Kanser İlacı İhtiyati Tedbir: Şartlar ve Tıbbi Otorite Raporu

Bir kanser ilacı ihtiyati tedbir talebinde mahkeme, ilacın bedelinin dava bitmeden SGK’ya ödettirilmesi için Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin aradığı belgeyi görmek ister. Bu belge, ilacın hayati önemde olduğunu, mevcut tedavilerden sürekli olarak daha etkin bulunduğunu ve kullanılmazsa ağır, geri dönüşsüz bir zarar doğacağını gösteren yeterlilikte bir tıbbi otorite raporudur. Rapor dosyada yoksa Daire’nin çizgisine göre tedbir verilmemesi beklenir, rapor varsa da sonuç mahkemenin takdirinde kalır.

İlacın SGK tarafından neden ödenmediği ve davanın bütün yolları SGK’nın karşılamadığı kanser ilaçları için hukuki yollar yazısında toplanıyor. Bu yazı yalnız dava sürerken istenen geçici korumaya, yani tedbire ayrılmıştır. Tedbirin hangi koşulla kabul edildiği, Yargıtay’ın bu ölçütü nasıl kurduğu ve raporun içinde neler bulunması gerektiği sırayla anlatılıyor.

Yazıdaki karar bilgileri Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin tam metinlerinden alındı ve 12.11.2026 itibarıyla güncel. Red yazısından dava dilekçesine kadar usul adımları SGK kanser ilacı davası ve süreçler yazısında anlatılıyor. Tedbir verildikten sonraki aşamalar ayrı yazılarda işleniyor. Bunlar tedbir kararının uygulatılması, SGK’nın tedbir kararına itirazı, tedbirin süresi ve yenilenmesi ve dava kaybedilirse tedbirle ödenen bedelin akıbeti yazılarıdır.

Dava Sürerken İlaç Bedeli Neden Tedbirle İstenir?

İlaç bedeli tedbirle istenir, çünkü kanser ilacı davaları aylarca, bazen yıllarca sürer ama tedavinin beklemeyen bir takvimi vardır. İhtiyati tedbir, davanın sonucu beklenmeden ilacın bedelinin geçici olarak karşılanmasını sağlayan geçici hukuki korumadır.

6100 sayılı HMK m.389/1’e göre hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağı ya da imkansızlaşacağı veya gecikme sebebiyle bir sakınca ya da ciddi bir zarar doğacağı endişesi varsa mahkeme tedbire karar verebilir. Talep eden, dilekçesinde tedbirin sebebini ve türünü açıkça yazar ve davadaki haklılığını yaklaşık olarak ispat eder.^[1] Yaklaşık ispatta hakimin tam kanaate varması aranmaz, iddiayı kuvvetle muhtemel görmesi yeter.

Yargıtay 10. Hukuk Dairesi ilaç bedelinin geçici ödenmesini, hakkın geçici olarak ifa edilmesini amaçlayan eda amaçlı tedbir olarak sınıflandırıyor.^[2]

Bu sınıflamanın sonucu var. Talep kabul edilirse davanın sonucu kısmen önceden gerçekleşmiş olur. Talep eden dava sonunda haksız çıkarsa da Kurum hak kaybına uğramış olur. Daire rapor şartını bu endişeyle getiriyor.

İhtiyati tedbir, para alacağını güvenceye alan ihtiyati haciz ile karıştırılmamalı. İlaç davasında istenen şey malın korunması değil, bir edimin yani ilaç bedelinin geçici ödenmesidir ve HMK’nın tedbir hükümleri uygulanır. Tedbirle ödenen bedelin dava kaybedilirse ne olacağı ise ayrı bir konudur ve aşağıda anılan kardeş yazıda ele alınıyor.

Mahkemeler Neden Ayrı Karar Veriyordu?

Mahkemeler ayrı karar veriyordu, çünkü bölge adliye mahkemelerinin hukuk daireleri yaklaşık ispatı ve esası çözen tedbir yasağını farklı yorumluyordu. Aynı soruya farklı cevaplar böyle çıktı. İzmir BAM 10. Hukuk Dairesi gibi bazı daireler, hastanın hayati risk taşıdığı dosyalarda tedbir veren ilk derece kararlarını onadı.

Ankara BAM 10. Hukuk Dairesi ise ilacın SUT kapsamında olmadığını, talebin yargılamayı gerektirdiğini ve davanın esasını çözer nitelikte tedbir verilemeyeceğini belirterek talebi reddetti.^[3]

Bu kararlar kesin olduğu için Yargıtay’a taşınamıyordu. 5235 sayılı Kanun m.35/I-3 bu boşluğu kapatır. Bölge adliye mahkemesi hukuk daireleri başkanlar kurulu, benzer olaylarda kesin kararlar arasında uyuşmazlık görürse Yargıtay’dan karar ister. Yargıtay ilgili hukuk dairesinin uyuşmazlığı gidermek için verdiği karar kesindir (m.35/II).^[4]

Yargıtay 10. Hukuk Dairesi bu yolla 2024 ve 2025’te beş karar verdi ve her birinde tedbiri reddeden ya da kaldıran BAM kararını esas aldı.

Tabloda iki nokta öne çıkıyor. İlk dört karar karşı oyla çıkmıştı, 08.09.2025 tarihli karar ise oybirliğiyle verildi ve çizginin Daire içinde oturduğunu gösteriyor. Dördüncü kararda ilaç kanser ilacı bile değil, yine de aynı ölçüt uygulandı. Rapor şartı kanser ilaçlarına özgü değil, SGK’ya karşı ilaç bedeli tedbirinin genel şartı gibi çalışıyor.

Dört kararın hükmünde ayrıca, karardan bir örneğin bölge adliye mahkemelerinin hukuk dairelerine bildirilmesi için Hakimler ve Savcılar Kurulu Genel Sekreterliğine gönderilmesine yer verildi. Kararlar yalnız dosya taraflarını değil, bütün BAM dairelerini hedefliyordu.

Bu kararlar “kanser hastasına asla tedbir verilmez” demiyor. Daire tedbiri yasaklamıyor, belirli bir raporu arıyor.

Bölge adliye mahkemesinin tedbir kararı Yargıtay’a taşınamaz. 02.02.2026 tarihli E.2025/20055 K.2026/553 sayılı kararda ilk derece mahkemesi tedbir vermiş, Ankara BAM 10. Hukuk Dairesi ise bu kararı kaldırıp talebi reddetmişti. Davacının temyiz başvurusu bölge adliye mahkemesince reddedildi, ek karar temyiz edilince Daire de HMK m.341 ve m.362/1-f uyarınca tedbir kararlarının temyiz yoluyla incelenemeyeceğini belirterek talebi oybirliğiyle reddetti.

13.04.2026 tarihli E.2025/17486 K.2026/4476 sayılı karar ise bir tedbir kararı değil, esas hakkındaki nihai karardır. İlk derece mahkemesi davayı reddetmiş, Konya BAM 9. Hukuk Dairesi davacının istinafını esastan reddederken Kurumun tedbire yönelik istinafını kabul edip tedbir talebini de reddetmişti. Daire bu kararı oybirliğiyle onadı, tedbir ölçütünü ayrıca tartışmadı. Gerekçede esas davadaki ölçütler sayıldı ve dosyada alınan tıbbi otorite raporu gözetildi.^[5]

12.11.2026’da Bedesten’de yapılan taramada bu beş karardan sonra verilmiş yeni bir uyuşmazlık giderme kararına rastlanmadı.

Yargıtay’ın Aradığı Raporun Üç Unsuru

Daire’nin tedbir kararlarında aradığı belge bir tıbbi otorite raporudur ve içeriği üç noktada toplanır. İlk ikisi ilacın hayati önemi ve mevcut tedavilere göre sürekli üstünlüğüdür. Üçüncüsü ilaç kullanılmazsa doğacak sonuçtur.

Daire gerekçesinde, ilaç kullanılmadığında hastada ciddi, hızlı ve geri dönüşsüz bir bozulma, ölüm, beklenen yaşam süresinde ciddi bir azalma ya da yoğun acı doğacağının kabul gören bir kaynakla gösterilmesini istiyor. Bu kaynak, Daire’nin ifadesiyle yeterlilikte bir tıbbi otorite raporudur. Kalıp E.2025/11761 sayılı kararın gerekçesinde yer alıyor, diğer dört kararda da tekrarlanıyor.

Rapor üç şeyi göstermelidir. İlacın hastalıkta hayati öneme sahip ve zorunlu olduğunu, mevcut tedavilerden sürekli olarak daha etkin ve yararlı olduğunu, kullanılmazsa ciddi ve geri dönüşsüz bir bozulma, ölüm, yaşam süresinde azalma ya da yoğun acı doğacağını.

Her unsur raporda belirli bir bilgiyle karşılanır ve dosyadaki başka belgelerle desteklenebilir. Destek belgelerini Daire saymıyor, bunlar raporun gerekçesini somutlaştıran örneklerdir.

“Tıbbi otorite” sözcüğünü kararlar tanımlamıyor. Daire esas davada ilacın etkinliğini üniversitelerin tıbbi onkoloji bilim dalından alınacak sağlık kurulu raporuyla belirlemeyi, bir başka gerekçesinde ise anabilim dalı başkanlığınca oluşturulan en az üç kişilik bir bilirkişi kurulunun raporunu arıyor.

İki ifade de tedbir raporunun kimden alınacağını açıkça belirlemiyor, ama Daire’nin hangi düzeyde bir belge beklediğini gösteriyor. Tek bir hekimin kısa bir yazısı bu çıtayı karşılamayabilir.

Raporu Hekimle Birlikte Nasıl Hazırlatırsınız?

Rapor, mahkemenin aradığı üç başlık hekime iletilerek ve yazılan rapor bu başlıklarla karşılaştırılarak hazırlatılır. Raporu düzenleyen kişi tedaviyi yürüten hekim veya onkoloji kuruludur, avukat ya da hasta yakını değil. Hasta yakınının yapabileceği şey, kararda geçen üç başlığı hekime iletmek ve rapor yazıldığında bu soruların her birinin raporda cevabını bulup bulmadığına bakmaktır.

Rapor hekimin kendi tıbbi değerlendirmesidir. Hukukçu hekime hangi sonucu yazacağını söyleyemez, söylememelidir. Yalnız mahkemenin hangi başlıklarda bilgi aradığı hekimle paylaşılabilir.

Hekimden raporda açıkça yer vermesi istenebilecek başlıklar şunlardır. Hastalığın tanısı ve evresi, şimdiye kadar uygulanan tedaviler ve sonuçları, ilacın neden önerildiği, SGK’nın karşıladığı seçeneklerle karşılaştırıldığında hekimin ilacı nasıl değerlendirdiği, bu değerlendirmenin dayandığı faz çalışması ya da tedavi kılavuzu ve ilaç kullanılmazsa hekimin öngördüğü klinik gidiş.

Daire esas dava kararlarında ilacın bütün faz çalışmalarını tamamlamış ve tıbbi otoritelerce kabul görmüş olmasını, kılavuzlarda yer almasını ve genel sağ kalım ya da progresyonsuz sağ kalım süresine uzun ve anlamlı bir katkı sağlamasını da ölçüt sayıyor. Bu ölçütlerin hepsinin tedbir aşamasında da aranıp aranmadığı kararlarda ayrıca belirtilmemiş. Raporda yer almaları dosyayı yine de güçlendirir.

Raporun ne kadar sürede çıkacağı ve ücretli olup olmadığı hastaneye göre değişir, burada rakam vermek doğru olmaz. İlaç Türkiye’de ruhsatsızsa ya da endikasyon dışı kullanılıyorsa Sağlık Bakanlığı veya TİTCK onayı da dosyaya girer. Bu onay süreci endikasyon dışı ilaç davası yazısında anlatılıyor.

Tedbir Talebi Dilekçesinde Neler Yazılır?

Dilekçede tedbirin sebebi ve türü, haklılığı gösteren deliller, istenen ilacın etken maddesi ve dozu ile teminat talebi yazılır. Talep dava dilekçesinde ya da dava açıldıktan sonra verilecek ayrı bir dilekçede istenebilir. Dava açıldıktan sonra tedbir yalnız asıl davanın görüldüğü mahkemeden istenir. Dava açılmadan önce ise esas hakkında görevli ve yetkili mahkemeye başvurulur. Dava öncesi tedbirde ek yükümlülükler doğar, bunlar ayrıca ele alınmalıdır.

Mahkeme tedbir kararına neyi yazacaksa talep dilekçesinde de o bulunmalıdır. HMK m.391/2’ye göre kararda tedbirin hangi sebep ve delillere dayandığı, neyin üzerinde ve ne tür bir tedbire karar verildiği ile teminatın tutarı ve türü yazılır. Dilekçede ilacın etken maddesi, doz ve kullanım düzeni, “kesinti yapılmaksızın” karşılanma talebi ve yurt dışından getirilecek ilaçta ödemenin kime yapılacağı açık olmalı.

Örneğin pembrolizumab etken maddeli bir ilaçta ilk derece mahkemesi tedbiri, TİTCK yazısındaki altı aylık süre ve reçetedeki doz ile sınırlı vermiş, ithal ödemesinin Türk Eczacılar Birliği Yurt Dışı İlaç Temin Birimine yapılmasına hükmetmişti.^[6]

Dosyaya genellikle aşağıdaki belgeler girer.

• Tanıyı ve evreyi gösteren epikriz ve tedavi geçmişi
• Tıbbi otorite raporu ve hekimin reçetesi
• İlacın ruhsat durumunu gösteren TİTCK veya Bakanlık yazısı
• SGK’nın ödemeyi reddettiğini gösteren yazı
• Varsa ilaç faturaları ve ödeme belgeleri
• Avukat tutulmuşsa vekaletname

Teminat ayrıca bakılması gereken bir noktadır. HMK m.392/1’e göre kural, talep edenin teminat göstermesidir, çünkü talep eden haksız çıkarsa karşı taraf ve üçüncü kişiler zarar görebilir. Talep resmi belgeye veya başka bir kesin delile dayanıyorsa ya da durum ve koşullar bunu gerektiriyorsa mahkeme nedenini yazarak teminat aramayabilir. Adli yardım kararı olan kişiden teminat istenmez.^[7]

Maddenin tam metnine mevzuat.gov.tr üzerindeki HMK metninden ulaşılabilir. Ödeme gücü yoksa adli yardım talebi teminat sorununu da ortadan kaldırır.

Talep cümlesi dilekçede kısa tutulabilir. Aşağıdaki örnek yalnız tedbir bölümünün iskeletidir, tam dava dilekçesi değildir.

Karşı Oy Ne Söylüyor?

Karşı oy, ilaç bedeli tedbirinde yaklaşık ispatın yeterli olduğunu ve çoğunluğun fiilen tam ispat aradığını söylüyor. Dört kararda da bir üye karşı oy kullandı. Yazıya göre tıbbi otorite raporunun içerdiği ölçütler esasa yönelik bir değerlendirmedir ve ihtiyati tedbirde tam ispat aranmaz.

Aynı yazı, “esasını çözen tedbir verilemez” yasağının kanunda dayanağı olmadığını belirtiyor. Dayanağı, HMK taslağının 395. maddesindeki “asıl uyuşmazlığı çözecek nitelikte olmamak şartıyla” ibaresinin Adalet Komisyonundaki görüşmelerde metinden çıkarılmasıdır. Yazıya göre kanun koyucu böylece geçici korumayı daraltmak yerine genişletmiştir.

Karşı oy ayrıca Anayasa’nın yaşam hakkını düzenleyen 17. maddesine ve AİHM’nin A.A./Türkiye (50624/19) başvurusunda 02.10.2019 tarihinde verdiği tedbir kararına dayanıyor.^[8] Karşı oya göre sigortalılık, kanser teşhisi, tedavi eden hekimin ilacın yaşamsal önemini belirten raporu, hastane onayı ve ilacın ruhsatı yaklaşık ispat için yeterli sayılmalıdır.

Bu görüş çoğunluğu oluşturmuyor. Dilekçeyi karşı oya göre değil, çoğunluğun ölçütüne göre hazırlamak gerekiyor ve yük bu nedenle ağırlıkla hasta tarafındadır.

Tedbir Talebi Reddedilirse Ne Yapılır?

Reddedilen tedbir talebi istinafa götürülebilir, rapor eksikse tamamlanıp yeniden istenebilir. Mahkeme tedbir talebini reddederse gerekçesini yazmak zorundadır ve red kararı kanun yoluna götürülebilir. İstinaf başvurusu diğer işlerden önce incelenir, verilen karar da kesindir. Kanun yolu istinaftır. Tedbir talebinin reddi kararlarına karşı istinaf yoluna başvurulabileceği HMK m.341/1-b’de açıkça sayılır.

İstinaf süresi genel hüküm olan HMK m.345’e göre iki haftadır. Ayrıntılar istinaf yolu ve süreleri yazısında var. Bölge adliye mahkemesinin geçici hukuki korumalara ilişkin kararı ise HMK m.362/1-f gereği temyiz edilemez.^[9]

Red kararı, davanın reddi anlamına gelmiyor. Daire’nin kendi gerekçesinde belirttiği gibi tedbir talebinin kabulü ya da reddi asıl davanın kabulünü veya reddini gerektirmez. Dava devam eder, esas hakkındaki karar ayrı bir değerlendirmeyle verilir.

Talep rapor eksikliği nedeniyle reddedildiyse, red gerekçesini okumak ilk iştir. HMK’nın 389 ila 399. maddeleri arasında reddedilen talebin yeni delille yeniden istenmesini yasaklayan bir hüküm yer almıyor.

Eksik rapor tamamlandığında yeni bir dilekçeyle talep tekrarlanabilir. Mahkemenin bunu nasıl karşılayacağı dosyaya göre değişir ve kesin bir sonuç söylenemez.

Tedbir Dışında Hangi Yollar Var?

Tedbir dışındaki asıl yol esas davadır, tedbir talebi reddedilse de dava sürer ve esas hakkındaki karar ayrıca verilir. Davayı tedbire bağımlı kılmamak, raporu ve ilaca ilişkin belgeleri esas dava için de eksiksiz tutmak gerekir.

Karşı oy yazısı, AİHM’nin 2019’da bir hasta için verdiği tedbir kararından söz ediyor. Bu, yaşam hakkı bakımından uluslararası düzeyde de geçici tedbir istenebildiğini gösterir. Yargıtay çoğunluğunun ölçütünü değiştirmez ve her dosya kendi koşullarında değerlendirilir.

Bakanlık onayı, ruhsat ve endikasyon belgeleri tedbir reddedilse de dosyada kalmalı. Kurum itiraz ederken ve mahkeme esası incelerken çoğu zaman önce bu belgelere bakılıyor, eksik olanı dava sürerken tamamlamak gerekir.

Kanser İlacı İhtiyati Tedbir Hakkında Sık Sorulan Sorular

Tedbir talebini hazırlarken akla gelen soruların kısa cevapları aşağıda.

Av. Yusuf Emrehan Sucu

Tam burslu olarak eğitimini sürdürdüğü Kadir Has Üniversitesi Hukuk Fakültesi’ni tamamlamıştır. Hukuk eğitimi sırasında birden fazla sertifika programını tamamlamış, kurgusal mahkemelerde sıkça rol almıştır. İş Hukukuna ilişkin alacaklar ve Tazmin...

Tüm yazıları