Ücretsiz Boşanmak için Nereye Başvurulur?

Ücretsiz boşanmak için avukat talebiyle baronun adli yardım bürosuna, harç ve masraf muafiyeti için davanın açılacağı aile mahkemesine başvurulur. Parası olmayan eş bu iki yolla boşanma davasını ödeme yapmadan açabilir. Adli yardım masrafları silmez, ertelenen giderler dava sonunda haksız çıkan taraftan tahsil edilir.

Ücretsiz Boşanma Davası Nedir?

Ücretsiz boşanma davası kanunda ayrı bir dava türü değildir. Maddi durumu yetersiz eşin adli yardımla açtığı boşanma davasına bu ad verilir. Geliri düşük ya da hiç olmayan kişi, masrafları karşılayamadığı için hak arama yolundan vazgeçmek zorunda kalmaz.

Bu kapsamda boşanmak isteyen kişi avukatlık ücretinden, mahkeme harçlarından ve dava giderlerinden geçici olarak muaf tutulabilir. Bunun için başvuru sahibinin ekonomik durumunu belgeleyen gelir belgesi, SGK dökümü ve mal varlığı sorgusu gibi belgeleri sunması gerekir.

Ücretsiz boşanma davası açmak için avukat desteği baroların adli yardım bürolarından istenir. Avukatlık Kanunu’nun 177. maddesine göre bu büro her baro merkezinde kurulur.[1]

Ücretsiz Boşanma Davası Rehberi

Ücretsiz Boşanma Davası Rehberi

Ücretsiz Boşanmak için Nereye Başvurulur?

Ücretsiz boşanmak isteyen kişi iki yere başvurur. Avukat için baronun adli yardım bürosuna, harç ve masraf muafiyeti için davanın açılacağı aile mahkemesine başvurulur.

Boşanma davasının kendisi her durumda aile mahkemesinde açılır, davanın ücretli ya da ücretsiz olması bunu değiştirmez. Noter, nüfus müdürlüğü veya muhtarlık boşanma başvurusu almaz, boşanma yalnızca mahkeme kararıyla gerçekleşir.

Yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yerindeki ya da eşlerin davadan önce son altı aydır birlikte oturduğu yerdeki aile mahkemesidir. Bu kural Türk Medeni Kanunu m.168’de yer alır. Aile mahkemesi kurulmayan yerlerde davaya, 4787 sayılı Kanun’un 2. maddesi uyarınca Hakimler ve Savcılar Kurulunun belirlediği asliye hukuk mahkemesi bakar.

Dilekçe adliyedeki ön büroya verilir, dava e-Devlet ve UYAP üzerinden de açılabilir. Boşanma davasının genel adımları boşanma davası nasıl açılır yazısında, adliyeye gitmeden yapılacak işlemler adliyeye gitmeden boşanma davası yazımızda anlatılıyor.

Nereye Ne için
Davanın açılacağı yerin barosundaki adli yardım bürosu Ücretsiz avukat. Gelir durumunun yetersiz olduğunu kanıtlayan belgeler sunulur.
Davanın açılacağı aile mahkemesi (kurulmayan yerlerde Hakimler ve Savcılar Kurulunun belirlediği asliye hukuk mahkemesi) Boşanma davası. Adli yardım talepli dilekçe sunularak harç ve masraf muafiyeti istenebilir.
En kolay ulaşılan aile mahkemesi hakimi, mülki amir, polis veya jandarma Şiddet varsa 6284 sayılı Kanun’a göre tedbir kararı. Bu başvurulardan harç ve masraf alınmaz.
Şiddet önleme ve izleme merkezleri (ŞÖNİM) Korunan kişiye verilen barınma, geçici maddi yardım ve adli yardım hizmetlerini koordine eder.
Baro (ceza dosyası için) Kadına karşı kasten yaralama, işkence veya eziyet suçlarında vekili olmayan mağdura istemi halinde avukat
Noter, nüfus müdürlüğü, muhtarlık Boşanma başvurusu almaz.

Adli Yardım Büroları (Barolar)

  • Adli yardım kapsamında barolardan ücretsiz avukat talep edilebilir.
  • Her ilin barosunda Adli Yardım Bürosu bulunur. Baro merkezi dışında, avukat sayısı beşten fazla olan yargı çevrelerinde baro bir adli yardım temsilcisi de görevlendirebilir.
  • Başvuru yapan kişi, gelir durumu yetersiz olduğunu kanıtlayan belgeleri sunarak ücretsiz avukat atanmasını talep edebilir.
  • Baronun atadığı avukat, harç ve masraflar için mahkemeden ayrıca adli yardım ister. Mahkeme bu talebi reddederse avukatlık ücreti dışındaki giderleri kişinin kendisi karşılar.
  • Yargılama giderlerinin karşılanamayacağı açıkça anlaşılırsa baro yönetim kurulu bu giderleri adli yardım fonundan da karşılayabilir.

Aile Mahkemeleri

  • Maddi durumu yetersiz olan bireyler, mahkemeye “adli yardım talepli dilekçe” sunarak harç ve giderlerden muaf tutulmasını isteyebilir.
  • Mahkeme, kişinin ekonomik durumunu inceledikten sonra harç ve masrafların alınmamasına karar verebilir. Bu karar duruşma yapılmadan da verilebilir, kişi isterse inceleme duruşmalı yapılır.

Şiddet Varsa İlk Nereye Başvurulur?

Eşinden şiddet gören kişi boşanma davasını beklemeden koruma isteyebilir. 6284 sayılı Kanun’a göre tedbir kararı en kolay ulaşılan aile mahkemesi hakiminden, mülki amirden ya da polis veya jandarmadan istenir. Koruyucu tedbir için şiddetin delil veya belgeyle ispatı aranmaz.

6284 sayılı Kanun’un 20. maddesine göre bu başvurulardan harç ve masraf alınmaz.[2] Muafiyet yalnızca tedbir başvurularını ve kararların uygulanmasını kapsar. Boşanma davasının harcı için mahkemeden ayrıca adli yardım istenir.

Şiddet önleme ve izleme merkezleri (ŞÖNİM), korunan kişiye verilen barınma, geçici maddi yardım ve adli yardım hizmetlerini koordine eder. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının ALO 183 Sosyal Destek Hattı her gün 24 saat ücretsiz aranabilir. Tedbirlerin ayrıntısı uzaklaştırma kararı yazımızda yer alıyor.

Şiddet bir suç oluşturuyorsa ceza dosyası için de barodan avukat istenebilir. Ceza Muhakemesi Kanunu m.234, kadına karşı işlenen kasten yaralama, işkence veya eziyet suçlarında vekili olmayan mağdura istemi halinde baro tarafından avukat görevlendirilmesini öngörür. Bu avukat ceza dosyasını takip eder, boşanma davası için baronun adli yardım bürosuna ayrıca başvurulur.

Ücretsiz Boşanmak için Nereye Başvurulur

Ücretsiz Boşanma Davası Açma Şartları

Ücretsiz boşanma davası açabilmek için HMK’ya göre şu şartların birlikte bulunması gerekir:[3]

  • Maddi yetersizlik: Kişinin yargılama giderlerini, kendisinin ve ailesinin geçimini önemli ölçüde zorlaştırmadan ödeyemeyecek durumda olması gerekir.
  • Mali durumun belgelenmesi: Baroya veya mahkemeye başvuruda bulunan kişi, maddi durumunun yetersiz olduğunu gösteren belgeleri ibraz etmelidir. Muhtarlıktan alınan fakirlik belgesi tek başına yetmez. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, fakirlik belgesi sunulmasına rağmen dosyadan ödeme gücü anlaşılan eşin adli yardım talebini reddetmiştir.[4]
  • Adli yardım dilekçesi sunmak: Mahkemeye başvuru yaparken, adli yardım talepli boşanma dilekçesi hazırlanmalıdır.
  • Talebin açıkça dayanaksız olmaması: Dava Türk Medeni Kanunu’ndaki bir boşanma sebebine dayanmalıdır. Zina, hayata kast ve pek kötü muamele, terk, evlilik birliğinin temelden sarsılması ve anlaşmalı boşanma bu sebepler arasındadır.[5]

Yabancı uyruklu eş de adli yardım isteyebilir. Onun için ayrıca ülkeler arasında karşılıklılık şartı aranır.

Ücretsiz Boşanma Davası Açma Şartları

Ücretsiz Boşanma Davası Açma Şartları

Ücretsiz Boşanma Davası Nasıl Açılır?

Ücretsiz boşanma davası üç aşamada açılır. Önce belgeler toplanır, sonra baroya ya da mahkemeye başvurulur, en son dava takip edilir.

1. Gerekli Belgeleri Hazırlayın:

Baroların istediği belge listesi Türkiye Barolar Birliği Adli Yardım Yönetmeliği’nin Ek-3’ünde yer alır. Belgelerin çoğu e-Devlet’ten barkodlu çıktı olarak alınır.

  • Kimlik kartı fotokopisi
  • Nüfus kayıt örneği ve yerleşim yeri belgesi
  • Çalışıyorsa maaş bordrosu, çalışmıyorsa SGK gelir belgesi
  • Gelir testi sonucu
  • Araç ve taşınmaz kaydı sorgusu
  • Banka hesabı ve icra dosyası sorgusu
  • Şirket ortaklığı, çiftçi kaydı ve Tarım ve Orman Bakanlığı sorguları
  • Son iki yıla ait sosyal yardım bilgileri sorgusu
  • Açılmış bir dava varsa dosya fotokopisi

E-Devlet’e erişimi hukuken mümkün olmayan başvurucular için baro yönetim kurulu istenecek belgeleri değiştirebilir. Mahkemeye yapılan adli yardım talebinde de mali durumu gösteren belgeler istenir. Bu belgelere çoğu zaman muhtarlıktan alınan fakirlik belgesi eklenir.

2. Baroya veya Mahkemeye Başvurun:

  • Baroya başvurarak ücretsiz avukat atanmasını talep edebilirsiniz.
  • Mahkemeye başvurarak adli yardım talep edebilir ve mahkeme harçlarından muaf tutulabilirsiniz.

Adli yardım talebi, boşanma dilekçesi ile birlikte aile mahkemesine sunulur. HMK m.336’ya göre talep eden, iddiasının özetini, delillerini ve mali durumunu gösteren belgeleri mahkemeye vermek zorundadır.

Adli yardım talebine ilişkin evraktan harç ve vergi alınmaz. Genel bir metin adli yardım dilekçe örneği sayfasında yer alıyor.

3. Mahkeme Sürecini Takip Edin:

Mahkeme, başvuruyu değerlendirerek adli yardım talebini kabul ederse dava ücretsiz olarak devam eder. Adli yardım, talepten önce yapılmış giderleri kapsamaz. Bu yüzden talebin harç yatırılmadan, dava açılırken yapılması gerekir.

Mahkeme adli yardım talebini karara bağlamadan yargılamaya devam edemez. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, kadının adli yardım talebi hakkında karar verilmeden yürütülen bir boşanma yargılamasını bu nedenle bozmuştur.[6]

Adli yardım kararı kapsamı sınırlandırılmamışsa bundan yararlanana, karar ve ilam harçları da dahil yapılacak tüm yargılama ve takip giderlerinden geçici olarak muafiyet sağlar (HMK m.335/1). Dolayısıyla adli yardımdan yararlanan taraf, karar ve ilam harcının peşin bölümünü yatırmakla yükümlü değildir.

Talep reddedilirse davacıya harcı tamamlaması için süre verilir. Harç bu sürede yatırılmazsa dava açılmamış sayılır.

Adli Yardım Talepli Boşanma Dilekçesi Örneği

Ücretsiz boşanma dilekçesi, normal dava dilekçesine adli yardım talebinin eklenmesiyle hazırlanır. Mali durumu gösteren belgeler dilekçenin ekine konur.

Adli Yardım Talepli Boşanma Dilekçesi Örneği

…………… NÖBETÇİ AİLE MAHKEMESİ HAKİMLİĞİ’NE

DAVACI: Ad Soyad (T.C. Kimlik No: …………)
Adres: ……………………………

DAVALI: Ad Soyad (T.C. Kimlik No: …………)
Adres: ……………………………

KONU: Boşanma talebimiz ile yargılama giderlerini karşılayamadığımdan adli yardım talebimin kabulü istemidir.

AÇIKLAMALAR:

1- Davalı ile …/…/…… tarihinde evlendik. Bu evlilikten ……… doğumlu ……… isimli müşterek çocuğumuz vardır.

2- (Evlilik birliğinin temelinden sarsılmasına yol açan olaylar tarih ve yer belirtilerek kısaca yazılır.)

3- Düzenli bir gelirim ve üzerime kayıtlı taşınır veya taşınmaz malım bulunmamaktadır. Dava harç ve giderlerini, kendimin ve ailemin geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeden ödeyecek durumda değilim. Mali durumumu gösteren belgeler ekte sunulmuştur. Bu nedenle HMK m.334 ve devamı maddeleri uyarınca adli yardımdan yararlanmam gerekmektedir.

HUKUKİ SEBEPLER: TMK m.166 ve ilgili mevzuat, HMK m.334-340

DELİLLER: Nüfus kayıt örneği, tanık beyanları, e-Devlet gelir ve mal varlığı sorgu çıktıları, sair her türlü yasal delil

SONUÇ VE İSTEM:

Yukarıda açıklanan nedenlerle; öncelikle adli yardım talebimin kabulü ile tüm yargılama giderlerinden geçici olarak muaf tutulmama, davanın avukatla takibi gerektiğinden HMK m.335/1-ç uyarınca tarafıma avukat temin edilmesine, davalı ile boşanmamıza, yargılama giderlerinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederim. …/…/……

Davacı
Ad Soyad
(İmza)

EKLER: Mali durumu gösteren belgeler, nüfus kayıt örneği

Not: Nafaka, velayet ve tazminat talepleri aynı dilekçede ayrıca yazılır. Daha ayrıntılı bir örnek çekişmeli boşanma davası yazısında yer alıyor.

Ücretsiz Boşanma Davası Nasıl Açılır

Ücretsiz Avukat Nasıl Alınır (Tutulur)?

Ücretsiz avukat hizmeti almak için baroların adli yardım bürolarına başvurmanız gerekir.

Başvuru için:

  1. Davanın açılacağı yerin barosuna giderek adli yardım başvuru formunu doldurun. Başka bir baroya yapılan başvuru yetkili baroya gönderilir.
  2. Maddi durumunuzu gösteren belgeleri sunun.
  3. Başvurunuz kabul edilirse, baro tarafından atanacak avukat boşanma sürecinizi ücretsiz olarak yürütecektir.

Boşanma Davasında Barodan Avukat Talebi

Barodan avukat talebi, TBB Adli Yardım Yönetmeliği’ne göre başvuru formu, imzalı taahhütname ve açık rıza beyanıyla yapılır. Büro belgeleri inceler, gerekirse ayrıca araştırma yapar ve karar verir.[7]

Talep kabul edilince bir avukat görevlendirilir. Kişi bildirimden itibaren on gün içinde avukata ulaşmalıdır. Vekaletname, belgeler ve zorunlu yargılama giderleri bu sürede avukata teslim edilmezse avukatın görevi sona erer.

Vekaletname masrafı baronun adli yardım ödeneğinden karşılanabilir. Görevlendirilen avukat işi sonuna kadar takip etmekle yükümlüdür.

Avukat tutmanın zorunlu olup olmadığı, avukatın dava sürecindeki görevleri ve avukat seçerken nelere bakılacağı boşanma avukatı yazısında genel hatlarıyla anlatılmıştır.

Taahhütnamede verilen bilgilerin gerçeğe aykırı çıkmasının ağır bir sonucu vardır. Kişi bu durumda avukata ödenen ücretin iki katını ve yapılan masrafları yasal faiziyle geri öder.

Baro talebi reddederse kişi, bildirimden itibaren on gün içinde yazılı veya sözlü olarak baro başkanına başvurabilir. Baro başkanı yedi gün içinde karar verir ve bu karar kesindir. Süresinde karar verilmezse talep reddedilmiş sayılır.

Ücretsiz Avukat Nasıl Alınır Tutulur

Ücretsiz Boşanma Davası Ne Kadar Sürer?

Adli yardım davanın süresini değiştirmez. Süreyi belirleyen, davanın anlaşmalı mı çekişmeli mi olduğudur.

Anlaşmalı boşanmada hakim eşleri bizzat dinler ve dava çoğu zaman tek duruşmada sonuçlanır. Çekişmeli davada tanıklar dinlenir, deliller toplanır ve süre mahkemenin iş yüküne göre uzar. Ayrıntısı çekişmeli boşanma davası ne kadar sürer yazısında yer alıyor.

Adli yardım kararı hükmün kesinleşmesine kadar devam eder. İstinaf veya temyiz sırasında yapılacak yeni adli yardım talebi ise bölge adliye mahkemesine ya da Yargıtay’a sunulur.

Ücretsiz Boşanmada Adli Yardım

Ücretsiz Boşanmada Adli Yardım

Ücretsiz Boşanmak Mümkün mü?

Evet, ücretsiz boşanmak mümkündür. Maddi durumu yetersiz olan kişiler baroların adli yardım hizmetlerinden ve mahkemelerin adli yardım taleplerinden destek alarak boşanma davasını ücretsiz açabilir.

HMK m.335’e göre mahkemenin adli yardım kararı, harç ve yargılama giderlerinden geçici muafiyet sağlar. Kişi teminat göstermekten de muaf olur, dava giderlerini Devlet avans olarak öder.[8]

Davanın avukatla takibi gerekiyorsa ücreti sonradan ödenmek üzere bir avukat da temin edilir. Mahkemenin talebi üzerine baronun görevlendirdiği bu avukatın ücreti, HMK m.340 uyarınca yargılama gideri olarak Hazineden ödenir.

Uyarı: Adli yardım kalıcı bir bağışıklık değildir. HMK m.339’a göre davayı kaybederseniz ertelenen giderler ve Devletçe ödenen avanslar sizden tahsil edilir.[9]

Haksız çıkan adli yardım alan eşe mahkeme, giderleri en çok bir yılda aylık eşit taksitle ödeme imkanı tanıyabilir. Tahsil kişiyi mağdur edecekse hükümde tamamen veya kısmen muafiyet de verilebilir. Mali durum hakkında kasten ya da ağır kusurla yanlış bilgi verildiği veya durumun sonradan yeterince düzeldiği anlaşılırsa adli yardım kararı kaldırılır.

Baro yolunda imzalanan taahhütnamenin de bir sonucu vardır. Dava sonunda nafaka dışında maddi bir kazanç elde eden kişi, avukata ödenen ücreti ve bu kazancın yüzde beşini baroya öder.

Ücretsiz Boşanma Davası ile İlgili Sıkça Sorulan Sorular

Ücretsiz boşanma davası hakkında en çok sorulan soruları baro başvurusu, devletin avukat desteği ve ret halinde izlenecek yol üzerinden cevapladık.



Hukuki haberleri bizden takip edin

Harbiye Hukuk'u Google aramalarında tercih edilen kaynağınız olarak seçin, yazılarımız arama sonuçlarında öne çıksın.

Kaynaklar

  1. Avukatlık Kanunu m.176-178 ↩
  2. 6284 sayılı Kanun m.20 ↩
  3. HMK m.334 ↩
  4. Yargıtay 2. HD E.2013/22739 K.2014/6932 T.26.03.2014 ↩
  5. TMK m.161-166 ↩
  6. Yargıtay 2. HD E.2015/12233 K.2016/2791 T.17.02.2016 ↩
  7. TBB Adli Yardım Yönetmeliği m.5 ve m.5/A ↩
  8. HMK m.335 ↩
  9. HMK m.339 ↩
Av. Şamil Kaya
Av. Şamil Kaya
Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden 2014 yılında onur derecesiyle mezun olmuştur. Lise öğrenimini yatılı şekilde Erdoğan Akdağ Anadolu Öğretmen Lisesi’nde 2010 yılında birincilikle tamamlayan Şamil Kaya, 2018 yılında başladığı Anadolu Ünivers...
Yorum yok
Yorum yap

yorum yap