Kimlik Taşımama Suçu ve Cezası

Kimlik taşımama suçu, kabahatler kanununda düzenlenmiş, yaptırımı idari para cezası olan bir kabahattir. 15 yaşını geçmiş herkesin kimliğini taşıması zorunludur ve 15 yaşını geçmiş herkesin yetkili kişilerin talep etmesi durumunda kimliğini gösterme yükümlülüğü vardır. Kimlik yerine geçen başka belgeler de mevcuttur. Bunlar, yazımızın içeriğinde mevcut olup aşağıda detaylıca açıklanacaktır. Kimlik taşımama adında ayrı bir kabahat yoktur. Kabahatler Kanunu’nun 40. maddesi kimliği yanında bulundurmamayı değil, görevle bağlantılı olarak soran kamu görevlisine kimlik veya adres bilgisi vermekten kaçınmayı ya da gerçeğe aykırı beyanda bulunmayı cezalandırır. Kimliği yanında olmayan ama adını, soyadını ve adresini doğru söyleyen kişi bu kabahati işlemiş olmaz.

Kimlik taşımama suçu hakkında yazmış olduğumuz bu yazımızda kimlik taşımanın önemini, taşınmaması durumunda kişilerin karşılaşabileceği durumlara, bahse konu gelen idari para cezasına karşı haklarımıza değindik. Harbiye hukuk bürosu olarak vermiş olduğumuz geniş yelpazede hukuki hizmet, bir avukat-müvekkil ilişkisinin yanı sıra sitemizde yer alan blog yazılarımızla da sizlere destek sağlamayı, haklarınızı sizlere göstermeyi amaçlamaktayız. Keyifli okumalar dileriz.

Kimlik Taşımak Zorunlu Mudur?

Kimlik belgesi, devletin kendi vatandaşlarına verdiği kişinin kimliğini, kişisel durumunu, hangi devlet vatandaşı olduğunu belirten resmi bir belgedir. Herkes vatandaşlık görevi olarak kimlik kartını taşımakla yükümlüdür. 15 yaşını geçmiş herkesin kimlik taşıması zorunludur. Yetkili kişiler tarafından sorulması durumunda kimlik göstermekle yükümlüdür. Kimliğini yanında bulundurmayan kişi bilgisini sözlü olarak da verebilir. Kabahat, bilgi vermekten kaçınmak ya da gerçeğe aykırı beyanda bulunmakla oluşur.^[1]

Detayı aşağıda açıklanacak olan kimlik yerine geçebilecek belgeler bu şekilde sıralanabilir;

• Nüfus Cüzdanı,
• Sürücü Belgesi,
• Pasaport,
• Uçak Mürettebatı Belgesi,
• Demiryolu Personeli Kimlik Belgesi,
• Evlilik Cüzdanı,
• Gemi adamı cüzdanı,
• NATO Kimlik Belgesi,
• Türk Silahlı Kuvvetler Kartı,
• Sarı Basın Kartı,
• Avukat Kimlik Belgesi.

Kimlik Taşımamak Suç Mudur?

Kimlik Taşımama Suçu, Türk Ceza Kanunu veya diğer kanunlarda suç olarak düzenlenen, suç teşkil eden eylem sonucunda kişiye adli para cezası veya hapis cezası şeklinde yaptırımları bulunan bir suç türü değildir. Ancak suç teşkil etmeyen bir fiil de değildir. Esasen kimlik taşımamak bir kabahat olarak karşımıza çıkar. 15 yaşını geçmiş olan herkes yetkili kişiler tarafından sorulması durumunda kimlik göstermekle yükümlüdür. Aksi takdirde bu eylemin yaptırımı Kabahatler Kanununda düzenlenmiştir. Kabahat ise cezaya kıyasla daha hafif kusurlar için kişilere idari para cezası uygulanan eylemlerdir.

Kişiler kimlik belgesi taşımaması halinde bir takım sınırlama ve yaptırımlara maruz kalabilirler. Kişinin kimliğini açıklamaktan sakınması durumunda direkt Cumhuriyet Savcısına haberdar edilecektir. Kimliği tespit edilene kadar gözaltına alınabilir hatta gerekli görüldüğü takdirde tutuklanma durumu oluşabilir. Ancak kişinin kimliğinin tespiti durumunda tutuklanma durumuna derhal son verilecektir. Kimlik veya adres bilgisi vermekten kaçınmak Kabahatler Kanunu uyarınca idari para cezası gerektirir.

Kimlik Taşımamanın Cezası Nedir?

Kişinin üzerinde kimlik belgesi, nüfus cüzdanı, sürücü belgesi gibi kimliğinin tespitine yönelik belgenin bulunmaması durumunda yetkili kişiler tarafından kişiden kimlik göstermesinin istenilmesi halinde, gösterilememesi durumunda bazı yaptırımları bulunmaktadır. Kamu görevlisi olmayan ya da görevle ilgisi olmayan kamu görevlisine karşı kimlik gösterme yükümlüğü yoktur. Doktor, muhtar gibi diğer kamu görevlilerine karşı da kimlik göstermede bulunma Kanun görevle bağlantılı olarak sorulması halinde yükümlülüğü bulunmaktadır. Kimlik bildirmeme kabahati iki şekilde işlenebilir: Kimlik veya adresle ilgili bilgi verilmemesi ya da gerçeğe aykırı beyanda bulunulması olarak iki şekildedir. Kabahatler Kanunu’nun 40. maddesinde yazılı elli Türk liralık tutar, her takvim yılı başında yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanır ve hesapta bir Türk lirasının küsuru dikkate alınmaz. Ceza 2024 yılında 977 TL, 2025 yılında 1.406 TL olarak uygulandı; güncel tutar tutanağın üzerinde yazar. Kanunlarında ödeme süresi düzenlenmemiş idari para cezaları tebliğden itibaren bir ay içinde ödenir ve süresinde ödeme yapılırsa cezadan yüzde 25 indirim uygulanır.^[2] Kanun maddesinde ise şöyle izah edilmiştir:

Kimliği bildirmeme Madde 40–

(1) Görevle bağlantılı olarak sorulması halinde kamu görevlisine kimliği veya adresiyle ilgili bilgi vermekten kaçınan veya gerçeğe aykırı beyanda bulunan kişiye, bu görevli tarafından elli Türk lirası idari para cezası verilir.

(2) Açıklamada bulunmaktan kaçınması veya gerçeğe aykırı beyanda bulunması dolayısıyla kimliği belirlenemeyen kişi tutularak durumdan derhal Cumhuriyet savcısı haberdar edilir. Bu kişi, kimliği açık bir şekilde anlaşılıncaya kadar gözaltına alınır ve gerekirse tutuklanır. Gözaltına ve tutuklamaya karar verme yetkisi ve usulü bakımından Ceza Muhakemesi Kanunu hükümleri uygulanır.

(3) Kişinin kimliğinin belirlenmesi durumunda, bu nedenle gözaltına alınma veya tutuklanma haline derhal son verilir.

Göreviyle ilgili bağlantı olması durumunda kişinin kimliğini açıklamaktan sakınması durumunda ya da gerçeğe aykırı beyanda bulunması durumunda 50 TL idari para cezası verilir. Kişinin kimliğini açıklamaktan sakınması veya gerçeğe aykırı beyanda bulunması dolayısıyla durumunda ise direkt Cumhuriyet Savcısına haberdar edilecektir. Kimliği tespit edilene kadar gözaltına alınabilir hatta gerekli görüldüğü takdirde tutuklanma durumu oluşabilir. Ancak kişinin kimliğinin tespiti durumunda tutuklanma durumuna derhal son verilecektir.

Kimlik Taşımak Yerine Alternatif Belge Taşımak Mümkün Mü?

15 yaşını doldurmuş olan herkes kimlik taşımak zorundadır. Fakat bazı hallerde kimlik yerine alternatif belgelerin taşınması ve yetkililer tarafından sorulması halinde bu belgelerin ibraz edilmesi yeterli olabilmektedir. Bir sonraki başlıkta bu belgelerin neler olduğunu ve kısaca açıklamalarını görebilmeniz mümkündür.

Kimliğe Alternatif Sayılabilir Belgeler Nelerdir?

Herkes kimliğini belirtir bir belgeyi üzerinde taşımak zorundadır. Kimlik yerine geçen belgeler;

• Sürücü Belgesi: Ehliyet olarak da bilinen sürücü belgesi, üzerinde kimlik bilgilerinin de yer aldığı, kişinin ilgili sürücü belgesinde belirtilen araçları kullanma yeteneğini haiz olduğunu gösterir belgedir.
• Pasaport: Pasaport belgesi, yurt dışına gidecek olan kimselere yetkili kuruluşlar tarafından verilen belgedir. Pasaport, yabancılar veya yurt dışına çıkan Türkler için adeta bir kimlik vazifesi görmektedir.
• Uçak Mürettebatı Belgesi: Landing kartı olarak da bilinen bu belge, uçak mürettebatının gitmiş olduğu yabancı ülkede gerektiğinde ibraz edebileceği bir belgedir. Aynı zamanda pasaporta alternatif bir belge olarak da karşımıza çıkar.
• Demiryolu Personeli Kimlik Belgesi: Demiryolu personelleri de zaman zaman yurt dışına veya personel yabancıysa ülkeye giriş yapan kimselerdir. Ülkelere giriş çıkışlardaki amacını da beyan eden bu belge, duruma göre kimlik ve pasaport yerine geçebilmektedir.
• Evlilik Cüzdanı: Evlilik cüzdanı da keza kimlik bulunmaması durumunda ibraz edilebilir belgeler arasında yer alır. Zira burada da kişinin kimlik bilgileri yer almaktadır.
• Gemi adamı cüzdanı: Gemi adamları meslekleri gereği sıklıkla ülke değiştiren, diğer ülkelerin kıta sahanlığına giriş yapan kimselerdir. Bu belge, kişinin vazifesini gösterdiği gibi kimlik bilgilerini de içerir.
• NATO Kimlik Belgesi: NATO kimlik belgesi, NATO üyesi ülkelerin stratejik olarak yerleştirdiği kişilere verilen belgedir. Vazife ve kimlik bilgileri içerir.
• Türk Silahlı Kuvvetler Kartı: Türk Silahlı Kuvvetleri Kartı, askeri personellere verilen özel bir kart türüdür. Personelin savunma bakanlığına ve TSK’ye bağlılığını tescilleyen bu kart, kimlik olarak ibraz edilebilir.
• Sarı Basın Kartı: Sarı basın kartı, Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı tarafından verilen özel bir kart türüdür. Kartı taşıyan kimsenin gazeteci olduğunu belgeleyen sarı basın kartı, gerektiğinde kimlik yerine ibraz edilebilir.
• Avukat Kimlik Belgesi: Avukat kimlik belgesi ise kişinin avukat olduğunu gösterir bir belgedir. Avukatların mesleğe özgü haklarını sembolize eder ve kimlik kartı yerine kullanılabilir.

Bu belgeler kimlik yerine ibraz edilebilecek belgelerdir. Zira belgelerin üzerine baktığımızda kişilerin kimliği hakkında detaylı bilgilere yer verildiğini rahatlıkla görebilmekteyiz.

Kimlik Taşımama Cezasına Nasıl İtiraz Edilir?

Kimlik taşımama suçu cezasını kimlik sorma yetki sahibi olan kamu görevlisi tarafından verilen bir idari para cezasıdır. İtiraz Sulh Ceza Mahkemelerine yapılması gerekmektedir. Başvuru ise tebliğden itibaren 15 gün süresi bulunmaktadır. Bu süre zarfında başvuru yapılmaması durumunda idari para cezası kesinleşir. Mahkemenin verdiği karara karşı da Ceza Muhakemesi Kanunu’na (CMK) göre iki hafta içinde itiraz edilebilmektedir.

Harbiye Hukuk Bürosu olarak hazırladığımız “İdari Para Cezasının İptali’’ adlı makaleye göz atabilirsiniz.

Kimlik Taşımama Cezasına İtiraz Nereye Yapılır?

Kimlik taşımama suçu cezası kimlik sormaya yetkili kamu görevlisi tarafından verilen bir idari para cezasıdır. İtiraz Sulh Ceza Mahkemesine yapılacaktır. Mahkemenin kararlarına karşı itiraz edebilme hakkı bulunulmaktadır. Başvuru süresi tebliğden itibaren 15 gündür.

Harbiye Hukuk Bürosu olarak hazırladığımız “İdari İşlemlere Nasıl İtiraz Edilir?;” adlı makaleye göz atabilirsiniz.

Kimlik Taşımama Cezasına İtiraz Süresi Nedir?

Kimlik taşımama suçu cezası kimlik sormaya yetkili kamu görevlisi tarafından verilen bir cezadır. Başvuru süresi tebliğden itibaren 15 gündür. Harbiye Hukuk Bürosu olarak hazırladığımız “İdari İşlemin İptali Davası ve Şartları’’ adlı makaleyi okuyabilirsiniz.

Harbiye Hukuk Bürosu Olarak Ceza ve İdare Hukukuna Yönelik Hizmetlerimiz

Harbiye Hukuk Bürosu olarak Kimlik taşımama suçu nedeniyle idari para cezası alınması, idari işlemin iptalinin nasıl yapılacağı, davası ve şartlarının neler olduğu gibi hem idare hem ceza hukukuna yönelik hizmetlerimiz bulunmaktadır. Gözaltı ve tutukluluk hallerinde başvuru ve itiraz sürelerinin kısalığı da dikkate alınarak alanın uzmanı olan avukatlardan profesyonel hukuki destek alınmasında fayda vardır. Olayın doğru algılanabilmesi, soruşturmanın hızlı ve kolay bir şekilde yürütülebilmesi açısından alanında uzman avukatlarımızla birlikte bu alanlarda hizmet vermekteyiz.

Sıkça Sorulan Sorular

T.C kimlik taşımamak suç mu?

Herkes kimlik belgesini taşımak ile yükümlüdür. Ancak yanınızda Numara Taşıma, Nüfus Cüzdanı, Sürücü Belgesi, Pasaport, Uçak Mürettebatı Belgesi, Demiryolu Personeli Kimlik Belgesi, Evlilik Cüzdanı, Gemi adamı cüzdanı, NATO Kimlik Belgesi, Türk Silahlı Kuvvetler Kartı,Sarı Basın Kartı,Avukat Kimlik Belgesinin  bulunması da yeterli olacaktır.Belgenin yanınızda olmaması tek başına kabahat değildir. Kabahat, sorulduğu halde kimlik veya adres bilgisi vermekten kaçınmakla ya da gerçeğe aykırı beyanda bulunmakla oluşur.

Kimlik yanında olmazsa ne olur?

Yetkili kişiler tarafından kimlik bilgisi istenilen kişinin kimlik belgesi, nüfus cüzdanı, sürücü belgesi gibi bir belgeyi ibraz edememesi durumunda, kişi kimliğini ispatlayana kadar gözaltına alınma durumu söz konusu olabilir. Cumhuriyet Savcısına haber verilir. Kimlik tespiti ile serbest bırakılır.

Başkasının kimliğini taşımak suç mudur?

Başkasına ait kimlik veya kimlik bilgilerinin kullanılması suçu, (TCK) m.268’de düzenlenen bir suçtur. Bireylerin kimlik güvenliğini korumak ve suçluların soruşturmadan kaçmasını önlemek amacıyla düzenlenmiştir. Suçlu kişi, işlenen suçtan dolayı kendisi hakkında soruşturma ve kovuşturma yapılmasını önlemek amacıyla başkasına ait olan kimlik veya kimlik bilgilerini kullanması sonucu ortaya çıkar. Bu suçu işleyen kişi, gerçek kimliğiyle suçlanması veya yargılanmasını önlemeye amaçlamaktadır. Başkasına ait kimlik veya kimlik bilgilerini kullanma suçu, iftira suçuna ilişkin hükümlere göre cezalandırılır. İftira suçunda bireyin haksız yere suçlayarak itibarını zedeleme amacını taşıması söz konusuyken başkasına ait kimlik veya kimlik bilgilerini kullanma suçu, suçlunun kendisini suçtan korumak kastıyla başkasının kimliğini taşıması durumudur. TCK m.268’de düzenlenmiştir.

Madde 268- (1) İşlediği suç nedeniyle kendisi hakkında soruşturma ve kovuşturma yapılmasını engellemek amacıyla, başkasına ait kimliği veya kimlik bilgilerini kullanan kimse, iftira suçuna ilişkin hükümlere göre cezalandırılır.

Kimlik kaybetme cezası ne kadar?

Kimliğin kaybedilmesi ceza gerektirmez. Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun 68. maddesinde kimlik kaybına bağlanmış bir idari para cezası yoktur. Ödenen tutar, yeni kartın değerli kağıt bedelidir: kayıp nedeniyle düzenlenen Türkiye Cumhuriyeti kimlik kartı için 440,00 TL, değiştirme nedeniyle düzenlenen kart için 220,00 TL.^[3]

Kimlik veya adres bilgisi vermekten kaçınmanın karşılığı olan idari para cezası ise her yıl yeniden değerleme oranında artar; 2025 yılında 1.406 TL olarak uygulandı.

Kimlik taşımama cezası nereden öğrenilir?

Telefon hattınızdan 199 çağrı merkezini arayarak öğrenebilirsiniz. Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü

https://randevu.nvi.gov.tr/  web portalı üzerinden ya da e-Devlet uygulaması üzerinden öğrenebilirsiniz.

16 yaş kimlik taşımak zorunlu mu?

15 yaşını dolduran her birey yanında kimlik taşımakla yükümlüdür. Yetkili kişilerin talep etmesi durumunda kimlik göstermekle yükümlüdür. Aksi takdirde belli yaptırımlara maruz kalabilir. Kimlik bildirme kanununda açık bir şekilde belirtilmiştir.

Av. Yusuf Emrehan Sucu

Tam burslu olarak eğitimini sürdürdüğü Kadir Has Üniversitesi Hukuk Fakültesi’ni tamamlamıştır. Hukuk eğitimi sırasında birden fazla sertifika programını tamamlamış, kurgusal mahkemelerde sıkça rol almıştır. İş Hukukuna ilişkin alacaklar ve Tazmin...

Tüm yazıları