Adliyeye Gitmeden Boşanma Davası Nasıl Açılır?

Adliyeye gitmeden boşanma davası, UYAP Vatandaş Portal üzerinden e-imza ya da mobil imzayla veya avukatınızın UYAP Avukat Portal’ı üzerinden açılır. E-Devletten doğrudan boşanma davası açılmaz, e-Devlet şifresi yalnız portala giriş ve dosya takibi sağlar. Dava internetten açılsa da anlaşmalı boşanmada eşler kural olarak duruşmada hakim karşısına çıkar.

Boşanma Davası Nedir? Hangi Durumlarda Açılabilir?

Boşanma davası, evlilik birliğinin sona erdirilmesi için eşlerden birinin ya da her ikisinin mahkemeye başvurmasıyla açılan hukuki bir süreçtir. Boşanma davaları anlaşmalı boşanma ve çekişmeli boşanma olmak üzere ikiye ayrılır.

• Anlaşmalı boşanma davası, tarafların tüm konularda mutabık kalması halinde hızlı bir şekilde sonuçlanır.
• Çekişmeli boşanma davası, tarafların nafaka, velayet, mal paylaşımı veya diğer konularda anlaşmazlık yaşadığı durumlarda açılır ve daha uzun sürebilir.

Türk Medeni Kanunu boşanma sebeplerini 161 ile 166. maddeler arasında sayar. Zina, hayata kast ve pek kötü davranış, suç ve haysiyetsiz hayat, terk, akıl hastalığı ve evlilik birliğinin temelinden sarsılması bu sebeplerdir.

Dava aile mahkemesinde açılır. Yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri ya da davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir.^[1]

Aile mahkemesi bulunmayan yerde davaya asliye hukuk mahkemesi bakar. Davanın genel aşamaları boşanma davası nasıl açılır yazısında yer alır.

Adliyeye Gitmeden Boşanma Davası Açmak Mümkün mü?

Evet, internetten (online) boşanma davası açmak mümkündür. Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na göre güvenli elektronik imzayla elektronik ortamda dava açılabilir, harç ve gider avansı da aynı ortamda ödenebilir.^[2] Bunun iki yolu vardır.

1. Kendiniz açarsanız UYAP Vatandaş Portal’a e-imza ya da mobil imzayla girer, dilekçenizi yükleyip imzalarsınız.
2. Avukatla açarsanız avukatınız davayı UYAP Avukat Portal’dan açar. Davanın açılması için sizin adliyeye gitmeniz gerekmez, vekaletname noterden verilir.

Davanın nasıl sürdüğü türüne bağlıdır. Anlaşmalı boşanmada hakim eşleri bizzat dinlemek zorundadır, bu yüzden eşler kural olarak duruşma günü mahkemede bulunur.

Adliyede Boşanma Davası Nasıl Açılır?

E-imzası olmayan kişi davayı adliyeden açar. Adli yargı yazı işleri yönetmeliğinin 197. maddesine göre dilekçe, adliyedeki tevzi bürosuna ya da ön büroya teslim edilir. Harç ve gider avansı yatırıldıktan sonra dosya bir mahkemeye verilir ve başvurana tevzi formu teslim edilir.

Yetkili mahkeme başka bir şehirdeyse o şehre gitmek gerekmez. Dilekçe bulunulan yerdeki adliyenin tevzi bürosuna verilebilir. Büro davayı doğrudan yetkili mahkemeye kaydeder ve evrakın aslını oraya gönderir.

E-Devlet Üzerinden Boşanma Davası Nasıl Açılır?

E-Devlet’te ayrı bir boşanma davası başvurusu yoktur, boşanma davası UYAP Vatandaş Portal üzerinden e-imza ya da mobil imzayla açılır. E-Devlet’teki Adalet Bakanlığı hizmetleri arasında “UYAP Vatandaş Portal Girişi” ve “Dava Dosyası Sorgulama” bulunur, dava açma hizmeti bulunmaz.

Not: Yalnız e-Devlet şifresiyle portala giren kişi dosyanın kapak bilgilerini görür, dava açamaz.

Boşanma davası UYAP Vatandaş Portal üzerinden şu sırayla açılır:

1. İmza: E-imza ya da mobil imza edinilir.
2. Dilekçe: Dilekçe Adalet Bakanlığı’nın ücretsiz UYAP Editör programında UDF biçiminde hazırlanır ve e-imza ya da mobil imzayla imzalanır.
3. Gönderme: vatandas.uyap.gov.tr adresinde e-imza ya da mobil imzayla oturum açılır. Dilekçe ve ekleri yetkili aile mahkemesine gönderilir, aile mahkemesi olmayan yerde asliye hukuk mahkemesine.
4. Harç ve gider avansı: Tutar elektronik ortamda mahkeme veznesinin banka hesabına aktarılır. Bu ödeme kredi kartı gibi araçlarla da yapılabilir.
5. Kayıt: Dava, dilekçenin sisteme kaydedildiği tarihte açılmış sayılır. Başvuran için portalda bir tevzi formu oluşur.
6. Takip: Mahkemenin adı ve esas numarası tevzi formunda yazar. Duruşma günü ve dosyanın aşaması portaldan izlenir.

E-imza şartı yönetmelikte açıkça yazılıdır. Adli yargı yazı işleri yönetmeliğinin 197. maddesine göre gerçek kişilerin UYAP Vatandaş Bilgi Sistemi üzerinden dava açabilmesi için güvenli elektronik imza sahibi olması gerekir.^[3]

E-imza, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’nun listesindeki elektronik sertifika hizmet sağlayıcılarından alınır. Mobil imza ise GSM operatörlerinden edinilir.

UYAP Editör, Bakanlığın sitesinden bilgisayara ücretsiz indirilir. Telefonda çalışmak isteyen için UYAP Doküman Editör uygulaması da var. E-imzanız yoksa dilekçeyi adliyeye kendiniz verebilir ya da davayı bir avukata açtırabilirsiniz.

Boşanma Davası Açmak İçin Gerekli Belgeler

Boşanma davası açarken aşağıdaki belgeler gereklidir:

• Boşanma dilekçesi
• Nüfus cüzdanı fotokopisi
• Anlaşmalı boşanma protokolü (Eğer taraflar anlaşmalı boşanıyorsa)
• Vekaletname (Avukat aracılığıyla açılacaksa)

UYAP üzerinden açılan davada dilekçe UDF biçiminde hazırlanır. Protokol gibi ekler taranarak dilekçeye eklenir.

Avukatla açılan davada vekaletnamede boşanma davası açma yetkisinin açıkça yazılması gerekir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 74. maddesine göre kişiye sıkı sıkıya bağlı haklara ilişkin davaları vekil ancak özel yetkiyle açabilir. Dava türüne göre istenen evrakın tam listesi boşanmak için gerekli evraklar yazısında yer alır.

Anlaşmalı Boşanma Davası UYAP Üzerinden Nasıl Açılır?

Eğer eşinizle anlaşmalı boşanmaya karar verdiyseniz, UYAP sistemi üzerinden dava açabilirsiniz. Bunun için şu adımları takip edebilirsiniz:

1. Avukat ile süreci yürütmek:
   • Avukatınız, UYAP sistemi üzerinden dilekçenizi ve anlaşmalı boşanma protokolünü yükleyerek süreci başlatabilir.
   • Mahkeme tarafından duruşma günü belirlenir ve her iki tarafın da duruşmaya katılması gerekir.
2. Kendi başınıza başvurmak:
   • UYAP Vatandaş Portal’dan e-imzayla imzaladığınız dilekçenizi yükleyerek davayı başlatabilirsiniz.
   • Duruşma günü kural olarak mahkemede bulunmanız gerekir.

Anlaşmalı boşanma için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması gerekir. Eşler birlikte başvurur ya da bir eş diğerinin açtığı davayı kabul eder. Hakim eşleri bizzat dinler, iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirir ve protokolü uygun bulursa boşanmaya karar verir.^[4]

Hakim, eşlerin ve çocukların menfaatine göre protokolde değişiklik yapabilir. Eşler bu değişikliği kabul ederse boşanmaya hükmolunur. Bu davada eşlerin ikrarı hakimi bağlar.

Protokolün UYAP’a yüklenmesi duruşmanın yerini tutmaz. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, temyiz aşamasında dilekçe ekinde sunulan protokol karşısında eşlerin duruşmaya çağrılıp bizzat dinlenmesi gerektiğini belirterek hükmü bozmuştur.^[5]

Anlaşmalı boşanma kural olarak tek duruşmada karara bağlanır. Taraflar istinaf yoluna gitmezse karar, tebliğden itibaren iki haftalık istinaf süresi dolunca kesinleşir (HMK m.345).

Anlaşmalı Boşanma Duruşmasına Uzaktan Katılmak

Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 149. maddesi duruşmaya ses ve görüntü nakliyle katılmaya izin verir. Mahkeme, talep eden tarafın bulunduğu yerden duruşmaya bağlanmasına karar verebilir. Tarafların serbestçe tasarruf edemediği davalarda ilgilileri bu yolla resen de dinleyebilir.

Talep, duruşma gününden en az iki iş günü önce UYAP mobil uygulamaları ya da Vatandaş Portal üzerinden yapılır. Hakim en geç duruşmadan bir iş günü önce karar verir ve bu karar kesindir.^[6]

Uyarı: Avukatı olmayan eş e-Duruşmaya evinden değil, bulunduğu yerdeki adliyede bu iş için ayrılan yerden bağlanır.

Avukatıyla birlikte katılan taraf avukatlık bürosundan da bağlanabilir. Hastalığı, yaşlılığı ya da engelliliği yüzünden mahkemeye gelmekte zorlanan kişinin talebinde öncelik e-Duruşmadadır. Böyle bir kişi evinden de bağlanabilir.

Bağlantının işleyişi SEGBİS ile duruşmaya katılma yazısında anlatılıyor.

Çekişmeli Boşanma Davası UYAP Üzerinden Nasıl Açılır?

Çekişmeli boşanma davası da UYAP Vatandaş Portal’dan e-imzayla açılabilir. Bu davada dilekçe boşanma sebebini, talepleri ve delilleri ayrıntılı anlatmak zorundadır. Bir avukatla çalışmak dilekçe hatasından doğan hak kaybı riskini azaltır.

• Çekişmeli boşanma davalarında nafaka, velayet, mal paylaşımı, tazminat gibi konular tartışmalı olduğu için detaylı bir dilekçe hazırlanmalıdır. Dilekçenin bölümleri boşanma dilekçesi nasıl yazılır yazısında örnekleriyle yer alır.
• Taraflar arasında anlaşmazlık olduğundan dava birden fazla duruşma sürer, süre delil ve tanık sayısına göre değişir.
• Avukatla takip edilen çekişmeli davada eşin her duruşmaya gelmesi zorunlu değildir. Mahkeme gerekirse tarafın isticvabına, yani bizzat sorgulanmasına karar verir.

Adliyeye Gitmeden Boşanma Davası Açmanın Avantajları

1. Mesai saatine bağlı olmamak: Elektronik ortamda yapılan işlemlerde süre gün sonunda biter (HMK m.445/4). Portaldan dava saat 00:00’a kadar açılabilir.
2. Harcı elektronik ödemek: Harç ve gider avansı vezneye gidilmeden elektronik ortamda ödenir. Güncel tutarlar boşanma davası açma masrafları yazısında yer alır.
3. Avukat desteğiyle kolaylık: Avukat, UYAP Avukat Portal’dan dilekçe gönderir ve dosyayı sizin adınıza takip eder.
4. Dosyayı evden izlemek: E-Devlet şifresiyle dosyanın kapak bilgileri, e-imzayla dosyanın tüm içeriği görülür.

Bu kolaylığın sınırı duruşmadır. Anlaşmalı boşanmada eşler hakim karşısında beyan verir, çekişmeli davada ise tanıklar duruşmada dinlenir.

E-Devletten Boşanma Davası Sorgulama

Açılmış bir boşanma davası e-Devlet’teki Adalet Bakanlığı hizmeti “Dava Dosyası Sorgulama” ekranında görülür. Aynı dosyaya e-Devlet şifresiyle UYAP Vatandaş Portal’a girerek de ulaşılır.

E-Devlet şifresi dosyanın yalnız kapak bilgilerini gösterir. Evrakın içeriğini, örneğin kararı okumak için portala e-imza ya da mobil imzayla girmek gerekir.

Davalı Eş Davayı Nasıl Öğrenir?

Dava dilekçesi mahkeme tarafından davalıya tebliğ edilir. Tebliğ zarfında iki haftalık cevap süresi gösterilir (HMK m.122). Dilekçede eşin adresinin doğru yazılması bu yüzden önem taşır.

Elektronik tebligat avukatlar için zorunludur. Vatandaşa ise yalnız kendisi talep edip elektronik tebligat adresi aldıysa e-Tebligat yapılır.^[7] Bu durumda tebligat, adrese ulaştığı günü izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır.

Kesinleşmiş Boşanma Kararı E-Devlet’te Nasıl Görülür?

Kesinleşen boşanma kararı, mahkeme yazı işleri müdürlüğünce kesinleştirme tarihinden itibaren on gün içinde nüfus müdürlüğüne bildirilir.^[8] Nüfus kaydı bu bildirimle güncellenir ve yeni medeni hal e-Devlet’ten alınan nüfus kayıt örneğinde görünür. Kararın metni ise e-imzayla girilen Vatandaş Portal’daki dosyada yer alır.

Avukat Olmadan Boşanma Davası Nasıl Açılır?

Boşanma davasını avukatsız açmak mümkündür. Avukatlık Kanunu’nun 35. maddesine göre dava açma ehliyeti olan herkes davasını bizzat açıp takip edebilir. E-imzası ya da mobil imzası olan kişi davayı UYAP Vatandaş Portal’dan, olmayan kişi adliyedeki tevzi bürosundan açar.

Avukatsız davada dilekçe de duruşma takibi de davacının üzerindedir. Avukat tutan eş, anlaşmalı boşanmada yalnızca mahkemenin belirlediği duruşma gününde mahkemede bulunur. Çekişmeli boşanmada dilekçeleri, delilleri ve duruşmaları avukatı yürütür.

Avukat ücretini karşılayamayan kişi baronun adli yardım bürosundan ücretsiz avukat isteyebilir. Başvuru yeri ve istenen belgeler ücretsiz boşanmak için nereye başvurulur yazısında anlatılıyor.

Boşanma sürecini bir avukatla yürütmek, UYAP işlemlerini ve duruşma takibini tek elde toplar.

Adliyeye Gitmeden Boşanma Davası Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Adliyeye gitmeden boşanma davası hakkında en çok sorulan soruları e-Devlet şifresi, dilekçe, masraf ve duruşma üzerinden cevapladık.

Av. Hulusi Hatıpoğlu

Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesinden onur öğrencisi olarak mezun olmuştur. Avukatlık kariyerine Konya Barosu’nda başlayan Arb. Av. Hulusi Hatıpoğlu, kariyerini İstanbul’da devam ettirmektedir. Özellikle İş Hukuku, İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku, ...

Tüm yazıları