Gereği Yapıldı Uygulaması Nedir? İhbar Hakkı ve Sınırları

Gereği Yapıldı uygulaması, İçişleri Bakanlığının duyurduğu bir ihbar uygulamasıdır. Trafikte ya da asayişle ilgili gördüğünüz bir kural ihlalini çekip Bakanlığa göndermeniz için tasarlandı. Adını Bakanın sosyal medyadaki paylaşımlarında kullandığı “gereği yapıldı” sözünden alır.

Uygulama yeni bir hak yaratmaz. Zaten var olan ihbar ve şikayet hakkınızı telefondan kullanmanızı kolaylaştırır. Bu yüzden bildirimi yapan kişinin hakları, sınırları ve asılsız bildirimin cezası bugünkü kanunlara göre belirlenir.

Gereği Yapıldı Uygulaması Nedir, Ne İşe Yarar?

Gereği Yapıldı, trafik ve asayiş ihlallerini görüntüyle Bakanlığa bildirmeye yarayacak bir uygulamadır. İçişleri Bakanı Ali Yerlikaya Ekim 2025’teki trafik değerlendirmesinde geliştirildiğini açıkladı. Bakanın anlatımına göre uygulama iki bölümden oluşuyor, asayiş ve trafik. Vatandaş bu konularda gördüğü bir olayı çekip Bakanlığa gönderecek.

Bakan, sosyal medyadan gelen talepler ve kural ihlali bildirimleri üzerine işlem yapıp sonucu kamuoyuna duyurduklarını söyledi. Amacı, kolluğun görevini yaptığının toplumca bilinmesi ve böylece kural ihlallerinin azalması olarak açıkladı. Açıklama Bakanlığın internet sitesinde yer alıyor.[1]

Basında, bildirimlerin fotoğraf ya da video ekiyle yapılacağı ve bildirim yapanın kimliğinin üçüncü kişilere karşı gizli tutulacağı yazıldı. Bu ayrıntılar Bakanlığın duyurusunda yer almıyor. Kesin kurallar, uygulama yayımlandığında aydınlatma metninde (kişisel verilerin nasıl işleneceğini anlatan resmi bilgilendirme) belli olacak.

Gereği Yapıldı Uygulaması Nereden İndirilir?

Uygulama çıktığında yalnız resmi uygulama mağazalarından indirilebilecek. Bakanlık henüz bir çıkış tarihi vermedi. Uygulamayı indirmeden önce resmi mağazada yayıncının İçişleri Bakanlığı olduğunu kontrol edin. Çıkış haberi Bakanlığın sitesinde ve resmi hesaplarında duyurulacaktır.

İnternette dolaşan “Gereği Yapıldı APK” dosyalarına ve resmi olmayan bağlantılara güvenmeyin. Bu dosyalar telefonunuza zararlı yazılım yükleyebilir. Uygulamayı yalnız resmi mağazalardan indirin.

Acil bir durumda uygulama beklemeden doğrudan 112’yi arayın.

İhbar ve Şikayet Hakkınız Neye Dayanır?

Anayasanın 74. maddesi, kendinizle ya da kamuyla ilgili dilek ve şikayetleriniz için yetkili makamlara yazıyla başvurma hakkı tanır. 3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanun, dilekçede adınızın, soyadınızın, imzanızın ve adresinizin bulunmasını ister. İdare de başvurunuza en geç otuz gün içinde gerekçeli cevap vermek zorundadır.[2]

Bir suçu Cumhuriyet Başsavcılığına ya da kolluğa bildirebilirsiniz. Ceza Muhakemesi Kanununun 158. maddesine göre bu bildirim yazılı olarak ya da tutanağa geçirilmek üzere sözlü olarak yapılabilir.[3] Uygulama bu ihbarı telefondan yapmanın bir yolu olacak.

Aynı maddenin altıncı fıkrası bir sınır koyar. Bildirilen davranışın suç olmadığı araştırma yapmaya gerek kalmadan açıkça anlaşılıyorsa ya da bildirim soyut ve genel nitelikteyse, savcılık soruşturma yapılmasına yer olmadığına karar verir. Bildirilen kişiye şüpheli sıfatı verilmez. Bu karar ihbar edene bildirilir ve ihbar eden karara itiraz edebilir.

Gereği yapıldı uygulaması ve vatandaşın ihbar ve şikayet hakkı kartı

İhbar ve Şikayet Hakkı

İhbar ile Şikayet Arasında Ne Fark Var?

İhbarı, suçtan zarar görmemiş olsanız da herkes yapabilir. Cumhuriyet savcısı ihbar ya da başka bir yolla suç işlendiği izlenimini veren bir durumu öğrenir öğrenmez araştırmaya başlar. Trafikte başkalarının hayatını tehlikeye atan bir sürücüyü bildirmeniz, savcılığın kendiliğinden harekete geçmesi için yeterlidir.

Bazı suçlarda ise soruşturma ancak mağdurun şikayetiyle başlar. Hakaret bunlardan biridir. Kamu görevlisine görevinden dolayı yapılan hakaret bu kuralın dışındadır. Şikayet süresi altı aydır, hakaret suçunda ise fiilin üzerinden iki yıl geçtikten sonra şikayet edilemez.[4] Bu suçlarda sizin bildiriminiz, mağdur şikayetçi olmadıkça soruşturma açılmasına yetmez.

İhlal Görüntüsünü Sosyal Medyada Paylaşmak Suç mu?

Görüntüyü sosyal medyada paylaşmak suç oluşturabilir. İhlali gösteren görüntüyü yalnız yetkili makama gönderin. Türk Ceza Kanununun 134. maddesi özel hayatın gizliliğini ihlali bir yıldan üç yıla kadar, özel hayata ilişkin görüntüleri hukuka aykırı olarak ifşa etmeyi iki yıldan beş yıla kadar hapisle cezalandırır. 136. madde ise kişisel verileri hukuka aykırı olarak başkasına vermeyi, yaymayı ya da ele geçirmeyi iki yıldan dört yıla kadar hapisle cezalandırır.[5]

Herkese açık bir yolda çekilen trafik görüntüsü her durumda özel hayatın ihlali sayılmaz. Ama plakayı, yüzü ya da konumu teşhir amacıyla yayımlamak ayrıca değerlendirilir. Hangi durumların ihlal sayılmadığını özel hayatın gizliliği ne zaman ihlal sayılmaz yazımızda anlattık.

Bildirime yalnız ihlali gösteren kısmı ekleyin. Çocukların ve olayla ilgisi olmayan kişilerin görüntülerini göndermeyin.

İhbar için görüntü göndermek ile görüntüyü yaymanın farkı kartı

Görüntü Göndermek ve Yaymak

Gönderdiğiniz Görüntü ve Konum Bilgisi Nasıl Korunur?

Bildirimle giden görüntü ve konum bilgisi kişisel veri olarak Kişisel Verilerin Korunması Kanunu ile korunur. 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu bu verilerin hukuka uygun biçimde ve meşru amaçlarla işlenmesini ister. Verileri toplayan kurum, verilerin hukuka aykırı işlenmesini ve başkalarının eline geçmesini önleyecek teknik ve idari tedbirleri almak zorundadır.[6]

Kanunun 28. maddesi kamu kurumlarına iki istisna tanır. Kanunla yetki verilmiş kurumların kamu düzenini sağlamaya yönelik önleyici ve koruyucu faaliyetlerindeki veri işleme Kanunun dışında kalır. Suçun önlenmesi ya da soruşturulması için gerekli veri işlemede de, amaca uygun ve orantılı olmak şartıyla, aydınlatma yükümlülüğü ve ilgili kişinin hakları (zararın giderilmesini isteme hakkı hariç) uygulanmaz.

Uygulamadaki veri işlemenin bu istisnalara girip girmediği Bakanlığın aydınlatma metninden anlaşılacak. Genel çerçeve için KVKK nedir yazımıza bakabilirsiniz.

Asılsız Bildirimin Cezası Nedir?

Asılsız bildirimin cezası, bilerek yapılmışsa bir yıldan dört yıla kadar hapistir. Bir kişinin bir fiili işlemediğini bildiğiniz halde, hakkında soruşturma başlatılması ya da idari yaptırım uygulanması için onu yetkili makama ihbar ederseniz iftira suçu oluşur. Türk Ceza Kanununun 267. maddesi bu cezayı öngörür. İşlenmediğini bildiğiniz bir suçu işlenmiş gibi ihbar etmek de 271. maddeye göre üç yıla kadar hapisle cezalandırılır.[7]

267. madde idari yaptırımı da saydığı için uydurma bir trafik ihlali bildirimi de bu suçun kapsamına girer. İftiranın diğer sonuçlarını iftira suçu ve cezası yazımızda anlattık.

İftira için ihbar edenin, fiilin işlenmediğini bilmesi gerekir. İyi niyetle yaptığınız ve sonradan yanlış çıkan bir bildirim bu suçu oluşturmaz.

Asılsız bildirimin sonuçları. İftira, suç uydurma ve iyi niyet kartı

Asılsız Bildirimin Sonucu

Hakkınızda Bildirim Yapıldıysa Ne Yapabilirsiniz?

Hakkınızda bildirim yapıldıysa, size tebliğ edilen cezaya ya da işleme karşı itiraz edebilirsiniz. Bildirimin kendisi tek başına yaptırım değildir. Yaptırım, yetkili makamın kendi işlemiyle doğar ve size tebliğ edilir. Bildirim bir trafik ihlaliyle ilgiliyse sonuç çoğu zaman idari para cezasıdır.

İdari para cezasına karşı, kararın tebliğinden itibaren en geç on beş gün içinde sulh ceza mahkemesine başvurabilirsiniz. Bu süre içinde başvurmazsanız karar kesinleşir.[8] Başvurunun nasıl yapılacağını dilekçe örneğiyle birlikte trafik cezasına itiraz yazımızda anlattık. Bildirim bir suç şüphesi doğuruyorsa süreç ceza soruşturması olarak ilerler.

Ceza yalnız bir vatandaşın gönderdiği görüntüye dayanıyorsa, görüntünün yeterli delil olup olmadığını tartışabilirsiniz. Görüntünün tarihi, yeri ve araçla sürücü arasındaki bağ ortaya konmalıdır.

Gereği Yapıldı Uygulaması Hakkında Sık Sorulan Sorular

Hukuki haberleri bizden takip edin

Harbiye Hukuk'u Google aramalarında tercih edilen kaynağınız olarak seçin, yazılarımız arama sonuçlarında öne çıksın.

Kaynaklar

  1. T.C. İçişleri Bakanlığı, “Trafikte Yeni Döneme İlişkin Bilgiler Verdi” haberi, icisleri.gov.tr ↩
  2. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası m.74. 3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanun m.4 ve m.7 ↩
  3. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.158/1, m.158/5 ve m.160/1 ↩
  4. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.73 ve m.131 ↩
  5. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.134 ve m.136 ↩
  6. 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu m.4 ve m.12 ↩
  7. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.267/1 ve m.271/1 ↩
  8. 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m.27/1 ↩
Av. Haşim Elmas
Av. Haşim Elmas
Kırıkkale Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunudur. İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi’nde Özel Hukuk Tezli Yüksek Lisans eğitimine devam etmektedir. Arabuluculuk, Uzlaştırmacılık ve Ceza alanlarında uzmanlık sertifikalarına sahiptir. Başta İş, T...
Yorum yok
Yorum yap

yorum yap