Kanser İlacı Tedbir Süresi: Kaç Ay İstenir, Nasıl Yenilenir?

Kanser ilacı için SGK’ya karşı açılan davada kanser ilacı tedbir süresi konusunda kanun sabit bir üst sınır koymaz. HMK m.397/2 uyarınca ihtiyati tedbirin etkisi, kararda aksi belirtilmedikçe nihai kararın kesinleşmesine kadar sürer.^[1] Mahkemeler ise bu ilaç dosyalarında kimi zaman üç ay, kimi zaman altı ay, kimi zaman dava sonuna kadar süre veriyor.

Tedbir almış ya da dilekçesini hazırlayan bir hasta yakınının sorusu üçtür. Dilekçede kaç ay istenir, karardaki süre bitmeden ne yapılır, süre dolarsa ilaç ne olur? Dava sürecinin geri kalanı karşılanmayan kanser ilaçlarında dava süreci yazısında anlatılıyor. Tedbirin şartları ve tıbbi otorite raporu kanser ilacı ihtiyati tedbir yazısında ele alındı. Bu yazı ise tedbirin ve çevresindeki sürelerin yönetimine ayrıldı.

Kanun Tedbir için Hangi Süreyi Öngörüyor?

Kanun, ihtiyati tedbire sabit bir süre vermez. HMK m.391 uyarınca mahkeme sakıncayı ortadan kaldıracak her türlü tedbire karar verebilir, kararda ise ne tür bir tedbire karar verildiği ile teminatın türü ve tutarı yazılır.^[2] Süre konusundaki temel hüküm HMK m.397/2’dedir. Hükmün güncel metni mevzuat.gov.tr üzerindeki HMK sayfasında yer alır.

İhtiyati tedbir kararının etkisi, aksi belirtilmediği takdirde, nihai kararın kesinleşmesine kadar devam eder. (HMK m.397/2)

“Aksi belirtilmediği takdirde” kaydı iki sonuç doğurur. Mahkeme süre koymazsa tedbir nihai kararın kesinleşmesine kadar sürer. Süre koyarsa, o tarihten sonra ödemeyi sürdürmek için mahkemeden yeni bir karar istemek gerekir, çünkü kanunda süreli bir tedbirin kendiliğinden uzayacağını söyleyen bir hüküm yoktur.

Tedbir dava açılmadan önce verilmişse esas davanın uygulama talebinden itibaren iki hafta içinde açılması gerekir (m.397/1). Bu yazıda anlatılan dosyaların hepsinde tedbir dava dilekçesiyle ya da dava içinde istenmiştir. Tedbir dosyası da asıl dava dosyasının eki sayıldığı için süre uzatımı ayrı bir dava değil, esas dosyaya verilecek bir taleptir (m.397/4). Dava açıldıktan sonra tedbir zaten ancak asıl davanın görüldüğü mahkemeden istenebilir (m.390/1).

Tedbir, Rapor, Onay ve İlk Reçete Süreleri Nasıl Ayrılır?

Dört süre, her birini farklı bir makam ve farklı bir belge belirlediği için ayrılır. Tedbir süresini mahkeme, rapor süresini Sağlık Uygulama Tebliğinin (SUT) ilaç bendi, onay süresini Sağlık Bakanlığı, ilk reçetedeki miktarı yine SUT belirler. Hasta yakınlarının sorularında bu süreler iç içe geçiyor, oysa takvim tutmanın ilk koşulu her birinin hangi belgede yazılı olduğunu bilmektir.

Rapor süresi tek bir sayıya indirilemez. SUT 4.2.14.C maddesinin üçüncü fıkrası, orada sayılan ilaç gruplarında ilaca özel süre düzenlenmemişse en fazla bir yıl süreli sağlık kurulu raporunu esas alır.^[3] SUT’ta adı ya da endikasyonu geçmeyen kanser ilaçlarında ise 4.2.14.Ç(1) uyarınca rapor 1 yıl sürelidir.^[4]

Aynı maddede imatinib için en fazla 6 ay, 10.07.2025 tarihli Resmi Gazete değişikliğiyle eklenen beşinci fıkradaki nivolumab ve ipilimumab, pembrolizumab, atezolizumab ile durvalumab bentleri için ise en fazla üçer ay süreli rapor aranır. Bu bentlerde ilaç yatarak tedavide hastanelerce temin edilir ve tedaviyi sürdürmek için yazılan yeni raporda hastalıkta progresyon olmadığı da belirtilmelidir.^[5]

Tedbir konusu ilaç SUT’ta ödeme kapsamında değilse bu süreler doğrudan işlemez. Raporun tedbir kapsamında ne kadar geçerli sayılacağı karar metnine ve il müdürlüğünün uygulamasına bağlıdır. Yine de takvim aynı mantıkla tutulur. Tedbir “dava sonuna kadar” verilmiş olsa bile hekimin raporu ve varsa Bakanlık onayı kendi tarihinde dolar.

SUT bilgileri, son olarak 02.10.2026 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan değişikliğin işlendiği metne göredir. İlaç bentleri sık değiştiği için güncel metin SGK ve Resmi Gazete duyurularından kontrol edilmelidir.

Mahkemeler Tedbir için Hangi Süreleri Verdi?

Mahkemeler bu dosyalarda üç ay, Kurum yazısındaki altı aylık süre, dava sonuna kadar ve tıbbi rapor alınana kadar gibi birbirinden farklı süreler verdi. Aşağıdaki tablo, Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin uyuşmazlık giderme kararlarında aktarılan ilaç dosyalarından derlendi. Süreler genel kural değil, o dosyadaki ara kararın ifadesidir.

Tablodaki ifadeler dört tipe ayrılıyor. Bunlar sabit ay sayısı, Kurum yazısındaki süreye bağlı doz sınırı, dava ya da karar kesinleşinceye kadar süre ve tıbbi rapor alınana kadar süredir.^[6] Hangisinin isabetli olduğu tablodan çıkmaz, çünkü her dosyada ilacın durumu ve Kurumun itirazı farklıdır.

Süre seçmeden önce tedbirin dayanağına bakılmalıdır. Tablodaki dosyaların bir bölümünde tedbir sonradan kaldırılmıştır.

Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, 06.12.2024’te verdiği dört uyuşmazlık kararından ikisinde (E.2024/6734 ve E.2024/5867) uyuşmazlığı, tedbiri kaldıran Ankara BAM 10. HD ve Kayseri BAM 8. HD kararları doğrultusunda gidermiştir. İki karar da oy çokluğuyla verilmiş, karşı oy yazılmıştır. Daire 08.09.2025 tarihli kararında (E.2025/11761) aynı yönde oybirliğiyle karar vermiştir.^[7]

Gerekçe, dosyada tedbire dayanak olacak yeterlilikte bir tıbbi otorite raporunun bulunmamasına ve tedbirin davanın esasını çözen nitelikte olmasına dayanıyor. Bu kararlar olağan temyiz kararı değil, 5235 sayılı Kanun m.35/I-3 kapsamında bölge adliye mahkemeleri arasındaki uyuşmazlığı gideren, m.35/II uyarınca kesin nitelikteki özel kararlardır.

E.2025/11761 sayılı kararda aktarılan bir BAM kararı, onay süresinin tedbire etkisini gösterir. İzmir BAM 10. HD bu kararında Kurumun istinafını esastan reddederken endikasyon dışı ilaç kullanım izni onayı süresinin uzatılmaması halinde yaklaşık haklılık şartlarının oluşup oluşmadığını ilk derece mahkemesinin her zaman değerlendirebileceğini belirtmiştir.

Yargıtay bu karar dahil uyuşmazlığı Ankara BAM 10. HD kararı doğrultusunda gidermiş olsa da, onay süresinin tedbir değerlendirmesine girebildiği bu örnekten anlaşılır.

Dilekçede Süre Nasıl Talep Edilir?

Dilekçede süre talebi üç biçimde kurulabilir. Hangisinin seçileceği dosyadaki raporun süresine ve mahkemenin yaklaşımına göre değişir.

Dava Sonuna Kadar Talep

“Hüküm kesinleşinceye kadar” talebi, HMK m.397/2’nin varsayılan kuralıyla örtüşür ve yenileme yükünü ortadan kaldırır. Tablodaki İstanbul 22. İş, Sivas 1. İş ve Konya dosyalarında ilk derece mahkemeleri bu yolu izlemiştir. Kurumun itirazlarından biri tedbirin davanın esasını çözdüğüdür ve bu itiraz süre ne olursa olsun yapılabilir.

Sabit Ay Talebi

Üç ya da altı ay gibi sabit süre, mahkemenin dava sonuna kadar tedbire sıcak bakmadığı hallerde ara çözüm olabilir. Karşılığında yenileme zorunluluğu doğar. Takvim buna göre kurulmazsa tedbirin dayanağı süre sonunda ortadan kalkar.

Rapor ve Onay Süresine Bağlı Talep

Ankara BAM 11. HD dosyasında ilk derece mahkemesi, süreyi TİTCK yazısındaki altı aylık süreye ve reçetedeki kullanım dozuna bağlamıştır. Talep metni bu iki ölçüte atıf yapabilir. Okunan kararlarda “yenilenen raporlarla birlikte” biçiminde bir ifade yer almıyor, yani bu cümle dilekçeye yazılabilir ama mahkemenin kabul edip etmeyeceği belli değildir.

Aşağıdaki örnek yalnızca talep bölümünün süre kısmını gösterir.

Örnekteki cümleler kalıp değildir. Dosyadaki rapora, ilacın durumuna ve mahkemenin tutumuna göre uyarlanır. Teminat için ayrıca talepte bulunulur ya da adli yardım belgesi eklenir, çünkü karar teminatın türünü ve tutarını belirler (HMK m.391/2-ç ve m.392/1).

Süre Dolmadan Yenileme Nasıl Planlanır?

Yenileme, bitiş tarihi hesaplanıp yeni rapor ve reçete hazır olur olmaz esas dosyaya dilekçe verilerek planlanır. Kararda süre varsa ilk iş bitiş tarihini hesaplamaktır. Mahkeme “karar tarihinden itibaren” demişse sayım karar tarihinden başlar, tebliğden değil. Ay sayılarının nasıl bittiği hukuki sürelerin hesaplanması yazısındaki kurallara göre kontrol edilir.

Yenileme dilekçesi, tedbirin verildiği esas dosyaya sunulur. Kanunda bu başvurunun adı ya da süresi yazmadığı için tek ölçü boşluk bırakmamaktır. Mahkemenin ara kararı kaç günde vereceği belli olmadığından, dilekçeyi sürenin son haftasına bırakmak yerine yeni rapor ve reçete hazır olur olmaz vermek gerekir.

Dilekçeye ilk olarak güncel sağlık kurulu raporu eklenir. Raporun nasıl alındığı heyet raporunun nasıl alındığı yazısında anlatılıyor. Ardından tedavinin sürdüğünü gösteren son reçete, hekimin hastalığın ilerlemediğine ilişkin epikrizi ve tedbir döneminde yapılan ödemelerin dökümü gelir. Endikasyon dışı onay varsa yenilenmiş onay yazısı da konur.

Yenileme talebi süre dolduktan sonra değil, dolmadan önce verilir. Süre dolduktan sonra yapılan başvuruda, ödemenin dayanaksız kaldığı bir dönem doğabilir.

İlaç ya da doz değişirse tedbirin değiştirilmesi de istenebilir. HMK m.396 uyarınca durum ve koşulların değiştiği sabit olursa tedbirin değiştirilmesine teminat aranmaksızın karar verilebilir.^[8]

Yenileme talebi reddedilirse kanun yolu açıktır, çünkü ihtiyati tedbir talebinin reddi kararına karşı başvuru yapılabilir. Kanun, bu başvurunun öncelikle incelenmesini ve kesin olarak karara bağlanmasını öngörür.^[9] Genel istinaf süresi iki haftadır (m.345), ayrıntısı istinaf süresi yazısında yer alır.

Süre Dolarsa Ödeme Ne Olur?

Kararda süre yazılıysa ve yeni karar çıkmamışsa Kurumun ödemeyi sürdürmesini gerektiren bir mahkeme emri kalmaz. Ödemenin hangi reçete tarihine kadar yapılacağı ve eczanede ilacın nasıl temin edileceği, karar metnine ve il müdürlüğünün uygulamasına bağlıdır. Burada kesin bir tarih ya da usul söylemek mümkün değildir.

Kür takvimi süre bitiminden sonraki bir güne denk geliyorsa sorun büyür. Tedbiri alan taraf için en güvenli yol, yenileme dilekçesini erken vermek ve ilacı yazan hekimle rapor tarihini baştan konuşmaktır. Tedbir devam etmese bile esas dava sürer ve ilacın ödenmesi sonuçta davanın esasına bağlıdır.

Kanser İlacı Tedbir Süresinde Sıkça Sorulanlar

Av. Yusuf Emrehan Sucu

Tam burslu olarak eğitimini sürdürdüğü Kadir Has Üniversitesi Hukuk Fakültesi’ni tamamlamıştır. Hukuk eğitimi sırasında birden fazla sertifika programını tamamlamış, kurgusal mahkemelerde sıkça rol almıştır. İş Hukukuna ilişkin alacaklar ve Tazmin...

Tüm yazıları