İddet Süresi (Müddeti) Nedir ve Nasıl Kaldırılır?

İddet süresinin kaldırılması davası, boşanan ya da eşi ölen kadının 300 günlük bekleme süresini doldurmadan evlenebilmesi için aile mahkemesinde açtığı hasımsız bir davadır. Mahkeme, kadının önceki evliliğinden gebe olmadığı anlaşılırsa ya da kadın eski eşiyle yeniden evlenmek istiyorsa süreyi kaldırır. Dayanak Türk Medeni Kanunu‘nun 132. maddesidir.^[1]

İddet süresi, bir diğer adıyla iddet müddeti, yalnız kadın için öngörülür. Erkek boşandıktan sonra beklemeden evlenebilir.

İddet süresinin kaldırılması için hangi yollara başvurulacağı hakkında buraya tıklayarak alanında uzman aile hukuku avukatlarımızdan destek alabilirsiniz.

İddet Süresi Nedir?

İddet, bekleme süresi anlamına gelen bir kelimedir. Medeni Kanun aynı kurumu “kadın için bekleme süresi” adıyla düzenler. Evliliği sona eren kadın, 300 gün geçmeden yeniden evlenemez.

Sürenin amacı, doğacak çocuğun babasının kim olduğu konusunda karışıklık çıkmasını önlemektir. Medeni Kanun, evliliğin sona ermesinden başlayarak 300 gün içinde doğan çocuğun babasını önceki koca sayar.^[2] Bekleme süresi de aynı 300 günle kurulmuştur.

Süre boşanmada, eşin ölümünde ve evliliğin iptalinde aynı şekilde uygulanır. Doğum yapan kadının süresi kendiliğinden biter. Boşanan kadının hangi tarihte evlenebileceği iddet boşandıktan sonra yeniden evlenme süresi yazımızda ayrıca anlatılır.

İddet Müddeti Ne Zaman Başlar?

Boşanmada iddet müddeti, boşanma kararının kesinleştiği tarihten başlar. Nüfus Hizmetleri Kanunu bu kuralı açıkça yazar.^[3] Davanın açıldığı ya da kararın açıklandığı gün başlangıç sayılmaz.

Eşin ölümünde süre ölüm tarihinden, evliliğin iptalinde iptal kararının kesinleşmesinden işler. Kesinleşme tarihi, kararın altındaki kesinleşme şerhinde yazar. Şerh henüz alınmadıysa kararın kesinleşmesi için talep dilekçesi ile mahkemeden istenir.

İddet Süresi Nasıl Hesaplanır?

İddet süresi hesaplanırken başlangıç tarihine 300 gün eklenir. Ay hesabı yapılmaz, gün gün sayılır. Süre yaklaşık 10 ay eder.

• Boşanma kararı 15 Ocak 2026’da kesinleşen kadının süresi 11 Kasım 2026’da dolar.
• Eşi 10 Mayıs 2026’da ölen kadının süresi 6 Mart 2027’de dolar.

Süre dolduktan sonra mahkeme kararına gerek kalmaz, kadın doğrudan nikah başvurusu yapar. Dolmadan evlenmek için kaldırma davası açılır.

Erkeğin İddet Süresi Var Mı?

Hayır, erkek için kanunda bir bekleme süresi yoktur. Medeni Kanun’un 132. maddesi yalnız kadından söz eder. Evlendirme Yönetmeliği’ne göre erkek, boşanma kararı kesinleşip nüfus kaydına işlendikten sonra evlenebilir.^[4]

İddet süresinin kaldırılması davasını da yalnız bekleme süresine tabi kadın açar.

Ölüm Halinde İddet Süresi Var Mı?

Evet, eşi ölen kadın için de bekleme süresi 300 gündür ve ölüm tarihinden başlar. Eşi ölen kadın da gebe olmadığını raporla göstererek aile mahkemesinden süreyi kaldırtabilir.

İddet Süresi Nasıl Kaldırılır?

İddet süresi yalnız mahkeme kararıyla kaldırılır. Hukuk Muhakemeleri Kanunu bu işi aile hukukundaki çekişmesiz yargı işleri arasında sayar.^[5] Karşı taraf yoktur ve dilekçede davalı kısmına “hasımsız” yazılır.

Kanun iki sebep sayar. Birincisi kadının önceki evliliğinden gebe olmadığının anlaşılmasıdır. İkincisi eski eşlerin yeniden birbiriyle evlenmek istemesidir.

Sebeplerden biri gerçekleşmişse mahkeme süreyi kaldırır. Kanun “kaldırabilir” değil “kaldırır” ifadesini kullanır. Anayasa Mahkemesi de eski eşle evlenme halinde mahkemenin takdir yetkisi bulunmadığını belirtmiştir.

İddet Müddetinin Kalkması Davası için Gereken Şartlar Nelerdir?

Dava için önce evliliğin sona ermiş olması gerekir. Boşanma ya da iptal kararı kesinleşmiş veya eş ölmüş olmalıdır. Kesinleşmeden önce kadın hala evli sayıldığından bekleme süresi de başlamaz.

300 gün henüz dolmamış olmalıdır. Süre dolduktan sonra açılan davada hukuki yarar bulunmaz ve dava reddedilir.

Son olarak kanundaki iki sebepten biri ispatlanır. Gebe olmama sebebinde doktor raporu sunulur, eski eşle evlenme sebebinde ise gebelik raporu aranmaz.

Not: Davanın kadın tarafından bizzat açılması şart değildir. Dava, vekaletname verilen bir avukat aracılığıyla da açılabilir.

Gebe Olmadığına Dair Doktor Raporu Nasıl Alınır?

Raporun hangi hastaneden alınacağı kanunda yazmaz, madde yalnız gebeliğin bulunmadığının “anlaşılmasını” arar. Resmi bir hastanenin kadın doğum biriminden alınan rapor mahkemede tereddüt doğurmaz. Yargıtay’a gelen 2021 tarihli bir dosyada rapor Denizli Devlet Hastanesinden alınmıştır.

Türkiye Hükümeti, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesindeki savunmasında bu raporun kan veya idrar tahliliyle alındığını bildirmiştir. Hükümete göre rapor için jinekolojik muayene gerekmez.

Rapor dava açılmadan alınıp dilekçeye eklenebilir. Çekişmesiz yargıda resen araştırma ilkesi geçerlidir (HMK m.385). Hakim gerek görürse kadını yeniden muayeneye gönderir.

Rapor sunulmazsa gebe olmama sebebine dayanan talep reddedilir. Raporu getirmeyi reddeden bir kadının talebi aile mahkemesince usulden reddedilmiş, Yargıtay bu kararı onamıştır (Yargıtay 2. HD, E.2014/26407, K.2015/9433, 06.05.2015).

İddet Müddetinin Kaldırılması için Gerekli Olan Evraklar Nelerdir?

• Dava dilekçesi
• Kesinleşme şerhli boşanma ya da iptal kararı, eşi ölen kadın için ölümü gösteren nüfus kayıt örneği
• Kimlik fotokopisi
• Gebe olmama sebebine dayanılıyorsa gebelik bulunmadığını gösteren doktor raporu
• Dava avukatla açılıyorsa vekaletname

Eski eşle evlenme sebebine dayanılıyorsa eşlerin birlikte evlenmek istediği dilekçede açıkça yazılır. Mahkeme bu isteği doğrulamak için eski eşi de dinleyebilir.

İddet Süresinin Kaldırılması Davasında Görevli ve Yetkili Mahkeme Nedir?

Görevli mahkeme aile mahkemesidir. Çekişmesiz yargı işlerinde genel kural sulh hukuk mahkemesi olsa da kanun aksine düzenlemeyi saklı tutar (HMK m.383). Aile Mahkemeleri Kanunu, Medeni Kanun’un aile hukuku kitabından doğan dava ve işleri aile mahkemesine vermiştir.^[6]

Aile mahkemesi kurulmamış yerlerde dosyaya HSK’nın belirlediği asliye hukuk mahkemesi bakar (4787 s.K. m.2). Bu mahkeme aile mahkemesi sıfatıyla karar verir.

HMK m.384’e göre yetkili mahkeme, talepte bulunan kadının veya ilgililerden birinin oturduğu yer mahkemesidir.^[7] Kadın, boşanma davasının görüldüğü şehirde oturmuyorsa o şehre gitmek zorunda değildir.

İddet Süresinin Kaldırılması Davası Nasıl Açılır?

Dava, yetkili aile mahkemesine verilen bir dilekçeyle açılır. Süreç şu sırayla ilerler.

1. Boşanma kararının kesinleşme şerhi alınır.
2. Gebe olmama sebebine dayanılacaksa hastaneden rapor alınır.
3. Dilekçe hazırlanır ve dayanılan sebep açıkça yazılır.
4. Dilekçe ve ekleri aile mahkemesine verilir, harç ile gider avansı yatırılır.
5. Mahkeme dosyayı inceler, gerekirse kadını dinler veya muayeneye gönderir.
6. Kaldırma kararı nikah başvurusunda evlendirme memuruna sunulur.

Çekişmesiz yargı işlerinde, niteliğine uygun düştüğü ölçüde basit yargılama usulü uygulanır (HMK m.385). Davalı bulunmadığı için cevap dilekçesi aşaması da yoktur.

İddet Süresinin Kaldırılması Davası Avukatsız Açılabilir mi?

Evet, kadın bu davayı avukat tutmadan kendisi açabilir. Avukatlık Kanunu, dava açmaya yeteneği olan herkesin davasını bizzat açıp takip edebileceğini kabul eder.^[8]

Avukatsız açılan davada dilekçeyi kadın kendisi imzalar. Kesinleşme şerhli karar ve rapor dilekçeye mutlaka eklenir. Dilekçede iki sebepten hangisine dayanıldığı da açıkça belirtilir.

Davanın avukatlı ya da avukatsız açılması kanunen süreyi değiştirmez. Süreyi belirleyen, mahkemenin iş yükü ve belgelerin eksiksiz olmasıdır.

İddet Süresinin Kaldırılması Davası Ne Kadar Sürer?

Dava için kanunda belirlenmiş bir süre yoktur. Belgeleri tam olan dosyalarda karar birkaç gün içinde çıkabilir.

Yargıtay’a gelen bir dosyada dilekçe 6 Şubat 2014’te verilmiş, mahkeme 12 Şubat 2014’te süreyi kaldırmış ve karar ertesi gün kesinleşmiştir (Yargıtay 20. HD, E.2016/14499, K.2017/525). Başka bir dosyada dava 28 Eylül 2021’de açılmış, rapor ve duruşma 1 Ekim 2021’de tamamlanmıştır (Yargıtay 2. HD, E.2021/8858, K.2021/8931).

Çekişmesiz yargı işleri adli tatilde de görülür (HMK m.103). Adli tatil döneminde açılan dava eylülü beklemek zorunda kalmaz.

İddet Süresi Kaldırma Davası Ücreti ve Masrafları

Dava açılırken başvurma harcı ile maktu karar ve ilam harcı yatırılır. Tebligat ve rapor gibi işlemler için ayrıca gider avansı istenir.

Harç tutarları her yıl yeniden belirlenir. Güncel tutar dava harcı hesaplama aracından öğrenilebilir.

Dava avukatla takip edilecekse avukatlık ücreti ayrıca kararlaştırılır. Karşı taraf olmadığı için masrafların tamamı davayı açan kadın üzerinde kalır.

İddet Süresinin Kaldırılması Davasının Sonuçları

Mahkeme süreyi kaldırırsa kadın 300 günün dolmasını beklemeden evlenebilir. Evlendirme Yönetmeliği, mahkemece sürenin kaldırılmasına karar verildiğinde kadın için bekleme süresinin ortadan kalktığını yazar. Kaldırma kararı nikah başvurusunda evlendirme memuruna sunulur.

Talep reddedilirse kadın 300 günün dolmasını ya da doğumu bekler. Gebe olduğu anlaşılan kadın, eski eşi dışında biriyle evlenmek için süreyi kaldırtamaz.

Hamile kadının eski eşiyle yeniden evlenmesi ise mümkündür, bu sebepte gebelik engel değildir. Süre içinde doğum yapılırsa bekleme süresi kendiliğinden biter.

İddet Süresinin Kaldırılması Davasında Yargıtay Kararları

Gebe Olan Kadının Süresi Başka Biriyle Evlenmek İçin Kaldırılamaz

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, gebe olduğu raporla anlaşılan ve eski eşinden başka biriyle evlenmek istediğini söyleyen kadının süresini kaldıran kararı kanun yararına bozmuştur. Dairenin gerekçesi şöyledir.

Davacı kadın hakkında düzenlenen ve dosya içerisinde bulunan Denizli Devlet Hastanesinin 01.10.2021 tarihli sağlık raporuna göre davacı kadının gebe olduğu ve 01.10.2021 tarihli duruşmada davacı kadının, boşandığı eşinden başka biri ile evlenmek istediğini beyan ettiği, bu nedenle Türk Medeni Kanunu’nun 132 nci maddesi koşullarının somut olayda davacı kadın yararına gerçekleşmediği sabittir. O halde mahkemece davanın reddine karar verilmesi gerekirken, davanın kabulüne karar verilmesi usul ve kanuna aykırı bulunmuştur.

Bozma “sonuca etkili olmamak üzere” verildiği için o dosyadaki kaldırma kararı yerinde kalmıştır.^[9]

300 Gün Dolduktan Sonra Açılan Davada Hukuki Yarar Yoktur

Yabancı mahkemede boşanan bir kadın, süre dolduktan sonra kaldırma davası açmıştır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 18.09.2008 tarihli kararında ret hükmünü sonucu itibarıyla doğru bularak onamıştır (E.2008/11211, K.2008/12163).

(…) yabancı ilamın kesin hüküm veya kesin delil etkisinin yabancı mahkeme kararının kesinleştiği 19.4.2006 tarihinden itibaren hüküm ifade edeceğine ve kesinleşme tarihinden itibaren 300 günlük süre (TMK.132.m.)dolduktan sonra davacı kadın tarafından bekleme süresinin kaldırılması davası açıldığından davacı kadının dava açkmakta hukuki yararı bulunmadığından hükmün sonucu ibariyle doğru olduğunun anlaşılmasına göre ONANMASINA (…)

İddet Süresi Bitmeyen Kadın Yeniden Evlenebilir Mi?

Süre bitmeden evlenmek üç halde mümkündür. Kadın doğum yaparsa süre kendiliğinden biter. Gebe olmadığı anlaşılırsa ya da eski eşiyle evlenecekse mahkeme süreyi kaldırır.

Boşanmış kadının hangi tarihte, hangi belgelerle evlenebileceği ve anlaşmalı boşanmadaki durum boşandıktan sonra kadın ne zaman evlenebilir yazımızda anlatılır.

İddet Süresi İçinde Doğan Çocuğun Soybağı

Evliliğin sona ermesinden başlayarak 300 gün içinde doğan çocuğun babası önceki koca sayılır (TMK m.285). Kadın bu sürede yeniden evlenmişse ikinci evlilikteki koca baba sayılır. Karine çürütülürse ilk evlilikteki koca baba kabul edilir (TMK m.290).

Kayıttaki baba biyolojik baba değilse soybağı dava yoluyla düzeltilir. Davanın şartları soybağının reddi davası yazımızda yer alır.

İddet Süresinin Kaldırılması Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

İddet süresinin kaldırılması ile ilgili sorularınızı bu başlık altında cevapladık.

İddet Süresi Kaldırma Dilekçe Örneği

Örnek dilekçe, kanundaki iki sebebe göre uyarlanacak şekilde hazırlanmıştır. Açıklamalardaki 3. maddenin iki seçeneğinden dayanılan sebebe uyanı bırakılır, diğeri silinir. Avukatsız açılan davada vekil satırı çıkarılır ve dilekçeyi davacı imzalar.

VELAYETİN DEĞİŞTİRİLMESİ DAVASI

BOŞANMA DİLEKÇESİ NASIL YAZILIR?

BOŞANMA DAVASI NE KADAR SÜRER?

BOŞANMADA EV EŞYALARININ PAYLAŞIMI

TERK NEDENİYLE BOŞANMA DAVASI

BOŞANMADA MAL PAYLAŞIMI DAVASI

Boşanma Davasında Çocuğun Velayeti Kime Verilir?

Evlilik Birliğinin Temelinden Sarsılması Nedeniyle Boşanma Davası

Av. Şamil Kaya

Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden 2014 yılında onur derecesiyle mezun olmuştur. Lise öğrenimini yatılı şekilde Erdoğan Akdağ Anadolu Öğretmen Lisesi’nde 2010 yılında birincilikle tamamlayan Şamil Kaya, 2018 yılında başladığı Anadolu Ünivers...

Tüm yazıları