Evlilik Vaadiyle Dolandırıcılık Suçu ve Cezası (TCK 157-158)

Evlilik vaadiyle dolandırıcılık, kişinin evlenme niyeti olmadığı halde evlenecekmiş gibi davranarak karşı tarafı aldatması ve bu yolla para, altın veya başka bir yarar sağlamasıdır. Türk Ceza Kanunu’nda bu fiil için ayrı bir madde yoktur. Eylem dolandırıcılık suçunun temel hali olan 157. madde ya da nitelikli halleri düzenleyen 158. madde kapsamında değerlendirilir.^[1]

Evlenmekten vazgeçmek tek başına suç değildir. Fikrini değiştiren ya da ilişkiden soğuyan kişi hukuken en fazla tazminat sorunuyla karşılaşır. Ceza sorumluluğu, evlilik sözünün para almak için bir araç olarak kullanıldığı hallerde başlar.

Ayrım ince olduğundan ceza davası ile nişan bozmaya bağlı hukuk davaları sık karıştırılır.

Evlilik Vaadiyle Dolandırıcılık Hangi Suça Girer?

Temel suç, hileli davranışlarla bir kimseyi aldatıp onun veya başkasının zararına olarak kendisine ya da başkasına bir yarar sağlamaktır. Cezası bir yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıdır (TCK 157).

Üç unsur birlikte aranır. Hileli davranış, bunun sonucunda mağdurun aldatılması ve failin ya da başkasının yarar sağlaması.

Evlilik vaadi bu üç unsurdan ilkinin bir parçası olabilir. Ancak tek başına yeterli sayılmaz.

Bu nedenle değerlendirme, vaadin yanında hangi aldatıcı davranışların bulunduğuna bakılarak yapılır. Örneğin gerçek dışı kimlik, meslek veya medeni hal bilgisi, kurgulanmış bir geçmiş ya da para istemeye yönelik hazırlanmış bir senaryo hile değerlendirmesinde dikkate alınır.

Dolandırıcılığın Üç Unsuru

Evlenmekten Vazgeçmek ile Dolandırıcılık Arasındaki Fark

Medeni Kanun nişanlanmayı evlenme vaadiyle kurulan bir ilişki olarak tanımlar (TMK 118). Nişanlılık evlenmeye zorlamak için dava hakkı vermez. Nişanın haklı bir sebep olmaksızın bozulması ise ceza doğurmaz. Bunun sonuçları tazminat ve hediyelerin geri verilmesi gibi hukuki konulardır (TMK 120-122).

Tablo genel bir çerçeve sunar, çünkü her dosyada fiilin niteliği delillerle belirlenir. Bankanın yalnızca parayı göndermek için kullanılması ile hilenin bilişim sistemi veya banka aracılığıyla kurgulanması aynı değerlendirmeyi görmeyebilir.

Maddi tazminat nişan nedeniyle yapılan harcamalar için, manevi tazminat ise kişilik hakkının saldırıya uğraması halinde istenebilir. Bu istemlerin dayandığı hakların zamanaşımı, nişanlılığın sona ermesinden itibaren bir yıldır.^[2]

Nişanın bozulmasına dayanan tazminat ve hediye iadesi istemleri, nişanlılığın sona ermesinden itibaren bir yıl içinde dava edilmelidir. Süre kısadır ve kaçırılması hakkı ortadan kaldırır.

Nitelikli Haller ve Cezası

Dolandırıcılığın nitelikli halleri 158. maddenin birinci fıkrasında sayılır. Evlilik vaadi dosyalarında en sık gündeme gelenler şunlardır. Kişinin içinde bulunduğu tehlikeli durum veya zor şartlardan yararlanılması (b), algılama yeteneğinin zayıflığından yararlanılması (c), bilişim sistemlerinin veya banka ve kredi kurumlarının araç olarak kullanılması (f), basın ve yayın araçlarının sağladığı kolaylıktan yararlanılması (g) ve failin kendisini kamu görevlisi ya da banka, sigorta veya kredi kurumu çalışanı olarak tanıtması (l).

Tablodaki üçüncü satır sıkça yanlış aktarılır. Bilişim sistemi veya banka aracı kullanılarak işlenen evlilik vaadi dolandırıcılığında hapsin alt sınırı dört yıldır. Eski metinlerde geçen “iki yıldan yedi yıla” aralığı 2016’da 6763 sayılı Kanunla “üç yıldan on yıla” olarak değiştirilmiştir.

Nitelikli Haller ve Cezalar

Yargıtay Hileyi Nasıl Değerlendiriyor?

Yargıtay 15. Ceza Dairesi, 11 Kasım 2015 tarihli kararında (2013/17273 E., 2015/31118 K.) evlenme vaadiyle dolandırıcılığa dair bir dosyayı oybirliğiyle karara bağladı. İddiaya göre sanıklar bir kişiyi evlenme vaadiyle kandırarak farklı tarihlerde 350 TL ve 2.000 TL almıştı. Daire, sanıkla tanığın beyanlarına ve tutanaklara bakarak, dosya kapsamına göre mahkumiyet kabulünde isabetsizlik görmedi, hükmü onadı.

Dairenin hile tanımı bu tür dosyalar için yol göstericidir. Daire “hile nitelikli bir yalandır” diyerek, hileli davranışın belli oranda ağır ve yoğun, ayrıca ustaca olması, mağdurun inceleme olanağını ortadan kaldıracak nitelikte hareketlerden oluşması gerektiğini belirtti. Hilenin kandırıcı olup olmadığı olaysal olarak değerlendirilecek, olayın özelliği, mağdurun durumu ve kullanılan belgelerin niteliği ayrı ayrı gözetilecektir.

Aynı kararda ikinci bir nokta daha var. Sanıkların aynı suç işleme kararıyla aynı hükmü değişik zamanlarda birden fazla ihlal etmesi nedeniyle zincirleme suç hükümlerinin uygulanmaması eksik ceza tayini sayıldı. Ancak aleyhe temyiz bulunmadığından bu yüzden bozma yapılmadı.^[3]

Örnek Senaryolar

Yüz yüze tanışan, aylarca birlikte plan yapan iki kişiyi düşünelim. Taraflardan biri evlilik hazırlığı için borçlanıyor, diğeri de belirli bir parayla katkıda bulunuyor.

Nişan sonradan bozulursa ortada çoğunlukla bir nişan bozma uyuşmazlığı vardır. Para ve hediyelerin akıbeti Medeni Kanun hükümlerine göre çözülür.

Bambaşka bir tablo, hiç buluşmamış iki kişidir. Sahte profille tanışılmış, kısa sürede evlilik sözü verilmiş ve ardından gümrük, sağlık ya da yatırım gibi gerekçelerle düzenli para istenmiştir.

Burada fail baştan evlenme niyeti taşımadan, kurguladığı bir hikayeyle para toplamaktadır. Para bankalar aracılığıyla alındıysa nitelikli dolandırıcılık gündeme gelebilir.

Üçüncü örnekte mağdur yaşlı veya hasta biridir. Duygusal yakınlık kurulduktan sonra mal varlığı üzerinde tasarruf yaptırılması, algılama yeteneğinin zayıflığından yararlanma iddiasını gündeme getirebilir.

Yaşın ilerlemiş olması bu bent için tek başına yeterli sayılmaz. Zayıflık dosyadaki raporlar ve tanık anlatımlarıyla ortaya konur.

Cezayı Azaltan ve Ortadan Kaldıran Haller

16 Temmuz 2026’da kabul edilen 7589 sayılı Kanun 158. maddeye dördüncü fıkrayı ekledi. Dolandırıcılığa iştirakin, kendisine veya başkasına haksız bir menfaat sağlamak amacıyla kendisine veya başkasına ait banka veya kredi kartı gibi ödeme araçlarını ya da banka, aracı kurum, ödeme hizmeti sağlayıcıları veya kripto varlık hizmet sağlayıcıları nezdindeki hesabın kullanılmasını sağlayan zorunlu bilgileri veya araçları başkasına vermekle sınırlı olması halinde ceza yarı oranında indirilir.^[4] Bu hüküm, kendi hesabını aracı olarak veren kişiler için önemlidir.

İBAN sahipleri için hazırlanan uyarlama ceza indirim dilekçesi yazısına bakılabilir.

Etkin pişmanlık da cezayı etkiler. Dolandırıcılık tamamlandıktan sonra ve kovuşturma başlamadan önce, fail mağdurun zararını aynen geri verme veya tazmin suretiyle tamamen giderirse verilecek cezanın üçte ikisine kadarı indirilir.

Kovuşturma başladıktan sonra ve hüküm verilmeden önce ise indirim yarıya kadardır. Zararın kısmen giderilmesi halinde mağdurun rızası aranır (TCK 168).

Şahsi cezasızlık sebebi de vardır. Dolandırıcılık, haklarında ayrılık kararı verilmemiş eşlerden birinin zararına işlenirse eş hakkında ceza verilmez. Madde yalnızca eşleri ve sayılan yakınları kapsar, nişanlılık bunlar arasında yer almaz.^[5]

Cezayı Azaltan Haller

Zamanaşımı ve Soruşturma

Temel dolandırıcılıkta ceza üst sınırı beş yıl olduğundan dava zamanaşımı sekiz yıldır. Nitelikli halde üst sınır on yıl olduğu için süre on beş yıla çıkar (TCK 66/1-d ve e).^[6] Suç şikayete bağlı değildir, dolayısıyla bir şikayet süresi bulunmaz.

Soruşturma, olayın savcılığa ulaşmasıyla kendiliğinden başlar. Yalnızca hukuki ilişkiye dayanan alacağı tahsil amacıyla işlenen dolandırıcılık şikayete bağlıdır ve altı aydan bir yıla kadar hapis veya adli para cezası gerektirir.^[7]

Mağdur Hangi Yolları Kullanabilir?

Önce ceza yoluna bakalım. Savcılığa verilecek suç duyurusuna banka dekontları ile hesap hareketleri eklenir. Yazışmalar ve ekran görüntüleri de dosyaya konur.

Kimlik bilgisi sahte çıksa bile paranın gittiği hesap, soruşturmada failin izini sürmek için en somut dayanaktır. Yazışmaların delil değeri için WhatsApp yazışmaları delil olabilir mi yazısına bakılabilir. Başvuru adımları ise suç duyurusu nasıl yapılır ve dolandırıldım ne yapmalıyım yazılarında anlatılmıştır.

Suç duyurusu dilekçesi, olayın tarih sırasına göre anlatıldığı kısa bir metinle hazırlanır. Aşağıdaki kart yol gösterir ve olaya göre uyarlanmalıdır.

Hesap numarası ya da kullanıcı adı biliniyorsa dilekçede açıkça yazılmalıdır. Bu bilgi, soruşturmada failin kimliğine ulaşmak için ilk dayanaktır.

Ceza davası parayı geri getirmeyebilir. Bu yüzden hukuk yolu ayrıca düşünülür.

Haklı bir sebep olmaksızın başkasının malvarlığından zenginleşen kişi bu zenginleşmeyi geri vermekle yükümlüdür (TBK 77). Sebepsiz zenginleşme istemi iki yıl ve en geç on yıllık süreye tabidir (TBK 82). Haksız fiile dayanan tazminat isteminde ise fiil, ceza kanununun daha uzun bir zamanaşımı öngördüğü bir suçtan doğmuşsa bu daha uzun süre uygulanır.^[8]

Nişan ilişkisi varsa Medeni Kanun’daki hediye iadesi de devreye girer. Nişanlılık evlenme dışındaki bir sebeple sona ererse, alışılmışın dışındaki hediyeler verenler tarafından geri istenebilir (TMK 122). Genel dolandırıcılık dosyaları için dolandırıcılık suçu ve nitelikli dolandırıcılık yazıları ayrıca incelenebilir.

Şüpheli veya Sanık Yönünden Savunma Noktaları

Savunmanın merkezinde hile unsuru durur. Verilen paranın hediye, borç ya da ortak harcama olduğu ve vaadin samimi olduğu ileri sürülebilir.

Yazışmalar, ortak planlar ve ilişkinin süresi bu değerlendirmede ağırlık taşır. Paranın nereye gittiği ve kimin hesabına yatırıldığı da araştırılır, çünkü failin yarar sağlaması ayrı bir unsurdur.

Nitelikli hal de tartışılabilir. Bilişim sistemi veya banka aracı kullanımı hapsin alt sınırını dört yıla çıkardığı için, bu bendin somut olayda gerçekten uygulanıp uygulanmadığı önem taşır. Son olarak zararın giderilmesi, etkin pişmanlık hükümleri nedeniyle dosyanın sonucunu doğrudan etkiler.

Güncel kanun metni için mevzuat.gov.tr üzerindeki 5237 sayılı Kanun sayfası esas alınmalıdır.

Savunmada Dikkat Edilecek Noktalar

Sık Sorulan Sorular

Evlilik vaadiyle dolandırıcılık ile ilgili sorularınızı bu başlık altında cevapladık.

admin

Tüm yazıları