Mirasçılıktan Çıkarma ve Şartları

Mirasçılıktan çıkarma, mirasbırakanın saklı paylı bir mirasçısını vasiyetname veya miras sözleşmesiyle mirastan tamamen ya da kısmen yoksun bırakmasıdır. Halk arasında mirastan men etme, hukuk dilinde mirastan ıskat da denir. Kurum Türk Medeni Kanunu‘nun 510-513. maddelerinde düzenlenmiştir.

Çıkarma için iki şart birlikte aranır. Mirasçı ağır bir suç işlemiş ya da aile hukukundan doğan yükümlülüklerini önemli ölçüde yerine getirmemiş olmalı, mirasbırakan da bu sebebi vasiyetnamede açıkça yazmalıdır. Sebep yazılmazsa veya ölümden sonra ispatlanamazsa mirasçı saklı payını yine alır.

Geçerli biçimde çıkarılan kişi mirastan pay alamaz ve tenkis davası açamaz, payı kural olarak kendi çocuklarına geçer. Haksız çıkarıldığını düşünen mirasçı ise asliye hukuk mahkemesinde iptal davası açabilir.

Mirasçılıktan Çıkarma Nedir?

Mirasçılıktan çıkarma, kanunun aradığı bazı sebeplerin varlığı halinde, mirasbırakanın ölüme bağlı bir tasarrufla saklı paylı mirasçısını mirasçılıktan çıkarmasıdır. Mirasbırakan bu yolla saklı pay sahibi mirasçısının saklı payını tamamen veya kısmen ortadan kaldırır.

Mirasçılıktan çıkarılan kimse mirastan pay alamayacağı gibi tenkis davası da açamaz. Mirasbırakan başka türlü tasarrufta bulunmadıkça, mirasçılıktan çıkarılan kimsenin miras payı kendi altsoyuna, altsoyu yoksa mirasbırakanın yasal mirasçılarına kalır.

Anne ya da babanın çocuğunu bu yolla mirastan çıkarması halk arasında evlatlıktan red olarak bilinir. Evlatlıktan reddin nüfus kaydına etkisi ve reddedilen evladın hakları ayrı bir yazımızda anlatılmıştır.

Mirastan Iskat Nedir?

Mirastan ıskat, mirasçılıktan çıkarmanın eski hukuk dilindeki adıdır. Arapça kökenli “ıskat” kelimesi düşürme anlamına gelir. TDK sözlüğünde kelimenin bir anlamı da “bir hak veya yükümlülüğün düşürülmesi”dir.

Doğru yazım TDK’ya göre “ıskat”tır, “iskat” biçimi sözlükte yer almaz. Iskat edilen mirasçı, mirastan men edilen ya da mirasçılıktan çıkarılan kişiyle aynıdır. Yargıtay kararlarında da “mirastan ıskat” ile “mirasçılıktan çıkarma” aynı kurum için kullanılır.

Kanun ıskatın iki türünü düzenler. Cezai ıskat TMK m.510’daki ağır sebeplere dayanır ve saklı payın tamamını kaldırabilir. Koruyucu ıskat ise hakkında borç ödemeden aciz belgesi bulunan altsoy için yapılır ve saklı payın yarısıyla sınırlıdır.

Mirasçılıktan Çıkarma Sebepleri

Mirasçılıktan çıkarma sebepleri, çıkarmanın türüne göre ikiye ayrılır. Bunlar cezai mirasçılıktan çıkarma (cezai ıskat) ve koruyucu mirasçılıktan çıkarmadır (koruyucu ıskat).

Cezai ıskat, mirasçının mirasbırakana veya yakınlarına karşı ağır bir suç işlemesi ya da aile hukukundan doğan yükümlülüklerini önemli ölçüde yerine getirmemesi halinde söz konusu olur.

Koruyucu ıskat, mirasbırakanın hakkında borç ödemeden aciz belgesi bulunan altsoyunu saklı payının yarısı için mirasçılıktan çıkarmasıdır. Bu yarının çıkarılanın doğmuş ve doğacak çocuklarına özgülenmesi şarttır.

Cezai Mirasçılıktan Çıkarma

Cezai mirasçılıktan çıkarma sebepleri yalnız kanunda gösterilen durumlar olabilir. Türk Medeni Kanunu’nun 510. maddesinde belirtilen durumlar dışında mirasbırakan saklı paylı mirasçısını mirasçılıktan çıkaramaz.^[1] Cezai mirasçılıktan çıkarma sebepleri şunlardır:

Kanunda belirtilen bu iki sebep dışında mirasbırakan saklı paylı mirasçısını mirasçılıktan çıkaramaz. Mirasbırakan çıkarmaya ilişkin tasarrufunda (vasiyetnamesinde) çıkarma sebebini belirtmek zorundadır ve bu, çıkarmanın geçerlilik şartıdır.

Mirasçılıktan çıkarılan kimse bu sebeplere itiraz ederse, belirtilen sebepleri çıkarmadan yararlanan mirasçı ve varsa vasiyet alacaklısı ispat etmek zorundadır. Mirasbırakan bu işlemi çıkarma sebebi konusunda açık bir yanılma yüzünden yapmışsa mirasçılıktan çıkarma geçersiz olur.

Ağır Suç İşlenmesi

Ağır suç sebebine dayanmak için kesinleşmiş bir ceza mahkumiyeti gerekmez. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, suçun ağırlığının ceza hukuku ölçüsüyle değil, fiilin aile bağlarına etkisine göre değerlendirileceğini açıkça belirtir.

“Miras bırakanın bu sebebe dayanabilmesi için, mirasçının mutlaka suçtan mahkûm olması gerekmez. (…) Hâkimin suçun ağırlığı konusunda takdir yetkisini kullanırken ceza hukuku kuralları bağlamında değil, işlenen fiilin aile bağlarına yaptığı etki bakımından medeni hukuk esaslarına göre değerlendirmede bulunması gerekir.” (Yargıtay HGK, 25.09.2024, 2023/3-53 E., 2024/464 K.)

Bu nedenle her suç kendiliğinden çıkarma sebebi sayılmaz. Fiilin ağırlığını her somut olayda hakim takdir eder.^[2]

Aile Hukukundan Doğan Yükümlülüklerin İhlali

İkinci sebebin dayanağı çoğunlukla TMK m.322’dir. Bu maddeye göre ana, baba ve çocuk, ailenin huzur ve bütünlüğünün gerektirdiği şekilde birbirine yardım etmek, saygı ve anlayış göstermek ve aile onurunu gözetmekle yükümlüdür.

Hukuk Genel Kurulu, yükümlülük ihlalinin ağır suç kadar yoğun olmasını arar. Aynı kararda eylemin hem nesnel olarak hem de fiilen aile bağını koparıp koparmadığına bakılacağı belirtilmiştir.

“Öncelikle mirasçının eylemi objektif olarak aile bağlarını koparacak nitelikte olmalıdır (…). Aksi takdirde mirasçılıktan çıkarma, miras bırakanın mirasçılarına karşı kullanabileceği bir baskı aracına dönüşebileceği gibi kötüye kullanmaya da açık hâle gelebilecektir. Ayrıca mirasçının eyleminin objektif olarak aile bağını koparacak nitelikte olması yeterli değildir; eylemin fiilen yani sübjektif olarak da aile bağlarını koparıp koparmadığı irdelenmelidir.”

Kurul, babanın verdiği vekaletin kötüye kullanılması iddiasını borçlar hukukuna ait bir ihlal saymış ve tek başına çıkarma sebebi görmemiştir. Ailevi yükümlülüğün karşılıklı olduğu da kararda vurgulanır. Aile bağının kopmasında mirasbırakanın kendi tutumu da etkiliyse, bu durum çıkarmanın haklılığı değerlendirilirken göz önüne alınır.

Koruyucu Mirasçılıktan Çıkarma

Koruyucu mirasçılıktan çıkarmanın diğer adı borç ödemeden aciz sebebiyle mirastan çıkarmadır. Mirasbırakan, hakkında borç ödemeden aciz belgesi bulunan altsoyunu saklı payının yarısı için mirasçılıktan çıkarabilir.^[3] Bu işlem de vasiyetname veya miras sözleşmesiyle yapılır.

Bu şekilde altsoy mirasçının saklı payının yarısı alacaklılardan korunarak onun doğmuş ve doğacak çocuklarına özgülenir. Mirasçının borçları ise ortadan kalkmaz.

Koruyucu çıkarma cezalandırma amacı taşımaz ve yalnız mirasbırakanın altsoyu için uygulanabilir. Kanun “altsoy” dediği için çocuklar kadar torunlar ve daha alt kuşaklar da bu kapsamdadır.

Koruyucu mirasçılıktan çıkarma şartları şunlardır:

• Altsoy mirasçı hakkında borç ödemeden aciz belgesi bulunmalıdır.
• Mirasbırakan, altsoy mirasçısını vasiyetname veya miras sözleşmesi ile mirasçılıktan çıkarmalıdır.
• Mirasbırakan, altsoy mirasçısının saklı payının yarısını onun doğmuş veya doğacak çocuklarına özgülemelidir.

Miras açıldığında aciz belgesinin hükmü kalmamışsa ya da belgedeki borç tutarı çıkarılanın miras payının yarısını aşmıyorsa, çıkarılanın istemi üzerine çıkarma iptal olunur.

Mirasçılıktan Çıkarma Şartları

Mirasbırakan, ölüme bağlı bir tasarrufla (vasiyetname ya da miras sözleşmesiyle) belirli şartlar altında saklı paylı mirasçısını miras paylaşımından çıkarabilir. Mirastan men şartları cezai ve koruyucu çıkarma için şu şekildedir:

Sebebin varlığı tek başına yetmez. Çıkarma ölüme bağlı bir tasarrufla yapılmalı ve sebep tasarrufta açıkça yazılmalıdır. Vasiyet yapan kişinin ayırt etme gücüne sahip olması ve 15 yaşını doldurmuş olması da aranır (TMK m.502).

Mirasçılıktan Çıkarma Nasıl Yapılır?

Mirasçılıktan çıkarma, ancak kanunda belirtilen sebeplerle ve bu sebeplerin açıkça belirtildiği bir vasiyetname ya da miras sözleşmesiyle yapılabilir. Mirasbırakan vasiyetnamesini usulüne uygun olarak el yazısıyla hazırlayabileceği gibi noterde resmi şekilde de yapabilir. Miras sözleşmesi ise resmi vasiyetname şeklinde düzenlenmek zorundadır (TMK m.545).

Mirasbırakan çıkarma sebebini belirtmemişse ya da belirtilen sebebin varlığı ispat edilemezse tasarruf tümden geçersiz sayılmaz. TMK m.512/3 uyarınca tasarruf, mirasçının saklı payı dışında yerine getirilir. Çıkarılan mirasçı bu halde yasal payının tamamını değil, yalnız saklı payını isteyebilir.^[4]

Çıkarmanın büsbütün geçersiz olması ise mirasbırakanın çıkarma sebebi hakkında açık bir yanılmaya düşmesi haline özgüdür.

Sebep olay, tarih ve mümkünse tanık gösterilerek somut biçimde yazılmalıdır. Bir dosyada vasiyetnamedeki “bu zamana kadar yapmış oldukları maddi ve manevi ezalardan dolayı” ifadesi müphem bulunmuş, açık ve somut sebep sayılmamıştır. Bölge adliye mahkemesinin bu tespitine dayanan karar Yargıtay 7. Hukuk Dairesi’nce onanmıştır (08.12.2025, 2025/1105 E., 2025/5220 K.).

Mahkemeye başvurarak mirasçılıktan çıkarma kararı da alınamaz. Evlat edindiği çocuğun mirastan çıkarılmasını dava yoluyla isteyen eşlerin dosyasında Yargıtay 7. Hukuk Dairesi bu yolu kapatmıştır.

“Dava açmak suretiyle mirasçının mirastan iskatı hakkında karar verilmesini istemek mümkün değildir.” (Yargıtay 7. HD, 14.11.2022, 2022/2695 E., 2022/6859 K.)

Aynı kararda bu hakkın şahsa sıkı sıkıya bağlı olduğu, mirasçılara geçmediği ve yalnız mirasbırakan tarafından kullanılabileceği de belirtilmiştir. Bu nedenle mirasbırakan öldükten sonra diğer mirasçılar onun yerine bir kardeşi mirastan çıkaramaz.

Noterden Mirastan Çıkarma

Noterde yapılan çıkarma, resmi vasiyetname yoluyla olur. Resmi vasiyetname iki tanığın katılmasıyla noter, sulh hakimi veya yetkili bir görevli tarafından düzenlenir (TMK m.532). Mirasbırakan çıkarma sebebini noter memuruna anlatır ve bu sebep vasiyetnameye yazılır.

El yazılı vasiyetname de saklanmak üzere açık veya kapalı olarak notere, sulh hakimine ya da yetkili memura bırakılabilir (TMK m.538/2). Noter masrafları için güncel noter ücretleri yazımıza bakılabilir.

Vasiyetname ile Mirastan Çıkarma

Kanunun aradığı şartların gerçekleşmesi halinde mirasbırakan, ölüme bağlı bir tasarruf olan vasiyetname ile saklı paylı mirasçısını mirasçılıktan çıkarabilir. Mirasbırakan çıkarmak istediği mirasçısının adını ve çıkarma sebebini vasiyetnamede açıkça göstermek zorundadır. Sebep vasiyetnamede belirtilmezse tasarruf, mirasçının saklı payı dışında yerine getirilir.

El yazılı vasiyetname başından sonuna kadar mirasbırakanın el yazısıyla yazılır. Yapıldığı yıl, ay ve gün gösterilir ve metin imzalanır (TMK m.538). Vasiyetnamenin diğer şekil şartları vasiyetname nasıl düzenlenir yazımızda yer alır.

Mirasçılıktan Çıkarma Vasiyetname Örneği

Mirastan çıkarma için mahkemeye ya da bir kuruma verilecek bir dilekçe yoktur. Aranan belge, çıkarma sebebini somut olarak anlatan bir vasiyetnamedir. Aşağıdaki örnek, ağır suç sebebine (TMK m.510/1) dayanan el yazılı bir mirasçılıktan çıkarma vasiyetnamesinin nasıl kurulabileceğini gösterir.

Uyarı: Örnek metin bilgisayarda doldurulup yalnızca imzalanırsa el yazılı vasiyetname geçersiz olur. Metin baştan sona elle yazılmalıdır.

Örnekteki darp ve tehdit yalnız bir örnektir ve fiilin ağırlığını her olayda hakim takdir eder. Payın kime kalacağına ilişkin cümle yazılmazsa pay, TMK m.511 uyarınca çıkarılanın altsoyuna, altsoyu yoksa yasal mirasçılara kalır. Aile yükümlülüklerinin ihlaline dayanan bir metin için evlatlıktan reddetme vasiyetnamesi örneği incelenebilir.

Saklı Pay Nedir?

Saklı pay, mirasbırakanın yaptığı tasarruflara karşı kanunun belirli mirasçılar için koruduğu miras payıdır. Saklı pay sahibi mirasçılar mirasbırakanın altsoyu, anne-babası ve eşidir. Saklı payı ihlal edilen mirasçı, mirasbırakanın ölümünden sonra açılabilen tenkis davası ile saklı payını talep edebilir.

Mirasçılıktan çıkarma yalnız bu mirasçılara karşı anlam taşır. Saklı payı olmayan bir yasal mirasçının mirastan uzak tutulması için çıkarma sebebi gerekmez, mirasbırakanın mirasını vasiyetle başkasına bırakması yeterlidir.

Mirasçıların Saklı Payları

Saklı paylı mirasçılar ve saklı pay oranları şöyledir:^[5]

• Altsoy: Yasal miras payının yarısı
• Anne ve Baba: Her biri için yasal miras payının dörtte biri
• Eş: Altsoy veya ana ve baba zümresiyle birlikte mirasçı olursa yasal miras payının tamamı, diğer hallerde dörtte üçü

Kardeşlerin saklı payı, 4.5.2007 tarihli 5650 sayılı Kanunla kaldırılmıştır. Mirasbırakan ancak saklı payları ayırdıktan sonra mirasının tasarruf edilebilir kısmını dilediği kişiye bırakabilir. Hesaplama örnekleri için miras pay oranları ve hesaplanması ile saklı pay oranı yazılarımıza bakılabilir.

Kimler Mirastan Çıkarılabilir?

Mirasçılıktan çıkarma her saklı paylı mirasçıya karşı yapılabilir. Sebepler ve şekil herkes için aynıdır, sonuçlar ise mirasçının konumuna göre değişir.

Çocuk ve Torun

Çocuklar, torunlar ve daha alt kuşaklar mirasbırakanın altsoyudur. Kız ya da erkek çocuk arasında fark yoktur. Torun ise çoğunlukla anne ya da babası mirasbırakandan önce öldüğünde mirasçı olur ve o durumda aynı sebeplerle çıkarılabilir.

Torunları çıkaran bir dedenin dosyasında torunların dedelerini arayıp sormadığı ileri sürülmüş, ancak çıkarma sebebi ispatlanamamıştır. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi bu durumda çıkarmanın yalnız tasarruf nisabı oranında geçerli kalacağını belirtmiştir.

“Davalılar, mirastan ıskat sebebini ispat edemediğinden TMK’nun 512/3. maddesi gereğince mirastan ıskatın miras bırakanın tasarruf nisabı oranında geçerli olması gerekir.” (Yargıtay 3. HD, 12.03.2019, 2017/15813 E., 2019/1902 K.)

Evlatlık

Evlatlık ve altsoyu, evlat edinene kan hısımı gibi mirasçı olur (TMK m.500). Bu nedenle evlatlık da öz çocuk gibi saklı paylıdır ve aynı sebeplerle, aynı şekilde çıkarılabilir. Evlatlığın çıkarmaya itiraz ve dava hakkı da öz çocukla aynıdır.

Eş

Sağ kalan eş de saklı paylı mirasçıdır ve mirastan çıkarılabilir. Kanser tedavisi sırasında kendisine bakmayan ve yalnız bırakan eşini el yazılı vasiyetnameyle çıkaran bir mirasbırakanın dosyasında Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, gösterilen olayların çıkarma sebebi sayılacak nitelik ve nicelikte olup olmadığının incelenmesini istemiştir (15.05.2025, 2024/4654 E., 2025/2660 K.).

Mahkeme sebebi yeterli bulmazsa çıkarma, TMK m.512/3 gereği tasarruf nisabı oranında geçerli kalır. Bu halde eş yalnız saklı payını alır.

Anne ve Baba

Altsoyu olmayan mirasbırakanın anne ve babası saklı paylı mirasçıdır. Çocuğuna karşı aile hukukundan doğan yükümlülüklerini önemli ölçüde yerine getirmeyen ya da ona karşı ağır suç işleyen anne veya baba da bu sebeplerle mirastan çıkarılabilir.

Kardeş

Kardeşin saklı payı olmadığı için onu mirastan çıkarmaya gerek yoktur. Mirasbırakan, kardeşine kalacak payı sağlığında bağışlayabilir ya da vasiyetnameyle başkasına bırakabilir. Kardeş bu durumda saklı pay iddiasıyla tenkis davası açamaz.

Anne veya babadan kalan mirasta ise bir kardeş diğerini mirastan çıkaramaz. Çıkarma hakkı yalnız mirasbırakana aittir ve mirasçılara geçmez.

Anne Babaya Bakmayan Evlat Miras Alabilir mi?

Anne ya da baba vasiyetname bırakmadan ölürse, ona bakmayan evlat da yasal miras payının tamamını alır. Bakmamak tek başına mirasçılığı kendiliğinden düşürmez. Evladın mirastan men edilmesi için anne ya da babanın sağlığında bunu bir vasiyetnameyle yapması gerekir.

Uyarı: Ölümden sonra diğer kardeşler, anne babaya bakmadı gerekçesiyle bir evladı mirastan çıkaramaz.

Vasiyetname varsa bakmamanın çıkarma sebebi sayılıp sayılmayacağı, ihlalin ağırlığına bağlıdır. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, babasının cenazesinden sonra annesini birçok kişinin önünde sarsan, ona hakaret eden ve hiç ziyaret etmeyen oğul hakkında çıkarma sebebinin ispatlandığını kabul etmiştir (14.03.2019, 2018/7003 E., 2019/2130 K.).

Benzer bir dosyada evlat, 4-5 yıldır küs olduğu babasının hastalığında yanına gitmemiş ve onu insanların önünde sarsıp hakaret etmişti. Anne ve babasını gece kapı önüne koyduğu da tanıklarla sabit görülmüştü. Çıkarmanın geçerli sayıldığı karar Yargıtay 7. Hukuk Dairesi’nce onandı (08.01.2024, 2022/5988 E., 2024/16 K.).

Küslük ise her zaman yeterli görülmez. Babasının kısıtlanması için dava açan ve onunla uzun süre görüşmediği ileri sürülen bir oğul hakkında çıkarma sebebi bulunmadığına karar verilmiş, bu karar da 7. Hukuk Dairesi’nde onanmıştır (09.09.2024, 2023/4254 E., 2024/3636 K.).

Mirasçılıktan Çıkarmanın Sonuçları ve Altsoya Etkisi

Mirasçılıktan çıkarmanın sonuçları TMK m.511’de şöyle düzenlenmiştir:

“Mirasçılıktan çıkarılan kimse, mirastan pay alamayacağı gibi; tenkis davası da açamaz.
Mirasbırakan başka türlü tasarrufta bulunmuş olmadıkça, mirasçılıktan çıkarılan kimsenin miras payı, o kimse mirasbırakandan önce ölmüş gibi, mirasçılıktan çıkarılanın varsa altsoyuna, yoksa mirasbırakanın yasal mirasçılarına kalır.
Mirasçılıktan çıkarılan kimsenin altsoyu, o kimse mirasbırakandan önce ölmüş gibi saklı payını isteyebilir.”

Saklı payın tamamı için yapılan çıkarmada mirasçı terekeden hiç pay alamaz. Kısmi çıkarmada ise mirasçılık sıfatı devam eder ve mirasçı, çıkarma dışında kalan saklı pay kısmını alır.

Mirasbırakan başka türlü tasarrufta bulunmadığı sürece, çıkarılan kişi mirasbırakandan önce ölmüş gibi sayılır ve payı kendi altsoyuna geçer. Yani çıkarılan kişinin çocukları, torunları veya daha alt kuşakları mirasçılık sıfatını kaybetmez. Çıkarılan kişinin altsoyu yoksa payı mirasbırakanın diğer yasal mirasçılarına kalır.

Çıkarılan mirasçının alacaklıları da korunur. Mirasçı çıkarma tasarrufuna itiraz etmezse, iflas idaresi veya elinde borç ödemeden aciz belgesi bulunan alacaklıları, ihtara rağmen dava açılmaması halinde alacakları oranında tenkis davası açabilir (TMK m.562/2).

Mirasbırakan Affederse Mirasçılıktan Çıkarma Kalkar mı?

Hayır, kendiliğinden kalkmaz. Mirastan yoksunluk mirasbırakanın affıyla ortadan kalkar (TMK m.578/2), ancak mirasçılıktan çıkarma için kanunda böyle bir hüküm yoktur. Çıkarma bir vasiyetname hükmü olduğu için ancak vasiyetnameden dönülerek kaldırılabilir.

Mirasbırakan, kanundaki şekillerden birine uyarak yeni bir vasiyetname yapıp önceki vasiyetnamenin tamamından veya bir kısmından her zaman dönebilir (TMK m.542). Vasiyetnameyi yok ederek de dönebilir (TMK m.543). Evladını sözlü olarak affettiğini söylemesi ise yazılı çıkarma tasarrufunu ortadan kaldırmaz.

Mirastan Çıkarma ile Mirastan Yoksunluk Farkı

İki kurum da mirasçıyı mirastan uzaklaştırır, fakat doğuşları farklıdır. Mirasçılıktan çıkarma mirasbırakanın iradesiyle olur. Mirastan yoksunluk ise TMK m.578’deki fiillerden biri işlendiğinde kanun gereği kendiliğinden doğar.

Çocuğun rızası varsa mirastan feragat sözleşmesi de aynı sonuca götürür. Bu sözleşmede sebep gösterilmez ve feragat eden mirasçılık sıfatını kaybeder (TMK m.528). Reddi miras ise mirasçının ölümden sonra mirası kendi iradesiyle geri çevirmesidir ve mirasbırakanın yaptığı bir işlem değildir.

Mirasçılıktan Çıkarmanın İptali Davası

Mirastan çıkarma iptali davası, mirasbırakanın ölüme bağlı tasarrufuyla mirasçılıktan çıkarılan saklı paylı mirasçının bu işlemi ortadan kaldırmak için açtığı davadır. Uygulamada mirastan ıskat davası ya da mirasçılıktan çıkarma davası olarak da anılır.

Davacı iki ayrı yola birlikte dayanabilir. İlki TMK m.512’deki itirazdır ve çıkarma sebebinin gerçekleşmediği ileri sürülür.

İkincisi TMK m.557’de sınırlı olarak sayılan genel iptal sebepleridir:

• Mirasbırakanın tasarruf ehliyeti bulunmadığı bir sırada vasiyetname yapması,
• Tasarrufun yanılma, aldatma, korkutma veya zorlama sonucunda yapılması,
• Tasarrufun içeriğinin, bağlandığı koşulların veya yüklemelerin hukuka veya ahlaka aykırı olması,
• Tasarrufun kanundaki şekillere uyulmadan yapılması.

Mahkemenin vardığı sonuca göre mirasçının alacağı pay değişir. Genel iptal sebebi ya da açık yanılma ispatlanırsa çıkarma ortadan kalkar ve mirasçı miras payının tamamını alabilir. Çıkarma sebebi vasiyetnamede yazılmamışsa ya da ispatlanamamışsa mirasçı yalnız saklı payını alır.

Bu ikinci durumda mahkeme, ayrıca talep edilmese bile davacının saklı payını belirleyip tenkis yönünden inceleme yapar. Hukuk Genel Kurulu, TMK m.512’nin bu görevi mahkemeye yüklediğini ve taleple bağlılık ilkesinin kanuni bir istisnası olduğunu kabul etmiştir (25.09.2024, 2023/3-53 E., 2024/464 K.).

Mirasçılıktan çıkarma iptali davası şu durumlarda açılır:

• Mirasbırakanın, çıkardığı mirasçıya karşı ıskat sebebi olmadan veya yanılarak vasiyetname yapmış olması,
• Mirasbırakanın vasiyetnamesinde ıskat sebebini belirtmemiş olması,
• Koruyucu ıskatta, miras açıldığında aciz belgesinin hükmünün kalmamış olması veya belgedeki borcun miras payının yarısını aşmaması.

Mirasçılıktan Çıkarma İptali Davası Nasıl Açılır?

Davayı mirasçılıktan çıkarılan saklı paylı mirasçı açar. Dava, çıkarmadan yararlanan mirasçılara ve varsa vasiyet alacaklılarına karşı yöneltilir. Çıkarma sebebinin varlığını ispat yükü de bu davalılardadır (TMK m.512/2).

Görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesidir. Ölüme bağlı tasarrufların iptali davası, ölen kimsenin son yerleşim yeri mahkemesinde açılır ve bu yetki kesindir.^[6] Vasiyetnameyi açan sulh hukuk mahkemesi çıkarma sebebini incelemez.

Tanık beyanları bu davalarda çoğu zaman belirleyicidir. Yargıtay, tanığın davalıyla akraba olmasının tek başına beyanını değersiz kılmadığını belirtir.

“Akrabalık veya diğer bir yakınlık başlı başına tanık beyanını değerden düşürücü bir sebep sayılamaz.” (Yargıtay 3. HD, 14.03.2019, 2018/7003 E., 2019/2130 K.)

Vasiyetnameye itirazın genel yolları için vasiyetnameye nasıl itiraz edilir yazımıza bakılabilir.

Mirastan Iskat Davası Dilekçe Örneği

Mirastan men etme dilekçesi diye anılan metin, mirasbırakan değil çıkarılan mirasçı tarafından verilir. Örnek dilekçe, çıkarma sebebinin gerçek olmadığı iddiasıyla açılan bir iptal davasının temel bölümlerini gösterir.

Mirasçılıktan Çıkarma İptali Davası Zamanaşımı

Mirasçılıktan çıkarma iptali davasında süreler zamanaşımı değil, hak düşürücü süredir. Dava, davacının tasarrufu, iptal sebebini ve kendisinin hak sahibi olduğunu öğrendiği tarihten başlayarak bir yıl içinde açılmalıdır.^[7] Her halde vasiyetnamenin açılma tarihinden itibaren iyiniyetli davalılara karşı on, iyiniyetli olmayan davalılara karşı yirmi yıl geçmekle dava hakkı düşer.

Miras sözleşmesiyle yapılan çıkarmada bu uzun süreler mirasın geçtiği tarihten işler. Hakim hak düşürücü süreyi kendiliğinden gözetir.

Bir yıllık sürenin başlangıcı için vasiyetnamenin varlığını duymak yetmez. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, mirasçının açılma dosyasına dilekçe vermesini öğrenme saymayan bir kararında şu ölçüyü koymuştur.

“4721 sayılı Türk Medeni Kanunu uyarınca vasiyetnamenin açılıp okunarak vasiyetnamenin tamamından haberdar olunmasıyla öğrenme süresi başlayacağı için 07.03.2017 tarihli dilekçe kapsamının “öğrenme” olarak kabul edilip süre yönünden davanın reddedilmesi doğru değildir.” (Yargıtay 7. HD, 15.05.2025, 2024/4654 E., 2025/2660 K.)

Süre geçse bile çıkarılan mirasçı, kendisine karşı açılan bir davada tasarrufun hükümsüzlüğünü def’i yoluyla her zaman ileri sürebilir (TMK m.559/2).

Harbiye Hukuk Bürosu Miras Avukatı Hizmetlerimiz

Mirasçılıktan çıkarma, vasiyetnamenin yazıldığı gün değil, mirasbırakanın ölümünden sonra açılan davada sınanır. Sebebin somut yazılmaması ya da delilin saklanmaması, çıkarmayı saklı pay oranında etkisiz bırakabilir.

Harbiye Hukuk Bürosu olarak çıkarma vasiyetnamesinin hazırlanması ile mirasçılıktan çıkarmanın iptali ve tenkis davalarında hukuki destek veriyoruz. Sorularınızı avukata sor sayfamızdan iletebilirsiniz.

MİRASÇILIKTAN ÇIKARMA VE ŞARTLARI

Mirasçılıktan Çıkarma Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Mirasçılıktan çıkarma ve mirastan men etme şartları ile ilgili sorularınızı bu başlık altında cevapladık.

İlgili yazılar:

• Miras Pay Oranları ve Hesaplanması
• Miras Paylaşımı Davası Nasıl Açılır? Şartları
• Mirastan Feragat Sözleşmesi
• Reddi Miras Nedir? Miras Nasıl Reddedilir?

Av. Hulusi Hatıpoğlu

Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesinden onur öğrencisi olarak mezun olmuştur. Avukatlık kariyerine Konya Barosu’nda başlayan Arb. Av. Hulusi Hatıpoğlu, kariyerini İstanbul’da devam ettirmektedir. Özellikle İş Hukuku, İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku, ...

Tüm yazıları