Kasten Yaralama Suçu ve Cezası TCK 86-87-88

Kasten yaralama, halk arasında adam yaralama olarak da anılan, başkasının vücuduna acı veren veya sağlığının ya da algılama yeteneğinin bozulmasına neden olan fiili ifade eder. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu‘nun 86, 87 ve 88. maddelerinde düzenlenen suç, basit bir tokattan organ kaybına, hatta ölüme kadar varan geniş bir yelpazeyi kapsar.

Temel ceza 1 yıl 6 aydan 3 yıla kadar hapis, basit tıbbi müdahaleyle giderilebilecek yaralamada ise 6 aydan 1 yıl 6 aya kadar hapis veya adli para cezasıdır. Suçun kadına karşı işlenmesi halinde alt sınır dokuz aydır.

Kasten Yaralama Suçu Nedir?

Kasten yaralama suçunun unsurlarını, fail ve mağdur sıfatının kimlerde bulunabileceğini aşağıda ayrı başlıklarda ele alıyoruz.

Kasten Yaralamada Korunan Hukuki Yarar

Kasten yaralama suçuyla korunan hukuki yarar, kişinin vücut dokunulmazlığı ve beden bütünlüğüdür.^[1] Burada kişinin fiziki varlığı yanında psikolojik varlığı da koruma altına alınmıştır.^[2]

AİHM ve AYM kararlarında vücut dokunulmazlığı. Insan onurunun, özel hayatın, kişi özgürlüğünün, maddi ve manevi varlığın çekirdek unsuru kabul edilir. Devletin yalnızca kişilerin vücut dokunulmazlığına müdahale etmeme değil, koruma, önleme ve etkili soruşturma yürütme yükümlülüğü de bulunmaktadır.

Suçun Faili

Kasten yaralama suçunun faili herkes olabilir. Maddede “başkasının vücudundan” söz edildiği için mağdur ile fail sıfatı aynı kişide birleşemez. Bir kişinin kendisini kasten yaralaması kural olarak bu suçu oluşturmaz.

Bununla birlikte Askeri Ceza Kanunu’na göre (m.79) kişinin kendisini askerlik yapamayacak hale getirip sakatlaması ayrı bir suçtur. Yine kişinin sigortalattığı vücudunu kasten hasara uğratıp sigorta şirketinden haksız ödeme alması TCK m.158/1-k’da dolandırıcılık suçu olarak düzenlenmiştir.

Çocuklar Kasten Yaralama Suçunun Faili Olabilir mi?

Çocuklar da yaralama suçunun faili olabilir. TCK’da çocukların ceza sorumluluğu için belirlenen yaş gruplaması şöyledir:

• 12 yaş altı: ceza sorumluluğu yoktur.
• 12-15 yaş: fiilin anlam ve sonuçlarını algılama yeteneği varsa cezanın yarısı indirilir.
• 15-18 yaş: cezada üçte bir oranında indirim uygulanır.

18.8.2026 tarihinden sonra (7593 sayılı yasanın 2. maddesi ile 86. maddeye eklenen 4. fıkra); suçun işleniş şekli, kastın ağırlığı ve failin daha önce hapis cezasına mahkum edilmiş olması durumlarından biri varsa, mahkeme neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama (madde 87, fıkra 2 ve 4) suçlarını işleyen on beş yaşını doldurmuş olup da on sekiz yaşını doldurmamış olan kişiler hakkında indirim uygulamayabilir.

Aynı şekilde fiili işlediği sırada on iki yaşını doldurmuş olup da on beş yaşını doldurmamış ceza sorumluluğu bulunan kişiler hakkında ise 1/2 yerine, 1/3 oranında indirim uygulayabilir. Bu husus, yargılama yapan hakimin takdirindedir.

Suçun Mağduru

Suçun mağduru, fail dışında yaşayan her insan olabilir. Failin yaralamaya ilişkin hareketleri yaptığı sırada mağdurun doğmuş ve ölmemiş olması gerekir.

Hayvanlar kasten yaralama suçunun mağduru sayılmaz. Hayvanları dövmek, aç ve susuz bırakmak, fiziksel ve psikolojik acı çektirmek 5199 sayılı Kanun’da ayrı bir suç olarak düzenlenmiştir.

Kasten Yaralama (Adam Yaralama) Cezası 2026’da Ne Kadar?

TCK m.86/1’de kasten yaralamanın temel şekli düzenlenmiştir. Kişinin vücuduna acı veren veya sağlığının ya da algılama yeteneğinin bozulmasına neden olan kişi, 1 yıl 6 aydan 3 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Hakim, TCK m.61’de sayılan hususları gözeterek temel cezayı bu iki sınır arasında belirler.

TCK m.86/2’de suçun en hafif hali yer alır. Yaralama fiilinin etkisi basit bir tıbbi müdahaleyle giderilebilecek ölçüde hafif ise ceza 6 aydan 1 yıl 6 aya kadar hapis veya adli para cezasıdır.

Hakim, sanığın kişiliğine ve fiilin ağırlığına göre hapis ya da adli para cezasından birini tercih eder. Suçun kadına karşı işlenmesi halinde cezanın alt sınırı dokuz aydan az olamaz.

Kasten Yaralamayı Oluşturan Fiiller

TCK m.86/1’de “başkasının vücuduna acı veren veya sağlığının ya da algılama yeteneğinin bozulmasına neden olan” ibaresine yer verilmiştir. Bu ifadeler suçun hareket unsurundan ziyade sonucuyla ilgilidir.

Bu sonucu doğurmaya elverişli olan tüm hareketlerle suçun işlenmesi mümkündür. Yaralama suçu bu niteliğiyle serbest hareketli bir suçtur.

İcrai hareketlerle işlenebileceği gibi, hareketsiz kalma gibi ihmali davranışla da işlenebilir.

İcrai davranışla yaralamada, hareketin ne şekilde yapıldığının önemi yoktur. Bir kimseyi silahla vurma, kesici bir aleti vücuduna saplama, yüksek bir yerden aşağı atma, hastalanmasına yol açacak şeyleri içmesini sağlama, üzerine abanma, nefes almamasını sağlama gibi değişik şekillerde olabilir.

Önemli olan, hareketin TCK m.86 ve m.87’de gösterilen sonucu meydana getirmeye elverişli olmasıdır. Bu sürdükçe suçta kullanılan aracın bir önemi yoktur.^[3]

Fail hareketi bir defa gerçekleştirebileceği gibi birden fazla da gerçekleştirebilir. Araya belli bir süre girmediği sürece eylem tek suç oluşturur.^[4]

TCK m.86’da sayılan hususlardan birden fazlası da aynı olayda gerçekleşebilir. Örneğin bir kimsenin mağdura bir yumruk vurması gibi tek hareket yanında, onlarca defa yumruk vurarak da gerçekleştirebilir. Yine aynı şekilde vücuduna acı verme şeklinde yaralama gerçekleşebileceği gibi hem sağlığın bozulması hem de acı verilmesi biçiminde de olabilir. Burada hareketin sayısı suçun oluşumu bakımından değil, TCK m.61 uyarınca temel cezanın belirlenmesi bakımından önemlidir.

Fail bu davranışı bizzat gerçekleştirebileceği gibi bir vasıta kullanmak suretiyle de gerçekleştirebilir. Örneğin bir hayvanı mağdurun üzerine salarak yaralanmasına neden olabilir. Bir akıl hastasına silahı verip mağduru vurdurmasında failin yaralama sonucunu doğuracak bir davranışı bulunmamaktadır.

Failin hareketi mağdura yaptırması durumunda da yaralama suçu oluşur.^[5] Kullanılan araç yaralama sonucunu doğurmaya elverişli değilse -örneğin ateşlenen silahın atış mesafesi mağdura ulaşmayacak durumdaysa- işlenemez suçtan söz edilir.

İcrai davranışla yaralamada kullanılan araçlar silah, zehir, gaz, elektrik akımı gibi fiziki araçlar olabileceği gibi ani heyecan, korku gibi psişik araçlar da olabilir. Bir kimsenin korkutularak akıl hastası haline getirilmesi manevi araçlarla yaralamaya örnektir.

Vücuda Acı Verme

Vücuda acı verme, mağdurun ne kadar olursa olsun her türlü maddi acıya uğramasını ifade eder. Bu anlamda itelemek, saçını çekmek dahi yaralamadır.

Maddi acı ancak vücuda temas edilmesi suretiyle verilebilir. Manevi alanda kalan hareketle veya eşyaya karşı gösterilen şiddetle vücuda acı verilmesi mümkün değildir.

Mağdurun vücuduna acı verilip verilmediği, mağdurun kendi durumuna göre değil objektif bir kimsenin durumuna göre değerlendirilir. Vücuduna dahi dokunulmadan bazı kişilerin acı duyması veya çok dayanıklı birinin acı duymaması sonuca etkili değildir.^[6]

Sağlığın Bozulması

Sağlığın bozulması, bir kimsenin kendisine göre var olan sağlığının daha kötüye gitmesine sebebiyet verilmesidir.^[7] Sağlıklı bir kimsenin sağlığının bozulması bu kapsamda değerlendirileceği gibi, hasta olan kimsenin daha ileri derecede hasta edilmesi de aynı kapsamdadır. Bozulmanın sürekli olması aranmaz, geçici bozulmalar da bu kapsamda değerlendirilir.

Doktrinde bu terim geniş anlaşılır. Tıp biliminde hastalık sayılanlar bu kapsamda değerlendirileceği gibi, hastalık sayılmayan hususlar da değerlendirilmelidir. Kanun koyucunun “hastalık” yerine “sağlığın bozulması” terimini kullanmış olması, patolojik bir durumun gerçekleşmesinin zorunlu olmadığını göstermektedir.

Sağlığın bozulması için yapılan hareketin vücuda acı vermesi zorunlu olmadığı gibi, mutlaka tedaviyle iyileştirilmesi de zorunlu değildir. Maddi bozulma yanında manevi kişiliğin sağlığının bozulması da bu kapsamda değerlendirilir. Mağdurun yapılan hareketler sonucu sinir krizi geçirmesi buna örnektir.

Algılama Yeteneğinin Bozulması

Algılama yeteneğinin bozulması, kişinin ruhsal varlığının işleyişi yönünden kişiye göre normal olan durumdan sapmaları ifade eder. Tıp bilimine göre akıl hastalığı sayılan durumlar bu kapsamda değerlendirileceği gibi, akıl hastalığı sayılmayan ama kişinin algılama, düşünme ve iradesine göre hareket etme yeteneğindeki herhangi bir bozukluk da bu kapsamda değerlendirilir. Bir kimsenin içeceğine sarhoş edici veya uyuşturucu madde karıştırılması, sürekli aranarak psikolojisinin bozulması bu hususa örnektir.

Fiil ile Sonuç Arasında İlliyet Bağı

Failin serbest hareketi ile vücuda acı verilmesi, sağlığın veya algılama yeteneğinin bozulması arasında, yani fiil ile sonuç arasında illiyet bağının bulunması gerekir. Sonucun tamamen veya yalnızca failin fiilinden meydana gelmiş olması zorunlu değildir.

Failin sonuca neden olmuş olması yeterlidir. Failin bıçakla üzerine geldiğini gören kimsenin kaçarken yüksek bir yerden düşmesi sonucu kolunu kırması olayında olduğu gibi, bu sonuca neden olunması illiyet bağının varlığı için yeterlidir.

Kasten Yaralamanın İhmali Davranışla İşlenmesi (TCK m.88)

TCK m.88 uyarınca yaralama suçu ihmali davranışla da işlenebilir. Ancak yaralama suçunun ihmali davranışla işlendiğinin kabulü için, yaralamanın oluşumuna sebebiyet veren yükümlülük ihlalinin icrai davranışa eşdeğer olması gerekir.

Bir kimsenin çocuğunu kışın dışarıda bırakması sonucu ayak parmaklarının donarak kesilmesine sebebiyet vermesi durumunda ihmali davranışla yaralama söz konusudur. Yargıtay Ceza Genel Kurulu 11.05.2022 tarihli ve 2020/382 E., 2022/345 K. sayılı kararında, yaşı küçük mağdurun kışın yerleşim yerinden uzak ormana bırakılmasını bu kapsamda değerlendirmiştir.

İhmali davranışla işlenen yaralamada verilecek ceza üçte ikisine kadar indirilebilir. Indirim oranını hakim somut olaya göre belirler.

Yaralama Suçlarında Kast Unsuru

Kast, kişinin yaptığı hareketin ne sonuç doğuracağını bilerek ve isteyerek hareket etmesidir. Kişi ne yaptığını bilir, sonucunu öngörür ve o sonucu ister veya kabullenir. Suç tanımında yer alan “kasten” sözü, bir suçun bilinçli olarak işlenmesidir; kişinin “bunu yaparsam şu sonuç olur, biliyorum, yine de yapıyorum” açıklaması tek kelimeyle böyle ifade edilir.

Kişi tartıştığı kişiye bilerek yumruk atıyorsa ve amacı karşısındakini yaralamaksa, yumruğun zarar vereceğini bilip buna rağmen atıyorsa, bu doğrudan kasttır (TCK m.21/1). Kişi evinde otururken kutlama yapan taraftarın geçtiği caddeye içtiği suyun şişesini atıyorsa ve “birine gelirse gelsin” diye düşünüyorsa, belli bir kişi hedef alınmasa da şişenin birini yaralayabileceğini öngörüp kabulleniyorsa olası kast söz konusudur (TCK m.21/2).

Doğrudan kast ile olası kastın farkı, suç için belirlenen temel cezada ortaya çıkar. Doğrudan kastta temel ceza belirlenirken indirim söz konusu değildir. Olası kastta temel ceza üçte birden yarısına kadar indirilir.

Taksir kavramını da ayırt etmek yerinde olur: kişi yediği muzun kabuğunu yola atıyor, birazdan biri buna basıp düşerek kolunu kırıyor. Kişi bunu “biri düşsün” diye atmamış ve oluşan sonucu da istememiştir, ama kendisinden beklenen dikkat ve özeni göstermemiştir.

Burada doğrudan ya da olası kasttan söz etmek mümkün değildir. Kişi bu kusurlu (taksirli) davranışıyla başkasının yaralanmasına neden olduğu için kasten değil taksirle yaralamadan sorumlu olur (TCK m.22).

Yargıtay Ceza Genel Kurulu 04.06.2020 tarihli ve 2016/794 E., 2020/259 K. sayılı kararında kast, olası kast ve taksir konularını ayrıntısıyla değerlendirmiştir.

Kasten Yaralamada Hukuka Uygunluk Nedenleri

Hukuka uygunluk nedenleri TCK m.24 vd. maddelerinde düzenlenmiştir; bu haller gerçekleştiğinde yaralama fiili suç oluşturmaz.

Hukuka Uygunluk Nedenleri

Kasten yaralama suçunda hukuka uygunluk halleri, kişinin yaptığı hareketin suç sayılmaması için kanunda tanınan geçerli nedenlerdir.

Uygulamada anne-babanın çocuğu hafifçe dövmesi bir dönem tedip (uslandırma) hakkı kapsamında değerlendirilmişse de, son dönemde bu hakkın çocuğun başka şekillerde (evden çıkmasını yasaklama, arkadaşlarıyla görüştürmeme gibi) cezalandırılmasını kapsadığı, yaralama suçunda hukuka aykırılığı ortadan kaldırmadığı görüşü benimsenmektedir. Aynı şekilde öğretmenin çocuk üzerindeki terbiye hakkının hiçbir şekilde yaralama yetkisi vermediği, çocuğun kulağının dahi çekilemeyeceği yargı kararlarıyla kabul edilmektedir. Yargıtay Ceza Genel Kurulu bir kararında, öğretmen sanığın mağdurun derste uygunsuz davranışı karşısında beş altı kez yumrukla suratına vurmasının kasten yaralama suçunu oluşturacağını kabul etmiştir.^[8]

Basit Yaralama Nedir, Cezası Ne Kadar?

Halk arasında basit yaralama olarak bilinen hal, TCK m.86/2’de düzenlenmiştir.

Basit Tıbbi Müdahaleyle Giderilebilecek Ölçüde Yaralama

Basit bir tıbbi müdahale ile giderilebilecek ölçüde yaralanma, hekimler arasında kişisel değerlendirme farklılıkları yaratabilecek tıbbi bir konudur. Tüm yaralama eylemlerinde mutlaka hekim raporu alınır.

Bu rapor ile mağdurun yaralanmasının basit tıbbi müdahaleyle (BTM) giderilebilecek nitelikte olup olmadığı belirlenir. Adli Tıp Kurumu Başkanlığı, raporlarda tüm hekimler tarafından kullanılabilecek bir liste oluşturmuştur.

Basit Yaralamada Şikayet Şartı

Basit bir tıbbi müdahaleyle giderilebilecek ölçüde kasten yaralama halinde suçun takibi şikayete bağlıdır. Mağdur altı ay içinde şikayette bulunmadığı takdirde soruşturma ve kovuşturma yapılamaz.

Bu süre, mağdurun fiili ve failin kim olduğunu bildiği veya öğrendiği günden başlar. Şikayetten vazgeçme davayı düşürür.

Hükmün kesinleşmesinden sonraki vazgeçme infaza engel değildir. İştirak halinde yaralamada sanıklardan biri hakkındaki şikayetten vazgeçilmesi diğerlerini de kapsar.

Kasten Yaralamanın Nitelikli Halleri (TCK m.86/3)

Kasten yaralama suçunun ağırlaştırıcı nedenleri TCK m.86/3’te sayılmıştır.

Kasten Yaralamanın Nitelikli Halleri

Maddede sayılan durumların varlığı halinde -f bendi hariç- şikayet aranmaksızın verilecek ceza yarı oranında artırılır. Suç canavarca hisle işlenmişse (f bendi) ceza bir kat artırılır.

Üstsoya, Altsoya, Eşe, Boşandığı Eşe veya Kardeşe Karşı (TCK m.86/3-a)

Eşe, boşandığı eşe karşı işlenmesi: Maddede gösterilen eş, resmi nikahla evli olunan eştir. Dini nikahla evlenenler veya birlikte yaşayanlar açısından bu nitelikli hal uygulanmaz.

Boşanmış eşe karşı işlenmesi halinde de bu nitelikli hal uygulanır. Eşe karşı şiddetin cezai boyutu ve koruma tedbirleri için Evlilikte Şiddetin Cezası ve Sonuçları yazımıza bakabilirsiniz.

Kardeşe karşı işlenmesi: Kardeş teriminden gerek ana-baba bir kardeşler, gerekse ana veya baba bir kardeşler anlaşılır. Tanınmış veya hükmen sabit olmak koşuluyla evlilik dışı kardeşler bakımından da bu nitelikli hal uygulanmalıdır.^[9] Öz kardeşler ve üvey kardeşler arasında meydana gelen yaralamalarda bu nitelikli hal uygulanır.^[10]

Üstsoy veya altsoydan birine karşı işlenmesi: Üstsoy, faile kan bağıyla bağlı ana, baba, dede, anneanne, babaanne, büyük ana ve büyük babalardır. Altsoy ise yine faile kan bağıyla bağlanan çocukları, torunları, onların çocukları ve torunlarıdır.

Üvey üstsoy ve altsoylar, evlat edinme yoluyla ana/baba/evlat sayılanlar, kayın hısımlığı nedeniyle ana/baba/evlat sayılanlar bu kapsamda değerlendirilemez. Yargıtay’ın da aynı doğrultuda kararı bulunmaktadır.^[11]

Fail ile mağdur arasındaki akrabalığın vukuatlı nüfus kaydıyla ispatlanması gerekir. Akrabalığın ispatı kural olarak resmi sicil kayıtlarıyla mümkündür (TMK m.36).

Nüfusa tescil edilmemiş akrabalık ilişkisinin diğer delillerle ispatı gerekir, aksi halde bu nitelikli hal uygulanamaz. Resmi kaydı bulunmayan akrabalık ilişkisinin fail tarafından bilinmesi gerekir.

Mağdurun bilmesinin bir önemi yoktur. Bu hal şahsi nitelikte olduğundan, iştirak halinde işlenen suçlarda durumu bilen diğer ortaklar hakkında da uygulanır.

Kişide yanılma ve sapma sonucu maddede sayılan akrabalardan biri yaralanırsa bu nitelikli hal uygulanmaz.^[12] örneğin kişi arkadaşını yaralamak isterken kardeşini ya da kardeşini yaralamak isterken arkadaşını yaralarsa bu nitelikli hal uygulanmayacaktır.

Kendisini Savunamayacak Durumdaki Kişiye Karşı (TCK m.86/3-b)

Suçun çocukluk, ileri yaş, hastalık, malullük gibi nedenlerle kendini korumaktan aciz bir kimseye karşı işlenmesi nitelikli hal sayılmıştır (TCK m.82 gerekçesi). Doktrinde bu durum “uyku hali, bilinçsizlik, narkoz, alkol ve uyuşturucu madde etkisi altında bulunma, ileri yaşta olma, hastalık, malullük gibi nedenlerle mağdurun kendini koruma gücüne sahip olamaması” biçiminde tanımlanmıştır.

Mağdurun kendi kusuruyla bu duruma düşmesi, nitelikli halin uygulanmasına engel değildir. Bu durum adli tıp raporuyla belirlenir.

Olay anında arandığından, mağdurun sonradan kendini savunacak hale gelmesinin önemi yoktur. Geçici olması halinde de nitelikli hal uygulanır.

Kamu Görevi Nedeniyle İşlenmesi (TCK m.86/3-c)

Kamu görevlilerinin görevleri sırasında yaralanması değil, görevleri nedeniyle yaralanması nitelikli hal kabul edilmiştir. Hastanede muayene yapan doktora denk gelen apartman komşusu gece gürültü yaptığı için tokat atsa bu nitelikli hal uygulanmaz. Ama aynı doktora, kan tahlili istemediği için apartman asansöründe tokat atan kişiye bu nitelikli hal uygulanır.

TCK m.6’ya göre kamu görevlisi deyiminden, kamusal faaliyetin yürütülmesine atama veya seçilme yoluyla ya da herhangi bir surette sürekli, süreli veya geçici olarak katılan kişi anlaşılır.^[13]

Kamu Görevlisinin Nüfuzunu Kötüye Kullanması (TCK m.86/3-d)

Bu artırım nedeninin uygulanması için failin kamu görevi yapması, bu görevin faile bir güç sağlaması ve bu görevin kötüye kullanılması gerekir. Bir öğretmenin öğrencisine, infaz koruma memurunun tutuklu veya hükümlüye, doktorun hastasına karşı yaralama eylemi nüfuzun kötüye kullanılması niteliğindeyse bu kapsamda değerlendirilir.

Canavarca Hisle İşlenmesi (TCK m.86/3-f)

Canavarca hisle yaralama, sırf yaralamış olmak için, yaralananın acı çekmesinden zevk duymak ya da silahın tesir alanını kontrol etmek için yaralama gibi iç güdüsel tatmin amacıyla gerçekleştirilen eylemlerdir.^[14] Sanığın, halk arasında kezzap olarak bilinen nitrik asiti katılanın yüzüne savurmak suretiyle, katılanın yüzünde sabit iz kalacak ve görme duygusunu yitirmesine yol açacak şekilde kasten yaralama eylemini canavarca hisle işlediği kabul edilmelidir.^[15]

Tekil bir yaralama eylemi değil, sistematik ve sürekli kötü muamele söz konusuysa kasten yaralama değil eziyet suçu (TCK m.96) gündeme gelir; aradaki fark için Eziyet Suçu ve Cezası (TCK 96. Madde) yazımıza bakabilirsiniz.

Birden Fazla Ağırlaştırıcı Neden Bir Aradaysa

TCK m.86/3’te sayılan ağırlaştırıcı nedenlerin birden fazlası aynı olayda bir arada bulunabilir. Örneğin eşe karşı yaralama suçunun silahla işlenmesi durumunda temel ceza nasıl belirlenecektir? Yargıtay, bu durumda artırımın ağırlaştırıcı sebep sayısı kadar değil, bir defa uygulanacağına karar vermiştir.^[16]

Silahla Yaralamanın Cezası (TCK m.86/3-e)

TCK m.6’ya göre silah deyiminden. Ateşli silahlar, patlayıcı maddeler, saldırı ve savunmada kullanılmak üzere yapılmış her türlü kesici, delici veya bereleyici alet, saldırı ve savunma amacıyla yapılmış olmasa bile fiilen saldırı ve savunmada kullanılmaya elverişli diğer şeyler, yakıcı, aşındırıcı, yaralayıcı, boğucu, zehirleyici, sürekli hastalığa yol açıcı nükleer, radyoaktif, kimyasal, biyolojik maddeler anlaşılır.

Kasten yaralama suçunun silahla işlenmesi TCK m.86/3’te cezayı ağırlaştırıcı bir neden olarak belirtilmiştir. Bu düzenlemeye göre silahla kasten yaralama durumunda şikayet aranmaz ve verilecek ceza yarı oranında artırılır.

Yargıtay’ın Silah Saydığı Eşyalar

Fiziksel bir silah olmasa da, Yargıtay kararlarıyla aşağıdaki eşyalar da “silah” sayılmıştır:

• Taş — Yargıtay 3. CD, 4.7.2007, 2007/4600-55729
• Tahta sopa — Yargıtay 3. CD, 27.03.2012, 2011/23216-12214
• Yüzük — Yargıtay 3. CD, 23.05.2018, 2017/15136-9614
• Su bardağı — Yargıtay 6. CD, 27.06.2019, 2019/1533-3867
• Sandalye — Yargıtay 4. CD, 07.02.2019, 2014/40363-1619
• Kamyon — 05.06.2012, 2011/11252-7249
• Demir saç parçası — Yargıtay 4. CD, 26.11.2015, 2013/29732-38622
• Tahra aleti — Yargıtay 15. CD, 15.06.2016, 2016/1813-6326
• Pet şişe — Yargıtay 5. CD, 10.04.2019, 2019/2810-4145

Liste, somut olayda kullanılan sıradan bir eşyanın dahi “silah” sayılabileceğini ve cezayı doğrudan yarı oranında artırabileceğini gösterir.

Neticesi Sebebiyle Ağırlaşmış Yaralama (TCK m.87)

Neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama TCK m.87’de dört fıkra halinde düzenlenmiştir; yaralama fiilinin kendisinden değil, mağdurda meydana gelen ek ve istenmeyen sonuçtan dolayı ceza artar.

TCK 87 Ağırlaşmış Yaralama Kademeleri

Cezanın Bir Kat Artırıldığı Haller (TCK m.87/1)

TCK m.87/1’e göre kasten yaralama mağdurun:

1. Duyularından veya organlarından birinin işlevinin sürekli zayıflamasına neden olmuşsa (87/1-a): Duyu, mağdurun duyma, görme, tat alma, koklama, dokunma gibi özelliklerini ifade eder. Organ ise vücutta belli bir görev yapan veya hareket sağlayan anatomik ve fizyolojik kısımların bütünüdür. Organ kavramının belirlenmesi tıbbi bir konudur. İşlevin zayıflaması, duyu veya organlardan birinin görevini yaralama öncesindeki nitelikte yapamaz hale gelmesidir. Bu nitelikli halin uygulanması için zayıflamanın sürekli olması gerekir. Tedaviyle giderilen zayıflıkta bu hal uygulanmaz, ancak protez gibi cihazlarla giderilmiş olması uygulanmasına engel değildir.
2. Konuşmasında sürekli zorluğa neden olmuşsa (87/1-b): Doktrinde “açık ve anlaşılabilir biçimde konuşma yeteneğinin herhangi bir surette değişikliğe uğraması” biçiminde tanımlanmıştır. Zorlanmanın sürekli olması gerekir. Geçici zorlukta bu hüküm uygulanmaz.
3. Yüzünde sabit ize neden olmuşsa (87/1-c): “Yüz” deyimi kişinin boyun ve kulakları dahil başın ön kısmını ifade eder. Yüz, başın saçlı derisinin bittiği yerden başlar. Kafatasında sabit bir iz meydana getirilmesi -kişinin saçı olmasa ve iz ilk bakışta belli olacak nitelikte olsa bile- bu nitelikli hali oluşturmaz. İz, kalıcı yara kalıntıları olup yüzün daimi değişikliği sonucunu doğurmayan girinti veya çıkıntılar olarak tanımlanabilir. Belli bir uzaklıktan görülebiliyor ve özel dikkat sarf etmeden fark edilebiliyorsa yüzün doğal görünümünü etkilediği kabul edilir. Adli Tıp Kurumu uygulamasında, yüzde sabit iz kalıp kalmadığı olaydan altı ay geçtikten sonra değerlendirilir.
4. Yaşamını tehlikeye sokan bir duruma neden olmuşsa (87/1-d): Fail mağdura yönelik eylemi öldürme kastıyla gerçekleştirmiş ve mağdur ölmemişse, suç kasten öldürmeye teşebbüstür. Fail yaralama amacıyla hareket etmiş ama mağdur ölmüşse neticesi sebebiyle öldürme oluşur. Kafada oluşan kırıklar, iç organlarda meydana getirilen harabiyetler, baş/göğüs/karın bölgesinde kesici delici alet yaralanmaları, büyük damar ve sinir kesileri, yanmalar yaşamı tehlikeye sokan yaralanmalardır.^[17] yaşamı tehlikeye sokup sokmadığı ancak adli rapor ile belirlenir.
5. Gebe bir kadına karşı işlenip çocuğunun vaktinden önce doğmasına neden olmuşsa (87/1-e): Aşağıda ayrı başlıkta ele alınmıştır.

Yukarıdaki durumların varlığı halinde, m.86’ya göre belirlenen ceza bir kat artırılır. Ancak bu artırım sonunda verilecek ceza, eylemin m.86/1’e girmesi halinde dört yıldan, m.86/3’e girmesi halinde altı yıldan az olamaz.

Örneğin yumruk atarak kişinin yüzünde sabit ize neden olma durumunda verilecek ceza dört yıldan az olamaz. Sabit ize bıçak, yüzük gibi silah sayılan bir eşyayla neden olunmuşsa ceza altı yıldan az olamaz.

Cezanın İki Kat Artırıldığı Haller (TCK m.87/2)

TCK m.87/2’ye göre kasten yaralama mağdurun:

1. İyileşmesi olanağı bulunmayan bir hastalığa veya bitkisel hayata girmesine neden olmuşsa (87/2-a): Bu nitelikli halin uygulanması için mağdurun bitkisel hayata girmiş ama çıkmış olması gerekir. Mağdur bitkisel hayata girip sonrasında ölmüşse kasten adam öldürme veya TCK m.87/4’teki neticesi sebebiyle öldürme söz konusu olur.
2. Duyularından veya organlarından birinin işlevinin yitirilmesine neden olmuşsa (87/2-b): Duyulardan birinin işlevinin yitirilmesi, koku, tat alma, görme, dokunma, işitme duyularından birinin görevini tamamen yapamaz hale gelmesidir. Organlardan birinin işlevinin yitirilmesi ise el veya ayaklardan birinin ya da diğer organlardan birinin vücuttan tamamen ayrılması veya fonksiyonunu hiç ya da gereği gibi yapamaz hale getirilmesidir.^[18] Vücutta çift bulunan organlardan tek göz, tek böbrek, tek el, tek ayak, tek kulak gibi organlar Adli Tıp Kurumu uygulaması ve süreklilik gösteren yargı kararlarında müstakil bir organ sayılmıştır. Bir gözün görme yeteneğinin kaybı, o gözün fizyolojik fonksiyonunu yapamaz hale gelmesidir ve iki gözün birlikte görme işlevi görmesi, gözlerin tek tek uzuv sayılmasına engel değildir.^[19]
3. Konuşma ya da çocuk yapma yeteneklerinin kaybolmasına neden olmuşsa (87/2-c): Konuşma yeteneğinin kaybında mağdur ağzı yoluyla hiç ses çıkaramaz. Ses çıkarsa dahi bu seslerin bir duyguyu anlaşılabilir şekilde söyleyememesidir. Boğazına tutulan bir cihazla konuşması bu nitelikli halin uygulanmasına engel değildir. Yaralama sonucu mağdurun kekeme olması konuşma kaybı sayılmaz. Çocuk yapma kabiliyetinin kaybı, üreme organlarında meydana gelen yaralanmalar sonucu mağdurun doğal yoldan bir daha çocuk yapamaz hale gelmesidir. Fail özellikle mağdurun çocuk yapma kabiliyetini yok etmek için hareket etmişse bu nitelikli hal değil, TCK m.101’deki kısırlaştırma suçu uygulanır.
4. Yüzünün sürekli değişikliğine neden olmuşsa (87/2-d): Değişikliğin sürekli olması gerekir. Hafif bir tedaviyle giderilebilecek değişiklik sürekli sayılmaz. Çehredeki değişikliğin cerrahi yöntemlerle giderilmesi bu nitelikli halin uygulanmasına engel değildir. Yüzün sürekli değişip değişmediği, olaydan altı ay sonra alınacak Adli Tıp Kurumu raporuyla belirlenir.
5. Gebe bir kadına karşı işlenip çocuğunun düşmesine neden olmuşsa (87/2-e): Aşağıda ayrı başlıkta ele alınmıştır.

Bu durumların varlığı halinde m.86’ya göre belirlenen ceza iki kat artırılır. Artırım sonunda verilecek ceza, eylemin m.86/1’e girmesi halinde altı yıldan, m.86/3’e girmesi halinde dokuz yıldan az olamaz.

Örneğin gebe kadına tekme atarak çocuğunu düşürmesi durumunda verilecek ceza altı yıldan az olamaz. Bu sonuca silah sayılan bir sopayla vurularak neden olunmuşsa ceza dokuz yıldan az olamaz.

Hamile Kadına Şiddetin Cezası (TCK m.87/1-e ve 87/2-e)

Hamile kadına şiddetin cezası, çocuğun vaktinden önce doğup doğmamasına göre değişir. Fiil fiziki güç kullanma biçiminde olabileceği gibi korkutma gibi manevi güçle de işlenebilir.

Gebe bir kadına karşı işlenip de çocuğunun vaktinden önce doğmasına neden olunması TCK m.87/1-e kapsamındadır ve ceza bir kat artırılır. Çocuğun düşmesine neden olunması ise TCK m.87/2-e kapsamındadır ve ceza iki kat artırılır. Çocuğun vaktinden önce doğup doğmadığını ve failin eyleminin bu sonucu doğurmaya elverişli olup olmadığını adli tıp uzmanı belirler.

87/2-e’nin uygulanması için gebeliğin olağan süresi dolmadan ceninin ana rahminden ayrılmış olması gerekir. Failin mağdurun gebe olduğunu bilmesi şarttır. Gebe olduğu bilinmeyen bir kadına karşı yaralama eylemi sonucu çocuğu düşmüşse, yaralama 87. maddenin diğer bentlerine girmiyorsa fail yalnızca TCK m.86’daki eylemden sorumlu olur.

Kemik Kırılması veya Çıkığı (TCK m.87/3)

Vücutta kırık veya çıkığın meydana gelip gelmediği, gelmişse hayat fonksiyonlarına etkisi tıbbi bir konu olduğundan adli tıp raporuyla belirlenir. Zira her kemik kırığının hayat fonksiyonlarına etkisi aynı değildir.

TCK m.87/3’e göre, m.87’ye göre belirlenen ceza, kırık veya çıkığın hayat fonksiyonlarındaki etkisine göre yarısına kadar artırılır. Peki silahla hem kemik kırığı hem de hayati tehlike meydana getiren yaralamada ceza nasıl artırılır?

Yargıtay’a göre bu durumda yalnızca daha ağır netice olan “silahla hayati tehlike geçirecek şekilde yaralama”dan ceza belirlenir. Iki ağırlaştırıcı neden birden ihlal edildiğinden temel ceza alt sınırdan uzaklaşılarak belirlenir, ayrıca kemik kırığı nedeniyle m.87/3 uyarınca ayrıca artırım yapılmaz.^[20]

Yaralama Sonucu Ölüm (TCK m.87/4)

Kasten yaralama sonucu mağdurun ölmesi, TCK m.23’te belirlenen neticesi sebebiyle ağırlaşan suçun özel bir şeklidir. Bu nitelikli halin uygulanması için iki koşulun gerçekleşmesi gerekir:

Fail yaralama kastıyla hareket etmelidir. Fail mağduru yaralamak amacıyla hareket etmeli, mağdurun yaralanacağını bilmeli ve bu sonucu istemelidir.

Fail mağdurun yaralanmasını değil ölmesini istiyorsa kasten öldürmeden yargılanır. Mağdurun ölebileceğini öngörmesine karşın “olursa olsun” diyerek eylemi gerçekleştirirse olası kastla öldürmeden sorumludur.

Failin eylemi ile mağdurun ölümü arasında illiyet bağı olmalıdır. Yaralama eylemi ile ölüm eş zamanlı olabileceği gibi, ölüm bir süre sonra da gerçekleşmiş olabilir. Önemli olan ölümün sonradan meydana gelse de yaralama eylemi nedeniyle gerçekleşmesidir.

Kasten yaralama sonucunda ölüm meydana gelmişse, eylemin TCK m.86/1’e girmesi halinde on yıldan on dört yıla, m.86/3’e girmesi halinde on dört yıldan on sekiz yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.

Kasten Yaralamaya Teşebbüs ve Azmettirme

Kasten yaralama suçunun özel görünüş biçimleri teşebbüs, iştirak ve içtima başlıkları altında incelenir.

Suça teşebbüs (TCK m.35) açısından, bu suçta eylem başkasının vücuduna zarar verilmesi, sağlığının bozulması veya algılama yeteneğinin etkilenmesiyle tamamlanır. Fail yaralama kastıyla harekete başlamış ama elinde olmayan nedenlerle (örneğin araya girilip yumruğun isabet etmemesi) sonuç gerçekleşmemişse teşebbüs söz konusu olur. Hakim, meydana gelen zarar veya tehlikenin derecesine göre ceza miktarını belirler.

Suça iştirak açısından, TCK m.86’daki basit yaralama bakımından iştirak ayrı bir özellik taşımaz. Ancak TCK m.87’deki neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama hallerinde iştirak özellik gösterebilir.

TCK m.40’a göre “suça iştirak için kasten ve hukuka aykırı olarak işlenmiş bir fiilin varlığı yeterlidir. Suçun işlenişine iştirak eden herkes, diğerlerinin cezalandırılmasını engelleyen kişisel nedenler dikkate alınmaksızın kendi kusurlu fiiline göre cezalandırılır.” Bu hükme göre her fail kendi kusurundan sorumludur.

Azmettirme (TCK m.38), başkasını belirli bir suçu işlemeye kararlı hale getirmektir. Azmettiren, işlenen suçun cezası ile cezalandırılır.

Yani bir kimseyi başka birini kasten yaralaması için azmettiren kişi, kasten yaralama suçunun cezasına muhatap olur. Yardım eden ise TCK m.39 uyarınca, işlenen suça göre indirimli bir ceza alır.

Suçların içtimaı açısından, aynı nitelikte birden fazla hareket bulunması durumunda içtima sonucu doğmaz. Failin mağdura birkaç yumruk atması halinde tek bir suç oluşur.

Yumrukla başlayan eylemin kesici veya delici aletle devam etmesi de tek bir eylem olarak değerlendirilir. Ancak hakim, tehlikenin ağırlığına, mağdura verilen zarara ve eylemin niteliğine göre cezayı alt sınırdan uzaklaşarak belirleyebilir.

Failin eylemlerinin hangi süre zarfında gerçekleştiği de önemlidir. Belli bir süre aralığı varsa tek suç yerine birden fazla yaralama eylemi, hatta TCK m.43’teki zincirleme suç hükümleri gündeme gelebilir.

Zincirleme suçta fail, aynı suç işleme kararıyla farklı zamanlarda birden fazla kez aynı kişiye karşı kasten yaralama suçunu işlerse, tek cezası dörtte birinden dörtte üçüne kadar artırılır.

Teşebbüs, iştirak ve azmettirmenin genel kuralları için Suça Teşebbüs ve Cezası ve Suça İştirak ve Cezası yazılarımıza bakabilirsiniz.

Şikayet, Uzlaşma ve Zamanaşımı

TCK m.86’nın 1 ve 2. fıkralarına giren suç uzlaşma kapsamındadır. Ancak 3. fıkrada sayılan ağırlaştırıcı haller varsa (eş, boşandığı eş, kardeş, silah vb.) uzlaşmaya tabi değildir (CMK m.253). Uzlaştırma usulü ve sürecinin işleyişi için Uzlaştırma Nedir? yazımıza, hangi suçların kapsamda olduğu için Uzlaştırma Kapsamına Giren Suçlar yazımıza bakabilirsiniz.

Basit yaralamada (TCK m.86/2) şikayet süresi, mağdurun fiili ve faili öğrendiği tarihten itibaren altı aydır. TCK m.86/3’teki nitelikli hallerde ve TCK m.87’deki ağırlaşmış hallerde ise şikayet aranmaz, soruşturma resen yürütülür.

Dava zamanaşımı bakımından, kasten yaralama suçunun temel şekli ve nitelikli halleri TCK m.66’daki genel kurala tabidir. Basit yaralamada (m.86/2) sekiz yıl, nitelikli hallerde ve m.87’deki ağırlaşmış hallerde on beş yıllık dava zamanaşımı süresi uygulanır. Mağdurun ölümüyle sonuçlanan m.87/4 halinde ise zamanaşımı süresi yine on beş yıldır.

Şikayet ve Dava Süreci

Kasten Yaralama Cezası Ne Kadar Yatılır?

Kasten yaralamadan hükmedilen hapis cezasının ne kadarının fiilen infaz edileceği, cezanın süresine ve hükümlünün durumuna göre değişir. 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’a göre, iyi halli hükümlüler koşullu salıverilmeden yararlanabilir.

Kasten yaralama gibi bu Kanun’un özel infaz usulüne tabi suçlar listesine girmeyen suçlarda koşullu salıverilme oranı cezanın yarısıdır, mükerrirler için bu oran üçte ikiye çıkar. Koşullu salıverilmeden önceki sürenin bir kısmı, açık cezaevine geçiş veya denetimli serbestlik tedbiriyle cezaevi dışında geçirilebilir.

Cezanın ne kadarının fiilen yatılacağı somut olaya göre değiştiğinden, kesin rakam için İnfaz Hesaplama Aracımızı kullanmanızı öneririz.

HAGB ve Cezanın Ertelenmesi

Sanığa verilen ceza iki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezasıysa, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına (HAGB) karar verilebilir. Bunun için sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkum olmaması, mağdurun zararının giderilmesi ve hakimin sanığın yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varması gerekir. HAGB kararının koşulları ve denetim süresi için Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) yazımıza bakabilirsiniz.

Verilen ceza iki yıl veya daha az süreli hapisse ceza ertelenebilir. Sanık 18 yaşını doldurmamış veya 65 yaşını bitirmişse üç yıla kadar hapis cezası ertelenebilir.

Cezanın ertelenebilmesi için daha önce kasıtlı bir suçtan üç aydan fazla hapis cezasına mahkum olmaması ve hakimin olumlu kanaati gerekir. Kasten yaralama suçunda adli para cezası verilmişse erteleme söz konusu olmaz.

Denetimli serbestlik tedbiriyle infazın işleyişi için Denetimli Serbestlik Nedir? yazımıza bakabilirsiniz.

Kasten Yaralamada Görevli Mahkeme

Adam yaralamaya hangi mahkeme bakar? Görevli mahkeme, cezanın üst sınırına göre belirlenir (5235 sayılı Kanun m.12). TCK m.86’daki basit yaralama ile m.87/1, m.87/2 ve m.87/3’teki nitelikli hallerin tamamında dava asliye ceza mahkemesinde görülür.

TCK m.87/4’teki, yani kasten yaralama sonucu ölüm meydana gelen hallerde ise ceza üst sınırı on sekiz yıla kadar çıktığından, on yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlara bakmakla görevli ağır ceza mahkemesi yetkilidir.

Soruşturma aşamasında şüpheli sıfatıyla ifade vermek durumunda kalanlar için İfade Verirken Nelere Dikkat Edilmelidir?, gözaltı sürecinin işleyişi için Gözaltı Kararı ve Süreci yazılarımıza bakabilirsiniz.

Kasten Yaralama Nasıl İspatlanır?

Ceza yargılamasında vicdani delil sistemi geçerlidir. Amaç maddi gerçeğe ulaşmaktır.

Maddi gerçek, hukuka uygun her türlü delille ispatlanabilir. Bu nedenle basit yaralanmalarda darp raporu zorunlu değildir.

Raporda hiçbir emare bulunmasa da aşağıdaki delillerle suç ispatlanabilir:

• Tanık beyanı
• Video kaydı
• Fotoğraf
• Mesaj, ses kaydı gibi diğer dijital kanıtlar

Kasten yaralamanın nitelikli hallerinin tespiti ise tıbbi bir konudur. Yüzde sabit iz, duyuların zayıflaması, organ kaybı, kırığın hayat fonksiyonlarına etkisi gibi haller ancak adli rapor ile belirlenebilir.

Suçun niteliği ve verilecek cezanın ağırlığı bu rapora göre saptanır. TCK m.86/2’deki basit hal dışında adli rapor zorunludur.

Suç, hukuka uygun şekilde elde edilmiş her türlü delille ispat edilebilir (CMK m.217/2). Gizli kamera kaydı hukuka aykırı delildir.^[21]

Tanık beyanı da CMK m.217 uyarınca duruşmaya getirilmiş ve huzurda tartışılmış bir delildir. Tanığın söylediği her şey doğru kabul edilemez, duruşmada dinlenen tanığın beyanını takdir edecek olan hakimdir.

Darp raporu alma usulü, dereceleri ve kaç gün içinde alınması gerektiği için Darp Raporu Nedir ve Nasıl Alınır? yazımıza bakabilirsiniz.

Basit Yaralama ile Ağır Yaralama Farkı

Türk Ceza Kanunu’nun 86. ve 87. maddelerinde düzenlenen basit yaralama ve ağır yaralama suçları arasında, suçun işleniş biçimi, mağdura verilen zarar ve soruşturma usulü bakımından belirgin farklar bulunur.

Kasten Yaralama mı, Öldürmeye Teşebbüs mü?

Bir fiil mağdurun hayatına son verme amacı taşırken mağdur yalnızca yaralanmışsa, bu durumda kasten yaralama değil kasten öldürmeye teşebbüs suçu oluşur. Örneğin fail mağduru karın bölgesinden dört beş bıçak darbesiyle yaralamış, mağdur hayati tehlike geçirmiş fakat ölmemişse kasten öldürmeye teşebbüs işlenmiş olur. Failin eyleminin kasten öldürmeye teşebbüs olup olmadığı belirlenirken Yargıtay kararlarında yerleşik olarak şu kriterler dikkate alınır:

• Fail ile mağdur arasındaki husumet: Suçtan önce öldürmeyi gerektiren bir husumet bulunup bulunmadığı, fiilin niteliğine işaret eder.
• Kullanılan vasıtanın elverişliliği: Bıçak ya da silah gibi öldürme potansiyeli taşıyan aletlerle yapılan yaralamalar, öldürmeye teşebbüs değerlendirmesine yol açabilir.
• Darbe sayısı ve şiddeti: Tek bir hafif bıçak darbesi öldürmeye teşebbüsü oluşturmazken, derin ve çok sayıda darbe bu suçu oluşturabilir.
• Darbelerin vurulduğu bölgenin hayati önemi: İç organlara yönelik darbeler, failin öldürme kastı taşıdığını gösterebilir.
• Failin fiilini sonlandırma şekli: Fail, mağdura daha fazla zarar verme imkanı varken kendiliğinden son vermişse, bu durum yaralama kastına işaret edebilir.
• Olay sonrası mağdura yönelik davranışlar: Fail mağdura yardım etmiş, hastaneye götürmüş ya da ambulans çağırmışsa bu durum yaralama suçu lehine değerlendirilebilir.

Kasten Yaralama Davalarında Avukat Desteğinin Önemi

Kasten yaralama ve ağırlaştırılmış yaralama suçlarında hangi hukuki yolun izleneceği somut olaya göre değişir; doğru dayanağın seçimi hak kaybının önlenmesi bakımından önemlidir. Harbiye Hukuk Bürosu ceza hukuku alanındaki süreçlerde destek vermektedir. Sürecinizi değerlendirmemiz için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

Kasten Yaralama Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Av. Hulusi Hatıpoğlu

Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesinden onur öğrencisi olarak mezun olmuştur. Avukatlık kariyerine Konya Barosu’nda başlayan Arb. Av. Hulusi Hatıpoğlu, kariyerini İstanbul’da devam ettirmektedir. Özellikle İş Hukuku, İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku, ...

Tüm yazıları