Tedbir Kararına İtiraz: SGK İtiraz Edince İlaç Kesilir mi?

SGK ilaç tedbirine itiraz ettiğinde, tedbir kararına itiraz aksine karar verilmedikçe uygulamayı durdurmaz. Mahkeme itirazı inceler ve tedbiri sürdürebilir, değiştirebilir ya da kaldırabilir. İtiraz hakkında verilen karara karşı kanun yoluna gidilebilir, ama bu başvuru da tedbirin uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz.

Davanın genel yolu SGK’nın karşılamadığı kanser ilaçları yazısında. Bu yazıda yalnız Kurumun tedbire itirazı var.

Kurumun itirazı tedbiri kendiliğinden düşürmez, ama sonucu da önceden belli değildir. Mahkeme tarafları dinledikten sonra tedbiri aynen bırakabilir, değiştirebilir ya da kaldırabilir. Anlatılanlar HMK hükümleri ile Yargıtay 10. Hukuk Dairesi kararlarında aktarılan itiraz dosyalarından derlendi ve yayın tarihindeki mevzuata göre yazıldı.

SGK İtiraz Edince İlk Günlerde Neler Olur?

İlk günlerde tedbir yürürlükte kalır ve ödemeler devam eder, çünkü HMK m.394/1’e göre aksine karar verilmedikçe itiraz icrayı durdurmaz. Aynı fıkra, karşı taraf dinlenmeden verilmiş tedbire itiraz edilebileceğini düzenler. Tedbiri veren mahkeme itirazı ayrıca inceler.

Kurumun itiraz süresi bir haftadır. Tedbirin uygulanması sırasında karşı taraf hazır bulunuyorsa süre uygulamadan, bulunmuyorsa uygulama tutanağının tebliğinden işler.^[1] Tedbir kararının uygulanması sebebiyle menfaati açıkça ihlal edilen üçüncü kişiler ise tedbiri öğrenmelerinden itibaren bir hafta içinde itiraz edebilir (HMK m.394/3). Sürelerin nasıl sayıldığı süre hesaplama yazısında var.

Mahkeme itiraz dilekçesini aldıktan sonra ilgilileri dinlemek üzere davet eder. O tarihe kadar tedbir kararı yürürlüktedir ve ilaç temini devam eder. İtirazın ne kadar sürede sonuçlanacağını gösteren yazılı bir süre yoktur, mahkemeye ve dosyaya göre değişir.

İtiraz tedbirin uygulanmasını durdurmaz, ama mahkeme itiraz üzerine kararı her zaman değiştirebilir veya kaldırabilir. Bu yüzden ödemelerin sürdüğü dönemde de dosyayı takip etmek gerekir.

İtiraz mı, İstinaf mı?

Tedbir Kurum dinlenmeden verildiyse itiraz, Kurumun yüzüne karşı verildiyse istinaf yolu açıktır. Karşı taraf dinlenmeden verilmiş tedbire karşı tedbiri veren mahkemeye itiraz edilir. Tedbir Kurum vekilinin hazır bulunduğu duruşmada, yani yüzüne karşı verildiyse itiraz yolu yoktur ve Kurum doğrudan istinaf eder (HMK m.391/3 ve m.341/1-b). İtiraz üzerine verilen karar da bölge adliye mahkemesine götürülebilir.

İstinaf yoluyla ilgili sürenin başlangıcı ve hesabı dosyadaki tebligata göre değişir, istinaf yolu ve süresi yazısı ayrıntıyı veriyor. Önemli olan iki nokta var. Tedbire ilişkin kanun yolu kararı kesindir ve kanun yoluna başvurulmuş olması tedbirin uygulanmasını durdurmaz.^[2] Bölge adliye mahkemesinin bu kararı Yargıtay’a da taşınamaz, çünkü geçici hukuki korumalara ilişkin kararlar temyize kapalıdır (HMK m.362/1-f).

Para alacağını güvenceye alan ihtiyati haciz kararına karşı itiraz farklı bir kanuna, İcra ve İflas Kanununa tabidir. Aradaki fark merak ediliyorsa ihtiyati haciz kararına itiraz yazısına bakılabilir.

Kurumun İtirazı Neye Dayanıyor?

İncelediğimiz kararlarda Kurum itirazını çoğunlukla üç gerekçeye dayandırıyor. Birincisi ilacın SUT kapsamında olmaması ve davanın esasını çözen tedbir verilemeyeceğidir. İkincisi yaklaşık ispatın ya da yeterlilikte bir tıbbi otorite raporunun dosyada bulunmamasıdır. Üçüncüsü mahkemenin yetkisizliğidir.

Bu gerekçeler Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin kararlarında dosya dosya aktarılıyor. Aşağıdaki BAM ve ilk derece kararları, Yargıtayın 5235 sayılı Kanun m.35 uyarınca bölge adliye mahkemeleri arasındaki görüş ayrılığını giderdiği kararlarda aktarılmıştır. Kimin hangi dosyada ne dediği ayrı ayrı veriliyor.

Ankara BAM 11. Hukuk Dairesine gelen pembrolizumab dosyasında Kurum, cevap dilekçesinde Sağlık Uygulama Tebliğinde yer almayan hizmetlerin bedelinin karşılanmadığını, davacıda kullanılan ilacın tebliğde bulunmadığını ileri sürerek tedbirin kaldırılmasını istedi. İlk derece mahkemesi 13.07.2023 ve 17.07.2023 tarihli ara kararlarla itirazı reddetti, istinaf başvurusu da esastan reddedildi.

İstanbul 22. İş Mahkemesinin dosyasında Kurum tedbir kararına itiraz etti. Mahkeme duruşmada, davacının Kurumdan gelen ve dosyada mevcut belgelerle haklılığını yaklaşık olarak ispatlamaya yönelik delillerinin bulunduğunu belirterek itirazı reddetti. İstanbul BAM 34. Hukuk Dairesi de başvuruyu esastan reddetti.

Sivas 1. İş Mahkemesinin dosyasında ise sonuç farklı çıktı. Kurumun tedbirin kaldırılması talebi ön inceleme tutanağıyla reddedilmişti. Kayseri BAM 8. Hukuk Dairesi Kurumun istinafını kabul etti, ara kararı kaldırdı ve tedbir talebini reddetti.^[3]

Aynı hukuki soruda farklı BAM daireleri farklı sonuca ulaşmıştı. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi uyuşmazlığı oyçokluğuyla Kayseri BAM 8. Hukuk Dairesinin kararı doğrultusunda giderdi. Gerekçesine göre tedbir için dayanak alınacak yeterlilikte bir tıbbi otorite raporu dosyada yoksa davayı esastan çözecek nitelikte tedbir verilmemelidir.

Ankara 61. Asliye Hukuk Mahkemesinin üç aylık tedbiri, Kurumun itirazı reddedildikten sonra Ankara BAM 10. Hukuk Dairesine taşındı. Bölge adliye mahkemesi ilacın SUT kapsamında olmadığını, talebin yargılamayı gerektirdiğini ve davanın esasını çözer nitelikte tedbir verilemeyeceğini belirterek tedbir ile itirazın reddine ilişkin kararları kaldırdı. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi aynı gün verdiği uyuşmazlık giderme kararında, oyçokluğuyla, uyuşmazlığı bu Ankara BAM 10. Hukuk Dairesi kararı doğrultusunda giderdi.^[4]

İlk iki gerekçenin dayandığı Yargıtay çizgisi, kanser ilacında ihtiyati tedbirin şartları yazısında ele alınıyor.

Yetki itirazında Kurum tedbirin şartlarını değil, mahkemenin o davaya bakıp bakamayacağını tartışır. HMK m.394/2 itirazı tedbirin şartlarına, mahkemenin yetkisine ve teminata ilişkin olarak düzenler. Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 16.06.2025 tarihli E.2025/5171 K.2025/9790 sayılı kararında İstanbul 22. İş Mahkemesi, red işlemini yapan Ankara İbni Sina Sağlık Sosyal Güvenlik Merkezi nedeniyle 7036 sayılı Kanun m.6 uyarınca yetkisizlik kararı vermişti. İstanbul BAM 58. Hukuk Dairesi istinaf başvurularını esastan reddetti, Yargıtay da bu kararı onadı.

Bu dosyada Kurum yetki itirazını cevap dilekçesiyle dava için ileri sürmüş, yetkisiz mahkemenin verdiği tedbirin kaldırılmasını ise istinafta istemişti. BAM, tedbire yönelik itirazların ilk derece mahkemesince değerlendirilebileceğini ve bu konuda yeniden karar kurulursa kanun yoluna gidilebileceğini belirterek bu aşamada tedbir hakkında bir değerlendirme yapmadı.^[5]

Cevabınızda Neler Bulunmalı?

İtirazı yazan taraf sebeplerini açıkça göstermek ve dayandığı bütün delilleri dilekçesine eklemek zorundadır. HMK m.394/4’e göre mahkeme ilgilileri dinlemek üzere davet eder, gelmeyenler olursa dosya üzerinden karar verir. Hastanın ayrı bir cevap dilekçesi vermesi kanunda düzenlenmemiş, ama çağrıldığınızda dinlenme hakkınız var ve yazılı beyan bu hakkı kullanmanın pratik yoludur.

Mahkemenin verdiği süreyi ve duruşma gününü kaçırmayın. İlgililer gelmezse mahkeme dosya üzerinden karar verir.

Cevap dilekçesinde Kurumun gerekçelerine sırayla karşılık verilir. İlacın SUT kapsamında olmadığı iddiasına karşı, tedbirin zaten kapsam dışı ilaçlar için istendiğini ve esas davada bu sorunun çözüleceğini yazmak gerekir. Rapor eksikliği iddiasına karşı dosyadaki tıbbi otorite raporu ve epikriz gösterilir, ilacın o hasta için neden başka bir ürünle ikame edilemediğine dair hekim görüşü eklenir.

Cevaba genellikle aşağıdaki belgeler eklenir.

• Tıbbi otorite raporu ve varsa güncellenmiş hali
• Epikriz ve son tedavi bilgileri
• İlacın ikame edilemediğine dair hekim görüşü
• TİTCK veya Bakanlık onay yazısı, onay süresini gösteren belge
• Tedbir kararının ve uygulama tutanağının örneği

Aşağıdaki metin, SUT dışı bir ilaç için verilen tedbire Kurumun itirazına karşı yazılacak beyanın iskeletidir. Boş yerler dosyaya göre doldurulur, Kurum başka bir gerekçe ileri sürdüyse paragraflar ona göre değiştirilir.

Mahkeme İtirazı Nasıl İnceler, Sonrasında Ne Olur?

Mahkeme itiraz üzerine tedbir kararını değiştirebilir veya kaldırabilir. Bu yetki, kararın geçici niteliğinden gelir. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi gerekçelerinde tedbirin geçici olduğunu, şartlar değişirse değiştirilebileceğini ve kaldırılabileceğini ayrıca vurguluyor.^[6]

İtiraz üzerine verilen karar da kanun yoluna götürülebilir. Bölge adliye mahkemesi başvuruyu diğer işlerden önce inceler ve vereceği karar kesindir. Başvuru yapılmış olması tedbirin uygulanmasını durdurmaz, yani istinaf sürerken de karar uygulanır.

Bölge adliye mahkemesi tedbiri kaldırırsa ödemenin dayanağı ortadan kalkar. Bu durum HMK m.397/3 uyarınca ilgili yerlere bildirilir.

Endikasyon dışı kullanım onayının süresi de itiraz döneminde gündeme gelebilir. İzmir BAM 10. Hukuk Dairesi bir dosyada, onay süresi uzatılmazsa yaklaşık haklılığın ilk derece mahkemesince her zaman yeniden değerlendirilebileceğini söylemişti. Bu görüş Yargıtayın uyuşmazlık kararında aktarılıyor, ama Yargıtay 10. Hukuk Dairesi uyuşmazlığı İzmir dairesinin değil, tedbir talebini reddeden Ankara BAM 10. Hukuk Dairesinin kararı doğrultusunda giderdi.^[7] Onay süresini takip edip süre dolmadan uzatma istemek, tedbirin dayanağını korumak için gereklidir. Onay süreci endikasyon dışı ilaç davası yazısında anlatılıyor.

Bölge adliye mahkemesinin tedbir kararı Yargıtay incelemesine kapalıdır. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, 02.02.2026 tarihli E.2025/20055 K.2026/553 sayılı kararında tedbir kararlarının temyiz yoluyla incelenemeyeceğini belirterek davacının temyiz talebini oybirliğiyle reddetmiştir.

13.04.2026 tarihli E.2025/17486 K.2026/4476 sayılı dosyada ise Konya BAM 9. Hukuk Dairesi, davacının istinafını esastan reddederken Kurumun tedbire yönelik istinafını da kabul etmiş ve tedbir talebini reddetmişti. Yargıtay bu nihai kararı oybirliğiyle onadı, tedbir hakkında ayrıca bir değerlendirme yapmadı. Bu karar, tedbirin kaldırılmasının Yargıtay tarafından ayrıca onandığı anlamına gelmez.^[8]

Tedbir Kaldırılırsa İlk İş

Tedbir kalktığında ilk iş, tedaviyi yürüten hekime durumu bildirmektir. Kaldırma kararı sonrası Kurumun ödemeyi hangi tarihte keseceği kanunda yazılı değildir ve karar ile bildirim tarihlerine göre değişir. HMK m.397/3’e göre tedbir kalkmış ya da kaldırılmışsa bu durum ilgili yerlere bildirilir.

Hekime haber verdikten sonra kaldırma gerekçesine bakılır. Gerekçe, sonraki adımı belirler.

Tedbirin kalkması davanın kaybedildiği anlamına gelmez. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi gerekçelerinde tedbir talebinin kabulünün ya da reddinin asıl davanın kabulünü veya reddini gerektirmediğini belirtiyor (E.2024/5867 K.2024/12497 ve E.2025/11761 K.2025/11444).

Kurumun tedbirle yapılan ödemelerin dava sonunda hükümde karşılığını bulmasını istediği dosyalar da var. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/10976 sayılı kararında Kurum, ödeme yapılmış ve sonradan kaldırılmış tedbire hükümde değinilmediğini ileri sürmüştü.

O dosyada Sakarya 3. İş Mahkemesi davayı açılmamış saymış, Sakarya BAM 9. Hukuk Dairesi Kurumun istinafını esastan reddetmişti. Yargıtay bu kararı onadı.^[9] Ödenen bedelin akıbeti ayrı bir konudur.

Teminat Karşılığı Kaldırma ve Durum Değişikliği

Tedbirin aleyhine uygulandığı kişi, mahkemenin uygun bulacağı bir teminat sunarak tedbirin değiştirilmesini ya da kaldırılmasını isteyebilir. Durum ve koşulların değiştiği sabit olursa teminat aranmaksızın da tedbir değiştirilebilir veya kaldırılabilir.^[10] İncelediğimiz kararlarda Kurumun itirazını teminata dayandırdığı bir dosyaya rastlamadık.

Hastanın tarafında da durum değişebilir. Örneğin hekim dozu artırır ya da onay süresi uzar. Bu durumda tedbirin yeni duruma uyarlanması HMK m.396/1’e dayanılarak istenebilir. Madde metni mevzuat.gov.tr’deki HMK metninde okunabilir.

Tedbir Kararına İtiraz Hakkında Sık Sorulan Sorular

Kurumun itirazı sırasında hasta yakınlarının sık sorduğu soruların kısa cevapları şöyle.

Av. Yusuf Emrehan Sucu

Tam burslu olarak eğitimini sürdürdüğü Kadir Has Üniversitesi Hukuk Fakültesi’ni tamamlamıştır. Hukuk eğitimi sırasında birden fazla sertifika programını tamamlamış, kurgusal mahkemelerde sıkça rol almıştır. İş Hukukuna ilişkin alacaklar ve Tazmin...

Tüm yazıları