İşyerinin Taşınması Durumunda İşçinin Hakları

İşyerinin taşınması tek başına işçiye tazminat hakkı vermez, işçinin haklı fesih hakkının olup olmadığı yeni işyeri adresin işçinin çalışma koşullarını esaslı biçimde ağırlaştırıp ağırlaştırmadığıdır. Ulaşım süresi, kullanılması gereken araç sayısı ve maliyet arttıysa taşınma esaslı değişiklik sayılır ve işçi sözleşmesini haklı nedenle feshederek kıdem tazminatı talep edebilir.

Bu yazıda kanunda işyerinin taşınmasının haklı fesih sebebi sayılması için gerekli uzaklık artışı için azami kilometre sınırı bulunup bulunmadığı, Yargıtay’ın somut olayda aradığı ölçütler, işverenin servis sağlamasının sonucu değiştirip değiştirmediği, taşınmayı kabul etmeyen işçinin hakları ve itiraz için tanınan süreyi ele aldık.

İşyerinin Kaç Kilometre Uzağa Taşınması Tazminat Hakkı Doğurur?

İşyerinin taşınmasının tazminat hakkı doğurması için İş Kanunu‘nda belirli bir kilometre sınırı yoktur. İş mahkemeleri bu davalarda mesafeyi tek başına bir kriteer olarak değil, işçinin ikameti, ulaşım süresi, kullanılan araç sayısı ve şehrin trafik koşullarıyla birlikte değerlendirir.

Aynı mesafe iki işçi için farklı sonuçlar doğurabilir. Yargıtay, yeni görev yerinin 11 km uzaklaştığı ve ulaşım süresinin 21 dakika uzadığı bir dosyada bunu şehir içi olağan bir mesafe sayarak çalışma koşullarının ağırlaşmadığına karar vermiştir^[1]. Buna karşılık önceki işyerine tek araçla giden işçinin yeni işyerine iki araç değiştirerek ulaşmak zorunda kalmasını esaslı değişiklik kabul etmiş ve kıdem tazminatına hükmetmiştir^[2].

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin İstanbul’da geçen bir dosyası bu yaklaşımı somutlaştırır. Eyüp’te oturan ve otuz yıla yakın süredir aynı işverende çalışan işçinin işyeri Ümraniye’den Çekmeköy’e taşınmış, yeni adres eskisine göre 15 km daha uzak kalmıştır. Yerel mahkeme, işverenin servis sağlamaya devam ettiğini gerekçe göstererek feshi haksız bulmuş; Yargıtay bu kararı bozmuştur:

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 13.03.2019 tarih, 2016/647 E., 2019/5645 K. sayılı kararı.

“Davacının yeni görevlendirildiği işyeri eskisine göre 15 km daha uzak olup işverence servis imkanı sağlamış olsa dahi İstanbul ilinin trafik koşulları ve yeni işyerine göre katedilecek toplam mesafe ve zaman değerlendirildiğinde yapılan değişiklik işçi aleyhinedir. Bu nedenle davacı işçi iş sözleşmesini 4857 Sayılı İş Kanununun 24/2-f maddesine göre feshetmiş olup sözü edilen haklı feshe göre kıdem tazminatına hak kazandığı kabul edilmelidir.”

Bu karara göre işverenin servis sağlaması taşınmanın külfetini ortadan kaldırmaz, servisle geçen süre de dahil olmak üzere toplam yol süresi işçinin gününü belirgin biçimde uzatıyorsa esaslı değişiklik yine kabul edilir.

İşyerinin Kaç Kilometre Uzağa Taşınması Tazminat Hakkı Doğurur?

İşyerinin Taşınması Hangi Şartlarda Haklı Fesih Sayılır?

İşyerinin taşınması durumunda dava özelinde haklı fesih gerekçesinin doğup doğmadığı değerlendirilir.

• Ulaşım süresindeki artış: Yolda geçen sürenin uzaması, ücreti ödenmeyen bir zamandan fedakarlık anlamına gelir.
• Araç değiştirme sayısı: Tek vasıtayla gidilen işyerine iki ya da üç vasıtayla ulaşmak zorunda kalmak, kararlarda tek başına belirleyici sayılmıştır.
• Ulaşım maliyeti: Aylık yol giderinin artması, ücrette fiili bir azalma sonucu doğurur.
• İşçinin kişisel durumu: Bakmakla yükümlü olunan kişiler ve sağlık durumu değerlendirmeye katılır.
• Servis veya benzeri imkanın sağlanıp sağlanmadığı: Eğer önceden servis sağlanıyorken, taşınma sonrası servis sağlanmıyorsa bu durum işçinin aleyhine kabul edilir.

Araç değiştirme sayısınının haklı fesihe etkisine bir örnek:

Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, Akyurt’ta oturup Çubuk’taki işyerine tek araçla giden işçinin Beşevler’e nakli sonrasında iki araç kullanmak zorunda kalmasını esaslı değişiklik saymış, kıdem tazminatı talebinin kabulü gerektiğine karar vermiştir (22. HD, E.2016/33509 K.2020/3913, 02.03.2020).

İşyerinin Taşınması Hangi Şartlarda Haklı Fesih Sayılır?

İşyerinin Taşınmasında İşveren Servis Sağlarsa Sonuç Değişir Mi?

İşyerinin taşınması sonrası işverenin servis sağlanması işverenin lehine gözükse de bu durum her dosyada haklı fesihin oluşmayacağı anlamına gelmez. Bu konudaki iki karar işyerinin taşınması sonrası servis hizmetinin davalara etkisindeki farkları göstermektedir.

Bir iş davası konusunda işveren, taşınma sonrası servis uygulamasının süreceğini işçilere duyurmuş ve bu husus tanıklarca doğrulanmıştır. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi taşınmayı esaslı değişiklik saymamış, işçinin feshini haksız bulup kıdem tazminatı talebini reddetmiştir. (9. HD, E.2011/13308 K.2012/26927, 10.07.2012)

İkinci dava konusunda ise servis sağlanmış olmasına rağmen sonuç değişmiştir. Aynı daire, servis sağlanmış olmasına rağmen İstanbul’un trafik koşulları ile toplam mesafe ve süreyi birlikte değerlendirip değişikliği işçi aleyhine saymıştır. (9. HD, E.2016/647 K.2019/5645)

Buradaki farkın temel sebebi servis, taşınmanın yarattığı ek külfeti gerçekten ortadan kaldırıyorsa işveren lehine sonuç doğar. Yalnızca servisin varlığı işçinin davasının reddi için yeterli değildir.

Servisin hiç sağlanmadığı hallerde tablo daha açıktır. Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, akşam servisi bulunan mağazadan servisi olmayan ve eve uzak bir şubeye nakledilen işçinin feshini haklı saymıştır. (22. HD, E.2015/16454 K.2017/16065, 04.07.2017)

İşveren Servis Sağlarsa Sonuç Değişir Mi?

İşyerinin Taşınmasını Kabul Etmeyen İşçinin Hakları

İşçi süresi içinde işyeri taşınmasını kabul etmez reddederse farklı seçeneklerle hukuki süreci devam ettirebilir. Aşağıdaki tabloda hangi durumda işçinin hangi tazminat haklarını alabileceğine değindik.

Bu tablodaki farkların dayanağını Yargıtay 9. Hukuk Dairesi şu ilke cümleleriyle kurar:

Yargıtay 9. HD, E.2011/13308 K.2012/26927, 10.07.2012

Çalışma koşullarının değiştirilmesi aynı zamanda koşullarının uygulanmaması anlamına geldiğinden, aynı Yasanın 24 üncü maddesinin (II-f) bendinde belirtilen hal, işçinin haklı fesih nedenleri arasında sayılmıştır. Bu durumda işçinin ihbar tazminatı talep hakkı doğmazsa da, kıdem tazminatı ödenmelidir. Bununla birlikte, çalışma koşullarında esaslı değişikliği kabul etmeyen işçinin iş sözleşmesinin işverence feshi halinde, ihbar ve kıdem tazminatlarını talep hakkı doğar.

İşveren, İş Kanunu’nun 22. maddesi uyarınca değişikliği yazılı bildirmek ve işçiye altı işgünü süre tanımak zorundadır. İşçi bu sürede yazılı kabul vermezse değişiklik kendisini bağlamaz.

Kabul etmeyen işçinin sözleşmesini feshetmek isteyen işveren, geçerli nedeni yazılı açıklamak ve bildirim süresine uymakla yükümlüdür. Şartları taşıyan işçi bu fesihe karşı işe iade davası açabilir.

İşyerinin Taşınmasını Kabul Etmeyen İşçinin Hakları

İş Sözleşmesinde Nakil Kabul Edilirse Ne Olur?

Birçok iş sözleşmesinde işverene işçileri başka işyerlerinde görevlendirme yetkisi tanıyan hükümler yer alsa da bu tür maddeler işverene sınırsız bir yetki vermez.

Nakil yetkisi dürüstlük kuralına uygun kullanılmalıdır. İşçiyi istifaya zorlamak amacıyla ya da onu çalışamaz duruma sokacak biçimde kullanılan yetki, sözleşmede yazılı olsa bile korunmaz. Ayrıca işçinin aleyhine yapılacak değişikliklerde yine de işçiden onay alınmalıdır. İşçi onay vermezse haklı fesih hakkı doğar.

Görev yeri değişikliğinin diğer görünümleri için işçinin görev yeri değişikliği ve işçinin başka bir şubeye gönderilmesi yazılarımız incelenebilir.

İşyerinin Taşınmasına İtiraz Süresi ve Hakkın Kaybedilmesi

İşyerinin taşınması durumunda haklı fesih hakkı süresiz değildir. İşyerinin taşınmış olduğu yeni adreste uzun süre boyunca çalışan işçi, sonrasında bu gerekçeye dayanarak haklı fesih hakkını kullanamaz.

Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, nakil tarihinden itibaren 1-1,5 yıl çalıştıktan sonra esaslı değişiklik iddiasında bulunan işçinin davranışını iyiniyet kurallarına aykırı bulmuş ve kıdem tazminatı talebini reddetmiştir. (22. HD, E.2017/16312 K.2018/23574, 05.11.2018)

Fakat işçi bu duruma itiraz etmese de yeni işyerinde çalışıp kısa süre içinde ulaşım sorunlarını gerekçe göstererek iş akdini haklı nedenle fesheden işçinin kıdem tazminatı talebi kabul edilir. (22. HD, E.2016/33509 K.2020/3913)

İşyerinin Taşınmasına İtiraz Süresi ve Hakkın Kaybedilmesi

İşyerinin Taşınması Durumunda Hukuki Destek

İş davası açacaksanız aşağıdaki bilgiler davanın seyri için önemlidir.

• Taşınmayı bildiren yazı ve size tebliğ edildiği tarih
• İkametiniz ile eski ve yeni adres arasındaki güzergah, süre ve ücret karşılaştırması
• Varsa servis duyurusu, güzergah çizelgesi ve kalkış saatleri
• Değişikliği kabul etmediğinize dair yazılı bildiriminiz ve tebliğ belgesi

Konunun genel çerçevesi için çalışma koşullarında esaslı değişiklik ve haklı fesih yazımızı inceleyebilir, alacağınızın yaklaşık tutarını kıdem tazminatı hesaplama aracımızdan görebilirsiniz.

Fesih kararı vermeden önce dosyanızın değerlendirilmesi hak kaybını önler. İletişim sayfamızdaki hukuki danışma formunu doldurabilir veya büromuzu doğrudan arayabilirsiniz.

İşyerinin Taşınması Hakkında Sorular

İşyerinin taşınmasıyla ilgili sık sorulan sorular aşağıda yanıtlanmıştır.

Av. Haşim Elmas

Kırıkkale Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunudur. İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi’nde Özel Hukuk Tezli Yüksek Lisans eğitimine devam etmektedir. Arabuluculuk, Uzlaştırmacılık ve Ceza alanlarında uzmanlık sertifikalarına sahiptir. Başta İş, T...

Tüm yazıları