava Daireleri Kurulunda temyiz
Danıştayın temyiz üzerine onama kararı Evet Karar düzeltme yok, olağanüstü yollar açık
Danıştayın bozma kararı Dosyayı geri gönderir Bölge idare mahkemesi uyar ya da ısrar eder
Temyiz veya istinaf aşamasında yürütmenin durdurulması kararı Evet İtiraz yolu yok
İçtihatları Birleştirme Kurulu kararı Bağlayıcı Daire, kurul, mahkeme ve idare uymak zorunda

İlk derece dava dairelerinin kararları, İYUK’un 46. maddesinin birinci fıkrası uyarınca Danıştayda temyiz edilebilir. Bu temyizi 2575 sayılı Kanunun 38. maddesi gereği idari davalarda İdari Dava Daireleri Kurulu, vergi davalarında Vergi Dava Daireleri Kurulu inceler. Süre 30 gündür.

Danıştay kararları kesin mi: ilk derece, temyiz onaması, bozma ve yürütmeyi durdurma kararlarının kesinliğini gösteren kart

Danıştay Kararında Kesinlik

Bölge İdare Mahkemesi Kararları Hangi Hallerde Danıştaya Gelir?

Bölge idare mahkemesi kararları, kanunda sayılan davalarda ve ilk derece kararının istinafta kaldırıldığı bazı hallerde Danıştaya gelir. Bunun dışında istinaf incelemesi sonunda verilen kararlar kural olarak kesindir. İYUK’un 46. maddesinin birinci fıkrasında sayılan davalarda kararlar tebliğden itibaren 30 gün içinde Danıştayda temyiz edilebilir.[2]

Listede düzenleyici işlemlere karşı iptal davaları, kamu görevinden, meslekten ya da öğrencilik statüsünden çıkarılma sonucunu doğuran işlemlere karşı iptal davaları, daire başkanı ve daha üst düzey kamu görevlilerinin atama ve görevden alma işlemleri, imar planları ve ülke çapındaki sınavlara ilişkin davalar yer alır. Konusu kanundaki parasal sınırı aşan vergi davaları, tam yargı davaları ve idari işlemler hakkında açılan davalar da listededir. Bu sınır her yıl yeniden değerleme oranında artırılır ve davanın açıldığı tarihteki sınır esas alınır.[3]

16 Temmuz 2026 tarihli 7589 sayılı Kanunla eklenen ikinci fıkra ek bir yol getirmiştir. Birinci fıkra kapsamında olmayan davalarda bölge idare mahkemesinin istinaf incelemesinde ilk derece kararını kaldırması üzerine yeniden verdiği kararlar da, tek hakimle görülen davalar gibi sayılan istisnalar dışında, tebliğden itibaren otuz gün içinde Danıştayda temyiz edilebilir.[4]

Temyiz İncelemesinden Sonra Danıştay Kararları Kesin mi?

Evet, Danıştayın temyiz incelemesi sonunda verdiği onama kararı kesindir. Temyiz incelemesi sonunda Danıştay kararı onar, düzelterek onar ya da bozar. Onama kararı dosyayla birlikte ilk derece mahkemesine gönderilir ve dosyanın geldiği tarihten itibaren yedi gün içinde taraflara tebliğe çıkarılır. Karar kısmen onanıp kısmen bozulmuşsa kesinleşen kısım Danıştay kararında belirtilir.[5]

Onama kararına karşı karar düzeltme yolu bulunmaz. Eskiden İYUK’un 54. maddesi karar düzeltmeyi düzenlerdi. Bu madde 2014’te 6545 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmıştır.

Kapalı yol, kararların hüküm fıkrasında da açıkça yazılır. Onüçüncü Dairenin 04.05.2023 tarihli kararında “kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere)” ibaresi yer alır. Karar ivedi yargılama usulüne tabi bir davaya ilişkindir.[6]

Temyiz isteminin kabul edilmesi halinde kararın bozulması, kararın yürütülmesini kendiliğinden durdurur. Buna karşılık temyiz yoluna başvurulmuş olması, kararın yürütülmesini kendiliğinden durdurmaz. Teminat karşılığı durdurma kararı ancak temyiz merciince verilebilir.

Bozma Kararından Sonra Ne Olur?

Bozma kararı üzerine ilgili merci dosyayı öncelikle inceler, gerekli tahkikatı tamamlar ve yeniden karar verir. Bölge idare mahkemesi Danıştayın bozma kararına uyabilir ya da kararında ısrar edebilir. Bozmaya uyulursa kararın temyiz incelemesi yalnızca bozma kararına uygunlukla sınırlı yapılır.

Mahkeme ısrar ederse ısrar kararının temyizi halinde talep konusuna göre İdari veya Vergi Dava Daireleri Kurulunca incelenir. İYUK’un 50. maddesine göre bu kurulların kararlarına uyulması zorunludur.

Kesinleşmiş Karara Karşı Hangi Yollar Kalır?

Kesinleşmiş bir Danıştay kararına karşı dört yol kalabilir. Her birinin konusu ve süresi farklıdır.

Birincisi yargılamanın yenilenmesidir. İYUK’un 53. maddesi yeni bir belgenin ele geçmesi, sahte belge, bilirkişinin kasıtlı yanlış beyanı, hile, vekil ya da temsilci olmayan kişilerle dava görülmesi, çekinmesi gereken hakimin katılması, aynı konuda çelişen karar verilmesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin ihlal kararı gibi sebepleri sayar. İstem 60 gün içinde ve esas kararı veren mahkemeye yapılır. Çelişen karar sebebinde süre on yıl, AİHM kararı sebebinde karar kesinleştikten sonra bir yıldır.[7]

İkincisi kanun yararına temyizdir. İYUK’un 51. maddesine göre ilgili bakanlığın göstereceği lüzum üzerine ya da kendiliğinden Danıştay Başsavcısı bu yola başvurabilir. Ancak yol, idare ve vergi mahkemeleri ile bölge idare mahkemelerinin kesin kararları içindir. Danıştayın kendi kararları kanun yararına temyize konu olmaz ve bozma kararı kesinleşmiş kararın hukuki sonuçlarını kaldırmaz.

Üçüncüsü Anayasa Mahkemesine bireysel başvurudur. Danıştay kararıyla yargı yolu tükendiyse başvuru bu tarihten itibaren 30 gün içinde yapılır. Kanun, idari ve yargısal başvuru yollarının önce tüketilmesini şart koşar. Tespit edilen ihlal bir mahkeme kararından kaynaklanmışsa Mahkeme, yeniden yargılama yapılması için dosyayı ilgili mahkemeye gönderir.[8] Başvurunun nasıl yapıldığı Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yazısında anlatılıyor.

Bireysel başvuru süresi kısadır. Danıştay kararının tebliğinden sonra 30 günlük süreyi beklemeden hazırlığa başlamak gerekir.

Dördüncüsü Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine başvurudur. Sözleşmenin 35. maddesine göre iç hukuk yolları tüketildikten sonra ve iç hukuktaki kesin karar tarihinden itibaren dört ay içinde başvurulabilir.[9] Ayrıntı için AİHM bireysel başvuru yazısı okunabilir.

Kesinleşmiş Danıştay kararına karşı açık kalan dört yolu gösteren kart: yenileme, kanun yararına temyiz, AYM ve AİHM

Kesin Karara Karşı Dört Yol

İdare Kesin Kararı Ne Zaman Uygulamak Zorundadır?

İdare, yargı kararının kesinleşmesini kural olarak beklemez ve kararı tebliğden itibaren en geç 30 gün içinde uygulamak zorundadır. İYUK’un 28. maddesine göre idare, Danıştay, bölge idare mahkemeleri ile idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının gereğine göre gecikmeksizin işlem tesis etmek zorundadır. Bu süre hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak 30 günü geçemez.

İdare kararı uygulamazsa karar süresinde yerine getirilmemiş sayılır ve zarar doğmuşsa tazminat davası gündeme gelir. Bu konu idari yargı kararlarının uygulanmaması yazısında anlatılıyor.

Danıştay Kararı Emsal Niteliği Taşır mı?

Danıştay dairesinin tek bir kararı mahkemeleri bağlamaz, yalnızca uyuşmazlığın taraflarını bağlar. Bağlayıcılık İçtihatları Birleştirme Kurulu kararlarında vardır. 2575 sayılı Danıştay Kanununun 40. maddesine göre bu kararlara Danıştay daire ve kurulları, idari mahkemeler ve idare uymak zorundadır.

Birleştirme kararları Resmi Gazetede yayımlanır. Yazılı bildirilen özel dava açma süresine tabi işlemlerde sürenin belirtilmediği hallerde genel sürenin uygulanması gerektiği yönündeki karar da 19.06.2022 tarihli Resmi Gazetede yayımlanmıştır. Kanunların güncel metni Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden okunabilir.

Tek bir Danıştay kararının emsal niteliğini ve İçtihatları Birleştirme Kurulu kararlarının bağlayıcılığını gösteren kart

Danıştay Kararı ve Emsal

Danıştay Kararları Hakkında Sık Sorulan Sorular

Danıştay kararları ile ilgili sorularınızı bu başlık altında cevapladık.

Hukuki haberleri bizden takip edin

Harbiye Hukuk'u Google aramalarında tercih edilen kaynağınız olarak seçin, yazılarımız arama sonuçlarında öne çıksın.

Kaynaklar

  1. 2575 sayılı Danıştay Kanunu m.24, m.25 ve m.38 ↩
  2. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.45/6 ve m.46/1 ↩
  3. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.46/1-b ve Ek Madde 1 ↩
  4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.46/2 (7589 sayılı Kanunla eklenen fıkra) ↩
  5. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.49, m.50 ve m.52 ↩
  6. Danıştay 13. Daire, E.2023/1285, K.2023/2174, 04.05.2023 ↩
  7. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.51 ve m.53 ↩
  8. 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun m.45, m.47 ve m.50 ↩
  9. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi, madde 35 (15 No.lu Protokolle değişik metin). ↩
Av. Haşim Elmas
Av. Haşim Elmas
Kırıkkale Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunudur. İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi’nde Özel Hukuk Tezli Yüksek Lisans eğitimine devam etmektedir. Arabuluculuk, Uzlaştırmacılık ve Ceza alanlarında uzmanlık sertifikalarına sahiptir. Başta İş, T...
Yorum yok
Yorum yap

yorum yap