Apartman Önüne İzinsiz Park Etmenin Cezası Nedir?

Apartman veya site önüne, girişe ya da ortak kullanım alanına bırakılan bir araç, bulunduğu yerin özel mülk mü yoksa kamuya açık yol mu olduğuna göre iki ayrı hukuki rejime tabidir. Bina bahçesi, garaj girişi veya sitenin kendi otoparkı gibi alanlarda apartman ve site önüne izinsiz park etme sorunu Kat Mülkiyeti Kanunu ve Türk Medeni Kanunu çerçevesinde çözülürken, binanın önündeki kamuya açık cadde veya sokakta trafik kuralları ve belediye zabıtasının yetkisi devreye girer. Bu ayrımı bilmeden atılan adımlar, örneğin bir komşunun aracını kendi imkanlarıyla hareket ettirmeye kalkışmak, çoğu zaman sonuçsuz kalır ve yeni bir hukuki sorun doğurabilir.

Apartman ve Site Önünün Hukuki Niteliği: Ortak Alan mı, Kamu Yolu mu?

Bir binanın giriş kapısının hemen önü, sitenin bahçesi ve iç yolları kural olarak kat maliklerinin ortak mülkiyetindeki alanlardır. Kat malikleri anataşınmazın bütün ortak yerlerine arsa payları oranında ortak mülkiyet hükümlerine göre malik olur ve bu yerleri kullanma hakkına da aynı oranda sahiptir.^[1] Bahçe, iç yol ve otopark alanı bu tanıma girer. Bu nedenle buraya kimin ne şekilde park edeceği kamu düzenini değil, kat maliklerinin kendi aralarındaki ilişkiyi ilgilendirir. Kat mülkiyetinin genel şartları hakkında ayrıntılı bilgiye Kat Mülkiyeti Nedir? Şartları başlıklı yazımızdan ulaşılabilir.

Bina cephesinin tam karşısındaki sokak veya cadde ise farklı bir rejime tabidir. Kaldırım ve taşıt yolu belediyeye ait kamu malı niteliğindedir, buradaki park düzenini Karayolları Trafik Kanunu ve trafik işaretleri belirler. Apartman sakininin kendi önündeki kamu yoluna kimin park edip etmeyeceğine tek başına karar verme yetkisi bulunmaz.

Apartman Önü Hangi Kurala Tabi

Apartman Yönetimi “Park Yasaktır” Kararı Alabilir Mi?

Apartman yönetiminin bina önüne veya bahçesine tabela asarak park yasağı koyup koyamayacağı, aracın duracağı alanın niteliğine göre değişir. Sokak veya cadde kamuya açıksa apartman yönetiminin astığı “park edilemez” tabelası hukuken bağlayıcı değildir, çünkü bu yetki yalnızca belediye ve trafik biriminindir.

Buna karşılık bahçe, iç yol ve otopark gibi özel mülk sayılan alanlarda durum tam tersinedir. Yönetim planında otoparkın kullanımına ilişkin bir düzenleme varsa bu kural doğrudan bağlayıcıdır. Yoksa kat malikleri kurulu toplanarak konuyu karara bağlayabilir. Ortak yere bariyer, duba veya benzeri fiziki bir engel yerleştirilmesi ise kat maliklerinin beşte dördünün yazılı rızasını gerektirir, çünkü bu tür bir uygulama ortak yerde inşaat ve tesis niteliği taşır.^[2]

Otoparkta Tahsisli Yere veya Eklentiye İzinsiz Park Edilmesi

Bazı sitelerde her bağımsız bölüme belirli bir otopark numarası tapuda veya yönetim planında ayrılmıştır. Bu durumda söz konusu yer artık genel ortak alan değil, belirli bir malike özgülenmiş eklenti sayılır. Başka bir sakinin ya da dışarıdan birinin buraya izinsiz park etmesi, mülkiyet hakkına doğrudan bir müdahale oluşturur.

Tahsisin Nasıl Kanıtlandığı

Tahsisin varlığı tapu kaydı, mimari proje veya yönetim planındaki açık bir hükümle ispatlanır. Böyle bir belge yoksa otopark genel ortak alan sayılır. Hiçbir kat maliki burayı tek başına kendine ait ilan edemez, sıra veya nöbet esasına göre paylaşım gerekir.

Garaj Girişini veya Bina Kapısını Kapatarak Park Etmenin Cezası

Bir aracın apartmanın garaj kapısını veya bina girişini tamamen kapatacak şekilde bırakılması, park yasaklarının en somut ihlallerinden biridir. Karayolları Trafik Kanunu, geçiş yolları önünde veya üzerinde park etmeyi açıkça yasaklamıştır.^[3] Bu kural yalnızca kamu yoluna değil, giriş çıkışın fiilen engellendiği her duruma uygulanır.

İhlalin yaptırımı idari para cezasıdır ve 2026 yılı için yeniden değerleme oranına göre güncellenen tutar uygulanmaktadır. Kanunda öngörülen süre içinde ödenmesi halinde tutar indirimli uygulanır. Kural ihlali sürücünün ehliyetine ceza puanı olarak da işlenir. Yasaklara aykırı biçimde park edilmiş bir araç trafik zabıtasınca kaldırılabilir. Kesilen cezaya itiraz etmek isteyenler süreci Trafik Cezasına İtiraz Nasıl Yapılır? yazımızdan takip edebilir.

İzinsiz Park Eden Aracı Çektirme Hakkı Var Mı?

Bir apartman sakininin ya da site yöneticisinin, kendi başına başkasına ait aracı çektirme veya fiziken hareket ettirme yetkisi yoktur. Hakkını kendi eliyle alma girişimi, örneğin aracın önüne başka bir araç çekmek ya da kaporta üzerinde işaret bırakmak, aracın sahibine karşı yeni bir haksız fiil sorumluluğu doğurabilir.

Aracın giriş çıkışı tamamen tıkadığı, itfaiye veya ambulans erişimini engellediği durumlarda 155 Polis İmdat ya da 153 Belediye Zabıtası hattı aranarak durum bildirilir. Yetkili ekip tutanak düzenler, idari para cezası keser ve gerektiğinde aracı çektirir. Özel otoparktaki tahsisli bir yere yapılan ihlalde de aynı yol izlenir. Zabıta veya kolluk kuvveti çağrılarak müdahale resmi kanaldan sağlanır.

İzinsiz Parka Karşı İzlenecek Yol

Apartman veya Site Sakininin İzleyebileceği Yol

Tutanak, Fotoğraf ve Yazılı İhtar

Sorunla ilk karşılaşıldığında yapılacak en pratik iş, aracın plakasını, park tarihini ve saatini fotoğraf veya video ile belgelemektir. Tekrarlayan bir ihlal söz konusuysa apartman yönetimine yazılı başvuru yapılması ve ihlali sürdüren komşuya noter aracılığıyla ihtarname gönderilmesi, sonraki bir dava sürecinde güçlü bir delil oluşturur.

Müdahalenin Men’i Davası ve Ecrimisil Talebi

Uyarılara rağmen ihlal sürüyorsa mağdur kat maliki sulh hukuk mahkemesinde müdahalenin men’i (el atmanın önlenmesi) davası açabilir. Bu dava malikin şeyi üzerindeki haksız el atmanın önlenmesini isteme hakkına dayanır.^[4] Otoparkın belirli bir süre boyunca fiilen kullanılamaması nedeniyle uğranılan zarar için, geriye dönük beş yılla sınırlı olmak üzere ecrimisil (haksız işgal tazminatı) talebi de aynı davada ileri sürülebilir.

İzinsiz Park Etme Konut Dokunulmazlığı İhlali Sayılır Mı?

Bir aracın izinsiz park edilmesi, ceza hukuku anlamında suç oluşturmaz. Konut dokunulmazlığının ihlali suçu, bir kişinin konutuna, işyerine veya bunların eklentisine rızası dışında girilmesini ya da rıza ile girildikten sonra çıkmamakta direnilmesini cezalandırır. Salt bir aracın dışarıda bırakılması bu tanıma girmez. Apartman önüne ya da garaj girişine izinsiz park etme, kural olarak ceza davasının değil, yukarıda anlatılan tazminat ve men-i müdahale gibi hukuk davalarının konusudur.

Apartman ve Site Otoparklarında Sık Karşılaşılan Hatalar

Kat maliklerinin ve yöneticilerin sıkça düştüğü birkaç hata, sorunu çözmek yerine büyütüyor. Aşağıdaki noktalara dikkat edilmesi hem zaman kaybını hem de yeni bir hukuki ihtilafı önler.

• Yönetim planı veya kat malikleri kurulu kararı olmadan otoparka demir bariyer kaynatmak ya da kilit takmak
• Aracı çekmek için özel çekici çağırıp bedelini ihlali yapan kişiden zorla tahsil etmeye çalışmak
• Kamuya açık sokağa apartman adına “özel park yeri” tabelası asmak
• İhlali belgelemeden doğrudan dava açmaya kalkışmak
• Yalnızca sözlü uyarı yapıp yazılı ihtar sürecini hiç işletmemek

Hangi merciye başvurulacağı aracın durduğu alanın niteliğine göre değişir. Aşağıdaki tabloda bu ayrım gösterilmektedir.

Otopark anlaşmazlıkları çoğu zaman komşuluk ilişkisini bozmadan, doğru sırayla atılan adımlarla çözülebilir. Ihlal sürüyorsa ise dava süreci teknik bir hazırlık gerektirir. Kat Mülkiyeti ve Site Yönetimi Avukatı desteğiyle sürecin başında doğru dilekçe ve delil stratejisi kurmak, sonradan hak kaybı yaşamamak için belirleyicidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Konuyla ilgili okurlarımızdan sıkça gelen sorular ve kısa yanıtları aşağıda yer almaktadır.

Av. Yusuf Emrehan Sucu

Tam burslu olarak eğitimini sürdürdüğü Kadir Has Üniversitesi Hukuk Fakültesi’ni tamamlamıştır. Hukuk eğitimi sırasında birden fazla sertifika programını tamamlamış, kurgusal mahkemelerde sıkça rol almıştır. İş Hukukuna ilişkin alacaklar ve Tazmin...

Tüm yazıları