Kademeli Emeklilik Teklifi ve Şartları: 1999-2008 Sigortalıları

Kademeli emeklilik teklifi, Grup Başkanvekilleri Sezai Temelli ve Gülistan Kılıç Koçyiğit tarafından 26 Ekim 2026 tarihinde TBMM Başkanlığı’na sunuldu. Teklif, 8 Eylül 1999 sonrasında ilk defa sigortalı olup prim ve sigortalılık süresi şartlarını doldurduğu halde yaş sınırına takılanlara, yazılı başvuruları üzerine yaşlılık aylığı bağlanmasını öngörüyor.^[1]

Teklif henüz kanunlaşmadı ve yürürlükte değil. Bu sigortalılar için bugün geçerli kural 5510 sayılı Kanun’un geçici 9. maddesidir ve kadınlarda 58, erkeklerde 60 yaş şartı arar.

Bu yazıda anlatılan düzenleme bir kanun teklifidir. Kabul edilip Resmi Gazete’de yayımlanmadıkça SGK’ya bu teklife dayanan bir başvuru yapılamaz ve aylık bağlanmaz.

Kademeli Emeklilik Teklifi Neyi Öngörüyor?

Teklif üç maddeden oluşuyor. Birinci madde 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu‘na geçici madde 113 ekliyor, ikinci madde yürürlüğü kanunun yayımı tarihine bağlıyor, üçüncü madde yürütmeyi Cumhurbaşkanı’na veriyor. Kanunun bugünkü metninde son geçici madde 112’dir (23 Ocak 2026 tarihli 7573 sayılı Kanunla eklenmiştir), teklif bunun ardına geliyor.

Geçici madde 113, Teklif sahiplerinin internet sitesinde yayımlanan teklif metninde şöyle yer alıyor:

GEÇİCİ MADDE 113- 8/9/1999 tarihinden sonra; 506 sayılı Kanun, 1479 sayılı Kanun, 2925 sayılı Kanun ve 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olarak sigortalı olanlardan bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasına göre sigortalı sayılanlara yaşlılık veya emekli aylığı bağlanılması için gereken sigortalılık süresi, hizmet süresi ve prim gün sayısı koşulunu sağlayıp yaş koşulunu sağlayamayanlardan bu maddenin yayım tarihinden itibaren kuruma yazılı olarak başvuranlara yaşlılık aylığı bağlanır. Bu maddenin uygulamasına ilişkin usul ve esaslar Kurum tarafından belirlenir.

Teklifin gerekçesi, yaş şartının 4447 sayılı Kanun ile 1999’da getirildiğini, 2023’te çıkan EYT düzenlemesinin ise yalnızca 8 Eylül 1999 ve öncesindeki sigortalıları kapsadığını hatırlatıyor. Gerekçeye göre amaç, 8 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 arasında ilk defa sigortalı olanların emeklilik yaşının sigortalılık başlangıç tarihine göre kademeli biçimde yeniden belirlenmesi, mevcut prim ve hizmet koşullarının korunmasıdır. Gerekçe ayrıca düzenlemenin mali etkisinin hesaplanıp kamuoyuyla paylaşılmasını istiyor.

Teklifin Kapsamı ve Başvuru Şartları

Geçici madde 113’ün metnine göre aylıktan yararlanmak için şu şartların birlikte bulunması gerekir:

• 8 Eylül 1999’dan sonra 506, 1479, 2925 veya 5434 sayılı kanunlara tabi olarak sigortalı olmak,
• 5510 sayılı Kanun’un 4. maddesinin birinci fıkrası kapsamında sigortalı sayılmak (hizmet akdiyle çalışanlar, kendi adına bağımsız çalışanlar ve kamu görevlileri),
• yaşlılık aylığı için gereken sigortalılık süresi, hizmet süresi ve prim gün sayısını tamamlamış olmak,
• yalnızca yaş şartını sağlayamamış olmak,
• kanunun yayımından itibaren Kurum’a yazılı olarak başvurmak.

Gerekçede ve basındaki anlatımlarda grup, 8 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 arasında ilk defa sigortalı olanlar diye tanımlanıyor. Bu tarih aralığının madde metninde yazılı olup olmadığı aşağıda ayrıca ele alınıyor.

Mevcut Hukukta 1999-2008 Sigortalılarının Emeklilik Şartları

8 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 arasında ilk defa sigortalı olanların yaşlılık aylığı şartları bugün 5510 sayılı Kanun geçici madde 9‘da düzenlidir.^[2] Madde statüye göre farklı yaş ve prim şartları koyar.

Maddede 4/b ve 4/c için sayılan seçeneklerin sonunda “kısmi yaşlılık aylığı” ifadesi geçer. Her statünün tam ayrıntısı için maddenin metnine bakmak gerekir.

30 Nisan 2008’den sonra ilk defa sigortalı olanlara ise 5510 sayılı Kanun’un 28. maddesi uygulanır. Bu kişilerde yaş şartı kadın için 58, erkek için 60’tır, prim şartı 4/a’da 7200 gün, diğer statülerde 9000 gündür ve yaş hadleri 1 Ocak 2036‘dan itibaren kademeli olarak yükselip 2048’de 65’e ulaşır.^[3]

Teklif ile Mevcut Düzen Arasındaki Farklar

Teklif, geçici madde 9’u değiştirmiyor. Yanına, yaş şartını aramayan ayrı bir yol ekliyor.

• Yaş: Mevcut düzende kadında 58 (statüye göre 60 ya da 61), erkekte 60 (statüye göre 62) yaş aranır. Teklifteki yolda başvuran için yaş şartı aranmaz.
• Prim ve süre: Teklif yeni bir prim eşiği koymaz, “gereken” şartlara gönderme yapar. Madde metni rakam vermediği için hangi seçeneğin (örneğin 7000 gün mü, 25 yıl ve 4500 gün mü) esas alınacağı Kurum’un belirleyeceği usule ve yasalaşma sırasında yapılacak değişikliklere kalıyor.
• Başvuru: Teklifteki yolda başvuru, kanunun yayımından itibaren Kurum’a yazılı olarak yapılır.
• Kapsam: Teklif yalnızca yaş şartına takılanlara yöneliktir. Prim gün sayısı eksik olan kişiye bu madde aylık bağlamaz.

Teklifte Belirsiz Kalan Noktalar

Teklifin metni üç maddeden ibaret ve kısa. Bu yüzden haberlerde ve gerekçede anlatılanla madde metni arasında farklar var.

• Kademeli yaş tablosu yok. Gerekçe emeklilik yaşının “kademeli biçimde yeniden belirlenmesinden” söz ediyor, ancak geçici madde 113 bir yaş tablosu içermiyor. Metin yaş şartını başvuran için tamamen aramıyor.
• Bitiş tarihi madde metninde yok. Metin “8/9/1999 tarihinden sonra” diyor, 30 Nisan 2008’i yazmıyor. 5510 sayılı Kanun, 30 Nisan 2008’den sonra ilk defa sigortalı olanlara 28. maddeyi uyguladığı için kapsamın bu tarihte bittiği yorumu gerekçeyle uyumlu, ama bu yorum yasalaşma sırasında metne yazılmazsa tartışma doğurabilir.
• Aylığın başlangıcı belli değil. Aylığın hangi tarihten başlayacağı ve geriye dönük ödeme yapılıp yapılmayacağı metinde düzenlenmemiş. Usul ve esasları Kurum belirleyecek.
• Mali etki hükmü yok. Maliyetin hesaplanması ve paylaşılması gerekçede geçiyor, üç maddelik metinde ayrı bir hüküm olarak yer almıyor.
• Komisyon ve esas numarası doğrulanamadı. Teklif metni teklif sahiplerinin internet sitesinde yayımlandı. Basın teklifin komisyona sevk edildiğini bildirdi, ancak haberlerde komisyonun adı ve esas numarası yer almıyor. TBMM’nin Gelen Kağıtlar listesi 28 Ekim 2026 itibarıyla 23 Ekim 2026 tarihli 16. kağıtta sona eriyor ve teklif orada henüz görünmüyor.

Yasalaşma Süreci ve Başvuru için Bugün Yapılabilecekler

Kanun teklifleri TBMM Başkanlığı’na sunulduktan sonra ilgili komisyona havale edilir, komisyon raporunun ardından Genel Kurul’da görüşülür. Kabul edilen metin Resmi Gazete’de yayımlandığı gün yürürlüğe girer, teklifin ikinci maddesi de bunu öngörüyor. Teklif 28 Ekim 2026’da komisyona sevk edildi.^[4] Komisyonun teklifi ne zaman görüşeceği ve metnin değişip değişmeyeceği bilinmiyor.

Aynı konuda daha önce de teklifler verildi ve bunlar kanunlaşmadı. Demokrat Parti milletvekilleri 8 Aralık 2023’te kadınlarda 43, erkeklerde 45 yaştan başlayan kademeli emeklilik yaşları öngören bir teklif sundu (esas no 2/1857). CHP Karabük Milletvekili Cevdet Akay 3 Mart 2025’te, 5510 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 17 Nisan 2008’e kadar sigortalı olanlara kademeli emeklilik getiren bir teklif verdi (esas no 2/2959).^[5] İki teklifin de esas komisyonu Plan ve Bütçe Komisyonu’dur. Bu teklifler yaşı kademelendiriyor, geçici madde 113 ise başvuranlar için yaş şartını tamamen kaldırıyor.

Beklerken yapılabilecek somut iş, hakkın kime ait olabileceğini kontrol etmektir. SGK hizmet dökümü e-Devlet’ten alınır ve üç şeye bakılır: ilk sigorta girişinin 8 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 arasında olup olmadığı, sigortalılık statüsünün (4/a, 4/b, 4/c) hangisi olduğu ve toplam prim gün sayısı. Yaş dışındaki şartları bugün tamamlamış olanlar, yasalaşma halinde hangi grupta yer alacaklarını bu üç bilgiden anlar.

Bağlanacak aylığın tutarı ayrı bir konudur. Mevcut emekli aylıklarının zam oranları ve taban aylık için güncel zamlı emekli maaşı yazısına bakılabilir. Prim günlerinize göre bağlanacak aylığın tahmini için aylık bağlama oranı hesaplama aracı kullanılabilir.

Kademeli Emeklilik, EYT, Staj Mağdurluğu ve 3600 Gün Farkı

Kamuoyunda “kademeli emeklilik” adı birbirinden farklı üç konu için kullanılıyor. Bu teklif yalnızca 1999-2008 arası sigortalıların yaş şartını hedefler, diğer konular ayrı yazılarda ele alınıyor.

• EYT: 8 Eylül 1999 ve öncesinde sigortalı olanlar için 2023’te yaş şartı kaldırıldı. Başvuru şartları ve prim gün tabloları EYT başvuru şartları yazısında yer alıyor. Teklif bu düzenlemeyi 1999 sonrasındaki sigortalılar için genişletmeyi amaçlıyor.
• Staj ve çıraklık mağdurları: Staj ve çıraklık sürelerinin sigortalılık başlangıcı sayılmasına yönelik talepler ayrı bir düzenleme konusudur, bu teklifte staj ve çıraklığa ilişkin bir hüküm yoktur. Güncel durum staj ve çıraklık mağdurları son durum yazısında anlatılıyor.
• 3600 gün: 15 yıllık sigortalılık ve 3600 gün primle kademeli yaşta emeklilik, 8 Eylül 1999 öncesi sigortalılara tanınmış bir haktır. Ayrıntısı 3600 gün emeklilik tazminatı ve şartları yazısındadır.

Kademeli Emeklilik Teklifi Hakkında Sık Sorulan Sorular

Teklifle ilgili en çok sorulan sorular ve yanıtları aşağıda yer alıyor.

Av. Haşim Elmas

Kırıkkale Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunudur. İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi’nde Özel Hukuk Tezli Yüksek Lisans eğitimine devam etmektedir. Arabuluculuk, Uzlaştırmacılık ve Ceza alanlarında uzmanlık sertifikalarına sahiptir. Başta İş, T...

Tüm yazıları