Askere Giden İşçinin Hakları Ve Askerlik Tazminatı

Askere giden işçinin hakları arasında kanundan doğan birtakım haklar vardır. Bu hakların en önemlileri bir yılı tamamladıysa kıdem tazminatına hak kazanarak fesih ve istifa hakkıdır. Askere giden işçi bedelli veya muvazzaf farketmeksizin bu haklarını kullanmak suretiyle askerlik tazminatı olarak da bilinen askerlik sebebiyle kıdem tazminatı almaya hak kazanır. Ayrıca askerden döndükten sonra işe geri dönme hakkı vardır. İşveren işe geri almaz işe 3 aylık maaşı tutarında ayrıca tazminat ödemek zorunda kalır.

Askere Giden İşçinin Hakları Nelerdir?

Askere giden işçinin beş temel hakkı vardır:

1. Kıdem tazminatı hakkı
2. İşe geri dönme hakkı
3. İş sözleşmesinden ya da kanundan kaynaklı işçilik alacakları
4. Yıllık izin hakları
5. Fazla mesai hakları

Askere giden işçinin hakları, bu beş hakla da sınırlı değildir. Bir işçinin askere gitmesi dolaylı olarak başka hakları da doğurabilmektedir.

Askere Giden İşçinin Hakları Nelerdir?

Askerlik Nedeniyle İşten Ayrılan İşçinin Kıdem Tazminatı Hakkı

Askerlik nedeniyle işten ayrılan işçinin haklarından olan kıdem tazminatı hakkı, en temel işçi haklarındandır. En az bir yıl sözleşmeli olarak çalıştığı işyerinden haklı fesih sebepleri arasında olan askerlik görevi sebebiyle sözleşmesini haklı olarak fesheden işçi, kıdem tazminatı almaya hak kazanır. Askerlik sebebiyle işten ayrılan işçinin tazminat hakkı iki farklı durumda gündeme gelebilir. 

1. Zorunlu Askerlik Nedeniyle İşten Ayrılma
2. Bedelli Askerlik Nedeniyle İşten Ayrılma

ÖNEMLİ:

İşçi, askerliği sebep göstererek iş sözleşmesini feshettikten sonra, askere gitmeden önce başka işe girdiği takdirde, sözleşmeyi haklı nedenle feshetmiş sayılmaz. Böyle bir durumda işçi, haklı nedenle fesihten doğan kıdem tazminatı hakkını kaybetmiş olur.

Zorunlu Askerlik Nedeniyle İşten Ayrılma

İşçi, zorunlu askerlik sebebiyle askere alındığında 4857 Sayılı İş Kanunu’nun 31.maddesine göre kıdem tazminatı hakkına sahiptir. İşveren, zorunlu olarak askere giden işçiye kıdem tazminatı ödemekle yükümlüdür. Askere giden işçi, askerlik belgesi ile sözleşmeyi haklı olarak feshettiğini ispatlayabilir. Haklı fesih nedeniyle kıdem tazminatına hak kazanılmasına rağmen işveren, askerlik sebebiyle kıdem tazminatınızı ödemezse yasal yollara başvurabilirsiniz.

Bedelli Askerlik Nedeniyle İşten Ayrılma

İşçi, eğer çalıştığı yerde bir yıldan fazla çalışmışsa ve iş akdini bedelli askerlik için haklı nedenle feshetmişse çalıştığı işyerinden kıdem tazminatı almaya hak kazanır. Ancak bedelli askerlik yapacak olan işçi eğer iş akdi feshi yoluna değil de ücretsiz izin yoluna başvurursa kıdem tazminatına hak kazanamaz. Bedelli askerlik nedeniyle kıdem tazminatı hakkı konusunda ilgili yazımıza göz atabilirsiniz.

Askerlik Sebebiyle Fesih Hakkını Kullanma Süresi

İşçinin askerlik başlangıcından makul bir süre önce işten ayrılması ve akabinde askere gitmesi gerekir. İşçinin askerlik öncesi akraba ve arkadaşlarıyla vedalaşması için zamana ihtiyacı vardır. Makul süre, işçinin sosyo-ekonomik durumu, çevre ve örf ve âdet özellikleri nazara alınarak belirlenmelidir.

Makul süreden önce fesih, haksız işçi feshi niteliği kazanır.

Askerlik Nedeniyle İşten Ayrılmada Fesih Usulü

Askerlik nedeniyle işten ayrılma durumunda işçi, fesih iradesini yazılı olarak işverene bildirmek zorunda değildir. İşin özelliği sebebiyle işçi, askerlik nedeniyle işten ayrıldığında işçinin sözleşmesi kendiliğinden bozulur. Ancak askerlik sebebiyle kıdem tazminatı hakkının işverence ödenmeme ihtimalinde ispat süreçlerini kolaylaştırmak adına fesih bildirimi yapılması önemlidir. Askerlik nedeniyle iş yerinden ayrılış fesih dilekçe ile yapılacaksa dilekçede askerlik sebebiyle ayrıldığını özellikle belirtilmesi gerekmektedir. Ama dilekçe verilmesi şart değildir. Eylemli olarak da direkt fesih yapılabilir. Yani kısaca fesihin yazılı olarak yapılması şart değildir.

Askerlik nedeniyle sözleşmesini fesheden bir işçi, kıdem tazminatı kazanabilmek için askerlik yaptığını işverene ispat etmekle yükümlüdür. Dolayısıyla, fesih bildiriminin ek kısmına askerlik sevk belgesi eklenmelidir.

Ek olarak askerlik nedeniyle işten ayrılan işçi, noter aracılığıyla ihtarname de çekebilir. Bu yöntem, daha sağlıklı bir yöntemdir. Askere giden işçinin tazminat hakkını almayı garantilemesi için bu adımları takip etmesi son derece önemlidir.

Askerlik Sebebiyle İşten Ayrılma Dilekçesi Örneği

Askerlik sebebiyle işten ayrılmak için aşağıdaki dilekçe örneğini kendinize göre doldurup işvereninize verebilirsiniz. Dilekçeye, askerlik şubesinden alınan ve askerlik görevini gösterir belgenin bir sureti de eklenir.

Askerlik nedeniyle işten ayrılan işçiye kıdem tazminatı ödenmesi gerekir. Dilekçenin makul bir süre önce işverene verilmesi, sürecin sorunsuz ilerlemesi bakımından önemlidir.

ASKERLİK SEBEBİYLE İŞTEN AYRILMA DİLEKÇESİ ÖRNEĞİ İNDİR

Askerlik Nedeniyle İşten Ayrılan İşçinin Aynı İşe İadesi

Askerlik nedeniyle işten ayrılan işçinin haklarından biri de aynı işe iade hakkıdır.

4857 sayılı İş Kanunu’nun 31.maddesinin son fıkrasına göre herhangi bir askeri ya da kanuni vazife sebebiyle işinden ayrılan işçiler, bu vazifenin sona ermesi itibariyle iki ay içerisinde işe tekrardan girmek isterlerse işveren, işçiyi eğer işyerinde boş yer varsa derhal, işyerinde boş yer yoksa da boşalacak ilk işe almak zorundadır.

İşe iade şartları sağlandığı halde işveren, işe alma yükümlülüğünü yerine getirmezse, işe dönmek isteyen eski işçiye üç aylık ücret tutarında askerlik sonrası işe başlatmama tazminatı öder. Askerlik nedeniyle işten ayrılan işçinin işe başlatılmama tazminatı hakkı ile ilgili yazımızı okuyarak detaylı bilgiye ulaşabilirsiniz.

Askerlik Nedeniyle İşten Ayrılma ve İşe İade Davası

Askerlik nedeniyle haklı fesih

yaparak işten ayrıldıktan sonra askerlik görevini bitirip işe iade olmak isteyen işçi, işe iade edilmezse işe iade davası açamaz. Çünkü işe iade davası, sadece işverenin işçiyi haklı bir sebep olmadan işten çıkardığı durumlarda geçerlidir. Bu yüzden sadece, yukarıda değindiğimiz işe başlatmama tazminatı gündeme gelir. İşe iade konusuyla ilgili detaylı bilgi için ilgili yazımızı inceleyebilirsiniz.

Askerlik Nedeniyle İşten Ayrılan İşçinin İhbar Tazminatı Hakkı

Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 24/10/2016 tarihli ve E.2016/33861 K.2016/17414 sayılı kararında, “İşçinin 1475 sayılı kanunun 14. maddesi hükümleri uyarınca emeklilik, muvazzaf askerlik, evlilik gibi nedenlerle iş sözleşmesini feshetmesi durumunda ihbar tazminatı talep hakkı bulunmamaktadır.” denilmektedir.

Bu yüzden askerlik nedeniyle işten ayrılan işçi, işyerinde en az bir yıl çalışması durumunda kıdem tazminatı hakkına sahip olsa da, ihbar tazminatı hakkına sahip değildir.

Bununla birlikte askere gitmek isteyen bir işçinin, askere gitmeden önce çalıştığı kıdeme bağlı ihbar süresine uymaksızın, işverene bildirmeden iş sözleşmesini derhal feshetme hakkı mevcuttur. Bu durumda işverenin de ihbar süresine uyulmadığından bahisle tazminat talep etme hakkı yoktur.

Askerlik Nedeniyle İşten Ayrılan İşçinin Diğer Kanuni Alacakları

Askere giden işçinin tazminat hakkının yanında yıllık izin ücreti, fazla mesai ücreti ve UBGT ücreti gibi alacak hakları da mevcuttur.

Yıllık izin ücreti: Askere gitmek için ayrılan işçi, içeride kalan ve kullanmadığı yıllık izin ücretini de almalıdır.

Fazla mesai ücreti: Fazla çalışma ücreti de askerlik sebebiyle işten ayrılan işçiye ödenmesi gereken ücret kalemlerindendir. Askere giden işçinin haklarından olan fazla mesai ücreti, askerlik nedeniyle işten ayrılan işçiye diğer tazminatlarıyla birlikte ödenmelidir.

UBGT ücreti: Askerlik sebebiyle işten ayrılan işçinin alacaklarından olan UBGT ücreti de askerlik sebebiyle fesih durumunda işçiye ödenmelidir. Bunun için işçinin, Ulusal Bayram ve Genel Tatil günlerinde çalışmış olması gerekmektedir. 

Basın İş Kanunu İşçilerinin Askerlik Durumu

5953 sayılı Basın İş Kanunu’na göre gazetecilerin silah altına alınması aşağıda sayılan üç farklı şekilde gerçekleşir:

• Talim ve manevra dolayısıyla silah altına alınma
• Kısmi ve umumi seferberlik nedeniyle silah altına alınma
• Zorunlu askerlik nedeniyle silah altına alınma

Basın İş Kanunu’nun 16.maddesinin 3.fıkrası uyarınca ilk muvazzaf askerlik hizmeti için silah altına alınan gazeteciye normal askerlik müddetince son aldığı ücret, yarı nispetinde ödenir. Ancak gazetecinin askerlikte aldığı ücret, işverenin ödeyecek olduğu 15 günlük ücrete eşit ya da daha fazla ise işverenin ücret ödeme yükümlülüğü yoktur.

Basın İş Kanunu’nun 16. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca gazeteci ile işveren arasındaki iş akdi, belirli süreliyse ve akdin süresi gazetecinin silah altında bulunduğu sırada kendiliğinden sona ermekteyse, işveren akdin sona ermesiyle askerlik süresince gazeteciye ücret ödemekle yükümlü değildir. Bedelli askerlik durumunda da bu hususlar aynen geçerlidir.

Deniz Kanunu İşçilerinin Askerlik Durumu

854 Sayılı Deniz İş Kanunu’nun 20.maddesine göre üç yıldan beri bir işyerinde çalışan ve askere gidecek olmasından dolayı işi bırakacak olan gemi adamı kıdem tazminatına hak kazanır.

Aynı kanuna göre gemi adamı statüsünde bulunan işçi, askerliğini 38 yaşını doldurana kadar tecil ettirebilir. Ancak bu tecil işleminin şartları vardır. Bu şartlar:

• Türk vatandaşı olmak
• Başvuru esnasında 38 yaşında veya daha genç olmak
• Oturma ya da çalışma iznine sahip olarak işçi, işveren, bir meslek ya da sanat mensubu sıfatı ile yabancı ülkelerde bulunuyor olmak veya iş akdine bağlı olarak yabancı bayraklı gemilerde gemi adamı olarak çalışmak

Ek olarak denizciler, dövizle askerlik uygulamasından faydalanabilir. Dövizle askerlik uygulaması, 111 sayılı Askerlik Kanunu’nun 35/G maddesinde açıklanmıştır. İlgili hükme göre, dövizle askerlik uygulamasından faydalanmak isteyen bir gemi adamı, 3 yıl yabancı ülkelerde bulunmak zorundadır. Bu süreyi dolduranlar, dövizle askerlik uygulaması için konsolosluklara başvurabilirler.

Dövizle Askerlik Uygulamasından Yararlanabilmek İçin Ödenecek Malî Esaslar Ve Döviz Miktarları:

1. Ödemelere esas olacak döviz cins ve miktarı; 38 yaş sınırı içinde bulunanlar için 2000 Euro,
2. Euro para birimini kullanmayan, ancak paraları konvertibl (T.C. Merkez Bankasında alınıp satılabilen) olan ülkelerde çalışan ve ücretlerini bu paralarla alan yükümlüler için bu para cinslerinin tespiti ile ödenecek peşin veya taksit miktarı Millî Savunma Bakanlığı tarafından tespit edilir ve yayımlanır. Bunların ödeyecekleri toplam döviz miktarı ve taksit miktarı, Euro tutarının her mali yıl başındaki çapraz kura göre hesap edilecek karşılığı kadardır.
3. Paraları konvertibl (T.C. Merkez Bankasında alınıp satılabilen) olmayan ülkelerde çalışan yükümlüler için “1’inci veya 2’nci” bendinde belirtilen esaslara göre belirlenen yabancı ülke parasıdır.

Askere Giden İşçinin Hakları Ve Askerlik Tazminatı

Sıkça Sorulan Sorular

Askere Giden İşçi İşten Çıkarılır Mı?

Zorunlu olarak askerlik görevini yapmakta olan işçi, işten çıkmış kabul edilir. Ancak askerlik bu durum kanundan doğan haklarını almasına engel değildir.

Askerlik Nedeniyle İşten Ayrılma Nasıl Yapılır?

Askerlik nedeniyle işten ayrılan işçi, iş sözleşmesini feshederken, askerlik şubesinden alacağı sevk belgesini işverenine vermek durumundadır. Bu durum, haklı nedenle feshin delili niteliğindedir. Dolayısıyla son derece önemli bir belgedir. Fesih işlemi, işçi tarafından yazılı bir şekilde yapılmalıdır. İstifa yazısının ekine sevk belgesi eklenmelidir.

Askerlik Sebebiyle İşten Ayrılma Kaç Gün Önceden Bildirilmeli?

İşten ayrılan işçi (haklı nedenle fesih haricinde) çalışma sürelerine göre iki ila sekiz haftalık ihbar sürelerine uyarak işten ayrılabilir. Ancak askerlik nedeniyle işten ayrılma halinde işçi, söz konusu ihbar sürelerine uymak zorunda değildir. Askerlik nedeniyle işten ayrılacak olan işçi, sevk belgesini işverenine gösterdiği vakit işten ayrılabilir.

Askerde İşsizlik Maaşı Alınır Mı?

Hayır, askerlik görevi boyunca işçiye işsizlik maaşı ödenmez.

Askerlik Sebebiyle İşten Ayrılan Kişi İşsizlik Maaşı Alır Mı?

Askerden dönen işçi, iş bulamadığı takdirde işsizlik maaşı almaya hak kazanır. Terhis olan asker, terhis olduğu tarihten itibaren İŞKUR’a başvurup, işsizlik maaşı alabilir.

Askerlik Nedeniyle İşten Ayrılan İşçi Eski İşine Dönmek Zorunda Mı?

Hayır, askerlik nedeniyle işten ayrılan işçi eski işine dönmek zorunda değildir. Zorunlu askerlik nedeniyle işinden ayrılan işçinin sözleşmesi haklı nedenle feshedilmiş olacağından, askere gitmiş işçi ile işverenin arasındaki iş ilişkisi kesilmiş kabul edilir. Haklı fesih sonrası askerden dönen işçi, yeni bir işe girebilir. 

Askere Giden İşçinin Kıdem Tazminatı Nasıl Hesaplanır?

Askere giden işçinin haklarından birisi de kıdem tazminatı hakkıdır. Askerlik tazminatından olan kıdem tazminatı olarak işçiye çalıştığı her yıla karşılık bir aylık ücret tutarında ödeme yapılır. Bu ödemeye ihbar tazminatı dahil edilmez. Kıdem tazminatınızı hesaplamak için hesaplama sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Askere Giden İşçiye Ücretsiz İzin Verilir Mi?

Zorunlu askerlik görevini yapan işçiler, işyerinden ayrılmış kabul edildiklerinden zorunlu olarak askere giden işçiye ücretsiz izin verilmez. Ancak bedelli askerlik yapan işçiye, ücretsiz izin verilebilir.

Askerlik Nedeniyle İşe İade Davasında Arabuluculuk Var Mı?

İş hukuku davalarında arabuluculuk kurumu zorunludur. İşe iade davalarında arabulucuya başvurulmaması halinde, dava usulden reddedilir.

Askere Gideceğim Ne Kadar Tazminat Alırım?

Askerlik görevini yapmak için birliğine teslim olacak olan çalışan, çalıştığı her yıl için 30 günlük brüt ücret tutarında askerlik tazminatından olan kıdem tazminatı almaya hak kazanır.

Askerlik Süresi Kıdem Hesabına Eklenir Mi?

Hayır, askerlik süresi kıdem tazminatına dahil edilmez. Askerlik süresinde iş akdi feshedilmiş sayıldığı için askerlik süresi kıdem tazminatına konu olamaz. Kıdem tazminatına, askerden önce çalıştığı süre ve işine döndüyse, askerden sonra çalıştığı süre dahil edilir.

Askerden Dönen İşçinin Yıllık İzin Hakkı Sıfırlanır Mı?

Hayır, sıfırlanmaz. İşçi, askerlik sonrası işe iade olduğunda yıllık izin hesaplaması içni askerlikten önceki kıdem süresi de dahil edilerek işçinin yıllık izni hesap edilmelidir. Yıllık izin hesabında işten ayrılan işçinin kıdem tazminatı alıp almadığı hesaba katılmamaktadır. Yani kanunda yıllık izin ücretleri için askerlik sebebiyle geçmiş kıdemlerin sıfırlanması gibi bir düzenleme mevcut değildir.

Askere Giderken İhbar Tazminatı Alınır Mı?

Hayır, askere giderken işçinin herhangi bir ihbar yükümlülüğü olmadığı gibi işverenin de yükümlülüğü yoktur. Bu yüzden askere giden işçinin ihbar tazminatı söz konusu değildir.

Mehmet Kışlık

Av. Şamil Kaya

Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden 2014 yılında onur derecesiyle mezun olmuştur. Lise öğrenimini yatılı şekilde Erdoğan Akdağ Anadolu Öğretmen Lisesi’nde 2010 yılında birincilikle tamamlayan Şamil Kaya, 2018 yılında başladığı Anadolu Ünivers...

Tüm yazıları