Bedelli Askerlik İçin İşten Ayrılma ve Kıdem Tazminatı
Bedelli askerlik nedeniyle işten ayrılan işçi çalıştığı kurumda bir yılı tamamlamışsa kıdem tazminatına hak kazanır.
Bedelli Askerlik Sebebiyle İşten Ayrılma
Asker Alma Kanunu’nda yapılan düzenlemeler ve değişikliklerle bedelli askerlik kalıcı oldu. Bu yüzden bedelli askerlik yapan kişi muvazzaf askerlik görevini ifa etmiş sayılmaktadır.
Bedelli askerlik için işten ayrılan işçi, zorunlu askerlik görevini yapmış sayıldığı için kıdem tazminatına hak kazanacaktır. Bu yönde verilen Yargıtay kararları da bedelli askerlik nedeniyle işten ayrılan işçilerin de kıdem tazminatına hakkı olduğu konusunda kesinlik kazanmıştır.
Ayrıca işçinin işsizlik maaşı için başvuru yapması halinde askerlikte geçen süre zarfında işsizlik maaşı alamasa da askerlik dönüşü, iş bulamaması halinde işsizlik maaşı almak için İşkur’a başvuru yapabilir.
Kıdem Tazminatı Nedir? Şartları Nelerdir?
İşçinin iş yerinden ayrılırken geçmiş hizmetlerine karşılık işveren tarafından kanunen ödenmesi gereken toplu paraya kıdem tazminatı denir. Kıdem tazminatı işçilik alacaklarından biridir. Kıdem tazminatına hak kazanabilmek için işçinin iş yerinde en az 1 yıllık çalışma süresini tamamlamış olması gerekir.
Kıdem tazminatıyla ilgili detaylı bilgiye ilgili kıdem tazminatı yazımızdan ulaşabilirsiniz.
Askerlik Sebebiyle İşten Ayrılma
İşçi, muvazzaf askerlik sebebi ile askere alınacağı zaman 4857 sayılı İş Kanunu 31. Madde uyarınca hareket edilir. İşçi, askerlik sebebiyle ihbar süresine uymadan derhal işten ayrılabilir ve kıdem tazminatına da hak kazanır.
Askerlik sebebiyle işçinin işten ayrılması ve buna bağlı olarak kıdem tazminatına hak kazanmasıyla ilgili detaylı bilgi için yazımızı okuyabilirsiniz.
Askerlik Dönüşü İşçinin Aynı İşe Başlaması
Bedelli askerlik sebebi ile işten ayrılan işçinin seçimlik hakları bulunmaktadır. İşçi, muvazzaf askerlik görevi değil de bedelli askerlik icra edecekse, iş sözleşmesini 60-90 gün aralığında askıya alabilir. Sözleşmenin askıya alınması durumunda askerden dönen işçi, askerlik tazminatından faydalanamaz.
Eğer sözleşmenin askıya alınma süresi 90 günü geçmişse, sözleşme işverence feshedilmiş sayılır ve işçi, askerlik tazminatından olan kıdem tazminatı almaya hak kazanır. Buna göre işçi bedelli askerlik süresince ücretsiz izinde sayılabilecektir ya da kıdem tazminatını alarak işten ayrılabilecektir. İşçi, ücretsiz izinde sayılmayı talep ederse ve işe devam etmek isterse işveren, işçiyi aynı işe ya da benzeri işlerde boş pozisyon varsa oraya almak zorundadır.
Kıdem tazminatı hakkı için 1 yıllık süreyi doldurmayan işçiler için ücretsiz izne çıkarak, askerlik dönüşü derhal işe başlamak daha garantili bir yoldur. Ancak kıdemi olmayan işçiler için işverenler, ücretsiz izin vermeyi tercih etmezler.
Askerlik dönüşü aynı işe başlamaya dair detaylı bilgi için ilgili yazımızı okuyabilirsiniz.
Askerlik Dönüşü İşçinin Aynı İşe Başlatılmaması Halinde Yapılması Gerekenler
Askerlik dönüşü aynı işe başlamak için iki ay içerisinde işverenine talepte bulunan ama dönüş alamayan işçi ihtar çekmeli ve arabuluculuk sürecini başlatmalıdır. İşe iade alınmayan işçinin ilerlemesi gereken süreçlerin tüm ayrıntılarına askerlik nedeniyle işten ayrılan işçinin aynı işe iadesi yazımızdan erişebilirsiniz.
Bedelli Askerlik Sebebiyle İşten Ayrılan İşçinin Hakları Nelerdir?
Bedelli askerlik sebebi ile işten ayrılan iş akdini feshederek kıdem tazminatı alma hakkının dışında başka seçimlik hakları da bulunmaktadır.
Buna göre işçi bedelli askerlik süresince ücretsiz izinde sayılabilecektir ya da kıdem tazminatını alarak işten ayrılabilecektir.
İşçi, ücretsiz izinde sayılmayı talep etmesine ve işe devam etmek istemesine rağmen askerlik nedeniyle işten çıkışı yapılarak işe yeniden başlatılmazsa kıdem tazminatı talep etme hakkı olacaktır.
Bedelli Askerlik Kıdem Tazminatı Ödenir Mi?
Yukarıda da bahsettiğimiz gibi işçi, askerlik görevi için işten ayrılırken kıdem tazminatına hak kazanır. Askerlik görevlendirmesinin niteliği bu durumu değiştirmemektedir. Yani bedelli askerlik de olsa, normal zorunlu askerlik de olsa şartları sağlıyorsa işçinin kıdem tazminatı hakkı mevcuttur.
Kıdem tazminatı şartları;
- İş kanununa tabi işçilerden olma,
- İş yerinde en az bir yıl çalışmış olma,
- Sözleşmenin kıdem tazminatına imkan verir biçimde sonra ermesi.
Kıdem Tazminatı Hakkının Kaybolmaması İçin Yapılması Gerekenler
İş Kanunu’na göre, askere giden işçi kıdem tazminatını alabiliyor olsa da, hakkın kaybolmaması için iş akdini fesheden işçinin askerlik sebebiyle ayrılacağını yazılı olarak belirtmesi gerekir.
İşverene sözlü olarak askere gideceği belirtilmiş olsa da iş sözleşmesinin fesih belgesinde askerlik gerekçesinin kayda geçirilmesi gerekir. Aksi takdirde kıdem tazminatı ödemekten kaçınan işveren, işçinin kendi isteğiyle istifa ettiğini iddia edebilir. Hiçbir gerekçe olmadan kendi isteğiyle işten ayrılan işçinin kıdem tazminatı hakkı olmaz.
Ancak Yargıtay, işten ayrılma yazısında gerekçe belirtilmese bile işten ayrıldıktan kısa süre sonra askere gittiğini belgelemiş işçilere de kıdem tazminatı ödenmesi yönünde karar vermiştir.
Bedelli Askerlik Sebebiyle İşten Ayrıldım ama İşverenim Kıdem Tazminatımı Ödemiyor
Kıdem tazminatı alma şartlarına sahip olan bir işçi, buna rağmen kıdem tazminatını alamazsa işçinin iki alternatifi bulunmaktadır.
Kıdem tazminatı ödenmeyen işçi bu durumu yazıya dökerek, noter kanalıyla işverene ihtarname çekmelidir. İhtarnamede kıdem tazminatı alacağından açıkça bahsedilmeli ve işverene bunun ödenmesi için makul bir süre tanınmalıdır. Buna rağmen ödeme yapılmazsa iki alternatiften birisi ya da ikisi birlikte seçilebilir.
Kıdem tazminatını alınamadığı gibi bu konuda işvereniyle anlaşma da sağlayamayan işçi, İş Mahkemesinde dava açmalıdır. Burada işçinin dikkat etmesi gereken husus, kıdem tazminatının 10 yıllık zaman aşımına tabi olduğudur. Yani dava, işçi işten ayrıldıktan sonra 10 yıl içinde açılmalıdır.
Bedelli Askerlik İçin İşten Ayrılma İle İlgili Sıkça Sorulan Sorular
Bedelli askerlik hizmeti kapsamında temel askerlik eğitiminde bulunduğum sürede işyerimden izinli sayılacak mıyım?
Temel askerlik eğitimi kapsamında eli silah tutan yükümlüler 21 (yirmi bir) günlük temel eğitim süresince kanun gereği ücretsiz izinli sayılacaktır.
İLGİLİ YARGITAY KARARLARI
- Hukuk Dairesi 2014/12365 E. , 2014/14042 K.
“İçtihat Metni”
MAHKEMESİ: İş Mahkemesi
DAVA: Davacı, kıdem tazminatı farkı alacağının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır.
Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi … tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:
Y A R G I T A Y K A R A R I
Davacı, davalı işletmede işçi kadrosunda çalışmakta iken, 14.05.2005 tarihinde zorunlu olarak emekliye sevk edildiğini, ancak askerlik süresine ilişkin borçlanma dolayısıyla ödemede bulunmasına rağmen kıdem tazminatının bu şekilde hesaplanmadığını ve eksik olduğunu, askerlik süresinin kıdem tazminatı hesabında dikkate alınması gerektiğini belirterek eksik hesaplanan kıdem tazminatının davalıdan tahsilini talep etmiştir. Davalı işveren vekili, davacının iş sözleşmesinin işveren tarafından kıdem ve ihbar tazminatı ödenerek feshedildiğini, davacının askerlik borçlanması süresinin kıdem tazminatında hesaplanması için işçinin emeklilik sebebi ile iş sözleşmesini kendisinin feshetmesi gerektiğini, davacının da emekliliği hak etmiş olması sebebiyle 14.09.2005 tarihinde re’sen iş sözleşmesinin fesih edildiğini, her türlü tazminatlarının ödendiğini, buna bağlı olarak askerlik borçlanmasından kaynaklanan süre yönünden kıdem tazminatı ödenmesi isteminin kabul edilemez olduğunu, davacının kıdem ve ihbar tazminatını ihtirazı kayıt dermeyan etmeden aldığını, bu sebeple bu sürenin kıdem tazminatı hesabına eklenemeyeceğini belirterek davanın reddini talep etmiştir.
Mahkemece, davalı işverence sunulan 14.09.2005 tarih ve 398 no.lu yazısı ekinde kıdemve ihbar tazminatının 14.09.2005 tarihinde davacıya ödendiğinin anlaşıldığı, ancak bu ödemelerin saati belli olmadığından, işçi lehine yorum kuralı gereğince iş sözleşmesinin işçi tarafından emeklilik sebebiyle sona erdirildiği kabul edildiği gerekçesi ile fark kıdemtazminatının kabulüne karar verilmiştir.Karar, davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.Taraflar arasında davacı işçinin fark kıdem tazminatına hak kazanmadığı hususu uyuşmazlık konusudur.Fesih hakkı, iş sözleşmesini derhal veya belirli bir sürenin geçmesiyle ortadan kaldırabilme yetkisi veren, bozucu yenilik doğuran ve karşı tarafa yöneltilmesi gereken bir haktır.Fesih bildirimi karşı tarafa ulaşması ile sonuçlarını doğurur ve bundan tek taraflı olarak dönülemez.
Somut uyuşmazlıkta davacının iş sözleşmesi davalı işveren tarafından davacıya ihbar ve kıdem tazminatı ödenmek suretiyle feshedilmiştir. Davacının aynı gün emeklilik için Sosyal Güvenlik Kurumuna başvurması sözleşmenin işveren tarafından feshedildiği gerçeğini değiştirmez. İş sözleşmesinin davalı işverence feshedilmek suretiyle sona ermesi nedeniyle borçlanılan askerlik süresi için kıdem tazminatı talep edilemez. Davanın reddi yerine yazılı gerekçe ile kabulü hatalı olup, bozmayı gerektirmiştir.SONUÇ : Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı sebepten BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 22.05.2014 gününde oyçoklugu ile karar verildi.
- Hukuk Dairesi 2014/15064 E. , 2015/31360 K.
“İçtihat Metni”
MAHKEMESİ : İSTANBUL ANADOLU 12. İŞ MAHKEMESİ
TARİHİ : 20/03/2014
NUMARASI : 2012/31-2014/151
Y A R G I T A Y K A R A R I
Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuni gerektirici sebeplere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre, yerinde bulunmayan bütün temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine, 05/11/2015 gününde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY
Davacı işçinin 31.05.2012 tarihinde davalı işyerine verdiği dilekçe ile muvazzaf askerlik vazifesi nedeniyle istifa ettiği ve 4857 sayılı yasanın 120nci maddesi ile halen yürürlükte bulunan 1475 sayılı Yasanın 14/1-3 maddesine dayanarak kıdem tazminatı talep ettiği anlaşılmaktadır.
Davacının istifadan 4 gün sonra 04.06.2012 tarihinde bedelli askerlik başvurusunda bulunduğu ve askerliğini bedelli yaptığı, bir gün dahi silah altına alınmadığı da sabittir.
1475 sayılı Yasanın 14/1-3 maddesiyle tanınan hakkın fiilen askerlik yapmak için mecburen işyerinden ayrılmak zorunda olanlara yönelik olması karşısında askerlik yükümlülüğünü yerine getirmek yerine bedelini ödeyerek bu yükümlülükten kurtulan işçi 1475 sayılı Yasanın 14/1-3 maddesinde tanınan haktan yararlanamaz.
Bu itibarla kıdem tazminatı talebinin reddi yerine kabulü doğru olmamıştır. Şeklindeki kanaatim nedeniyle aksi yöndeki sayın çoğunluk görüşüne katılamıyorum.
DİLARA GÜL ERBAŞ
