Nafaka İcra Takibi Nasıl Yapılır?

Nafaka icra takibi, mahkemenin hükmettiği nafaka ödenmediğinde alacaklının icra dairesi aracılığıyla başlattığı cebri tahsil yoludur. Tedbir, iştirak, yoksulluk ve yardım nafakası bu yolla tahsil edilir. Takipte birikmiş nafaka ile takipten sonra doğacak devam eden aylar birlikte istenebilir.

Nafaka bir mahkeme hükmüyle bağlanmışsa takip ilamlı yapılır ve borçluya yedi günlük icra emri gönderilir. Dava sürerken ara kararla bağlanan tedbir nafakası ise ilam sayılmadığından genel haciz yoluyla takibe konur. Ödeme gelmezse maaş, emekli aylığı ve banka hesabı haczedilir, şartları varsa tazyik hapsi istenir.

Nafaka İcra Takibi Nedir?

Nafaka icra takibi, mahkeme kararıyla hükmedilen nafakanın nafaka borçlusu tarafından zamanında veya eksiksiz ödenmemesi durumunda, alacaklının icra dairesi aracılığıyla başlattığı cebri icra işlemidir. Bu takip sayesinde nafaka alacaklısı, ödenmeyen nafaka tutarlarını devletin zorlayıcı gücü ile tahsil etme imkanına sahip olur.

Takibin konusu boşanma veya aile hukukuna ilişkin davalar sonucunda hükmedilen tedbir nafakası, iştirak nafakası ve yoksulluk nafakası gibi nafaka türlerinin ödenmemesidir. Nafaka konusunda detaylı bilgi için nafaka konulu makalemize göz atabilirsiniz.

İcra takibi ile birlikte borçludan hem birikmiş nafaka alacakları hem de işleyecek nafaka bedelleri talep edilebilir.

Nafaka Türleri ve İcra Takibine Konu Olabilecek Nafakalar Nelerdir?

Türk hukukunda nafaka, aile hukukundan doğan ve belirli kişilerin geçimini sağlamak amacıyla ödenmesi gereken bir mali yükümlülüktür. Nafaka borcunun yerine getirilmemesi halinde alacaklı, icra takibi başlatarak bu alacağını tahsil etme yoluna gidebilmektedir. İcra takibine konu olan nafaka türleri şunlardır:

• Tedbir nafakası, boşanma veya ayrılık davası devam ederken eşin ve varsa çocukların geçimini sağlamak amacıyla mahkeme tarafından geçici olarak hükmedilen nafaka türüdür. Hükümde yer alıyorsa ilamlı, yalnız ara kararla bağlanmışsa ilamsız takibe konu edilir.
• İştirak nafakası, boşanma sonrasında velayeti kendisine verilmeyen eşin, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine katkıda bulunması amacıyla ödediği nafakadır. Bu nafaka da düzenli ödenmesi gereken bir borç olduğundan, ödenmemesi durumunda icra takibi başlatılması mümkündür.
• Yoksulluk nafakası, boşanma sonucunda yoksulluğa düşecek olan eş lehine hükmedilen nafaka türüdür. Mahkeme kararıyla belirlenen bu nafakanın ödenmemesi halinde alacaklı eş icra takibi başlatabilir ve birikmiş nafaka alacaklarını talep edebilir.
• Yardım nafakası, kişinin yardım etmediği takdirde yoksulluğa düşecek olan üstsoyu, altsoyu veya kardeşleri lehine hükmedilen nafaka türüdür. Şartları yardım nafakası yazımızda anlatılan bu nafaka da mahkeme kararıyla hükmedildiğinden, ödenmemesi halinde icra yoluyla tahsil edilebilmektedir.

Nafaka Kararı Kesinleşmeden İcraya Konulabilir mi?

Nafaka alacağının dayanağı Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre verilen mahkeme kararıdır. Tahsilin nasıl yapılacağı ise İcra ve İflas Kanunu‘nda düzenlenir. Takibin ilamlı mı ilamsız mı yapılacağını elinizdeki kararın niteliği belirler.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 350. ve 367. maddelerine göre aile hukukuna ilişkin kararlar kesinleşmedikçe yerine getirilemez. Aynı maddeler nafaka kararlarında icranın geri bırakılmasına karar verilemeyeceğini de açıkça söyler.^[1] İİK m.36 da nafaka hükümlerinde tehir-i icra için süre verilmesini yasaklar.

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, boşanma kararının hüküm fıkrasında yer alan tedbir nafakasının takibi için ilamın kesinleşmesinin gerekmediğini kabul eder. İştirak ve yoksulluk nafakası ise boşanmanın eklentisidir. Bunlar, aynı ilamdaki tazminat ve vekalet ücreti gibi, boşanma hükmü kesinleşmeden istenemez.

“HUMK’nun 443/4. maddesi gereğince aile ve şahsın hukuku ile ilgili hükümler kesinleşmedikçe takibe konu edilemez. Ayrıca, boşanma kararının “eklentisi” olan yoksulluk, iştirak nafakası, maddi-manevi tazminat, yargılama gideri ve vekalet ücreti de aynı kurala tâbi olup, anılan alacakların icra takibine konulabilmeleri için boşanma hükmünün kesinleşmesi gerekir.”
Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 19.02.2019, 2018/5511 E., 2019/2433 K.

Kesinleşme şartının diğer istisnaları kesinleşmeden icraya konulamayan kararlar yazımızda yer alır.

Nafaka İcra Takibi Hangi Durumlarda Yapılır?

Nafaka icra takibi, mahkeme kararıyla hükmedilen nafakanın nafaka borçlusu tarafından zamanında ve eksiksiz şekilde ödenmemesi durumunda başvurulan bir hukuki yoldur. Nafaka borçlusu, mahkeme tarafından belirlenen nafaka miktarını düzenli olarak ödemekle yükümlüdür. Bu yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde nafaka alacaklısı, icra dairesi aracılığıyla icra takibi başlatarak alacağını tahsil etme hakkına sahiptir.

Bir diğer durum ise artırılan nafaka miktarlarında söz konusu olmaktadır. Mahkeme kararında belirtilen nafaka artırımına rağmen eski miktarın ödenmeye devam edilmesi durumunda da aradaki fark için icra takibi yapılabilir.

Kanun, takip için birkaç ayın birikmesini beklemeyi şart koşmaz. Ödeme günü geçen her aylık nafaka muaccel olur ve tek bir ayın ödenmemesi bile takibe yeterlidir. Eksik ödenen aylarda da aradaki fark istenir.

İlamlı Nafaka İcra Takibi Nasıl Yapılır?

İlamlı nafaka icra takibi, nafakaya hükmeden mahkeme kararına (ilama) dayanılarak başlatılan icra takibi türüdür. Nafaka alacaklısı, nafaka borçlusunun mahkeme kararına rağmen ödeme yapmaması halinde bu kararı icra dairesine sunarak ilamlı icra takibi başlatabilir. İlamlı icra takibinin usulüne ilişkin detaylı bilgi için “İlamlı icra takibi nedir” konulu makalemizi incelemeniz yerinde olacaktır.

Takip şu sırayla ilerler:

• Nafakaya hükmeden mahkeme kararının (ilamın) bir örneği temin edilir.
• Alacaklı veya vekili, bu kararla birlikte icra dairesine başvurarak ilamlı icra takibi talebinde bulunur. İlamlı takipte yetki sınırı yoktur, ilamın icrası her icra dairesinden istenebilir.
• Takip talebinde borçlunun kimlik ve adres bilgileri, nafaka türü, birikmiş nafaka alacakları ve takipten sonra işleyecek aylık nafaka miktarı belirtilir.
• İcra dairesi borçluya icra emri tebliğ eder. İcra ve İflas Kanunu Yönetmeliği’ne göre bu emir Örnek No. 5’tir, Yargıtay kararlarında ve uygulamada “örnek 4-5” diye anılır.^[2]
• Borçlu, icra emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde borcunu ödemekle yükümlüdür. Borcun ödenmemesi halinde alacaklı, borçlunun maaşına haciz konulması, banka hesaplarının haczi veya diğer malvarlığı değerlerine haciz uygulanması gibi icra işlemlerinin yapılmasını talep edebilir.

Elinde nafaka ilamı bulunan alacaklı, aynı alacak için genel haciz yoluyla ilamsız takip yapamaz. Yargıtay bu yolu, İİK m.32’nin emredici hükmüne aykırı bulmaktadır.

“Alacaklının takip talebine eklediği belgenin para borcuna veya teminat verilmesine dair ilam olması halinde icra memurunun borçluya örnek 4-5 nolu icra emri tebliğ etmesi yasal zorunluluktur. Alacaklının talebi üzerine ya da kendiliğinden ilamsız icra takiplerine ilişkin ödeme emri göndermesi açıkça yasanın emredici hükmüne aykırı olacaktır.”
Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 01.10.2015, 2015/10895 E., 2015/22884 K.

Tedbir Nafakası İcra Takibi Nasıl Yapılır, İlamlı mı İlamsız mı?

Tedbir nafakası, boşanma veya ayrılık davası devam ederken tarafların ve varsa çocukların geçimini sağlamak amacıyla mahkeme tarafından geçici olarak hükmedilen nafaka türüdür. Diğer nafaka türlerinde olduğu gibi tedbir nafakasının borçlu tarafından ödenmemesi halinde, nafaka alacaklısı icra dairesi aracılığıyla icra takibi başlatabilir.

Takip yolunu kararın türü belirler. Tedbir nafakası boşanma kararının hüküm fıkrasında yer alıyorsa ilamlı takip yapılır ve kesinleşme beklenmez. Dava sürerken verilen ara karar ise ilam niteliği taşımaz.

“Tedbir nafakasına ilişkin ara karar ilam olmadığı gibi, İİK’nun 38. maddesinde yazılı ilam mahiyetini haiz belgelerden de değildir. Dolayısıyla ilamların icrası hakkındaki hükümlere tabi olmadığından ilamlı takip konusu yapılamaz.”
Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 14.03.2019, 2018/6110 E., 2019/4466 K.

Ara karara dayanan takip genel haciz yoluyla yapılır ve borçluya Örnek No. 7 ödeme emri gönderilir. Borçlu, İİK m.62 uyarınca yedi gün içinde icra dairesine itiraz ederse takip durur. Alacaklı bu durumda itirazın kaldırılması veya iptali yoluna gider.

İlamsız takipte yetkili icra dairesi İİK m.50’deki genel kurallara göre belirlenir ve borçlu yetkiye de itiraz edebilir. Tedbir nafakası boşanma kararının kesinleşmesine kadar sürer. Sonraki aylar için iştirak veya yoksulluk nafakasına dayanan ilamlı takip açılır.

Yargıtay, ara karara dayalı takip sürerken boşanma ilamına dayanan ayrı bir ilamlı takip yapılmasını hukuka aykırı görmemiştir (12. HD, 2011/28224 E., 2011/27394 K.). İlamsız takibin aşamaları için “İlamsız icra takibi nasıl yapılır?” konulu makalemiz faydalı olacaktır.

Birikmiş Nafaka İcra Takibi Nasıl Yapılır?

Birikmiş nafaka, ödeme günü geçtiği halde ödenmemiş aylık nafakaların toplamıdır. Takip talebinde her ay ayrı ayrı hesaplanır ve toplam tutar asıl alacak olarak yazılır. Kararda yıllık artış öngörülmüşse her dönemin tutarı bu artışa göre bulunur.

Başlangıç tarihi ilamdaki ifadeye göre belirlenir. Tedbir nafakası kararda gösterilen tarihten, iştirak ve yoksulluk nafakası ise boşanma hükmünün kesinleşmesinden itibaren istenir. Aylık tutarın nasıl belirlendiği nafaka hesaplama yazımızda anlatılmıştır.

Geriye Dönük Nafaka Kaç Yıl İstenebilir?

Mahkeme kararına bağlanan borçlarda zamanaşımı on yıldır.^[3] Yargıtay bu süreyi nafakada ilamın tarihinden değil, takip tarihinden geriye doğru hesaplar. Nafaka her ay yeniden doğduğu için on yıldan eski aylar düşer, son on yıl istenebilir.

“Nafakaya ilişkin ilamlar, bir borcun veya bir hakkın varlığını belirten ilamlar gibi olmayıp, nafaka alacağı zaman geçtikçe borçlu zimmetinde tahakkuk edeceğinden, takip gününden geriye doğru on yıldan önce işlemiş olan nafaka alacağının zamanaşımına uğradığının kabulü gerekir.”
Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 23.09.2019, 2019/9724 E., 2019/13231 K.

Borçlu zamanaşımını, icra emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine başvurarak ileri sürer (İİK m.33). Takip açıldıktan sonra son işlemin üzerinden on yıl geçerse takibin kendisi de zamanaşımına uğrar (İİK m.39).

Devam Eden Aylara İlişkin Nafaka İcra Takibi

Takip talebine birikmiş tutarın yanında “takip tarihinden sonra işleyecek aylık nafaka” kalemi de yazılır. Böylece her yeni ay için ayrı takip açmaya gerek kalmaz. Henüz doğmamış aylar için borçlunun icra emrine itiraz etmesi de söz konusu olmaz.

Takip tarihinde muaccel hiçbir ay yokken yalnız ileride doğacak aylar için takip açılamaz. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, bu şekilde başlatılan ilamlı takibin iptaline ilişkin bölge adliye mahkemesi kararını onamıştır (2022/12780 E., 2023/4990 K.).

Devam eden ayların istenip istenmemesi tazyik hapsi yolunu da etkiler. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, işleyecek aylık nafaka istenmeyip yalnız geçmiş dönem nafakası takip edilen dosyada verilen tazyik hapsini kanun yararına bozmuştur (2020/9399 E., 2021/1570 K.). Takip talebinde devam eden aylar açıkça istenmiş bir dosyada ise aynı gerekçeyle yapılan bozma istemini reddetmiştir (2023/5270 E., 2023/5343 K.).

Nafaka Takip Talebi Örneği

Aşağıdaki örnek, ilama dayanan nafaka takibinde birikmiş ve devam eden ayların birlikte istendiği bir takip talebidir. Boşluklar ilamdaki bilgilere göre doldurulur.

Not: Dava sürerken ara kararla bağlanan tedbir nafakasında aynı kalemler “genel haciz yoluyla ilamsız takip” talebiyle yazılır ve dayanak olarak ara kararın tarihi gösterilir.

Nafaka İcra Takibi için Gerekli Belgeler Nelerdir?

Nafaka icra takibi için alacaklının elinde nafakaya hükmeden bir karar bulunmalıdır. Diğer bilgiler takip talebine yazılır. Gerekenler şunlardır:

• Nafakaya hükmeden mahkeme kararı (ilam) veya tedbir nafakasına ilişkin ara karar sunulmalıdır. Kararda nafaka türü, miktarı ve ödeme şekli açıkça yer almalıdır.
• Takip talebinde alacaklının ve borçlunun kimlik bilgileri, adresleri, nafaka türü, aylık nafaka miktarı ve varsa birikmiş nafaka alacağı açık şekilde belirtilir.
• Takip avukat aracılığıyla yapılıyorsa vekaletname eklenir.

Nafaka İcra Takibinde Yetkili ve Görevli İcra Dairesi

Nafaka alacaklarının tahsili amacıyla başlatılacak icra takiplerinde görevli merci, genel olarak icra daireleridir. Nafaka alacaklısı, mahkeme kararıyla hükmedilen nafakanın ödenmemesi halinde icra dairesine başvurarak icra takibi başlatabilir.

Yetki kuralı takibin türüne göre değişir. İlamlı takipte İİK m.34 uyarınca ilamın icrası her icra dairesinden istenebilir. Alacaklı yerleşim yerini değiştirirse takibin yeni yerleşim yerindeki icra dairesine gönderilmesini isteyebilir.

Ara karara dayanan ilamsız takipte ise İİK m.50 ve genel yetki kuralları uygulanır. Borçlu, yetkisiz bir icra dairesinde başlatılan takibe ödeme emrine itiraz süresi içinde yetki itirazında bulunabilir.

Nafaka Borçlusunun İtiraz Hakkı Var Mı?

Nafaka borçlusunun icra takibine karşı belirli durumlarda itiraz hakkı bulunmaktadır. Ancak bu durum, başlatılan icra takibinin ilamlı ya da ilamsız olmasına göre farklılık göstermektedir.

• İcra takibi mahkeme kararına dayanan ilamlı icra takibi şeklinde başlatılmışsa, borçlunun borca itiraz etmesi mümkün değildir. Borçlu, icra emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine başvurarak yalnız borcun zamanaşımına uğradığını, ödendiğini (itfa) veya ertelendiğini (imhal) ileri sürebilir (İİK m.33). Ödeme iddiası resmi veya onaylı bir belgeyle ya da icra dairesinde veya mahkemede ikrar edilmiş senetle ispatlanır.
• İlamsız icra takibi şeklinde başlatılmışsa, borçlu ödeme emrinin kendisine tebliğinden itibaren yedi gün içinde icra dairesine itiraz edebilir. Bu durumda icra takibi durur ve alacaklının takibe devam edebilmesi için itirazın kaldırılması veya iptali yoluna başvurması gerekir.

Banka dekontunda “nafaka” açıklaması yoksa ödeme kural olarak itfa sayılmaz. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, aylık nafaka tutarına eşit veya yakın ve düzenli yapılan ödemelerin açıklama olmasa da nafakadan düşülebileceğini kabul etmektedir (2019/11089 E., 2019/14008 K.). Nafaka kararının istinaf veya temyiz edilmesi ise takibi durdurmaz.

Nafaka İcra Takibi Ne Kadar Sürer?

Nafaka icra takibi için kanunda belirlenmiş bir süre yoktur. Süreyi borçlunun ödeme davranışı, haczedilebilir malı ve takibin türü belirler.

İlamlı takipte borçluya ödeme için yedi gün verilir (İİK m.32), bu sürede ödeme yoksa haciz aşamasına geçilir. Ara karara dayanan ilamsız takipte de itiraz süresi yedi gündür. Borçlu itiraz ederse takip durur ve itiraz kaldırılmadan haciz yapılamaz.

Maaşı olan borçluda kesinti başladığında nafaka her ay düzenli olarak dosyaya yatar. Devam eden aylar istenmişse dosya, nafaka yükümlülüğü sürdükçe açık kalır.

Nafaka Alacağında Faiz ve Birikmiş (Geçmiş Dönem) Nafaka Hesaplaması

Nafaka alacakları, mahkeme kararıyla belirlenen ve düzenli olarak ödenmesi gereken borçlar arasında yer almaktadır. Nafaka borçlusunun bu yükümlülüğünü zamanında yerine getirmemesi halinde, alacaklı yalnızca ödenmeyen nafaka tutarlarını değil aynı zamanda bu alacaklara ilişkin faizi de talep edebilir.

Faiz, her aylık nafaka için o ayın muaccel olduğu tarihten itibaren ayrı ayrı hesaplanır. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, nafaka alacağı muaccel hale gelmedikçe faiz işlemeyeceğini ve hesabın her ay için doğduğu ay esas alınarak yapılması gerektiğini belirtmiştir (2019/2740 E., 2019/6702 K.).

Aynı kararda dava tarihi ile karar tarihi arasında biriken tedbir nafakasına karar tarihinden itibaren faiz istenebileceği kabul edilmiştir. Kısmi ödemeler ise TBK m.100 uyarınca önce faiz ve masraftan düşülür.

Nafakanın Ödenmemesi Halinde Hangi Yaptırımlar Uygulanır?

Mahkeme kararıyla hükmedilen nafakanın nafaka borçlusu tarafından ödenmemesi durumunda hukuk sistemi çeşitli yaptırımlar öngörmüştür. Bu yaptırımların temel amacı, nafaka alacaklısının mağduriyetini önlemek ve mahkeme kararlarının yerine getirilmesini sağlamaktır. Uygulanabilecek yaptırımlar şunlardır:

• İcra takibi: Öncelikle nafaka alacaklısı, ödenmeyen nafaka alacaklarının tahsili için icra takibi başlatabilir. İcra takibi sonucunda borçlunun maaşı, banka hesapları veya diğer malvarlığı değerleri üzerine haciz işlemi uygulanması mümkündür. Bu yolla borçlunun malvarlığından nafaka alacağının tahsil edilmesi sağlanabilir.
• Tazyik hapsi: Nafaka borçlusu icra takibine rağmen ödemezse, alacaklının şikayeti üzerine hakkında üç aya kadar tazyik hapsi kararı verilebilir. Bu hapis, borçluyu cezalandırmaktan çok borcun ödenmesini sağlamaya yöneliktir.

Nafaka Borcunda Tazyik Hapsi (3 Ay Tazyik Hapsi) Uygulaması

İİK m.344 uyarınca nafakaya ilişkin kararın gereğini yerine getirmeyen borçlu, alacaklının şikayeti üzerine üç aya kadar tazyik hapsine çarptırılır. Borçlu hapis sürerken nafakayı öderse tahliye edilir. Nafakanın kaldırılması veya azaltılması davası açılmışsa hapsin uygulanması bu davanın sonuna bırakılabilir.^[4]

Yargıtay bu yaptırım için nafakanın tahsili amacıyla takip başlatılmış ve icra emrinin borçluya tebliğ edilmiş olmasını arar. İcra emrinin tebliği ile şikayet tarihi arasında en az bir aylık cari nafaka borcu bulunmalıdır (12. HD, 2023/5270 E., 2023/5343 K.). Şikayet, ödememenin öğrenilmesinden itibaren üç ay ve her halde bir yıl içinde icra ceza mahkemesine yapılır (İİK m.347).

Asgari ücretin altında kalan takiplerde tazyik hapsi uygulanmaz kuralı nafaka takiplerinde geçerli değildir (İİK m.354). Şikayet dilekçesi ve süre hesabı nafaka ödememe cezası ve şikayeti yazımızda, infaz ve itiraz usulü ise “Tazyik hapsi nedir?” konulu makalemizde ayrıca anlatılmıştır.

Nafaka Borçlusunun Mal Varlığına Haciz İşlemleri

Nafaka borcunun ödenmemesi halinde nafaka alacaklısı, icra takibi başlatarak borçlunun mal varlığı üzerine haciz uygulanmasını talep edebilir. Haciz işlemleri, nafaka alacağının tahsil edilmesi amacıyla borçlunun sahip olduğu mal ve hakların icra dairesi tarafından el konulması sürecini ifade etmektedir.

İcra takibi kesinleştikten sonra alacaklı, borçlunun maaşı, banka hesapları, taşınır malları ve taşınmazları üzerine haciz konulmasını talep edebilir. Özellikle nafaka alacaklarında en sık başvurulan yöntemlerden biri maaş haczidir. Bu durumda borçlunun çalıştığı kuruma haciz müzekkeresi gönderilerek maaşından kesinti yapılması sağlanır.

Bunun yanında borçlunun banka hesaplarına haciz konulması, araçlarına haciz şerhi işlenmesi veya sahip olduğu taşınmazların haczedilmesi de mümkündür. İcra dairesi tarafından yapılan bu işlemler sonucunda borçlunun malvarlığı paraya çevrilerek nafaka alacağı tahsil edilmeye çalışılır.

Birikmiş Nafaka Alacağının Sıra Cetvelindeki Yeri

Satış bedeli bütün alacaklılara yetmezse icra dairesi sıra cetveli düzenler. İİK m.140’a göre haciz yoluyla takipte de iflastaki sıralar uygulanır ve ilk üç sıra için esas tarih haciz talebi tarihidir. Haciz talebinden önceki son bir yıl içinde tahakkuk eden nafaka alacakları birinci sıraya girer.^[5]

Nafaka ilamına dayanan alacaklı, başka bir alacaklının koydurduğu hacze, önce takip işlemlerini tamamlamadan aynı derecede iştirak edebilir (İİK m.101). Sıra cetveline itiraz yolları sıra cetveli yazımızda yer alır.

Alacaklının icra dosyasında biriken nafaka da onun kendi borçları için haczedilemez. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, nafakanın her ay istenmeyip birikmiş olarak tahsil edilmesinin onu “alelade alacak” haline getirmediğini belirterek böyle bir haczin kaldırılması gerektiğine hükmetmiştir (2018/4928 E., 2019/242 K.).

Maaş Haczi ile Nafaka Tahsili Nasıl Yapılır?

Maaş haczi, nafaka borçlusunun ödenmeyen nafaka alacaklarının tahsili için en sık başvurulan icra yöntemlerinden biridir. İşlem şu adımlarla gerçekleştirilir:

• Nafaka alacaklısı veya vekili, borçluya karşı icra dairesine başvurarak icra takibi başlatır.
• İcra takibi başlatıldıktan sonra alacaklı, borçlunun maaşına haciz konulmasını talep edebilir. Bunun için icra dairesine haciz talep dilekçesi sunulur.
• İcra dairesi, borçlunun çalıştığı işverene maaş haciz yazısı (müzekkere) gönderir.
• İşveren, borçlunun maaşından müzekkerede belirtilen tutarı keserek icra dairesine aktarır.
• İcra dairesi, işveren tarafından gönderilen maaş kesintilerini alacaklıya aktarır.

Kesinti miktarı alacağın türüne göre değişir. Cari aylık nafakanın tamamı maaştan kesilebilir, birikmiş nafaka için ise kalan maaşın en az dörtte biri haczedilir (İİK m.83). Nafaka kesintisi maaş üzerindeki önceki hacizlerin sırasını beklemez.

“Nafaka alacaklarının borçlunun maaşından kesinti suretiyle yapılan haciz yolu ile tahsilinde, kural olarak öncelik hakkı bulunmakta; bir diğer ifade ile nafaka alacağı için yapılan kesintilerde İcra ve İflas Kanunu’nun 83/2. maddesi hükmü uygulanmamaktadır. Bu kesintinin yapılmasından arta kalan miktar ise, anılan düzenlemeye uygun biçimde haczedilebilmektedir.”
Yargıtay 23. Hukuk Dairesi, 26.06.2015, 2014/9895 E., 2015/4982 K.

Emekli aylığı da nafaka borcu için haczedilebilir. 5510 sayılı Kanun’un 93. maddesi aylıkları kural olarak haczedilemez sayar, nafaka borçlarını ise bu yasağın dışında tutar.^[6] Yargıtay emekli maaşında da işleyen aylık nafakanın tamamının, birikmiş nafaka için bakiye maaşın dörtte birinin haczini yasaya uygun bulmuştur (12. HD, 2018/3738 E., 2018/8845 K.).

Nafaka Artırımı – Nafaka Azaltımı ve İcra Takibi İlişkisi

Nafaka miktarının artırılması veya azaltılması, mahkeme kararına bağlı olarak yapılabilen bir düzenlemedir. Artırım ve azaltımın icra takibine etkisi farklıdır.

Nafaka Artırımı ve İcra Takibi

Mahkeme, nafaka miktarının artırılmasına karar verirse, yeni miktar üzerinden ödemeler gerçekleştirilmelidir. Borçlu, artırılan nafakayı ödemediğinde, alacaklı icra takibi başlatarak yeni miktar üzerinden tahsilat talep edebilir. Nafaka miktarının arttırımı ayrı bir davaya konu olduğu için bu konuyu detaylı incelemek için makalemize göz atabilirsiniz.

Artırım kararında başlangıç tarihi gösterilmemişse artırılmış nafaka karar tarihinden itibaren istenir (12. HD, 2019/2740 E., 2019/6702 K.). İlamda yıllık ÜFE veya TÜFE artışı öngörülmüş ama ilk takipte istenmemişse, artıştan doğan fark ayrı bir takiple istenebilir. İlk takipte istenen aylar yeni takipte tekrar istenirse yalnız bu kesişen kısım mükerrer sayılır (12. HD, 2023/288 E., 2023/6661 K.).

Nafaka Azaltımı ve İcra Takibi

Mahkeme, nafaka miktarının azaltılmasına karar verirse, borçlu bundan sonra azaltılmış tutardan sorumludur. Daha önceki döneme ait nafaka borçları, mahkeme kararından önceki tutarlara göre hesaplanır ve azaltılan tutar geçmiş dönem borçlarını etkilemez.

Takip kesinleştikten sonra nafaka azaltılır veya kaldırılırsa borçlu bunu İİK m.71 uyarınca her zaman icra mahkemesinde ileri sürebilir (12. HD, 2013/1734 E., 2013/11130 K.). Nafakanın hangi hallerde sona erdiği erkek hangi hallerde nafaka ödemez yazımızda anlatılmıştır.

Nafaka İcra Takibi Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Nafaka icra takibi ile ilgili sorularınızı bu başlık altında cevapladık.

Av. Şamil Kaya

Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden 2014 yılında onur derecesiyle mezun olmuştur. Lise öğrenimini yatılı şekilde Erdoğan Akdağ Anadolu Öğretmen Lisesi’nde 2010 yılında birincilikle tamamlayan Şamil Kaya, 2018 yılında başladığı Anadolu Ünivers...

Tüm yazıları