Boşanmadan Sonra Soyadı Değişikliği Nasıl Yapılır?
Özet, seçtiğiniz yapay zeka aracında yeni sekmede oluşturulur. Yapay zeka özetleri hatalı veya eksik olabilir; hukuki danışmanlık yerine geçmez.
Boşanmadan sonra soyadı değişikliği için kadının ayrıca başvuru yapması gerekmez. Boşanma kararı kesinleşince kadın, evlenmeden önceki soyadını kanun gereği yeniden alır. Kesinleşen karar mahkemece nüfus müdürlüğüne bildirilir ve soyadı MERNİS kaydında güncellenir.
Eski eşin soyadını kullanmaya devam etmek ise ancak hakim izniyle mümkündür. Bu kurallar Türk Medeni Kanunu’nun 173. maddesinde yer alır.[1]
“Boşanma hâlinde kadın, evlenme ile kazandığı kişisel durumunu korur; ancak, evlenmeden önceki soyadını yeniden alır. Eğer kadın evlenmeden önce dul idiyse hâkimden bekârlık soyadını taşımasına izin verilmesini isteyebilir.
Kadının, boşandığı kocasının soyadını kullanmakta menfaati bulunduğu ve bunun kocaya bir zarar vermeyeceği ispatlanırsa, istemi üzerine hâkim, kocasının soyadını taşımasına izin verir.
Koca, koşulların değişmesi hâlinde bu iznin kaldırılmasını isteyebilir.”
Boşanmadan Sonra Soyadı Değişikliği
Resmi nikahla kadın kocasının soyadını alır ve nüfus kaydı buna göre düzenlenir. Boşanmadan sonra soyadı değişikliği, bu kaydın bekarlık soyadına geri çevrilmesidir. Süreç dört aşamada tamamlanır.
- Kararın tebliği: Gerekçeli boşanma kararı taraflara tebliğ edilir.
- Kesinleşme: Kanun yolu süresi geçince ya da üst mahkeme incelemesi bitince karar kesinleşir.
- Nüfusa bildirim: Mahkeme yazı işleri müdürlüğü kesinleşen kararı nüfus müdürlüğüne gönderir.
- Kayıt ve kimlik: Soyadı MERNİS’te güncellenir, kadın yeni kimlik kartı için başvurur.
Bu aşamaların hiçbiri için kadının dilekçe vermesi gerekmez. Yalnızca son adımda, kimlik kartını yenilemek için nüfus müdürlüğüne gidilir.
Boşandıktan Sonra Soyadı Değişikliği Zorunlu Mu?
Evet, kural olarak zorunludur. Türk Medeni Kanunu’nun 173. maddesi, boşanan kadının evlenmeden önceki soyadını “yeniden alır” der. Kadına bir seçim hakkı tanınmamıştır, değişiklik kesinleşmeyle kendiliğinden gerçekleşir.
Kanun bu kurala iki istisna getirir.
- Eski eşin soyadı: Kadın, eski eşinin soyadını kullanmakta menfaati olduğunu ve bunun eşe zarar vermeyeceğini ispatlarsa hakim izin verir.
- Dul kadının bekarlık soyadı: Evlenmeden önce dul olan kadın, hakimden bekarlık soyadını taşımak için izin isteyebilir.
Uyarı: Hakim izni olmadan eski eşin soyadını resmi işlemlerde kullanmaya devam etmek mümkün değildir. Nüfus kaydı ve kimlik kartı bekarlık soyadıyla düzenlenir.
Boşanma Kararı Çıktıktan Sonra Nüfusa Ne Zaman Gönderilir?
Boşanma kararı duruşmada açıklandığı gün kesinleşmez. Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 367. maddesine göre aile hukukuna ilişkin kararlar kesinleşmedikçe yerine getirilemez. Soyadı da kesinleşmeden önce değişmez.
Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda istinaf süresi, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftadır. Bölge adliye mahkemesi kararına karşı temyiz süresi de iki hafta olarak belirlenmiştir (HMK m.345 ve m.361). Kimse kanun yoluna başvurmazsa karar bu sürenin sonunda kesinleşir.
Taraflar, karar kendilerine tebliğ edildikten sonra istinaf hakkından feragat ederek kesinleşmeyi öne çekebilir. Tebliğden önce yapılan feragat ise HMK m.349 gereği geçersizdir. Kesinleşme şerhi için verilecek dilekçeyi kararın kesinleşmesi için talep dilekçesi yazımızda bulabilirsiniz.
Kesinleşmeden sonraki adım mahkemenin görevidir. Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun 55. maddesine göre yazı işleri müdürü, tescil gerektiren kararı kesinleştirme tarihinden itibaren on gün içinde nüfus müdürlüğüne bildirir.[2] Tarafların bu bildirim için başvuru yapması gerekmez.
Bilgi: Kanunun bildirim için tanıdığı süre on gündür. Bu süre dolmadan e-Devlet’te eski soyadının görünmesi olağandır.
Boşandıktan Sonra Kimlik Değişimi Ne Zaman Yapılır?
Kimlik kartı, yeni soyadı nüfus kaydına işlendikten sonra yenilenir. Türkiye Cumhuriyeti Kimlik Kartı Yönetmeliği, kartın yenilenmesini gerektiren bir durumda kart sahibine nüfus müdürlüğüne başvurma yükümlülüğü getirir.[3] Bu hükümde yenileme için belirli bir gün sayısı yer almaz.
Başvuru randevuyla ya da randevusuz olarak nüfus müdürlüğüne, yurt dışında dış temsilciliğe yapılır. Son altı ay içinde çekilmiş biyometrik fotoğraf istenir ve kart bedeli başvuru sırasında ödenir. Yeni kart teslim edilene kadar kimliği ispata yarayan geçici kimlik belgesi verilir.
Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun idari para cezalarını düzenleyen 68. maddesinde, soyadı değişikliğinden sonra kartı geç yenilemeye bağlanmış bir ceza bulunmaz. Eski soyadlı kart ise resmi işlemlerde güncel nüfus kaydıyla uyuşmadığı için sorun çıkarabilir.
Önemli: Kimlik kartı başvurusundan önce e-Devlet’teki nüfus kayıt örneğinde yeni soyadının göründüğünü kontrol edin.
Boşandıktan Sonra Ehliyet, Pasaport, Banka ve e-Devlet İşlemleri
MERNİS’teki soyadı değiştiğinde e-Devlet’teki kimlik bilgileri de güncel kayda göre görünür. Ehliyet ve pasaport ise ayrı belgelerdir ve üzerlerindeki soyadı kendiliğinden değişmez.
Pasaport ve sürücü belgesi için Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü’nden randevu alınır. Belge, güncel nüfus kaydındaki soyadıyla yeniden düzenlenir. Yakın tarihte yurt dışına çıkacak olanlar bilet ve vize bilgilerini de yeni belgeye göre kontrol etmelidir.
Bankada ve Diğer Kayıtlarda Soyadı Güncelleme
Bankalar, Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun 45. maddesi uyarınca Kimlik Paylaşımı Sistemi üzerinden kimlik verilerine erişebilir. Banka kaydındaki soyadının ve kart üzerindeki ismin değişmesi için yine de bankaya bildirim yapılmalıdır. Dijital kanaldan güncelleme imkanı bankadan bankaya farklıdır.
Tapu, araç ruhsatı ve işyeri personel kayıtları gibi belgelerde eski soyadı bir süre kalabilir. Bu kayıtlarda işlem yapılacağı zaman yeni kimlik kartı ibraz edilerek güncelleme istenir.
Yurtdışında Boşandıktan Sonra Soyadı Değişikliği Nasıl Yapılır?
Yurt dışında yaşayan biri Türkiye’deki mahkemede boşandıysa süreç değişmez. Kesinleşen karar mahkemece nüfusa bildirilir, kimlik kartı yenilemesi dış temsilcilikten yapılabilir.
Karar yabancı bir mahkemeden alındıysa soyadının Türkiye’de değişmesi için kararın nüfus kütüğüne tescili gerekir. Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun 27/A maddesi bu tescili dava açmadan, idari yoldan mümkün kılar.[4] Tescil için dört şart aranır.
- Tarafların birlikte başvurması (taraflardan biri ölmüş ya da yabancıysa Türk vatandaşı olan taraf tek başına başvurabilir)
- Kararın o ülke kanunlarına göre yetkili adli veya idari makamca verilmiş olması
- Kararın usulen kesinleşmiş olması
- Kararın Türk kamu düzenine açıkça aykırı olmaması
Tescil, kararın verildiği ülkedeki dış temsilcilikte ya da Bakanlığın belirlediği nüfus müdürlüklerinde yapılır. Şartlar sağlanmadığı için reddedilen kararın Türkiye’de sonuç doğurması tanıma davasına bağlıdır.
Konsolosluk süreci konsoloslukta boşanma tescili yazımızda anlatılmıştır. Dava yolu için yurt dışında boşanma kararının Türkiye’de tanınması yazımıza bakabilirsiniz.
Boşandıktan Sonra Kadının Kocasının Soyadını Kullanması
Boşanan kadın eski eşinin soyadını taşımak istiyorsa hakimden izin almalıdır. İzin için iki şart birlikte aranır. Kadının bu soyadını kullanmakta menfaati bulunmalı ve kullanım eski eşe zarar vermemelidir.
İspat yükü izin isteyen kadındadır. Uzun süren evlilik, ortak çocuklar ve iş ya da sosyal çevrede bu soyadıyla tanınma, Yargıtay kararlarında menfaat olarak değerlendirilen durumlardır.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, uzun süre evli kalmış ve evlilik boyunca eşinin soyadıyla tanınmış bir kadının talebini reddeden kararı bozmuştur (08.04.2026, 2026/1727 E., 2026/3862 K.). Kararda tarafların çocuk ve torun sahibi olması da dikkate alınmıştır.
Talep iki yoldan ileri sürülebilir. Boşanma davası sürerken bu davanın içinde istenebilir ya da boşanma kesinleştikten sonra aile mahkemesinde ayrı dava açılabilir. Yargıtay, kanun yararına bozma isteğini reddettiği bir kararında bu iki yolu açıkça kabul etmiştir.
“Düzenlemeye göre; boşanan kadına, kocasının soyadını kullanmasına boşanma gerçekleştikten sonra açılacak davada, şartlarının varlığı halinde izin verilebileceği gibi; bunun, talep halinde boşanma davası içinde boşanma kararıyla birlikte sonuca bağlanması da mümkündür.” (Yargıtay 2. HD, 31.10.2011, 2010/15105 E., 2011/17697 K.)
Anlaşmalı boşanmada izin protokole de yazılabilir. Protokoldeki izin hükme geçtiğinde kadın eski eşin soyadını kullanmaya devam eder. İzin belirli bir tarihe bağlanmış olsa bile Yargıtay’a göre o tarih geldiğinde kendiliğinden kalkmaz, kaldırılması için hakim kararı gerekir.
Eski Eşin Soyadını Kullanma Davası İçin Süre Var Mı?
Türk Medeni Kanunu’nun 178. maddesi, boşanmadan doğan dava haklarını kesinleşmeden itibaren bir yıllık zamanaşımına bağlar. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi bu sürenin soyadı davasına uygulanmayacağına karar vermiştir.
“Bu dava hakları, boşanma davasıyla birlikte ya da boşanma hükmünün kesinleşmesinden itibaren 1 sene içinde talep edilebilen boşanmanın fer’ilerine yönelik olup, kadının boşandığı eşinin soyadını kullanmasına izin verilmesi davası yönünden uygulanmaz. Zira bu talep boşanmanın fer’isi niteliğinde değildir.” (Yargıtay 2. HD, 02.05.2017, 2016/14239 E., 2017/5023 K.)
Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2010 tarihli bir kararında ise bu süre zamanaşımı olarak nitelendirilmiş, eski eş itiraz etmedikçe hakimin süreyi kendiliğinden dikkate alamayacağı belirtilmişti (2009/5222 E., 2010/8744 K.). İki karar birlikte okunduğunda talebi geciktirmemek en güvenli yoldur.
Eski Eşin Soyadını Kullanma İzninin Kaldırılması Davası
Hakimin verdiği izin süresizdir. Eski eş, koşulların değiştiğini ileri sürerek iznin kaldırılması için dava açabilir. Bu davada ispat yükü eski eştedir.
“TMK’nin 173/4. maddesi uyarınca kadının boşandığı eşinin soyadını kullanmaya ilişkin iznin kaldırılabilmesi koşulların değişmesi haline bağlı olup, ispat yükü boşanan kadının soyadının kullanılmasında artık menfaati kalmadığı yahut kadının soyadını kullanmasının kendisine zarar verdiği iddiasında bulunan davacıdadır.” (Yargıtay 2. HD, 21.12.2021, 2021/7518 E., 2021/9872 K.)
Aynı kararda ortak çocukların velayetinin annede olması ve çocukların ergin olmaması, kadının menfaatinin sürdüğünü gösteren durumlar olarak değerlendirilmiştir. Taraflar arasında başka davalar görülmesi de tek başına zarar sayılmamıştır.
Koşulların değiştiği kabul edilen bir dosyada kadın, izin aldıktan sonra başka bir erkekle fiilen birlikte yaşamış ve ondan çocuk sahibi olmuştu. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi bu durumda kadının eski eşin soyadını kullanmakta menfaati kalmadığına hükmetmiştir (04.10.2022, 2022/8087 E., 2022/7712 K.).
Boşanma Davası Devam Ederken Soyadı Değişikliği
Boşanma davası sürerken evlilik devam eder. Dava açılmış olması kadının soyadını değiştirmez, nüfus kaydı karar kesinleşinceye kadar evlilik soyadıyla kalır.
Eski eşin soyadını kullanma talebi bu dönemde boşanma davasının içinde ileri sürülebilir. Ayrı bir dava açılırsa mahkemenin esasa girebilmesi için boşanmanın kesinleşmesi gerekir. Yargıtay, yargılama sırasında boşanma kesinleşince soyadı davasının “görülebilir hale” geldiğini belirterek ret kararını bozmuştur (03.03.2016, 2015/22792 E., 2016/4009 K.).
Boşanma Davası Devam Ederken Bekarlık Soyadını Kullanma Davası
Evli kadının yalnızca bekarlık soyadını kullanması ayrı bir konudur. Türk Medeni Kanunu’nun 187. maddesi kadının evlenmekle kocasının soyadını almasını düzenliyordu. Anayasa Mahkemesi maddenin iki cümlesini de iptal etti ve iptal 28.01.2024’te yürürlüğe girdi.[5]
Madde metni bugün hala boştur, yerine yeni bir kanun hükmü getirilmemiştir. Evli kadının bekarlık soyadına dönme yolları evli kadının bekarlık soyadını kullanması yazımızda ayrıca anlatılmıştır.
Boşanmadan Sonra Çocuğun Annenin Soyadını Alması Nasıl Olur?
Boşanma çocuğun soyadını kendiliğinden değiştirmez. Türk Medeni Kanunu’nun 321. maddesine göre ana ve babası evli olan çocuk ailenin soyadını taşır. Boşanmadan sonra değişen yalnızca annenin soyadıdır.
Annenin soyadının çocuğa verilmesi için velayet sahibi anne aile mahkemesinde dava açar. Eskiden 2525 sayılı Soyadı Kanunu, boşanmada çocuk anneye bırakılsa bile babanın seçtiği soyadını almasını öngörüyordu. Anayasa Mahkemesi bu hükmü 8.12.2011 tarihli kararıyla iptal etti (E.2010/119, K.2011/165).
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi bugünkü yaklaşımını şöyle ifade eder.
“Anayasa Mahkemesinin bu kararları sonrasında Dairemizce de, haklı sebep bulunması ve küçüğün yüksek yararının gerektirmesi halinde velayet hakkı kendisine bırakılmış olan annenin çocuğun soyadının değiştirilmesini talep edebileceği kabul edilmektedir.” (Yargıtay 2. HD, 15.05.2025, 2025/436 E., 2025/5175 K.)
Talep otomatik olarak kabul edilmez. Mahkeme çocuğun üstün yararını sosyal inceleme raporu ve gerekirse çocuğun uzman huzurundaki beyanıyla değerlendirir. Henüz sekiz aylık bir çocuk için açılan davada haklı sebebin ispatlanamadığı gerekçesiyle verilen ret kararı Yargıtay’ca onanmıştır (19.03.2024, 2024/1688 E., 2024/1891 K.).
Boşanma Davası Devam Ederken Soyadı Kullanma İzni Dilekçesi Örneği
Bu örnek, görülmekte olan boşanma davasında eski eşin soyadını kullanma iznini istemek için verilecek talep dilekçesidir. Aynı talep dava dilekçesinde ya da cevap dilekçesinde de yer alabilir.
………………… AİLE MAHKEMESİ HAKİMLİĞİ’NE
DOSYA NO: ………/……… Esas
TALEPTE BULUNAN (DAVACI / DAVALI):
Adı Soyadı:
T.C. Kimlik Numarası:
Adres:
VEKİLİ (varsa):
Av. …………
Baro Sicil Numarası:
UETS Numarası:
KARŞI TARAF:
Adı Soyadı:
T.C. Kimlik Numarası:
Adres:
KONU:
Boşanma kararı ile birlikte, Türk Medeni Kanunu’nun 173/2. maddesi uyarınca karşı tarafın soyadını kullanmama izin verilmesi talebidir.
AÇIKLAMALAR:
1- Mahkemenizin yukarıda numarası yazılı dosyasında taraflar arasındaki boşanma davası görülmektedir.
2- Evlilik birliği boyunca “…………” soyadını taşıdım. İş ve sosyal çevremde, mesleki kayıtlarımda bu soyadıyla tanınmaktayım.
3- Ortak çocuğumuz da bu soyadını taşımaktadır. Soyadımın değişmesi çocuğumla ilgili okul ve resmi işlemlerde güçlük doğuracaktır.
4- Bu soyadını kullanmaya devam etmem karşı tarafa herhangi bir zarar vermeyecektir.
HUKUKİ SEBEPLER:
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.173, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ve ilgili mevzuat.
DELİLLER:
Nüfus kayıt örneği, iş yeri ve meslek kuruluşu kayıtları, okul kayıtları, tanık beyanları ve her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM:
Açıklanan nedenlerle, boşanma kararıyla birlikte karşı tarafın “…………” soyadını kullanmama izin verilmesine karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederim.
……/……/………
Talepte Bulunan / Vekili
Ad Soyad
(İmza)
Eski Eşin Soyadını Kullanma Dava Dilekçesi Örneği
………………… NÖBETÇİ AİLE MAHKEMESİ’NE
DAVACI:
Adı Soyadı:
T.C. Kimlik Numarası:
Adres:
VEKİLİ:
Av. …………
Baro Sicil Numarası:
UETS Numarası:
DAVALI:
Adı Soyadı:
T.C. Kimlik Numarası:
Adres:
KONU:
Eski eşin soyadını kullanmaya izin verilmesi talebidir.
AÇIKLAMALAR:
1- Müvekkil ile davalı arasındaki boşanma, ………………… Aile Mahkemesi’nin ………/……… E. ve ………/……… K. sayılı kararıyla gerçekleşmiş, karar ……/……/……… tarihinde kesinleşmiştir.
2- Müvekkil, evliliği süresince davalının soyadını taşımış ve bu soyadıyla tanınmıştır. İş ve sosyal çevresinde bu soyadıyla bilinmektedir.
3- Soyadının değişmesi halinde müvekkilin mesleki ilişkileri ve tanınırlığı zarar görecek, önceki soyadıyla tanınmadığından mağduriyet doğacaktır.
4- Türk Medeni Kanunu’nun 173. maddesinin ikinci fıkrasına göre kadın, boşandığı kocasının soyadını kullanmakta menfaati bulunduğunu ve bunun kocaya bir zarar vermeyeceğini ispatlarsa, istemi üzerine hakim kocasının soyadını taşımasına izin verir.
5- Somut olayda müvekkilin bu soyadını kullanmakta korunmaya değer menfaati bulunmakta olup, kullanım davalıya herhangi bir zarar vermeyecektir.
HUKUKİ SEBEPLER:
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.173, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ve ilgili mevzuat.
DELİLLER:
Nüfus kayıt örneği, boşanma kararı ve kesinleşme şerhi, müvekkilin eski eşin soyadıyla tanındığını gösterir iş ve sosyal ilişkilere dair belgeler, tanık beyanları ve her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM:
Yukarıda açıklanan nedenlerle davamızın kabulü ile müvekkilin boşandığı eşinin “…………” soyadını kullanmasına izin verilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederim.
……/……/………
Davacı Vekili
Av. …………
Boşanmadan Sonra Soyadı Değişikliği ile İlgili Sıkça Sorulan Sorular
Boşanmadan sonra soyadı değişikliği ile ilgili sorularınızı bu başlık altında cevapladık.
BOŞANMA DİLEKÇESİ NASIL YAZILIR?
BOŞANMA DAVASI NE KADAR SÜRER?
BOŞANMA DAVASINDA MADDİ VE MANEVİ TAZMİNAT
BOŞANMAK İÇİN GEREKLİ EVRAKLAR
BOŞANMA DAVASINDA OTEL KAYITLARI
Hukuki haberleri bizden takip edin
Harbiye Hukuk'u Google aramalarında tercih edilen kaynağınız olarak seçin, yazılarımız arama sonuçlarında öne çıksın.
Kaynaklar
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.173 ↩
- 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu m.55 ↩
- Türkiye Cumhuriyeti Kimlik Kartı Yönetmeliği m.19/1-c ↩
- 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu m.27/A ↩
- Anayasa Mahkemesi, 22.02.2023, E.2022/155, K.2023/38 (RG 28.04.2023, 32174) ↩
- 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu ek m.3 ↩
Merhaba eski esin izni sart midir yoksa kariyer vs menfaat gerekcesiyle iznini gosteren belge olmadan da dava olumlu sonuclanir mi? Tesekkurler