İşçinin İşyerinde Hırsızlık Yapması

İşyerinde hırsızlık, işçi ile işveren arasındaki güven ilişkisini zedeleyen ciddi bir durumdur. İşçinin işyerinde hırsızlık yapması, işverene 4857 sayılı Kanun m.25/2-e uyarınca derhal ve tazminatsız fesih hakkı tanır. Bu hak altı iş günlük süreyle sınırlıdır ve somut delillerle ispat şartına bağlıdır.

Fesih sonrasında SGK’ya Kod 46 bildirilir, işçi kıdem ve ihbar tazminatı talep edemez. Hırsızlık aynı zamanda TCK m.141 kapsamında cezai sorumluluk doğurur. İddia asılsız çıkar veya delil yetersiz kalırsa işçi işe iade davası açabilir.

Bu yazıda fesih süreci, SGK çıkış kodu, cezai sorumluluk, iftira iddiaları ve haksız yere işyerinde hırsızlık gerekçesiyle işten çıkarılan işçinin hakları ele alınmaktadır.

İşçinin İşyerinde Hırsızlık Yapması ve İspatı

Türk Ceza Kanununun 141. maddesi ve devamında hırsızlık suçu düzenlenmiştir. Bu maddede yer alan tanıma göre hırsızlık, başkasının zilyedi olduğu taşınır bir malı zilyedin rızası dışında kendisine veya başkasına yarar sağlamak amacıyla bulunduğu yerden alınmasına denir.

İşçinin çalıştığı yerde hırsızlık yapmasına da işyerinde hırsızlık denir. Böyle bir durum olduğunda işverenin, işyerinde hırsızlık yapıldığını somut belgelerle, tanık beyanı, kamera görüntüleri ve diğer cihazlarla ya da tanık gibi destekleyici birtakım yöntemlerle ispat etmesi gerekir. İşyerinde hırsızlık iddiası ciddi sonuçlar doğurabildiğinden ispat şartı büyük önem taşır.

Hırsızlık Yapan İşçi Nasıl İşten Çıkartılır?

İşverenin derhal fesih hakkını öngören 4857 sayılı İş Kanununun 25/2-e maddesi gereğince, işçinin, hırsızlık yapmak gibi doğruluk ve bağlılığa uymayan davranışlarda bulunması, işverene tek taraflı bir beyanla derhal fesih hakkı verir. ^[1]

Bu hakka sahip olan işveren, işçinin hırsızlık yaptığını öğrenen işveren bu fiili öğrendikten altı gün içinde bu sebebi bildiren yazılı fesih bildirimi ile işçi ile arasındaki sözleşmeyi sonlandırır ve işçiyi işten çıkartır. Ancak işçinin hırsızlık yaptığını kamera görüntüsü, tanık vb. ispat yöntemleri ile ispatlamalıdır. İşyerinde hırsızlık, işverene tanınan en güçlü fesih sebeplerinden biridir.

İşyerinde hırsızlık sonrası fesih öncesinde bir tutanak düzenlenmesi ispat açısından önemlidir. Tutanakta olay tarihi, yeri ve tanık beyanları yer almalıdır. Kamera görüntüsü varsa buna da atıf yapılmalıdır. Tutanak, olaya tanık olan kişiler ve mümkünse ilgili işçi tarafından imzalanmalıdır.

Hırsızlık Yapan İşçinin Nasıl İşten Çıkarılır?

Hırsızlık Yapan İşçiye Savunma Vermek Zorunlu Mudur? Bildirimsiz İşten Çıkartılabilir Mı?

İş kanunumuzun 19/2. maddesine göre aşağıdaki kural geçerlidir: ^[2]

“Hakkındaki iddialara karşı savunmasını almadan bir işçinin belirsiz süreli iş sözleşmesi, o işçinin davranışı veya verimi ile ilgili nedenlerle feshedilemez. Ancak, işverenin 25 inci maddenin (II) numaralı bendi şartlarına uygun fesih hakkı saklıdır.”

Maddenin içeriğinden anlaşılacağı üzere işverenlere geçerli sebeple yapılacak işçinin verimliliğine ve davranışlarına bağlı fesihlerde savunma alma zorunluluğu getirilirken 25/2. madde kapsamındaki fesihlerde böyle bir zorunluluk getirilmemiştir. Bu sebeple de işveren savunma almak zorunda değildir. Ancak daha sonrasında işçinin dava açması ihtimalinde savunma alınmış olması ispat kolaylığı açısından işe yarayacaktır. İşyerinde hırsızlık, ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırı hallerden sayıldığından savunma alma zorunluluğu aranmaz.

Haklı nedenle fesih durumunda işveren işçiyi bildirimsiz olarak işten çıkartabilir. İş akdinin işverence haklı nedenle feshedilme nedenleri arasında sağlık nedenleri, ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan durumlar, zorlayıcı nedenler, işçinin gözaltına alınması veya tutuklanması yer alır. Hırsızlık nedeniyle fesih durumu ise ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan durumlar başlığı altında sayılmaktadır. Hırsızlık yapan işçinin çıkış kodu yazılarak bildirimsiz şekilde iş akdinin feshi yapılır.

Hırsızlık Yapan İşçinin Fesih Süreci

Hırsızlık Durumunda SGK’ya Bildirilecek İşten Çıkış Kodu

İşyerinde hırsızlık halinde SGK’ya bildirilecek çıkış kodu Kod 46’dır. SGK Başkanlığı Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından 1 Nisan 2021‘de yayımlanan 2021/9 sayılı SGK Genelgesi ile işten çıkış kodlarına yenileri eklendi ve bir kod ise listeden çıkarıldı. ^[3]

Listeden çıkarılan işten çıkış kodu: 29- İşveren tarafından işçinin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışı nedeni ile fesih. Eskiden işçinin hırsızlık yapması durumunda çıkışı bu 29 numaralı kod ile SGK’ya bildirilirdi. Hırsızlık nedeniyle işten çıkarma kodu, uygulamada en çok karıştırılan SGK kodlarından biridir. Yeni kod ise:

Kod 46- 4857/25-II-E İşçinin, işverenin güvenini kötüye kullanmak, hırsızlık yapmak, işverenin meslek sırlarını ortaya atmak gibi doğruluk ve bağlılığa uymayan davranışlarda bulunması.

İşverenin Hırsızlık Yapan İşçiyi İşten Çıkarırken Uyması Gereken Süreler ve Şekil

İşyerinde hırsızlık fiili öğrenildikten sonra 6 iş günlük süre işlemeye başlar. İş Kanunu’nun 26. maddesine göre işveren işçinin işyerinde hırsızlık yaptığını öğrenmesinden itibaren 6 iş günü içinde sözleşmeyi fesih yetkisini kullanmalıdır. ^[4] İşverenin tüzel kişi olması durumunda ise feshe yetkili organın bu durumu öğrenmesinden itibaren 6 iş günlük süre başlar.

İşverenin hırsızlık fiilini öğrenmesinden itibaren 6 iş günü ya da herhalde hırsızlık fiilinin gerçekleşmesinden itibaren 1 yıl geçerse işveren haklı nedenle fesih hakkını kullanamaz. Bu süreler hak düşürücüdür ve geçtikten sonra yapılan fesih geçersiz sayılır.

Dava açıldığı takdirde ise hakim tarafından re’sen (kendiliğinden) dikkate alınır. Ancak işçi yapmış olduğu hırsızlıktan menfaat sağlamış ise 1 yıllık hak düşürücü süre uygulanmaz.

İşverenin fesih bildirimini yani işçinin işten çıkarıldığını yazılı olarak bildirmelidir ayrıca yaptığı bu bildirimde fesih nedenini açık ve kesin bir şekilde belirtmek zorundadır.

Fesih bildirimi tek taraflı bir hukuki işlemdir yani işverenin sözleşmenin feshine yönelik bildirimi işçiye ulaşmasıyla birlikte sonuçlarını doğurur ve işçi ile işveren arasındaki sözleşme ileriye yönelik olmak üzere sonlanır. İşçiyi haklı bir fesih ile işten çıkardığını iddia eden işveren sözleşmenin derhal feshinde ispat yükü altındadır.

İşyerinde Hırsızlık Nedeniyle İşten Çıkarma

Hırsızlık Nedeniyle İşten Çıkarılan İşçinin Hakları

İşyerinde hırsızlık nedeniyle yapılan fesih sonrasında işçiye şu haklar tanınır:

• İşe İade Davası Açma Hakkı: yapılan feshin haksız olduğunu düşünüyorsa dava açabilir.
• Kıdem ve İhbar Tazminatı: İş Kanununun 25/2. maddesinde belirtilen ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan hallerden birine dayanılarak sözleşme feshedilmiş ve bu fesih kanunda belirtilen usule uygun ise işçi kıdem ve ihbar tazminatı alamaz. İşçinin hırsızlık yapması da bu madde kapsamına girer. Bu sebeple işçi kıdem ve ihbar tazminatı talep edemez. Fakat işçi fesihte belirtilen durumun aksini ispat edebilirse haksız ve ihbarsız işten çıkarma nedeni ile hem kıdem hem ihbar tazminatı talep edebilir.
• Ücret Alacağı: İşçinin kanunda ve sözleşmede yer alan kurallara göre işveren tarafından haklı fesih durumu olsa bile ücreti ödenmediği takdirde açacağı işçi alacağı davası ile bu hakkını talep edebilir.
• Yıllık İzin Ücreti: İşçi yıllık izin hakkına sahip olduğu halde bu hakkı kullandırılmamışsa, sözleşmesi feshedildikten sonra yıllık izin ücreti hakkı kazanır.
• Fazla Mesai Ücreti: İşçi çalıştığı süre boyunca kanuna ve sözleşmeye göre fazla mesai ücretine hak kazanmış olmasına rağmen bu ücreti alamamışsa açacağı işçi alacağı davası ile fazla mesai ücretini ileri sürebilir.

Hırsızlık Suçlamasıyla İşten Çıkarılan İşçi Ne Yapmalı?

İşçi bu işten çıkarmayı haksız bulmuyor ise ve eğer varsa işverenden ücret alacağını ve yıllık izin ücretini talep etmelidir. Ancak işten çıkarmanın haksız olduğunu düşünüyor ise kıdem ve ihbar tazminatını almak için işçi alacağı davası açabilir.

Ayrıca işe geri dönmek de istiyorsa işe iade talepli işçi alacağı davası açmalıdır. Bu davada görevli mahkeme iş mahkemeleridir. İş Kanunun 32. maddesi uyarınca ise ücret alacaklarında zamanaşımı süresi 5 yıldır. Ancak işe iade talebi varsa 4857 sayılı İş Kanunu’nun 20. maddesi uyarınca fesih bildiriminin tebliği tarihinden itibaren bir ay içerisinde feshin geçersizliği ve işe iade istemi ile dava açması gerekir. Bu süre hak düşürücü süre olup, re’sen dikkate alınması gerekir.

Hırsızlık Nedeniyle İşten Çıkarılmaya Tazminat Davası Açılabilir Mi?

Hırsızlık nedeniyle işten çıkarma haklı fesih nedeni olduğundan ötürü işçinin tazminat davası açma hakkı yoktur ancak işçi bu işten çıkarmanın haksız olduğunu ispat edebiliyor ise kıdem ve ihbar tazminatını almak için dava açabilir. Bu davayı açmak için de iş mahkemesine başvurmalıdır.

İşyerinde Hırsızlık Yapan İşçinin Cezai Sorumluluğu

İşyerinde hırsızlık aynı zamanda ceza hukuku açısından da sonuç doğurur. Hırsızlık Türk Ceza Kanununda yer alan suçlardan biridir. İşveren işçiyi işten çıkarmanın yanısıra şikayet de edebilir. Bu durumda işçi hakkında soruşturma başlatılabilir. Ayrıca hırsızlık nedeniyle işçinin işten çıkarılması için işçiye karşı ceza kovuşturmasının başlamış veya mahkumiyet kararının verilmiş olmasına gerek yoktur.

Hırsızlığın temel hali TCK madde 141‘de düzenlenmiştir. Bu suç için bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası öngörülmektedir. Suçun nitelikli hallerinde ceza miktarı artmaktadır. ^[5]

Hırsızlık suçu şikayete bağlı değildir. Savcılık, öğrendiği andan itibaren resen soruşturma açar. Mağdur şikayetini geri alsa bile kovuşturma devam eder.

İşyerinde Hırsızlık Yapan İşçinin Cezai Sorumluluğu

Hırsızlık Suçlamasıyla İşten Çıkarılan İşçinin Takipsizlik Alması veya Beraat Etmesi

Hırsızlık fiilinin, işçi tarafından işlenmediği ceza mahkemesi kararı ile sabit ve beraat kararı bu şekilde verilmişse, ceza mahkemesi kararı hukuk hakimini bağlar ve yapılan fesih haksız nitelikte olmuş olur.

Hırsızlık Suçlamasıyla Yargılanan İşçinin Delil Yetersizliğinden Beraat Etmesi

Ceza mahkemesi delil yetersizliği sebebiyle beraat kararı vermiş ise o zaman hukuk hakimi bununla bağlı değildir. Çünkü elde olan deliller hukuk hakimi açısından yeterli görülebilir. Bu durum hukuk hakiminin takdirine bağlıdır.

İşçinin yapmış olduğu hırsızlığın teşebbüs aşamasında kalması durumunda ise, işçi ile işveren arasındaki güven zedeleneceğinden yine iş sözleşmesinin haklı nedenle feshi mümkün olabilir.

İşyerinde Hırsızlık İftirasına Uğrayan İşçi Ne Yapabilir?

Bazı durumlarda işçi, işlemediği bir hırsızlıkla asılsız şekilde suçlanır. Bu durumda işveren feshi haklı nedene dayanmaz. İşçi işe iade davası açabilir. Kıdem ve ihbar tazminatı talebinde de bulunabilir.

Asılsız suçlamada bulunan kişi hakkında TCK madde 267 uyarınca iftira suçundan şikayetçi olunabilir. ^[6] İftira suçu şikayete bağlı değildir. Cumhuriyet savcılığı olayı öğrendiğinde resen soruşturma başlatır.

İşçi, işten çıkarmaya dayanak yapılan tutanağın ve delillerin gerçeği yansıtmadığını iş mahkemesinde ispatlamalıdır. İşyerinde hırsızlık iftirasına uğrayan işçi bu yollara başvurabilir.

Haksız yere işten çıkarıldıysanız İletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

İşyerinde Hırsızlık İftirasına Karşı İşçi Hakları

Bahşiş Alan İşçi Hırsızlık Gerekçesiyle İşçi İşten Çıkarılabilir Mi?

Teşekkür maksadıyla, otel, lokanta gibi yerlerde bir hizmeti görene verilen, başka yerlerde bir işi yapana, verilmesi gereken paradan ayrı olarak, fazladan verilen paraya bahşiş denmektedir. Bahşişin hukuki niteliğine ücret denilebilir çünkü yapılan hizmetin karşılığının üçüncü şahıslar tarafından ödenmesi, akdin mahiyetini de değiştirmez.

Buna göre, alınan bahşiş ücret sayılır ve bahşişlerden de sigorta primi kesilmesi gerekir. Bu sebeplerle bahşiş hırsızlık kapsamına girmez ve haklı fesih sebebi olmaz. İşçi hırsızlık nedeniyle işten çıkarılamaz.

Hırsızlık Nedeniyle Fesih Bildirimi Örneği

HİZMET AKDİ FESİH BİLDİRİMİDİR

Bildirimin tarihi ve sayısı: ………………………………………. İŞVERENİN:

Adı Soyadı-Unvanı: ……………………………………………….

Adresi: ………………………………………………

SGK İşyeri Sicil Numarası: ……………………………………………….

Sayın Bay/Bayan

…./ … /………. Tarihinde yapılmış olan Belirli/Belirsiz süreli hizmet akdiniz …. /…. /………….. tarihi itibariyle iş yerinde hırsızlık yapmanız nedeniyle ve 4857 sayılı İş Kanunun 25/2-e maddesine göre tarafımızca feshedilmiştir.

Hizmet Akdi Feshedilen İşçi Hizmet Akdini Fesheden İşveren / Vekili

Adı Soyadı

Fesih Bildirimini aldım.

Adı Soyadı/Unvan

İmza

… /…/…. Fesih Bildirimini Teslim eden imza

İşçinin İşyerinde Hırsızlık Yapması ile İlgili Yargıtay Kararları

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi 2016/16234 Esas, 2020/4947 Karar

“4857 sayılı İş Kanununun 25 inci maddesinin (II) numaralı bendinde, ahlâk ve iyi niyet kurallarına uymayan haller sıralanmış ve belirtilen durumlar ile benzerlerinin varlığı halinde, işverenin iş sözleşmesini haklı fesih imkanının olduğu açıklanmıştır. Yine değinilen bendin (e) alt bendinde, işverenin güvenini kötüye kullanmak, hırsızlık yapmak, işverenin meslek sırlarını ortaya atmak gibi doğruluk ve bağlılığa uymayan işçi davranışlarının da işverene haklı fesih imkanı verdiği ifade edilmiştir. Görüldüğü üzere yasadaki haller sınırlı sayıda olmayıp, genel olarak işçinin sadakat borcuna aykırılık oluşturan söz ve davranışları işverene fesih imkanı tanımaktadır. Davacının yaptığı davranış doğrululuk ve bağlılıkla uymayan davranış kapsamında olup işverene haklı nedenle fesih imkanı vermektedir. İşveren sözleşmeyi haklı feshetmişse işçi kıdem ve ihbar tazminatına hak kazanamaz.”

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi 2009/49409 Esas, 2012/9375 Karar

Somut olayda davacının 2.10.2001 tarihinde davalı işyerinde üretilen mallardan bazılarını bir koli içerisine koyarak işyerinden çıkarmaya çalışırken işveren tarafından yakalandığı sabittir.

Bu olay üzerine davacı işçi hakkında hırsızlık suçundan dolayı Bakırköy 13.Asliye Ceza mahkemesinde dava açılmış, yapılan yargılama sonucunda hırsızlık suçundan dolayı erteli para cezası verilmiştir. Bu kararın temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 6.Ceza Dairesi tarafından dava zamanaşımın dolması nedeniyle verilen erteli mahkumiyet hükmü bozularak dava zamanaşımı nedeniyle düşme kararı verilmiştir.

Bu ceza davasının zamanaşımı nedeniyle ortadan kalkması davacı işçinin haksız eylemini ortadan kaldırmaz ve işçi tarafından açılan bu dava yönünden sonuca etkili değildir. Davacının iş sözleşmesi doğruluk ve bağlılığa aykırı davranışı nedeniyle davalı işveren tarafından haklı olarak feshedildiğinden davacının kıdem tazminatının reddi gerekirken kabulü isabetsizdir.

İşçinin İşyerinde Hırsızlık Yapması Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

İşçinin işyerinde hırsızlık yapması ile ilgili sorularınızı bu başlık altında cevapladık.

Av. Haşim Elmas

Kırıkkale Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunudur. İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi’nde Özel Hukuk Tezli Yüksek Lisans eğitimine devam etmektedir. Arabuluculuk, Uzlaştırmacılık ve Ceza alanlarında uzmanlık sertifikalarına sahiptir. Başta İş, T...

Tüm yazıları